Топырақ түрлері. Қазақстанның таулы аудандарының топырағы

І. Әлемнің топырағының таралуы
ІІ. Қазақстанның таулы аймақтарының топырақтары
ІІІ. Қазақстандағы топырақ түрлері
        
        Топырақ түрлері. Қазақстанның таулы аудандарының топырағы
І. Әлемнің топырағының таралуы
ІІ. ... ... ... ... ... ... ... Әлемнің топырағының таралуы
Жер шары құрлығында тегістік және таулық топырақтар тараған. Тегістік
топырқтары 6 ... ... ... ... ... белдеудің топырақтары кіреді, полярлық тундра және
полярлыға таяу тундраның глейлі ... ... ... ... сәл ... ... жұқа және онда ... тоңды құбылыс белгілірі
бар./ Скандинавия елдері мен Канада/.
II-III топтарға ... ... ... ... ... ... тау жыныстарының сиалитті бұзылу жағдайында ... ... ... ... ... ... ... дамыған; кейде тіпті
қарашірінді шоғырланған. Топырақтары: күлгін, шымды күлгін, ... ... ... сұр ... топырақтар, прерилік қара топырақ /
баріалдыға таяу /, қара, қара қоңыр, ... ... ... Қоңыржай белдеудің мухиттық ылғалды өлкелерінде қоңыр орман
топырақтары кең ... ... ... Шығыс Азия мен Оңтүстік ... ... ... таяу ... ... кіреді, олар қызыл, сары,
сары - күрең субтропикалық ормандар және қызғылт қара ... ... ... ... дала ... ... шөл дала және ... шөл топырақтары /Батыс Европа, Шығыс
және Таяу Азия, Африка мен Солтүстік Америкада тараған/.
V топ ... ... ... ... онда ... ... ... бастап, шөлділеу /биік шөптесінді ... ... ... ... ... ... Оңтүстік
Азия, Австралия, мен Оңтүстік Америкада/ тараған.
VI топ ішкі ... ... ... ... ол үш қара топырақ
типтерін қамтиды: ... ... ... ... қара және
далалық шабынды қара топырақтар.
Таулы облыстарға негізінен терістікте тараған ... тән, ... ... биік ... шалғынды топырақтар дамыған.
Бұрынғы КСРО территориясы 15 агротехникалық зоналарға бөлінген, олар
солтүстіктен оңтүстікке ... ... ... ... /батыстан шығысқа
қарай/ созылып, ретті, кең белдеулі жайғасқан: полярлық ... ... ... зонасы, орталық тайга зонасы, оңтүстік тайга зонасы, қоңыр
топырақты орман зонасы, ... дала ... дала ... ... ... ... белдеудің шөлейт зонасы, шөл зонасы, тау етегіндегі
жартылай шөлді зона, субтропиктік белдеудің шөлді ... ... ... ... ... зона, субтропиктік бұталы дала және құрғақ
орманды зона, субтропиктік ылғалды орман зонасы.
Олардан өзге 5 ... ... ... 1973). Карпат-Кавказдық
(жылы, ылғалды)
Орта Азиялық (құрғақ, жылы)
Оңтүстік Сібірлік (суық, ... ... (өте ... ... (өте ылғалды суық)
Бұл өңірлердің топырақ зоналары – тау беткейлерінде биіктік бағытта
құралған.
ІІ. ... ... ... өзге ... ... ... түрлерiнiң түгелдей дерлiгi
тараған. Мұнда тайга, тундра топырағына дейiн бар, тек ... ... тән ... қана ... ... Батыс Сiбiр ойпатынан ... ... ... ... 1500 — 1600 км, Батыстағы Атырау ... ... ... 3000 км-ге жуық өңiрлердi әр түрлi топырақтар жамылғысы
басқан. Бұл топырақ жамылғысының әр аймақтарда ... ... ... заңына байланысты. Мыс., Қазақстанның 86% ... алып ... ... ... ... солт-тен оңт-ке қарай ... ... ... ... өзгерсе, Қазақстанның 14% ... ... оңт., ... ... ... — тiк ... (биiктiк
белдеулiк) заңына сәйкес болады.
    Жазық алқап топырағы. Ауд. 235 млн. га. Қазақстанның жазық аймақтарында
солт-тен ... ... ... ... ... ... ... қиыр солт-н орманды дала белдемi алып жатыр. Негiзiнен ... ... Сiбiр ... ... жер бетi жазық, ойпатты,
сондықтан орманның шайылған сұр топырағы мен ... ... ... тән. Бұл аймақтың топырақтары құнарлы, негiзiнен ... ... ... жерлерiн орман, шабындық пен жайылымдар алып жатыр. Ауд.
400 мың га; 2) осы ... ... ... ... қара топырақты белдемi
(Жалпы Сырттан Ертiс өңiрi ... ... 2000 ... ... ... Аум. 25,7 млн. га, оның 15 млн. ... ... жерлер, негiзiнен
астық дақылдары егiледi. Қара топырақты белдем солт-тен оңт-ке ... ... ... ... ... қара ... ... аралығы Батыс
Сiбiр ойпатының оңт-н Сарыарқа өңiрiнiң және Жайық биiк шығыс жазығының
солт. ... ... (енi 100 — 140 ... ... шығысқа созылып
жатыр. Аум. 11,8 млн. га. Жер бетi жазық, ... ... ... ... егiлiп, еттi-сүттi мал өсiрiледi; оңтүстiктiк қара топырақты
белдем ...... қара ... ... ... ... бойлап
батыстан шығысқа созылып жатыр, енi 50 — 125 км-дей, аум. 13,9 млн. га. ... ... ... ... Бұл ... ылғалы жеткiлiктi, дәндi
дақылдар егуге қолайлы жерлер. Құрғақшылық әрбiр 7 — 9 ... ... ... оңт. бөлiгiндегi шөлдi белдемге дейiнгi орт. ... және ... ... ... ... алып ... 90,5 млн. га, яғни ... жерiнiң 33,2%-ы. Мұнда солт-тен оңт-ке
қарай 3 белдем аралығына бөлiнедi: күңгiрт қара-қоңыр топырақты ...... қуаң ... ... жыл ... ... тұрақты өнiм
алынбайды. Топырақтағы қара шiрiк мөлш. 3 — 4%-дай. Аум. 27,7 млн. ... ... ... ... ... әрбiр 3 — 4 жылда бiр
қайталанып болып тұрады. Соңғы 10 жылда бұл ... ... ... ... ... пайдаланудың тиiмсiздiгiнен, бұрынғы 10 млн. га-дан 3 — 4
млн. га-ға азайтылған; жай қара-қоңыр ... орын ... ... аум. ... га. ... беткi қабатындағы қарашiрiк мөлш. 2 — 3%. Құрғақшылық
кейде жыл сайын, кейде 2 ... бiр рет ... ... ... ... ... ал суару үшiн тұрақты су көздерi жоқ. Тың
игеру кезiндегi ... ... бұл ... ... ... ... 4 — 5 млн. га ... соңғы 10 — 12 жылда егiс егiлмейтiн болды,
тек аз ғана малазықтық ... ... ... ... ... ... тек мал өсiрiледi; ашық қара-қоңыр топырақты белдем аралығы — өте
қуаң шөл (шөлейт) дала, негiзiнен мал ш-на ... Аум. 38,4 млн. ... дала ... аум. 119,4 млн. га, ... ... ... ... Мұнда 2 белдем аралығы бар. Қоңыр топырақты белдем аралығы — ... оның ... мол, ... ... ... Аум. 57,4 млн. га. ... мөлш. 120 — 150 мм. Топырақтың беткi қабатындағы қарашiрiк
мөлш. 1 — 1,5%. Сұр ... ... ... ... ... ... жусан мен
эфемерлi өсiмдiктер басым. Аум. 61,8 млн. га. Жылына түсетiн жауын-шашын
мөлш. 80 — 130 мм. ... ... ... 1%-дай. Алқапта құмды, тақыр,
сор жерлер жиi кездеседi. Бұл ... мал ш. ... ... суармалы
жерлерде ғана шоғырланған.
  
ІІІ. Қазақстанның таулы аймақтарының топырақтары
Қазақстан территориясында ... ... ... ... ... көп. ... республиканың шығысы мен оңтүстік шығысында
біраз жерлерді таулар алып ... Олар – ... ... ... таулары,
Алматы облысының оңтүстігіндегі Жоңғар және Іле ... ... ... ... ... ... ... Қазығұрт пен
Қаратау таулары. Енді Іле Алатауы мысалында тау ... ... ... ... ... тоқталайық. Себебі Іле Алатауы биік, онда
табиғаттың белдеулік зоналары түгел кездеседі. Бұл ... ... ... Аболиннің (1930 ж.) Ленинградта шыққан «Балхаш өңірінің ... Хан ... ... ... шейін» деген классикалық еңбегінде
келтірілген. Сондықтан топырақтың биіктік зоналығы жайындағы халықаралық
жиналыстар мен ... ... ... өтетіні тегін емес.
Биiк таулы аймақтың топырағы республиканың оңт.-шығысын алып жатыр.
Аум. 37 млн. га, ... ... 14%-ын ... ... ... ... ... ерекшеленетiн 4 биiктiк белдеу бар: 1) тау ... ... ... деңгейiнен 450 — 750 м (кейбiр аймақтарда 300 —
1000 м) биiктiкте орналасқан. Тянь-Шань тау ... ... ... Тянь-Шань тау етегiнде сұр-қоңыр, Солт. Тянь-Шань мен Алтай таулары
етектерiнде ашық қара-қоңыр топырақ таралған. Бұл ... ... ... егiншiлiк және мал ш. дамыған. 2) Аласа таулы дала белдеуi — әр
түрлi таулы ... 600 — 2200 м ... ... ... ... мен
Солт. Тянь-Шаньда таудың күңгiрт қара-қоңыр және қара топырағы таралған. Ал
Бат. Тянь-Шаньда (Оңт. Қазақстанда) сұр қоңыр және ... ... ... ... ... 10 — 15%-дай. Жайылымы — шүйгiн, ағашы қалың алқап,
мал ш. ... ... 3) ... ... ... және шалғынды-орманды
белдеулерi әр түрлi таулы аймақтарды 1000 — 2500 м-ге ... ... ... таудың шайылған, сiлтiсiз қара топырақтары мен орманның
сұр топырақтары және таулы-шалғынды ... ... Бат. ... ... Алтайда күлгiн топырақтар түзiлген. Жайылымы — шүйгiн, орман
ш. жақсы дамыған. 4) Биiк ... ... ... ... және қарлы-
мұзды белдеулерi Батыс Тянь-Шань мен ... ... биiк ... 1800 — 3800 м ... одан да биiк ... алып ... альпiлiк, субальпiлiк, шалғынды-шымды. Көпшiлiк жерi топырақсыз
тасты шыңдар мен мәңгi мұз, қар басқан ... ... ... ...... жайлау ретiнде пайдаланылады.
Таулы алқаптарды ені әр жерде әр түрлі, батыстан шығысқа қарай созылған
тау етегіндегі шөлді дала ...... орын ... ... ... ... тау етектерінде жатқандықтан, бұл аймақтың табиғи
жағдайы өзгеше келеді. Бұл белдеу – таулық белдеулік ... ең ... ... бұл алқапты пайдалану жағдайы да басқаша.
Тау ... ... ... аймақтағы ылғал мөлшері ... ... ... ... ... мол. ... ... 250-360 мм-ге дейін жетеді. Ылғал көбінесе жылдың көктемгі ... ... ... де, жаз, күз ... ... ... Бұл аймақта
қысқы, көктемгі ылғалды дұрыс пайдаланып, ерте ... ... ... ... және ... ... арпа егіледі. Ал суармалы жерлерде астықтан басқа
бағалы дақылдар: қант ... ... ... беде мен ... бау
ағаштары мен жүзімдіктер, темекі жақсы өседі.
Қалған жерлері көктемгі, ... мал ... Бұл ... ... ... алқаптан қаншалықты қашықтығына, осыған сәйкес түсетін
ылғалдың мөлшеріне ... ... түсі де ... ... зонашаға
бөлінеді, Таудан алыс жерлерде топырақтың ашық сұрғылт түсті зонашасы
жатады, одан ... ... ... ... ... ал ... ең жақын аймақта
күңгірт сұрғылт түсті және ашық қара-қоңыр топырақтар зонашалары кездеседі.
Осы үш зонашаның соңғысында ... яғни ... ... және ашық ... ... ... ... ғана суарылмайтын егіс өседі, ал сұрғылт
және ашық-сұрғылт топырақ ... ... ... ... ... өнім ... ... алғашқы екі зонашада Алматы, Жамбыл
облыстарының қант қызылша егістері, ... ... ... ... ... ... ... Қазақстан облысының мақтасы мен
дәрілік шөптер, бау-бақша, жүзімдіктер орын алған. Тау етегінің ... ... ... 14 млн ... яғни ... жер ... жуық.
Тау етегі шөлді-далалы белдеуінен биігірек алқапта аласа ... ... Бұл ... ... ... ... әсері үлкен. Ауадан түсетін ылғал мөлшері 500-800 ... ... ... ылғал терістік жақтың жазық жерлеріндегі ешбір аймағында
кездеспейді. ... көп ... шөп ... ... ... ... негізінен таудың қара қоңыр топырағы мен қара топырақ, ал Батыс
Тянь-Шаньда таудың ... ... Бұл ... ... егіс
егіледі, көбінесе астықты дақылдар өседі, мал ... да ... ... жыралы болып келетіндіктен, жаппай егістікке ... ... ... мал ... ... ... ... Бұл алқапта
суарылатын және суарылмайтын жемісті ағаштар, бұталар көп ... ... ... ... да осы аймақта өсіп, жақсы өнім береді. Бұл зонаның
көлемі 10 млн. гектарға жуық.
Орташа-таулы, шалғынды - ... ... ... таулы - ... ... ... ... Бұл ... ... ... мөлшері жылына
850-900 мм-ге дейін жетеді.Шалғынды шөптер өте биік ... ... ... қара ... пен ... кара ... орман топырағы. Қара
шірінді таудың топырағында 10-12 %.Егістік жерлер аз. Жері жазғы жайлау ... ... Көп жері ... ... ... ... ... 4 млн гектардай.
Шалғынды және шалғынды – далалы белдеуі биік ... ... ... Бұл ... ауа райы орта ... ... суықтау. Ауадан түсетін
ылғал мөлшері орта таулы аймақтан ... . ... – биік ... ... субальпілік шалғынды, шалғанды- далалы топырақтар. Таудың биік басында
жыл бойы ерімейтін қар мен мұз жатады. ... ... ... ... топырағы кездеседі. Бұл аймақ негізіне малдың әсіресе, уақ малдың
жазғы жайлауы, ... ... ... күн ... ... 3 ...

Пән: География
Жұмыс түрі: Материал
Көлемі: 7 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 200 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
Дүниежүзі халықтарының орналасу тығыздығы7 бет
Египет5 бет
Қазығұрт өңірі топонимиясының этнолингвистикалық сипаты24 бет
Катонқарағай ауданы2 бет
Тарбағатай14 бет
Тарбағатай ауданының тарихы4 бет
Кеңес заманындағы «Жоңғар шапқыншылығы»5 бет
«Қараарна мұнай кен орындарының топырағының ауыр металдармен ластануы»51 бет
Алматы облысы Талғар ауданы "Айршир" АҚ-ның қара-қоңыр топырағының ауылшаруашылығында қолдану нәтижесінде құнарлылық көрсеткіштерінің өзгеруі35 бет
Алтай таулы аймағы27 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь