Психикалық дамуы тежелген балалардың жалпы тіл кемістіктерінің ерекшеліктері


Психикалық дамуы тежелген балалардың жалпы тіл кемістіктерінің ерекшеліктері (І.ІІ дәрежедегі)


Балалардың психикалық дамуының тежелу мәселесі дүниежүзілік психологтар мен педагогтардың бірден.бір көкейтесті мәселенің бірі брлып табылады. Олар ақылдылар қатарына жатпайтын, сонымен бірге білім қорының көлеміне қарай олар қорытуға жеткілікті икемділіктері барын кең «дамудың жақын аймағын» көре білді, белгілі категориялы балаларды іріктеп алады. Бұл балалар ерекше топқа кіреді . психикалық дамуының тежелуі бар балалар. Берілген бұзылулар олигофрения мен интеллектінің қалыпты дамудың арасындағы аралық орын алады.
Психикалық дамуы тежелген балалардың тек қана психикасы бұзылған деп қарамау керек, сонымен қатар олардың дене мүшелері мен тілдерінде де дамымаушылық кездеседі. Әдетте психикалық дамуы тежелген балалардың тілінде кемістік болады. Бірақ бұл жағдай да түрлі сөйлеу патологоиясымен байланысты. Яғни, ол ақыл.есі дұрыс балаларда да көрініс беретін кез.келген сөйлеу мәнерінің бұзылуы болып табылады. Алайда психикалық дамуы тежелген оқушылар тобында да сөйлеу мәнерінің фонетикалық.фонематикалық тұрғыда дамымай қалу жағдайы кездесіп жатады.

Пән: Психология
Жұмыс түрі: Реферат
Көлемі: 5 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 200 теңге




Психикалық дамуы тежелген балалардың жалпы тіл кемістіктерінің
ерекшеліктері (І-ІІ дәрежедегі)

Балалардың психикалық дамуының тежелу мәселесі дүниежүзілік психологтар
мен педагогтардың бірден-бір көкейтесті мәселенің бірі брлып табылады. Олар
ақылдылар қатарына жатпайтын, сонымен бірге білім қорының көлеміне қарай
олар қорытуға жеткілікті икемділіктері барын кең дамудың жақын аймағын
көре білді, белгілі категориялы балаларды іріктеп алады. Бұл балалар ерекше
топқа кіреді – психикалық дамуының тежелуі бар балалар. Берілген бұзылулар
олигофрения мен интеллектінің қалыпты дамудың арасындағы аралық орын алады.
Психикалық дамуы тежелген балалардың тек қана психикасы бұзылған деп
қарамау керек, сонымен қатар олардың дене мүшелері мен тілдерінде де
дамымаушылық кездеседі. Әдетте психикалық дамуы тежелген балалардың тілінде
кемістік болады. Бірақ бұл жағдай да түрлі сөйлеу патологоиясымен
байланысты. Яғни, ол ақыл-есі дұрыс балаларда да көрініс беретін кез-келген
сөйлеу мәнерінің бұзылуы болып табылады. Алайда психикалық дамуы тежелген
оқушылар тобында да сөйлеу мәнерінің фонетикалық-фонематикалық тұрғыда
дамымай қалу жағдайы кездесіп жатады.
Қазіргі заманғы мектептердегі ең өзекті мәселелердің бірі – оқу
тәрбиелік процесс нәтижесін көтермелеу мен оқушылар үлгермеушілігін
болдырмау болып табылады. Ал оны шешу үшін мекемелердегі оқытудың түрі мен
тәсілін жетілдіру керек және білім берудің неғұрлым нәтижелі жаңа жолын
қарастыраған абзал. Б.П.Пузановтың айтуынша бұл аталмыш мәселе әсіресе
альтернативті білім беру мекемелерінің пайда болуы мен білім берудің түрлі
мемлекеттік стандарттарын енгізу нәтижесін өрлей түсті.
Көптеген түрлі себептермен оқу бағдарламасын белгіленген уақытта және
қажетті көлемде меңгере алмайтын оқушылар саны бүгінде үнемі өсу үстінде,
кейінгі зерттеу деректеріне сүйенсек, қазіргі таңда олардың саны 20-30
пайызға жеткен. Мәселен, Білім министрлігінің берген мәліметінде зер
салсақ, бүгінде 78 пайыз оқушы білім берудің арнайы тәсілі мен түріне зәру
екен.
Жалпы психикалық дамуы тежелген балаларды оқыту ісі өткен ғасырдағы
1950-ші жылдардың соңына қарай қолға алына бастаған. Бірқатар зерттеушілер
бастауыш сыныптарда оқитын оқушылардың үлгерімінің төмендігін олардың ақыл-
ойларының кемдігіне тікелей байланысты деген қорытындыға келеді. Бұл
оқушылар арнайы категорияларға бөлінген.
Ал, К.С.Лебединскаяның клиникалық зерттеулерінің нәтижесінде психикалық
даму тежелуінің төмендегідей клиникалық түрлері айқындалған:
- конститутционалды немесе гармониялқ инфантелизм түрінде қалыптасқан
психикалық дамудың тежелуі. Бұл топтағы балалардың негізгі клиникалық
белгілері мынандай: эмоциялары мен жігерлік қасиеттерінің тежеліп, жас
жағынан көп кіші балаларға тән мінез, еркелеу, қуаныш-реніш, аңқаулық,
сенгіштік сияқты психикалық ауытқулар. Керісінше, өз жастарына тән іс-
әрекеттерге (оқу, жаттау, ойлану, сапалы іс бітіру, жауапкершілік)
ынталары болмайды.
- соматогенді психикалық дамудың тежелуі. Бұл топтағы балалардың психикалық
дамуының тежелуінің негізгі себептері: баланың іштен туа, немесе жүре
келе жүрек, бүйрек, өкпе ауруларымен жиі ауруы, жүйке ауруларының әсері
сияқты соматогендік зақымданушылар балаларда астениялық жағдайларды
қалыптастырады. Осыдан барып, балалардың психикалық тонусы төмендеп, оның
дамуы тежеледі. Жиі кездесетін клиникалық белгілері: әлсіздің,
дәрменсіздік, өзіне-өзінің көңілі толмаушылық, жалтаңдаушылық. Көптеген
балаларда жоғарыда келтірілген жоғарыда келтірілген кемістіктер
отбасындағы тәрбиенің дұрыс болмауынан, баланы қорқытып, жәбірлеп, ұрып-
ұрсып, қорқытып өсіруінен болса, ендігі бір жағдайда ата-ананың баланы
қорғаштап, оның айтқанын істеп шамадан тыс еркелетіп, олардың өз бетімен
талаптанып, ойланып, шынығуына тиісті жағдай жасалмағандықтан.
- психогенді психикалық дамудың тежелуі. Бұл топтағы балалардың психикалық
дамуының тежелуінің негізгі себебі: баланың жас кезінде отбасылық
жағдайда, немесе әртүрлі созылмалы жүйке ауруларының салдарынан
психикалық күйзеліске ұшырайды. Баланың эмоционалдық және жігерлік
әрекеттері өте төмен. Бала ынжық, өзіне сенімсіз, әр нәрсеге, әр адамға
күдікке қарайды, жалтақтап, сезіктеніп тұрады.
- церебральды-органикалық психика дамуының тежелуі. Бұл топтағы баланың
психикалық дамуының тежелуінің басты себебі –жоғарғы жүйке жүйесінің
әрекеттінің жеңіл түрде зақымдануы, немесе бас миының кейбір
бөліктеріндегі өтпелі қабыну процестері. Сондықтан бір қарағанда
психикалық тежелу күрделі, кем ақылдылыққа ұқсағанымен, мидағы
өзгерістерорганикалық сипат алмағандықтан бұл патология дер кезінде
анықталса, жан-жақты емдеу –түзету әдістеріқолданылса балалар уақыт өте
келе өз қатарлы, дені сау балалармен бірдей дәрежеге жетеді.
Сонымен, жоғарыда көрсетілген психикалық дамудың тежелуінің клиникалық
түрлерінің жіктелу негізінде этио патогенетикалық өзгерістер мен олардың
әсерінен туындайтын клиникалық белгілер алынған. Бұл өзгерістерді білікті
мамандар (дәрігерлер, педагогтар, психологтар, логопедтер, дефектологтар)
ғана анықтай алады.
Психикалық дамудың тежелуінің белгілері:
- тез жалығу мен шаршаудың әсерінен ынта мен қабілеттің төмендеуі;
- сезім мен еріктің жетілмеуі;
- жалпы мәлімет пен елестету қорының шектелуі;
- сөздік қорының жеткіліксіздігі;
- интеллектуалды іскерлік, ойлау әдетінің қалыптасуы;
- ойын іскерлігінің толық қалыптаспағандығы;
- қабылдаудың баяулығы;
- сөйлеу логикалық операциясының ойымен қиылыспауы;
- ақыл-естің барлық түрлерінің әртүрлі дәрежеде бұзылуы:
- сенсорлық мәліметтерді қабылдау мен оны түсіну мерзімінің ұзақтығы;
- өзін-өзі бақылау деңгейінің төмендігі;
- мектеп жасына келгенде оқу, ойлау операцияларының қалыптасуы және
талдау, жинақтау, салыстыру, қорыту әдістерін түсінбеуі.
Осы өзгерістердің дәрежесіне сай, баланың жасын ескере отырып, оларды
әлеуметтік бейімдеу, тәрбиелеу, оқыту және түзету жолдары айқындалады.
Л.С.Выготский, Ж.Пиаже, А.Валлон, А.Н.Леонтьев, А.Р.Лурияның зерттеулері
ойлау мен тілдің байланыс негізінде жатқан принциптік жағдайларын
анықтауға, сонымен қатар бұл мәселенің аса маңызды сұрақтарын анық
көрсетуге мүмкіндік береді. Бұған тіл дамуының мәселелерін онтогенездегі
тіл мен ойлаудың даму бағыттары мен заңдылықтарын, тілдік бұзылу процесінде
ойдың сөзге қатынасын анықтауға мүмкіндік береді.
Бала тілінің дамуының ерте кезеңінде ойлау мен тілдің түрлі бастаулары
байқалады. Бір жағынан, тілдің қалыптасу бастамасына дейін интеллектуалды
реакцияларда көрінеді, екінші жағынан тілдің интеллектуалдыққа дейінгі
тамырлары байқалады.
Психикалық дамуы тежелген балаларда дыбыс жеткізудің бұзылуы жиі
кездеседі. Е.В. Мальцева 3 топты атап көрсетеді:
1- топ тек бір ғана дыбыс тобын қате айтатын балалар. Бұзылулары
артикуляциялық аппараттың құрылым аномалиясын, тілдік моториканың
жетіспеушілігімен байланысты.
2- топ фонетикалық-фонематикалық бұзылулары бар балалар.
3- топ сөйлеу тілінің барлық жетілмеген ... жалғасы
Ұқсас жұмыстар
Психика дамуы тежелген балалардың сөйлеу тілін қалыптастыру
Балалардың психикалық дамуы
Психикалық дамуы тежелген балаларға коррекционды-педагогикалық жұмысты ұйымдастыру
Дамуында ауытқуы бар балалардың психикалық даму ерекшеліктері
Жеке адамның психикалық дамуы
Нәрестенің психикалық дамуы туралы
Бөбек жасындағылдардың психикалық дамуы
Балалардың психикалық процесінің деңгейін анықтау
Тұлғаның психикалық дамуы
Жеткіншек кезеңіндегілердің психикалық дамуы
Пәндер

Қазақ тілінде жазылған рефераттар, курстық жұмыстар, дипломдық жұмыстар бойынша біздің қор №1 болып табылады.

Байланыс

Qazaqstan
Phone: 777 614 50 20
WhatsApp: 777 614 50 20
Email: info@stud.kz
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь