Дүние жүзілік діндер тарихы

2009 жылдың 25 ақпаны мен 6 наурыз аралығында өткен халық санағының қорытындысы бойынша Қазақстанда 70 пайыз мұсылман, 2,8 пайыз атеист, 26 пайыз христиан тұратыны мәлім болды. Бұл туралы Қазақстанның статистика жөніндегі агенттігінің төрағасы Ә.Смаилов хабарлаған. (ИА Новости.Казахстан).
Негізінде дін адамзатты ізгілікке тәрбиелеп, елді ұйыту негізінде пайда болған. Ал діни ағымдар ше? Олардың мақсаты «Жеріңді жаулап, еліңді күң қылып аламын» дегеннің кері. Дүние жүзілік діндер, олардың тарихы туралы не білеміз? Қазақтың дәстүрлі діні дегенді қалай түсіну қажет? Ойымызды осы мәселелер төңірегінде өрбітсек...
«Дін» . араб тілінен енген сөз. Сөздікте «Бас ию, мойынсұну, әдеттену, басқару, қызмет ету» мағыналарын береді.
        
        Діндер тарихы
2009 жылдың 25 ақпаны мен 6 наурыз аралығында өткен халық санағының қорытындысы бойынша Қазақстанда 70 пайыз ... 2,8 ... ... 26 ... ... ... мәлім болды. Бұл туралы Қазақстанның статистика жөніндегі агенттігінің төрағасы Ә.Смаилов хабарлаған. (ИА Новости-Казахстан).
Негізінде дін ... ... ... елді ... ... пайда болған. Ал діни ағымдар ше? Олардың мақсаты дегеннің кері. Дүние жүзілік діндер, олардың тарихы туралы не ... ... ... діні дегенді қалай түсіну қажет? Ойымызды осы мәселелер төңірегінде өрбітсек...
- араб ... ... сөз. ... ... ... ... жүзi ... ғасырлар бойы қалыптастырған сан қырлы рухани мәдениетiнiң бiр саласы - дiнтану. Дiнтану ғылымы - дiннiң ... ... оның ... мағынасы, адамға әсерi, коғамдағы, тарихтағы, мәдениеттегi орны, мыңдаған жылдар бойы әлемдегi алатын маңызы жайлы мәселелердi зерттеу. ... ... ... ... - дiндi ... ... және оның ... сана (идеология) есебiнде әлеуметтiк құбылыс екенiн түсiндiру болып табылады.
Адамның рухани тазару дәрежесi көтерiлмесе және ... бас ... ... қоғам зандылықтары бұзылып, дүние ойран болады. Ислам философиясы - дiн ... ... ... бос ... ... ... өмiрi мен ... мейлінше қатаң және дәл реттеп отырады, қоғамдық, жеке өмiрдегi тәртібін сақтайды, - ... ... 1969 жылы ... ... ... ... харам еткен заң шығарады. Оны iшетiндердің мал-мүлiктерiн тәркiлеп, алты ай ... ... ... ... де, ... орындауға, оны қысқа мерзiмде iске асыруға мүмкіншілік болмады. Бiрiншiден, қоғамдағы адамдарды түгелдей абақтыға ... ... ... тәркілеу қажет еді. Ал олай жасалмаған жағдайда заңның күшін жою керек болды. Әрине заңның күші жойылды. Осындай жағдай 1400 жыл ... Араб ... орын ... Онда ... ... Алланың бір-ақ сөзімен іске асты. Ол - Алланың: - ... ... ... еді. ... ... ... ... деп шешті де, жауап қатты: - деп ыдыстағы арақтар түгелдей жерге төгілді. Сол кезде төгілген арақтан ... ... ... ... ... ... арақ ішу ... бастап тоқталды. Демек, арақты харам етіп заң ... ... ... Алла ... өзі ... ... ... жол адамның жүрегімен астаса жұмыс істегенде ғана нәтижесін көрсетті. Бұл мысалдан діннің мемлекеттік саясатқа әсерін де көре ... ... ... қай дін дін ... ... мемлекеттік саясат соның ыңғайына құрылады. Зиянды ағымдардың өз ... ... ... ұмтылу себебі сонда жатыр.
Діннің құдіреті туралы тағы бір мысал келтірсек: Американың президенті Джон Кеннеди кезінде халқына: , - деп ... ... оны ... ... ... ... яғни ... ешқандай ұлылықты сақтай алмайтындықтарын атап көрсеткен. Бұл салада көптеген мысалдар келтіруге болады. Әлемдік ... мәні мен шығу ... да осы ... ... жөн. ... ... буддизм осыдан 2500 жыл бұрын пайда болған. Оның негізін ... ... ... ... тайпасынан шыққан Шакьямуни есімді тұлға қалаған. Ол жер-жерлерді аралап жүрiп, өз ... ... ... ... ... уағыздаған. Өзiн Будда (атақты бiлгiш) деп таныстырған. Ол жердегі адамзатты, жан-жануарларды азаптан құтқарушы есебінде жіберілген адам ... ... ... ... сүйенсек, Будданың анасы, шакья тайпасының патшасының әйелі Майя (Махамайяульи Майя) бiрде түс көрген. Түсiнде оның ... бiр ... пiл кiрiп ... ... көп ... Майя жүкті болып, балалы болған. Аңызға қарағанда, бала жерге шыр етiп түскенде, оған бүкiл құдайлар ... ... ... ... дiн жолына түсуін қаламай, оған дүниелiк тәрбие берген. Көңілін дiннен қашықтату әрекетiнде болған. Патша болғандықтан, ... ... ... оны ... ... бұл әрекеттерi баласын тоқтата алмайды.
Бiрде Суддхартхи (Будда ... ... осы ... ... қалада үстiн жара басқан бiр қартты кездестiредi де, ... ... ... ... ... ... сарп етiп, ... кұтылу үшiн не iстеу керек дейді өз-өзіне. Құтылудың жолы - тек өзiн-өзi азаптау. Барлық дүниесін тастап, ел ... ... ... күн ... ... ... көшедi. Қиындықтарды бастан кешіп, тұрмыстық дүниенi тәркi етiп, бедеулiк жолға түседi. ... сол ... өзiн ... ... ... ... сақтанғысы да келедi.
Әулиелiк қасиетi бар деп саналатын Бодхи деген ағаштың түбiнде отырып, төрт ... ... ... ... ойын ... асыруға өлiмнiң Құдайы - Мара кедергі жасап, тазаруға жiбермейдi. Қыздарын жiберiп, көңілін бөлгiсi келедi деп ... ... ... ... ... өз iсiне ... болып, Варанас қонысына жақын жерде "пiл паркiнде" бiрiнші рет өз идеясын адамдарға жеткізеді. Сол төрт шындықты өз шәкiрттерiмен 40 жыл бойы ел ... ... ... ... ... Өсиеттерiнен, жасаған кереметтерiнен бiр дұрыс қорытынды табуға әрекет етедi. Бiрақ ешқандай дәлелдi немесе маңызды, ... ... таба ... ... ... Г.Сенар Будданы мифологиялық образ санады. Немiс ғалымы Г.Керн Будданың тарихта болғанына күмән келтiрiп, оның ... - аңыз ... ... де, ... ... Будданы тарихтағы белгiлi тұлға есебiнде қарайды. Аталмыш ... ... - ... буддизм монахы құрылды.
Буддизм пайда болмай тұрғанда да Индияның мәдениетi өте жоғары деңгейде болған. ... ... ... дiндерi дамыған. Индия мәдениетi әлемдiк деңгейдегі Месопотамия, Египет мәдениеттерiнiң қатарында тұғын. Философиялық ... ... ... бiр ... ... туған дін. Үндiстанда б.д.д. ҮI ғасырда құл ... ... ... Қоғамды билеп-төстеушілер, брахмандар мен әскери қоғам бір-бірімен бақталаста өмір ... ... ... жер ... ... және хәлі нашар бұқараға сүйенді. Сөйтіп б.д.д. ҮІ ғасырда үнді ... ... ... ерекше парасатты жағдайдағы лауазымдарды құрметтейтін брахманизм идеологтарына қарсы күресті.
Индияның солтүстік жағында кішігірім мемлекеттер бір-бірін жаулап алған. Жауланған халықтың діни ұғымдарымен ... діни ... ... ... ... Құл ... қоғам болғандықтан, үстем тап төменгі тапты қанаған. Дегенмен, өндіріс күші де дамыған. Әсіресе Ганга бойындағы өндіріс ... ... ... ... ... ... Жеке ... кіші кәсіпкерлік өсіп, төңірегіндегі топтармен байланыс жасау басталып, оларға өз мәдениетін таратуға әрекеттенген. Будданың өсиеттері жазылған Махавагга, Ману, ... ... ... ... болған. Индияның көпшілік таптары бір-бірімен соғысып отырғандықтан жоғарғы тап қорғану жағдайына көшіп, өз күшін ... ... әрі ... ... ... ... ... Нәтижесінде Маурья империясы орнаған. Осы кезде түрлі касталарға бөліну, дүниені зерттейтін институттар, діни философиялық ағымдар пайда болған. ... ... ... де күш ... әлем діні ... жеткен.
Дін барлық халыққа жеңiлдiк беріп, бүкiл адамдардың қайғы-қасіретке бiрдей екенiн ... және одан ... ... Дiни ... орны ... ... неше түрлi құдайшылдар топтары өз көзқарасын талқыға салған. Дүниенің пайда болуына, байланыс ... ... ... қараған. Ол кезде құдайға сенушiлiк болған жоқ, дiни ұғыммен адамды тазалауға болады деп ... ... ... ... ... ... ... орынға ығыстырған. Дегенмен, дiни тазалықты жоғарғы топтан ғана iздедi, ал ең ... ... адам деп ... екi ... мал ... көңiл бөлмедi.
Ү-ҮІІ ғасырларда буддизм мәдениетi өркендеп, ең ... ... ... Монастрларда үлкен байлық жиналды. Азияның қалалары -- Кошамби, Санчи, Бодх-Гасде, Матуре, Сарнатхе, Аджантеде әшекейленген храмдар ... ... ... ... І ғ. ... ҮП ғ. Тибетке, ХIҮ ғ. Монғолия мен Ресей ... ... ... діндердің бірі - христиан діні. Иса (с.ғ.)-ға түскен кітабы адамдардың қолымен ... ... сол ... бойынша тараған дін. Інжіл кітабының алғашқы түпнұсқасын өңдеп жазғандар: Матфей, Марка, Лука және Ионна еді. ... ... ... ... деген апостол. Оның жазбасының 27 түрлі ерекшелігін ... атап ... ... ... ... ... ... әрбір әріп жоғарыдан, яғни жаратушы иеден, ал қоспа сөздерді адамдар өз қолдарымен жазды деген тұжырымдамаларды айтады. ІҮ ... ... ... авторы Кесарий кітапқа қосылған Ионна мен Павелдің қоспаларын атап көрсеткен.
Әртүрлі автордың жазғанынан ... ... ... ... бір-бірінен ажырату немесе бір-біріне қабыстыру мүмкін емес. ІІ ғасырда-ақ христиан идеологтары Евангелийдің түпнұсқасын немесе ... ... ... әрекет жасады. Әртүрлі пікірталастан кейін негізгі үш мәтінді қабылдады. Олар Александриялық ... ... ... ... Лукиана мәтіндері.
Христиан дінінің пайда болу кезеңі Иса (с.ғ.)-ның туған кезінен, яғни дәуіріміздің бірінші ғасырының басынан деп белгіленеді. Бірақ оның кітабы - ... ... ... бойы ... ... келді.
Дегенмен, христиан діні - адамзат тарихындағы ең ірі діндердің бірі. Ол Рим империясының шығыс ... ... ... Бұл ... ... ... күйзеліс империяны жайлаған еді. Күйзеліс дәстүрлі өндіріс, мемлекет, саясат, идея, ... ... ... ... Мұндай дағдарысқа құлдар бұқаралық көтеріліспен жауап берді. Көтерілісшілерді басып ... ... күші ... еді. ... ... ... өлтіріп жатты. Ол кездегі Спартак көтерілісі де қанға боялды. Спартак ... ... ... ... ... бостандықтан үміті үзілді. Ал, құлдардан басқа жер иеленушілер, саудагерлердің жағдайы өзгеше болды.
Рим ... ... ... ... ... ... бағындырып, нағыз құл иеленуші болып алған. Олардың қасиетті жерлерін талқандады, дәстүр, әдет-ғұрпын, сенімдерін қорлады.
Римдіктер жаулап алған Шығыс халықтарының ескі ... ... ... ... ... ... ... көңіліне жұбаныш әкеле алмады. Сондықтан барлығына түсінікті дін қажеттігі туды.
Христиан діні осындай кезеңде, яғни ... ... ... ... ... ... ... дін. Оның негізгі идеялық негізін қалауда әртүрлі шығыстық діндер және әлемдегі бірқатар философиялық түсініктер әсер ... ... ... үміттенген Рим империясының адамдары оның іздерін иудей миссиясынан, Филоней Погосынан ... ... ... ... яғни Исус ... ... құдай пайда болып, Христостың атымен христиан діні аталды. Бұл діннің негізін салған адам туралы, оның болғаны жайлы пікірталастар, дау-дамайлар осы ... ... ... ... Өмірде болғанына сенімсіздікпен қараушылар көп.
ЗОРОАСТРИЗМ
Зороастризм отқа табынушылық діні. ... ... - ... - ... діні ең ... ... ирандықтарынан шыққан. Олардың мекендеген жері Азияның кең байтақ далалары, Жайық өзенінің шығыс ... ... ... Иранды жаулап алған және сонда мекендеген. Олар б.э. 3000 жыл бұрын өмір сүрген. Бұл дінді ең ... рет ... ... ... - ... ... ... аңыз бар: 30 жасында бір сәуле көреді, оны дейді. ... ... деп ... Оны ... ең ... ... ... қазақ тілінде - ақылды, - ... ... ... ... ... ... өзінің елшісі етіп сайлайды. Содан Зороастр Ахурамазданың ең ... ... ... ... әділетті, мейірімді Жаратушы құдай деп дәріптейді. Ахурамаздаға қарайтын 3 ... ... ... ... Міндеті: жарату.
2. Анахиту - су ... ... - ... және ... құдайы.
Бұларға қарсы Ақырман - зұлымдық құдайы. Кезінде қазақтар балаларын деп қорқытқан.
Зороастр дініндегілер күнделікті дәрет алып, 6 рет ... ... қоса ... ... Бұл ... 2 ... ... тазалану рәсімі: құмға дәрет сындырып, оны араластырып сүртінеді. Тазаланып ... соң ... итті ... ... ғаттаны оқиды. Итті қазақтар сияқты қасиетті жануар санаған.
Қатаң тәртіптері бар: құмырсқаны, жыланды, ... ... ... ... болмайды. Ұстау - күнә. Осымен қатар ет жеуге, ... күні ... ... ... себебі жерді кірлетеміз дейді.
Әйелге қатысты заңдылықтары: етеккірі келсе, отқа жолатпайды, таза емес ... ... ... ... ұйықтайтын болса жерде жатады, тас орындықта отырады. От жағуға рұқсат жоқ, тамақты бөлек ішеді, храмға кіруге рұқсат бермейді. Әйел бала ... ... ... ... деп ... Бала туар ... бөлмесіне от жағып қояды. Босанарда оттың жалыны түзу болу ... ... ... ... бұл ... жын-шайтаны көп болады деген. Әйел босанғаннан кейін тазару жолын қиындатқан. Бірінші күні таза су ... отқа ... ... ... (қытайша - ) б.з.б. ІҮ-ІІІ ... ... ... ... ... Аңыз ... бұл ... құпиясын аты аңызға айналған Хуан-ди () ашқан. Ақиқатында даосизм шамандық нанымдардан және ежелгі магтар ... ... ... Ал оның ... ... ... Лао-цзыныкі саналады. (Дао-де-цзинде) және философ Чжуан Чжоу ... ... ... ... ... ғ.ғ.) Чжуан-цзыда баяндалады.
Тұтас жүйе ретіндегі даосизм (б.з.б. ІҮ-ІІІ ғ.ғ.) және (б.з.б. ІІ ғ.) еңбектерінде ... ... ... ортаның сырларын ашуды, өмір мен өлім мәселелерін айқындауды мақсат етіп ... ... ... ... категориясы дао (жол, ақиқат, тәртіп) - ғарыш болмысының ішкі заңдылығы, табиғаттың жалпы заңы ... ... ... ... ... Дао тек ... себеп қана емес, сондай-ақ соңғы мақсат, болмыстың аяқталуы. Оны ешкім жаратпаған, бірақ барлық ... ... ... Және ... ... ... оралады.
Көне даосизмнің философиялық ұстанымы оратағасырлық даошылардың діни ілімдеріне негіз болды. Ортағасырлық даоцизмнің көрнекті өкілдері Ге Хун ... Вань ... (ҮІІ ғ.), Ли ... ... ғ.), Тянь Цяо (Х ғ.), ... ... (ХІ ғ.). Конфуцийшілдік білім алған зиялы қауым да ... ... ... танытты, оларға қарапайымдылық пен табиғилықтың көне культі қатты ұнады, табиғатпен тұтасуда шығармашылық еркіндікке қол ... ... ... ықылас әсіресе Хань династиясы құлап, конфуцийшілдік ресми дін ретінде өз мүмкіндігін сарқыған уақытта орын алды. Буддизмнің ... ... ... арқасында даосизм одан бірқатар культтер мен философиялық ой-тұжырымдарды қабылдады, буддалық ұғымдар мен ... ... ... ... ... терминдер тіліне аударылды. Даосизм неоконфуцийшілдіктің дамуына ықпал етті.
ІІ ғасырда деп аталатын Чжан ... (І-ІІ ... ... ... ... ... ... Аңызға сай ол Лао-цзыдан аян алып, оның жердегі өкілі болу құқығын иеленеді. Оның титулы осы уақытқа дейін ... ... ... ... ... ІҮғасырда және атты даолық мектептер пайда болды. Олар медитациялық пайымдау тәсілдеріне көп ... ... ... ... ... ... көптеген қағидалары қайта қарастырылып, ресми мәртебеге ие болды. Біртіндеп ауқымды иерархиялық канон жасалды. ҮІІ-ҮІІІ ғасырларда ... ... мен ... ҮІІІ ... қытайлық көптеген институтттар мен монастрлар, ҮІІІ ғасырда Қытайдың солтүстігінде көптеген мектептер қалыптасады, солардың бірі - осы ... ... ... ... даосизм ҚХР, Корея, Тайвань, Сяньганьда және қытай эмигранттары ... кең ... ... ... ... ... діни синкретті топтар 1960 жылы ҚХР-да қудалауға ұшырады, бірақ 80-ші ... ... ... ... шет аймақтарда өз ықпалын қалпына келтіруге талпынды. Белсенді әрекет ... ... ... пантеонында шаман - медиумдар, галлопаттар, бал ашатындар, физиогномистер қызмет жасайды. ... ... ... мен ... орындарға мыңдаған діндарлар барады. Қытайдағы жұмысын қайта жандандырған.
Даосизмнің ... күні ... кең ... ... практикасы фен-шуй немесе геомантияға ерекше назар аударуға болады. Сөзбе-сөз фен-шуй - өмір ағымының қозғалысы деп аударылады. Бұл ... ішкі ... ... келтіріп, сыртқы ортадағы заттардың көмегі арқылы әлеммен гармонияда болу ... ... ТМД ... ... ... ... елдері соның ішінде Англия мен Германиядан келген. Батыста халықаралық орталығы құрылған, ал оның Қазақстандағы филиалы 2000 жылдың 3 ... ... ( ... , 2006 ж. ... ... ... - ... тәуап ету, мойынсұну сөзі) - әлемдік діндердің бірі. ҮІІ ғасырда таптық араб мемлекеттері орныға ... ... ... ... ... ... Исламның діни уағыздары Құранда баяндалады. Бұл кітап Жаратушы Алладан Мұхаммед пайғамбарға түскен. Исламның ... ... жолы - ... ... - ... ғана ... ... және ең ақырғы дін. Қазақ өзін деп санағанымен, исламнан бұрынғы діндердің де ... ... ... ... ... ... оқиды, сыйынады. Қиын жағдайға душар болғанда, әулиелердің мазарына барып құрбандық шалып, көмек сұрап жалбарынады. Мұндай қасиетті жерлер Қазақстанда көп. ... ... ... де ... ... - Қожа ... Яссауидың кесенесі, ел аузында деген сөз бекер сақталмаған.
Түркістанда Арыстан бабтың кесенесі бар. ... баб - Қожа ... ... ... ... ... деген де сөз бар. Ақтау қаласынан үш жүз шақырымдай жерде Бекет ата мазары, ... Оқшы ата ... ... жиi ... сөз - . ... ... ... пайда болғанға дейін Алланы деп атаған. Б.э.д. ІІІ ғасырда пайда болған зороастризм ... ... осы сөз ... ... С.И.Оспановтың айтуынша, тілі - көне ... тiл. сөзі екi ... ... және -дан ... деген мағынаны бiлдiредi. Айды сол замандарда құдайдың деңгейiне дейiн ... - ... ... пайда болған дін. Қазақтар күн мен айды қастерлеген. Ай туғанда, ... ... ... "Ескi айда ... жаңа айда ... деп ... ... түріктердің жын-шайтан туралы да түсініктері болған. Жындарды: албасты, қарабасты, т.б. деп атаған. Түсініктерінде жындардың жаманы, жақсысы ... ... ... ... ұшыратқан. Шайтанды түркілер деп атаған.
Қазақстанға христиан дінін орнатпаққа Рим ... өз ... ... ХІІІ ғ. ... жартысында Марко Поло атты италияндық саяхатшысы қазақ даласына арнайы миссионерлік мақсатпен келген. Алайда көшпелі өмір салты ... ... үшін ... ... сурет сияқты христиандық ұғымдар қабылданбады.
Қазақ халқы ұлттық салт-дәстүр, мәдениетіне берік болды. Қожа Ахмет Яссауи исламды өз реформасымен халыққа ... әрі ... етіп ... ... ғана ... діні ... тарай бастады. Нәтижесінде шариғат заңдары исламға дейiнгi діндердің ырымдарымен араласты. Мысалы ортодоксальды мұсылмандар жылқы етін жемеген, ... ... оны ... ... ... да ... Өйткені Қожа Ахмет Яссауидың реформасы бұған рұқсат берген. Бірақ Алланы жан дүниемен сүюге ... Қожа ... ... ... ислам-ның кейбір қатал шарттарын үйлестірді. Қожа Ахмет Яссауи құранның кейбір уағыздарын, ... ... ... ... орындамаған молдалар, имандарды, басшыларды (сұлтандар, әмiрлер), таразыдан жеген саудагерлерді, ар-ұждансыз әйелдерді сынап, дұрыс ... ... ... Осы ... ... дінінің көшпелі халық жүрегінен ойып орын алуына ықпал етті.
Ислам 714 ж. ... ... Яссы ... ... Сырдария өзенiн бойлай отырықшы халыққа кең тарала бастады. Бұл жерде Үзген, Жент, Жұбан-ана, Саудакент, Сығанақ, Сауран, Яссы, Отырар ... ... ... ... ... ... ашылып, кiтапханалар салынды.
Медресе - орта, жоғары білім беретін мұсылман мектебі. Онда бастауыш сыныпқа ... ... - араб ... ... деген мағына береді. Қазақ жеріне алғашқы медреселер ... ғ. ... ... ... болған және оқуға ыңғайлы орын болып табылған. Білім алу мерзімі 12-13 жыл болған. Бастауыш ... тек ... ... ... астраномия, тарих, математика, география, құқық, әдебиет, араб тілі, т.б. пәндер оқытқан. Қазақтың көптеген танымал ... ... ... ... ... медреседен дәріс алған.
Кеңес өкіметінің тұсында ғана деген ... ... ... ... мешіттерді жабады. Әйтпесе, 1900 жылы Түркістан аймағының саяси ахуалын зерттеуші Ресей саясатшылары бұл ... 1503 ... 11230 ... ... ... ... болған 12499 имам, 5755 мектеп, 5771 мұғалім, 66487 мүриді бар 686 ишан, 1526 шайқы (шейх), 1415 ... (ірі ... ... бар екенін білгенде қатты қаймыққан.
Ал, 1908 жылы мектеп саны 6107-ге өскен. Бұларда 6361 мұғалім сабақ беріп, 14208 оқушы ... Қыз ... ... 801 ... 875 ... ... ... 9773 қыз дәріс алған. Өлкеде жоғары дәрежелі 336 медресе жұмыс істеген. Мұнда 459 ... ... ... 14375 шәкірт білім нәріне сусындаған. Сонымен бірге зағип, мүгедек, т.б. ауыр тағдырлы жандарға арналған , деп ... ... ... ... ... 327 мектепте 360 мұғалім, 4681 шәкірт оқыған. Оқу-ағарту саласындағы осы нәтиже Түркістанды ... ... ... ... деп ... ... дінге қатысты: - деп ой түйсе, қазақ ... мен ... ... ... ағартушы-жәдидшіл Ахмет Байтұрсынұлы: - деп тұжырымдайды.
Әлиханның деген ... де ... ... ... ХХ ... ... ... бір жүйеге келтіру Ресейлік мұсылман зиялыларын толғандырғанда, Ә.Бөкейхан: деп ... жеті ... ... ... міндетті диуани пәндермен бірге ислам дін сабағы ... ... ... деп ... ... шешуді ұсынған.
Ә.Бөкейхан еңбегінен қазақтар тұңғыш рет Патша өкіметінің саясатына қарсы прокламацияны (1905 жылғы петициядан әлдеқайда бұрын) 1902-1903 ... ... ... ... деп ... Әлихан. Осы зерттеуінде Ә.Бөкейхан 1903 жылдан бастап діндарлар қуғындалды, кітаптары тәркіленді деген мәліметті (С.Ғылмани, т.б.) толық растайтын дәлел келтірген. ... ... орны орыс үшін ... ... болса, қазақ үшін сондай деген Әлихан: деп жазады.
Қазақ империяның боданы болған жылдары дінінен ажырап қалды. Шоқындыруға ... ... ... ... байырдан келе жатқан дәстүрлі дінінен ажыратқысы келді. Діннен ажырату - ұлтты жоюдың тиімді жолы деп ... олар ... ... ... ... ... ... бері жастардың қайта дінге бет бұру процесі қарқынды жүрді. Бұл жақсы. Бірақ ... ... қалу ... ағымдар жетегіне ермеу қажет. Қазақтың салт-дәстүрін, тілін жатырқамайтын дәстүрлі діннен адаспау керек.
Конфе́ссия (лат. confessio -- 'испове́дание') или ... -- ... ... в пределах определённого религиозного учения, а также объединение верующих, придерживающихся этого вероисповедания. Например, в христианстве церкви, в ... ... ... ... ... образуют разные конфессии. Хотя конфессиональное деление присуще ... ... сам ... ... ... практически только для различения исповеданий в христианстве.
Модерн[[1]] , модерн стилі (фр. moderne - ең жаңа, қазіргі) - XIX ... соңы мен XX ... ... ... және ... елдері өнерінде орын алған стильдік ағым.
Модерн Бельгия, Ұлыбритания мен АҚШ-та - "жаңа өнер", Германияда - "югенд-стиль", ... - ... ... ... "либерти стилі", Испанияда - "модернизм" ... ... ... ... мен ... ... Ф.Ницшенің "өмір философиясын" дамытты.
Модерн өкілдерінің (У. Морристің социалдық утопиясына сүйенген ... ... әрі ... Х.К. ван де ... ... қарағанда ол қоғам құруға ықпал жасарлық жаңа өмір стилі, адам баласына эстетикалық ... алар орта мен ... ... ... ... дәстүрден бөлек, қазіргіконструкцияларды пайдалану арқылы өнерге жаңа жол салу болып табылады.
Дін - адамзат қоғамындағы аса кұрделі де ... ... ... Діннің басты мақсаты - адамның рухани жетілуі және оның ЖаратушыҚұдайға сенімі. Ислам философиясының түсіндіруінше, дін ... - ... ... күш ... ... ... ... бойынша, рухани жетілу сатысының бірінші деңгейінде тұрған адамның алғашқы махаббаты, таза құлшылығы, қорқынышы Аллағаарналады. Сөйтіп,шынайы діндар болып, жас ... ... ғана ... ... ... ... ... тіршілік құбылыстары Алла Тағаланың қолында екеніне және күнәлі істері үшін оның ... ... ... ... ... Осы ... - оны ... істерден тежеуші және дұрыстықтан, имандылықтан шықпауына себепші. Иманын жоғалту адамның ... ... алып ... Діни тұрғыдан, дін - бүкіл болмыстың түпкі ... ... ... ... ... оның ... ... танып-білуге және адамның рухани жетілуіне мүмкіндік жасайтын әдіс-әрекеттер мен бүкіл дүниетанымды болмысты, толық қамтитын өте кең, ... ... ... ... ... ... дін ... - елу мың жыл бұрынғы палеолит кезеңінде шыққан. Аталмыш кезеңнің мәдениет ескерткіштері жан-жануарлар культі менаңшылыққа қолданған сиқыршылық белгілерін ... ... діни ... ... сол ежелгі дәуірлердегі өлген адамды еңбек құралдары және ... ... ... ... ... ... де ... Діннің неғұрлым ертедегі көріністері - сиқыршылық, тотемизм,ғұрыптық жерлеу ... және ... ... ... ... тұлғалық Бастау ретінде мойындау қазіргі діндерден ислам, христиан, иудадіндеріне тән, ал ... ... ... тән ... Халықты қамтуы жөнінен діннің тайпалық-халықтық (мысалы, иудаизм) және ұлтаралық немесе әлемдік (будда ... ... ... ... ... Әлемдік діндердің әрқайсысы түрлі ағымдар мен конфессияларға бөлінеді. Мысалы, исламдінінің ... ... ... ... дінінің католиктік, православие және протестанттық конфессиялары, т.б. діннің екі сипаты бар. Төменгісі - сыртқы, ғибадат ету, ал ... - ... ... ... дерлік діннің ішкі мәнін білдіреді, сондай-ақ ғибадатты да қамтиды, адамның сыртқы және ішкі болмысын тәрбиелейді. ... ... ... және ... ... - бір ... деген сүйіспеншілікке жету және оның мейірімі мен ... ие ... ... ... жетілу. Олардың ішкі мәнінде ғана емес, салт-рәсімдерінде де көптеген ұқсастықтар бар. ... ... ... ... ... есімдерін қайталау; ән айтып, билеп, зікір салып Құдайды мадақтау, ғибадат ету, дұға оқу, т.б. Дүние жүзі ... ... ... ... үш ... ... ... будда) ұстанады. Сонымен қатар, маркстік атеизм және бүкіл дін атаулыны теріске шығаратын басқа да көзқарастар жүйесі ғылымда кейде шартты түрде ... ... ... деп ... ... Республикасының Конституциясында азаматтардың діни сеніміне еркіндік берілген.

Пән: Дін
Жұмыс түрі: Реферат
Көлемі: 15 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 400 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
XVI-XVIII ғасыр лингвистикасы. в.ф.гумбольдтың лингвистикалық көзқарастары12 бет
Дүниежүзілік нәсілдер құрамы22 бет
Дін12 бет
Қазіргі дәстүрлі емес діни қозғалыстар мен ғибадат. Бүгінгі Қазақстандағы дін және ұлт9 бет
Дін - адамзаттың біріктіруші күші4 бет
Дін түсінігі3 бет
Дін,қоғам,мемлекет,саясат18 бет
Діндер тарихы6 бет
Діни экстримизм8 бет
Діннің пайда болуы туралы теориялар10 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь