Түркістан республикаларын ұлттық-мемлекеттік межелеу
![](/assets/img/loading.gif)
![](/assets/img/loading.gif)
Түркістан республикаларын ұлттық-мемлекеттік межелеу - біртұтас Түркістан идеясының біржақты күйреуі. Қазақ жерлерінің ҚКАСР құрамына біріктірілуі
1. Түркістан республикаларын ұлттық-мемлекеттік межелеу.
Кеңес өкіметі өзінің билігін Ресейдің империялық езгісін тартқан Орталық Азия мемлекеттеріне де орната бастайды. Ол кезде Орталық Азия мемлекеттері аумағының басым бөлігі Түркістан генерал-губернаторлығына бағынышты болатын.
1924 жылы Орта Азия республикаларын ұлттық-территориялық межелеу жүргізілді де, Жетісу мен Сырдария облыстары Қазақстанға қаратылды. Түркі дүниесіне өзгеріс әкелген бұл жағдай да талас-тартыс пен қарама-қайшылықтарға толы болды. Бөліну мен бірігу процесстері әр-түрлі бағытта жүріп жатты. 1924 жылы 10 наурызда Ташкентте өткізілген кеңесте Түркістан Коммунистік париясының Орталық комитетінің хатшысы А.Рахымбаев Түркістанның ұлттық территориялық межеленуі туралы деген тақырыпта баяндама жасады. Ол Орта Азияны ұлт республикаларына жіктеуді дұрысеп бағалады. Оны Н.Айтақов, С.Асфендияров, Қ.Атабаев сияқты қайраткерлер қолдады. Ал Орта Азиялық экономикалық кеңестің төрағасы М.С. Паскуцкий мен С.Қожанов межелеу ісіне келіспеді. Олар экономикалық және саяси-әкімшілік жағынан біртұтас Орта Азия Федерациясын құруды жақтады. Орта Азия республикаларын межелеу жөніндегі Территориялық Комиссияның 1924 жылы 17 тамыздағы пленумында, кейін Түркістан республикасының басшы ұйымдарының 1924 жылы 14 қыркүйек айында болған біріккен Пленумында С.Қожановтың Орта Азия Федерациясы туралы талаптарына тойтарыс берді. Сол уақытағы қазақ зиялылары қинаған мәселенің күрделісі - шекара бөлінісіне қазақтардың шала әзірлікпен келуі еді. С.Қожановтың Дау тоқталып, іс басталсын атты мақаласын осы жағдайдың дәлелі ретінде қарауға болады. Онда Осы күнге дейін бір болып келген, шаруа жағынан жігі ашылмаған Түркістан енді тозып, төрт-бес мемлекет болып отыр. Басқалар Орта Азия шаруа бірлігін жасап, бірден бөлініп кетпестен, шаруа істерін бір жөнмен жүргізбек болып отырғанда, Орта Азиядан қазақ облыстары шықты саналып отыр. Арқа сүйеу болатындай Қазақстанның шаруа байлығының да, билеу түрінің де шамасы белгілі, Жетісу мен Сырдария шаруа жағынан, әлі де болса, Қазақстаннан гөрі, Орта Азия мемлекеттеріне байланысты - деп көрсетеді.
2. Біртұтас Түркістан идеясының біржақты күйреуі.
Орта Азия Республикалары аумағын межелеу - Ресей отаршылары жойған ұлттық мемлекеттілікті жаңғырту барысында Орта Азия республикаларының жерлерін белгілеу үшін 1917 - 25 жылдары атқарылған іс-шаралардың нәтижесі. Ақпан революциясынан кейін, бұрынғы патша өкіметіне бағынышты болған Орта Азия елдерінің аумақтық тұтастығын қалпына келтіру мәселесі алдыңғы орынға шықты.
Патша өкіметінің ХІХ ғасырдың бірінші жартысындағы Қазақстандағы хандық мемлекеттілікті жоюға бағытталған әкімшілік-құқықтық реформаларының нәтижесінде және Кенесары ханның хандығы жойылғаннан кейін қазақ мемлекеттілігі жойылды. Ол туралы мәселе тек ХХ ғасырдың басында ғана қайта көтеріледі. Бұл жерде қазақ саяси элитасының бірінші және екінші Мемлекеттік Думадағы қызметін атап өтуіміз керек. Бұл қазақ саяси элитасының алғаш тәжірибе жинаған саяси күрестің майданы еді.
Ақпан революциясы мен Қазан төңкерісі аралығындағы ... жалғасы
1. Түркістан республикаларын ұлттық-мемлекеттік межелеу.
Кеңес өкіметі өзінің билігін Ресейдің империялық езгісін тартқан Орталық Азия мемлекеттеріне де орната бастайды. Ол кезде Орталық Азия мемлекеттері аумағының басым бөлігі Түркістан генерал-губернаторлығына бағынышты болатын.
1924 жылы Орта Азия республикаларын ұлттық-территориялық межелеу жүргізілді де, Жетісу мен Сырдария облыстары Қазақстанға қаратылды. Түркі дүниесіне өзгеріс әкелген бұл жағдай да талас-тартыс пен қарама-қайшылықтарға толы болды. Бөліну мен бірігу процесстері әр-түрлі бағытта жүріп жатты. 1924 жылы 10 наурызда Ташкентте өткізілген кеңесте Түркістан Коммунистік париясының Орталық комитетінің хатшысы А.Рахымбаев Түркістанның ұлттық территориялық межеленуі туралы деген тақырыпта баяндама жасады. Ол Орта Азияны ұлт республикаларына жіктеуді дұрысеп бағалады. Оны Н.Айтақов, С.Асфендияров, Қ.Атабаев сияқты қайраткерлер қолдады. Ал Орта Азиялық экономикалық кеңестің төрағасы М.С. Паскуцкий мен С.Қожанов межелеу ісіне келіспеді. Олар экономикалық және саяси-әкімшілік жағынан біртұтас Орта Азия Федерациясын құруды жақтады. Орта Азия республикаларын межелеу жөніндегі Территориялық Комиссияның 1924 жылы 17 тамыздағы пленумында, кейін Түркістан республикасының басшы ұйымдарының 1924 жылы 14 қыркүйек айында болған біріккен Пленумында С.Қожановтың Орта Азия Федерациясы туралы талаптарына тойтарыс берді. Сол уақытағы қазақ зиялылары қинаған мәселенің күрделісі - шекара бөлінісіне қазақтардың шала әзірлікпен келуі еді. С.Қожановтың Дау тоқталып, іс басталсын атты мақаласын осы жағдайдың дәлелі ретінде қарауға болады. Онда Осы күнге дейін бір болып келген, шаруа жағынан жігі ашылмаған Түркістан енді тозып, төрт-бес мемлекет болып отыр. Басқалар Орта Азия шаруа бірлігін жасап, бірден бөлініп кетпестен, шаруа істерін бір жөнмен жүргізбек болып отырғанда, Орта Азиядан қазақ облыстары шықты саналып отыр. Арқа сүйеу болатындай Қазақстанның шаруа байлығының да, билеу түрінің де шамасы белгілі, Жетісу мен Сырдария шаруа жағынан, әлі де болса, Қазақстаннан гөрі, Орта Азия мемлекеттеріне байланысты - деп көрсетеді.
2. Біртұтас Түркістан идеясының біржақты күйреуі.
Орта Азия Республикалары аумағын межелеу - Ресей отаршылары жойған ұлттық мемлекеттілікті жаңғырту барысында Орта Азия республикаларының жерлерін белгілеу үшін 1917 - 25 жылдары атқарылған іс-шаралардың нәтижесі. Ақпан революциясынан кейін, бұрынғы патша өкіметіне бағынышты болған Орта Азия елдерінің аумақтық тұтастығын қалпына келтіру мәселесі алдыңғы орынға шықты.
Патша өкіметінің ХІХ ғасырдың бірінші жартысындағы Қазақстандағы хандық мемлекеттілікті жоюға бағытталған әкімшілік-құқықтық реформаларының нәтижесінде және Кенесары ханның хандығы жойылғаннан кейін қазақ мемлекеттілігі жойылды. Ол туралы мәселе тек ХХ ғасырдың басында ғана қайта көтеріледі. Бұл жерде қазақ саяси элитасының бірінші және екінші Мемлекеттік Думадағы қызметін атап өтуіміз керек. Бұл қазақ саяси элитасының алғаш тәжірибе жинаған саяси күрестің майданы еді.
Ақпан революциясы мен Қазан төңкерісі аралығындағы ... жалғасы
Ұқсас жұмыстар
Пәндер
- Іс жүргізу
- Автоматтандыру, Техника
- Алғашқы әскери дайындық
- Астрономия
- Ауыл шаруашылығы
- Банк ісі
- Бизнесті бағалау
- Биология
- Бухгалтерлік іс
- Валеология
- Ветеринария
- География
- Геология, Геофизика, Геодезия
- Дін
- Ет, сүт, шарап өнімдері
- Жалпы тарих
- Жер кадастрі, Жылжымайтын мүлік
- Журналистика
- Информатика
- Кеден ісі
- Маркетинг
- Математика, Геометрия
- Медицина
- Мемлекеттік басқару
- Менеджмент
- Мұнай, Газ
- Мұрағат ісі
- Мәдениеттану
- ОБЖ (Основы безопасности жизнедеятельности)
- Педагогика
- Полиграфия
- Психология
- Салық
- Саясаттану
- Сақтандыру
- Сертификаттау, стандарттау
- Социология, Демография
- Спорт
- Статистика
- Тілтану, Филология
- Тарихи тұлғалар
- Тау-кен ісі
- Транспорт
- Туризм
- Физика
- Философия
- Халықаралық қатынастар
- Химия
- Экология, Қоршаған ортаны қорғау
- Экономика
- Экономикалық география
- Электротехника
- Қазақстан тарихы
- Қаржы
- Құрылыс
- Құқық, Криминалистика
- Әдебиет
- Өнер, музыка
- Өнеркәсіп, Өндіріс
Қазақ тілінде жазылған рефераттар, курстық жұмыстар, дипломдық жұмыстар бойынша біздің қор #1 болып табылады.
![google play](assets/img/google-play-badge.png)
Ақпарат
Қосымша
Email: info@stud.kz