Таным

1. Таным, қоғамдық процесс.
2. Таным процесінің негізі.
3. Сезімдік және логикалық таным
4. Ақиқат теориясы.
5. Ғылыми таным логикасы мен методологиясы.
6. Ғылым этикасы.
        
        Жоспар:
1. Таным, қоғамдық процесс. 
2. Таным процесінің негізі. 
3. Сезімдік және логикалық таным 
4. Ақиқат теориясы. 
5. Ғылыми таным ... мен ... ... ... ... сана – ... иесі ретінде адамның ең басты қасиеттерінің бірі
- өзін ... ... ...... ... ... ұмтылыс. Адам
айналасындағы әлеуметтік дүниені, табиғи әлемді танып білу ... ішкі ... ... ... анықтайды, даму заңдылықтарын
біледі, өзінің орнын, басқа адамдармен қарым – қатынасын белгілейді. 
Басқашаайтқанда, таным барысында адам өзін қоршаған ортаны ... ... ... ... ... ... адамның заттар мен құбылыстар туралы
жалпы мәлімет ңшкі ... ... ... жүйелі, шынайы білімге айналады.
Ендеше, танымды адамның жаңа әрі тың білімді игеріп, рухани баюы деп
есептеуге болады. 
Философиядағы тиянақты идеалистік ағым ... ... ... ...... мойындайды. 
Диалектикалық материализмнің таным теориясының метафизикалық
материализмінің таным теориясының ең басты екі айырмашылығы бар: ол,
біріншіден, таным теориясына практика жайындағы ілімнің енгізілуі,
екіншіден, ... ... ... қолданылуы. 
Диалектикалық материализмнің таным теориясы қоғамдық практиканың негізінде
дамитын және шындықты қоғам ... үшін ... ... құру ... ... ... заңдылықтарын зерттейді. 
Сонымен диалектикалық материализм таным процесінде бейнелеу принципін
басшылыққа алады. Ал ... ... ... ... ... ... оған механикалық тұрғыдан да қарауға болмайды. Бейнелеу – таным ... тиіс ... мен ... ... ... ... қарым –
қатынас процесі. 
Сөйтіп, танымның субъектісі деп жеке адамдарды, таптар мен әлеуметтік
топтарды, кең мағынада алғанда, тұтас тарихи нақтылы қоғамды айтуға болады.
Сонда – ақ, ... өз ... ... ішкі дүниесін таным объектісі
ретінде қарай алады. Табиғатты, қоғамдық қатынайтарды таным объектісі
ретінде қарастыру қажет. Олар субъектінің өндірістік, ... ... ... арқылы таным объектісіне айлады. Бақаша айтқанда, таным
объектісі дегеніміз материалдық және рухани дүниенің қоғаммен практикалық
және теориялық тұрғыдан ...... ... ... тарихи іс - әрекет
барысында субъекті игерген бөлігі. 
Таным объектілері адамның практикалық қызметімен тығыз байланысты және
әрқашан соған тәуелді болады. Таным процесінің ... ... ... ... ... әсері жатады. Себебі таным адамның объективті
құбылыстарымен байланысына, ... ... ... және оларды
өзгертугіне байланысты дамып отырады. Осы тұрғыдан алғанда, таным дүниенің
белсенді әрі нысаналы бейнеленуі деп қарастыруға болады. Қоғамдық практика
таным ... ... күші ... ... Ол өмір ... іс - ... барысында адамдардың алдына ұнемі шешуін талап ететін проблемалармен
міндеттер қойып отырады. 
Қорыта айтқанда, таным процесіндегі субъект – ... ...... ... ой санасы мен сыртқы пактикалық қызмет арқылы
байланысқан. Таным болмыстың жай ғана бейнесі емес, ол адамның практикалық
қызметі барысында іске асады. 
Таным теориясы ... ... ... ... пен ... ... мен ... жетістіктерін философиялық жағынан қорытуының
нәтижесі. Сонымен бірге ол қазіргі ...... ... ... ойлау жетістіктеріне сәйкес одан әрі тез қарқынмен дамуда. Қазіргі
жағдайда біз ... ... ... ... ... ... рөлі арта түскенің көріп – біліп отырмыз. 
Ақиқат – танымның негізгі ... ... ... ... ... ... ... жаңа білім зерттеліп отырған
объектіге сәйкес келуі немесе сәйкес келмеуі мүмкін. Осыған орай ғылым мен
философияда ... ... алға ... ... не? Аристотель өзінің "Метафизикасында” ақиқатты біздің
қоршаған дүниедегі заттармен ... адам ... ... ... ... ол ... дәйекті материалистік ұғымын бере алмады. 
Шын мәнінде, ақиқат дегеніміз біздің біліміміздің бізден тысқары түрған
объектіге сәйкес келуі, оның санамызда дәл көрініс ... ... жету ... пен ... ... ... байланыс негізінде жүріп
жататын әлеуметтік – тарихи процесс. 
Егер объективті ақиқат бар болса, оны білдіріп ... ... ... ... ... ... мен, ... объсолютті тұрде емес, тек
шамамен, біртіндеп, салыстырмалы тұрде ғана білдіреді. Бұл ... ... пен ... ... ара ... ... ... теориясы мынадай қағидаларға сүйенеді: 1) ақиқат -
әлеуметтік процес; 2) объективті ақиқатты мойындау – ... ... ... сөз; 3) ... ... ... нақты; 4) практика –
ақиқаттық жалпы өлшемі; 5) ақиқатты тану – қайшылықты, күрделі
диалектикалық процесс. 
Таным өте күрделі, қайшылыққа толы, ... ... ... ... іске ... барысында тұрлі әдістер мен тәсілдер қолданыланына өзінен -
өзі түсінікті. Кең мағынада әдіс дегеніміз белгілі бір мәселені шешу үшіни
таңдап алынған жол, ... айла мен ... ... ... ... қолданудың басты мақсаты шынайы, ақиқат білімге қол жеткізу. 
Ғылыми танымның әдістері өте көп, әрі сан ... ... ... білудің
объектісі болып табылатын материалдық және рухани дүниенің өзі көп түрлі,
сан ... ... ... ... ... әдістердің шартты түрде үш
топқа бөлуге болады: 1) жалпылама диалектикалық әдіс. Ол болмыстың ... ... және ... процесінің барлық кезеңдерінде қолданылады;
2)жалпы ғылыми әдістер. Олар ... ... ... пайдаланылғанымен,
таным процесінің барлық кезеңінде қолданыла бермейді; 3) жекеше әдістер.
Олар нақты құбылыстарды бір ғылымның шеңберінде ... ... ... ... ... мен ... ... үшін танымның
эмпириалық және теориялық деңгейлерін ажыратқан дұрыс, себебі әр деңгейдің
өзіндік ерекшеліктерімен әдістері бар. Эмпириялық деңгейде таным
объектісінің қасиеттері мен ... ... ... ... ... ... ... маңызды байланыстарымензаңдылықтары
тәжірибе негізінде алынған біліммен қоса абстрактілі ... ... ... ... ... кең ... ең ... әдіс –
бақылау деп аталады. Оның мәні – зерттеу ... ... бір ... ... ... тұрде жүйелі бақылай отырып, ондағы
өзгерістерді қадағалау. Келесі әдіс – эксперимент – ғылыми ... ... Оның ...... ... объектіге адамның, зерттеушіні
тікелей әсер етіп, ондағы процестерге арласуы. 
Осы заманға кең пайданылатын әдістердің бірі – модельдеу. Модельдеу
дегеніміз эксперименттің бір түрі, бірақ ... ... өзі ... ... ... модель зерттеледі. 
Ғылыми теоррияның қалыптасуы барысында гипотезаның маңызы зор. ... ... ... ... болжамға негізделген теория. Әрине, кез келген
болжам гепотеза бола алмайды. 
Қысқасы, ғылыми жолы – қиын жол, ... ... ... ... ... үлкен ізденіс, қажылы еңбек, шыдамдылық, терең білім жеткізеді.
Дүниенің танымдылығы туралы мәселе.
Таным дегеніміз адамның ... ... ... ... ... қол ... ғасырға дейін таным теориялық-философияның
шеңберінде онтологиямен ... ... ... ... ... ... аударғанда-таным) атты өз алдына
дербес ғылымға айналды.Соңғы он жылдықта философтар шет елдерде қолданып
жүрген ... ... ... ... ұғым ... тілінен аударғанда
episteme-білім) Эпистемология-бұл біздің әртүрлі пәндер ... ... ие ... ... ... ... ... екендігін анықтайтын философияның
бір бөлігі.
          Философия тарихында бұл ... ... ... екі ... қалыптасты,олар: танымдық-реалистік және огностикалық.Агиостицизм-
бұл адамзат пен қоғам ... ... ... танып білу
мүмкіндігін терістейтін ілім.
          Ежегі грек философы- софист Протагор қоршаған орта құбылыстарын
тану мүмкіндігін қарай ... ... ... ... ... көз ... ... адамдардың білімдері де әртүрлі ... орта ... мен ... ... да ... ... ... жоққа шығарады.Софистер мектебінің алдына қойған
мақсаттары,кез-келген лоикалық ... ... ... ... негіздеу болып табылады.Агностицизмнің
бастапқы формасына скептизм жатады,мұның негізін салған Пиррон.Оның ... ... ғана дәл ... қол ... адасушылық
дегеніміз құбылыстан оның негізін,мәнін тануға ұмтылар кезде ғана пайда
болады деді.Пирронның ... ... оның мәні ... ... оны ... ... қарама-қарсы қою керек.Ойдың
мұндай барысы Пирронды нақты тұжырымдардан бас тарту позициясына әкелді.
        Жаңа дәуірдегі агностицизмнің ... ... Д.Юм мен ... ... ... мен ... ... салдар
себептен ажыратылатындықтан салдар себепте айқын көрінбейді.Осыдан кейін Юм
себеп салдарлық байланыстардың болу ... ... ... ... олар ... ... шықпайды және себептен салдарды
логикалық тұрғыдан айқындау мүмкін емес ... ... ... ... бар яғни ... әдет дағдыларымыз,бір құбылыстың
басқамен байланысын ... ... және осы ... ... ... әр жағында
Юмның ойынша біз тереңдеп ене алмаймыз.Юмға қарағанда И.Кант ... ... ... ... ... ... құбылыстар әлемі ... ... ... ... идеализм” концепциясынан,Г.Гельигальцтың
“мерогилфтер теориясы” немесе “символдар теориясынан” және К.Пирсонның көз
қарастарынан өз жалғасын тапты.
       19 және 20 ... ... ... тағы бір ... атты ... ... ... қалыптасуының ішкі
ғылыми алғышартына жаратылыстану ғылымдарының ... ... ... ... ... әсер ... ... таным тәсілі ретінде
жаратылыстанушылар арасындағы 
Конвенциялардың, яғни келісім шарттардың көлемін ... ... ... ... ... ... ... мүмкіндігін
айқындап береді. Конвенционализм дегеніміз ғылыми теориялар мен ұғымдар
ғылымдар арасындағы келісім арқылы ... бір ... ие ... ... ... ... ... өкіліне француз
математигі және ғылым ... ... ... Оның ойынша,
геометриялық аксиомалар тек шартты жағдайлар ғана, бір ... ... ... шынайы ақиқат бола алмайды. Ол тек бізге қолайлырақ
болады. Пуанкаре заттың өзі мен оның мәні ... ... бір ... ... тек ... ғана тануға болады деген ... ... ... ... ... дүниенің
заңдары мен материалдық жүйелердің мәнін ... ... ... ... ... шарттардың мәні, ... ... ... ... мен көзқарастық пікірлер жүйесі
ретінде батыс философиясында ХХ ... ... ... батыс
философиясында кең қолданыс тапты. Конвенционалисттік ... ... ... ... және тағы басқа да ғалымдар мен
философтар. ... ... ... ... бойынша бір
бірінен ажыратылады. Мектептің өкілдерінің есіміне ... Юм, ... ... ... Ал ... және ... ... мен тәсілі
жағынан этикалық, физиологиялық, кибернетикалық, ... ... және ... ... және рационалистік агностицизм
болып бөлінеді. Тағы бір бағыт ... ... ... ... ... Бұл ... көзқарас бойынша материалдық жүйелер әлемі сезімдік
тұрғыдан қабылданатын ... және ... ғана ... ... әр ... ... ... мен қатынастар жатады.
 
2. Таным субъектісі мен объектісі. Сезімдік және рационалдық.
 
Таным поцесі танушы субъект пен ... ... бір ... ... мен ... әрекеттесуі формасында өтеді.
Таным субъектісі ол – адам, яғни өз санасында дүниенің құбылысын бейнелеуге
қабілетті индивид. ... адам ... тек ... бір ... ие ... ... ғана ... ол ең алдымен қоғамдық жан,
қоғам ... ... адам ... ... яғни қоғамдық сананың
формалары арқылы танымның мазмұнына әсер етеді. Адамның ойы ол ... ... ... ... теорияларда бейнелеудің белсенді
ироцесі болып ... ... ... ... қызметі бағытталған дүние
немесе материалдық және рухани әлемнің процесі, ... зат, ... ... ... ... рухани дүниемен теңестіруге болмайды.
Субъектінің танымдық қызметінің назарындағы дүниелер ғана объект бола
алады. ... даму ... мен ... ... ... деңгейі
жоғары болған сайын ғылыми зерттеулердің қамтитын құбылыстарының да ... ... ... таным процесінде белгілі бір объектілер арасынан
ажыратып ... ... бір ... ... бір ғана ... ғылымдардың зерттеу пәні бола ... ... ... ... ... ... мен ... сүйенеді. Ойлаудың арқасында адам
құбылыстардың нақты көптүрлілігінен алыстап, бұларға тән жалпы да ... ... ... Ойлау дегеніміз ойдың құрамының қызметін
атқаратын тілмен және ойдың ... ... түрі ... ... ... ... Ойлаудың негізгі формаларына ұғым, пікір және
ой қорытындысы жатады.
Ұғым дегеніміз - ойлаудың ... мен ... ... ... заттар және олардың арасындағы қасиеттер мен қатынастар
ойға алынады. Ұғым ... ... ... процесінің алға бастаушы жағдайын
жасайтын ой қозғаласының маңызды моменті болып табылады, ұғым- ... ... те, ... ... жағынан субъективтік.
Пікір дегеніміз - зат пен оның белгісі арасындағы байланыста бейнеленетін
ойлау формасы, яғни ұғымдардың байланысының көмегімен бірдеңе ... ... не ... ойлау формасы. Егер ұғымның тілдік формасы сөз
және сөздер тіркесі болса, пікірдің тілдік ... ... ... ... формасы ретіндегі бір ерекшелігі- ол не ... ... ... ... білдірмейтін пікір болмайды.
Ой қорытындысы дегеніміз - екі немесе одан да көп ... ... ... жаңа ... ... ... ... тәсілі. Белгілі бір
пікірге келу үшін адам ой қорытындысын жасайды.
Философия тарихында сезімдік таным мен ... ... ара ... ... ... ... көзқарастар мен пікірлер қалыптасқан. Нақ
оыс мәселені шешуге өзінше ұмтылған 3 түрлі ... ... бар, ... ... және рационализм. Сенсуализм ұғымы сезім, түйсік
дегенді білдіреді, яғни сенсуализм бағытын жақтаушылар ... роль ... ... ... ... сенсуалистер ретінде киренайлықтар мен
эпикуршылдар көрініс берсе, орта ғасырда сенсуализм кеңге жайылмады. Жаңа
дәуірде ... ... Д. Локк ... оның ... ... ... болмаған нәрсе ақыл-ойда да болмайды» деп тұжырымдаған. Бұл
көзқарасты Т. Гоббс пен Ф. ... ... ... әрі қарай
жүйелі түрде негіздеген француз ағартушылары болды, оның ішінде: ... ... ... ... ... ... ... деген болатын.
Д. Юм болса бұрынғы сенсуализм өкілдерінің ... ... ... ... ... Юмның ойынша, тіршілік туралы пайымдаулардың
барлығы  тәжірибеден тұрады, ал тәжірибе ... ... ... ... себептері беймәлім және танылмайды деді. Сенсуализм
позициясын ұстанған Л. ... ... ... ... ... де ... бағыт.
Эмпиризм дегеніміз сезім тәжірибесін білімнің ... көзі ... ... ... ... ... және тәжірибе арқылы алынады
дейтін таным теориясындағы бағыт. ... ... ... ... ғылым мен өмірлік практика және адамгершілік тәжірибеге ... ... ... ... ... Орта ... номинализм эмпирикалық
мәнге ие. Жаңа дәуір философиясында гносеологиялық эмпиризмнің негізін
қалаған Д. Локк ... ал ... ... ... ... Ф.
Бэкон. 19 ғасырдағы эмпиризмнің өкіліне Д. С. Милль ... ... ... ... ... ... ... таным теориясындағы жалпылық пен қажеттілікті- ... ... ... ... және оны ... ... ... қайнар көзі ақыл-ой дейтін ... ... ... рационализмнің тек жекелеген элементтері ғана өмір сүрді. 17-
18 ғасырларда субъективистік рационализм жүйесі қалыптасып, оның өкілдеріне
Р. ... Б. ... Б. ... Х. ... жататын. И. Кант өзінің
сынының жоғарғы синтезі арқылы эмпиризм мен ... ... ... жойғысы келді. И. Фихте, Ф. Шеллинг, Г. ... ... ... болды. Нағыз рационалистік негізде ... ... ... ... логизм, теориализм дамыды.
Марксистік гносиологияда сезімдік таным, эмпирикалық ... мен ... ... бір ... ... ... бір ... өтуі
жөніндегі тезис қалыптасты. Мұнда сезімдік және рациональдық таным танушы
адамның жеке, ... ... ... ... ... ... ... бірлікте екенін дәлелдейді. Бұлардың бір ... ... ... қызметтің екі түрлі типі көрініс ... ... ... пен теориялық қызмет. Практикалық қызмет барысында сезім
органдары қоғам мен ... ... және ... ... ... ... ... бұл қызмет ойлау және ... ... Ал ... ... ... ... ... практикалық қызметтің барлық формаларымен байланыста.
 
3. Ақиқат.
Ақиқат дегеніміз дүниедегі құбылыстар мен заттардың дұрыс, айқын бейнесі,
адамның дүниені рухани тұрғыдан меңгеруіндегі ... ... ... ... бар ... ... ... Ақиқат адамзат танымына ашық тұрған нәрсе.
Ақиқат мәселесі таным философиясында негізгі ... ... ... ... ... ... ... ақиқатқа жетудің
жолдары мен тәсілдеріне, ... өмір сүру ... ... ... ... таным теориясында ақиқатты танудың әртүрлі
түсініктері бар. ... ... ... ... ... ... классикалық концепциясында ақиқат ойдың ... ... деп ... Нақ осы концепцияны алғаш зерттеген Платон
мен Аристотель болды. Ал ақиқаттың ... ... ... Г. ... Л. ... К. ... және 20 ғасырдың көптеген
философтары ... ... ... ... ... ... біріншіден
біздің санамызға дейін және ... өмір ... ... ... ... ... шындық сонымен бірге субъективтік шындық
ретінде көрініп, ақиқатта рухани ... та ... ... ... және оның ... ... табылатын ақиқат, сонымен бірге объектінің
өзі де адамның заттық- ... ... яғни ... үздіксіз
байланыста деп түсіндіріледі. Төртіншіден: ақиқат ол процесс, яғни ол ... емес ... ... ... ... ең ... ... онда объективті және субъективті жақтарының
болуы. Ақиқаттың нақтылығы дегеніміз белгілі бір ... тән ... ... ... ... ... көрсетеді. Ақиқат әрқашан
нақты, абстрактілі ақиқат ... ... ... ... ... салдарынан, ақиқат ұғымы оның дамуынан бөлінбес бірлікте.
Объективті ақиқат 3 түрлі ... ие, ... ... ... ... ... тұрмыстық аспектісі- мұндағы болмысты
заттық- субстраттық және рухани мәнін белгілеуінде, яғни ... ... ... ... ... әлемі, белгіленген теориялар, догматтар
жүйесі жатады.
Болмыстың өзі субъектке объект ретінде беріледі. Ақиқаттың аксеологиялық
аспектісі ... ... ... ... ... ... ... аспект ақиқаттың практикасымен байланысынан
көрініс береді.
Жалпы танылатын объектінің сипаты жағынан ақиқаттың түрлері ... ... ... ... ... діни және ... ... концепциялар да жатады. Адамның танымдық қызметінің ... ... ... да ... ... ... ақиқаттың
ғылыми, қарапайым, өнегелі формалары болады. Ғылымның шеңберінде ... ... ... ... деген сияқты слалары бойынша
ғылыми ақиқаттың да түрлері ... ... ... ... ... теориясында ақиқаттың абсолютті және салыстырмалы формалары маңызды
орын алады. Қазіргі уақытта абсолютті ақиқат ... ... ... мен ... мәнін толық және жан- жақты бейнелендіретін
объективтік ақиқат көрінеді. Ал салыстырмалы ... ... ... ... ... ... ... әлі толық емес білімдер мен
теориялар. Абсолютті ақиқат дегеніміз зат жөніндегі толық, жан- жақты білім
болса, салыстырмалы ... сол зат ... ... емес ... ... емес
ақиқаттан аса толық ақиқатқа өту, яғни ақиқаттың даму ... ... ... ... ... ... ... бақыланатын
бірлікте бұлар білімнің шынайы мазмұнының өсуін қамтамассыз етеді. Ал ... ... ... ақиқаттың өсімі баяулап, ... да ... ... ... ... ... ... орнайды.
Білімнің салыстырмалылығының абсолюттенуі скептизмді, ... ... ... ... жалғандық жатады. Жалғандық
дегеніміз күнделікті, әлеуметтік ... ... ... ... мен ... ... мүдделерінің кездесуі жүзеге асырылатын
кез келген адамзат қатынастарының функциясы ... ... Мәні ... ... ... ... жақындау. “Дезинформация” ұғымы
объективті жалған білімді ақиқат деп ... ... ... ... деп ... ... ... әрқашан да субъектінің қасақана
әрекетімен байланысты болса, дезинформация саналы ... ... ... ... бірге осы ұғымдардан адасушылықты ажыратып алуымыз керек.
Адасушылық дегеніміз өзінің ... ... ... ... ... ... сәйкес келмей, мұның өзі бір біріне байланысты ... да, ... бір ... ... ... ... ... субъектінің жеке қасиеттеріне байланысты пайда болады.
Адасушылық өз ... ... ... танымдақ нәтижелерінің абсолюттенуі
түрінде пайда болатын шындық дүниенің бұрмаланған бейнесі. Адасушылық ... ... ... ... ... ғылыми емес, эмпирикалық,
теориялық, діни және философиялық түрлері болады. ... ... ... ... даму ... ... ... орын
алған болатын. Бір философтар бәләмнәі объективті ақиқаттығы ... ... ... ... таба ... скептизм мен агностицизмге бой
ұрды. “Даналық пен білім адам айналысатын зат емес” деп скептизмнің ... ... ... яғни ... ... ... пен ... тек құдайға
ғана тән. Ал, Аристотель болса ақиқаттың классикалық концепциясын ұсынған
болатын. Оның ... ... ... бен ... ... шынайы
жағдайына сәйкес келсе, ол ақиқат ... ... ... және марксистік концепциясын да қолданады.
 
4. Ғылыми таным және оның ... ... ... ... ... субьектінің ерекшеліктері,
оның білімі, және тарихи тұрғыдан қалыптасқан ... ... ... ... ... ... обьективті дүниені танудың әртүрлі
тәсілдері бір уақытта бірдей және бірінің орнын бірі алмастырып өмір сүрді.
Бұған танымның ... ... ... ... және мифология мен дін де жатады.
   Қарапайым таным дегеніміз-қызметтің өндірістік, саяси, эстетикалық
сияқты ... ... ... ... ... ... ... ұрпақтар арқылы жинақталған ұжымдық ... ... ... ... ... таным эмоциональдық көңіл күймен
тұлғаның жеке өмірлік тәжірибесімен тығыз байланысты. Қарапайым ... ... ... көп ... ... көрініс береді, ал
бұлар салт дәстүрлерден, әдет ... ... ... танудың ежелгі формасы-миф, мұнда зат пен образ,
дене мен оның қасиеті, бір бірінен ажыратылмаған. Оқиғалар мен ... мен ... миф ... ... ... ретінде түсіндіреді.
Мифтің мазмұны символикалық тілде көрініс ... ... ... ... оның көптік принципінде. Дүниені танудың тәсілі түріндегі миф ... ... ... түсіндіріп, талдайды. Болмысты көркемдік
тұрғыдан тану өнер ... ... ... жүзеге асырылатын
рефлексияның ерекше формасы ... ... ... ... ... ... заттануы. Дүниені көркемдік тұрғыдан танудың
ерекшелігі өнердің ерекше тілі арқылы түсіндіріледі.
   Танымның қажетті де ... ... ... ... ... дін
жатады, мұның мәні адам өмірінің мәнін, табиғат пен қоғам ... Дін адам ... ... көріністерін реттеп, өмірдің ақырғы
мәні туралы өз түсінігін негіздейді. Ал бұл дүние мен адам ... ... ... Дін ... мен ... ... ... ерекше интуитивтік-
мистикалық тәсілдерін ұсынады, философиялық таным болса өз мақсаты ... ... ... ... ... ... таным жалпы дүние
туралы, оның ... ... ... ... мен ... қасиеттері және
құбылыстардың өзара байланыстары туралы түсініктер ... ... мен ... ... ... ... Философия қоғамның
өзіндік санасы, оның мәдениетінің теориялық ... ... ... ... өз ... және ... қатысты қызметін бағыттайтын
принциптер, көзқарастар, ... мен ... ... анықтайды. Арнайы
мамандырылған танымдық қызметтің саласына ... ... ... ... ... ... ... байланысты. Ғылыми рационалдылықтың
алғышартына ғылымның дүниені ұғымдар арқылы ... ... ... ... ... ең ... ұғымдық қызмет
ретіндегі сипатталады. Рационалдылық тұрғысынан, ғылыми ойлау өз негізінде
ғылыми ұғымдар мен ... ... ... жатқан дәлелдік пен
жүйелілік сияқты белгілермен сипатталады. Философиялық  ойлаудың тарихында
ғылыми рационалдылық жөніндегі түсініктердің даму ... ... ... ... ... бірінші этапта ғылыми рационалдылықтың
дедуктивтік үлгісі патшалық құрды. Бұл үлгі Аристотельдің метафизикасын,
Евклидтің ... ... , ... ... негіздеуде
жатыр.
   17-18 ғасырларда Ф.Бэкон мен С.Милль ғылыми білім мен ғылыми әдістің
индуктивтік үлгісін ... ... ... ... ... мен негізін
айқындаушы фактор ретінде байқау мен эксперимент барысында алынған фактілер
мен тәжірибелер көрініс береді. Бұл ... ... ... ... ... ... теңестірілді. Бұл тәсілге қарсы шыққан Д.Юм
эмпирикалық таным индуктивтік ... ... ... ... ... 50 ... ... мәселесіне К.Поппер назар
аударады.Ол фактілер негізінде ғылыми ... ... ... ... ... ... қажетті логикалық тәсілдер жоқ деген
болатын. Дедуктивтік  логика ақиқатты индуктивтік бағытта тарата ... ... ... миф ... ... ... негізгі
критериіне білімнің дәлелдендігі мен нақтылығы ... ... ... ... ... ... ... көзқарасты Т.Кун мен
И.Лакатос айтқан болатын. ... ... ... ... ... оның ... егер де ғалым ғылыми ұйымдарда қабылданған белгілі бір
дисциплинарлық матрицаны немесе парадигманы басшылыққа алған жағдайда ғана
оның ... ... ... ... И.Лакатос болса ғылыми
рационалдылықтың жаңа ... ... ... ... ойынша, ғалым өз қызметінде белгілі бір ... ... ғана оның ... ... ... ... мәселесімен байланысты тағы бір мәселе-ғылыми
зерттеудегі мақсаттың құралдарға сәйкесуі болып табылады.Таңдап ... мен ... алға ... мақсатқа сәйкестігі рациональдық
қызметке тән басты ... ... ... ... ... ... ... жасау мүмкін
емес.Өйткені ғылыми рациональдылықтың өзі тарихи ... ... ... ... ... ... ... ұмтылады бірақ мұнда ғылым
толығымен жүзеге асырылмайды.
   Ойлау күрделі танымдық ... ... ... Ғылыми таным мен ойлаудың
тәсілдері түрінде адам ойы арқылы қолданылатын жалпы логикалық және ... ... ... Әдіс дегеніміз философиялық білімдер
жүйесін ... ... ... ... дүниені теориялық  және практикалық
тұрғыдан танудың тәсілдері мен ... ... ... тән жеке ... ... ... оның құрамдас бөлігіне
методология жатады.Методология дегеніміз- теориялық және практикалық
қызметті құрудың, оны ... ... мен ... ... ... жүйе туралы ілім. Ғылыми танымның әдістерін 3 ... ... ... және ... ... ... тек жекелеген
ғылымдар шеңберінде ғана қолданады, бұл ... ... ... ... ... мен ... ... Бұл әдіске көбінесе химиядағы сапалық
анализдің әртүрлі әдістері, физика мен ... ... ... күрделі жүйелерді зерттеу кезінде статистикалық модельдеу әдісі
жатады. Жалпы ғылыми әдістер танымның барысын барлық ғылымдарда сипаттайды,
бұл әдістің ... ... ... ... ... Бұл ... эксперимент пен байқау ... ... ... ... абстрактіліктен нақтылыққа өрлеу әдісі
кіреді. Универсальды әдістер адамзат ойлауын ... ... ... танымдық қызметінің барлық сфераларында қолданылады. Мұның жалпы
адамзаттық негізіне обективті ... ... ... ойлауын, таным
процесін түсінудің жалпы философиялық заңдылықтар жатады. Бұл ... ... мен ... ... диалектикалық қайшылықтар
принципі мен тарихилық принципі жатады. Ғылыми танымның ... ... ... бір ... ... өте ... және ... сәйкесе
алады. Мысалы, анализ, синтез, идеальдандыру сияқты әдістер бір уақытта
таным әдісі болады, ал гипотезалар әдіс ... де ... ... танымы, ойлау, білім, ақыл-ой көптеген ғасырлар бойы философиялық
зерттеудің пәні болатын, кейін интеллекуалдық жүйе ретінде ... ... ... мен ... ... ... болуынан, жасанды
интеллект деп аталатын бағыттардың дамуынан ойлау мен білім математикалық
және ... ... ... тиеді. Компьютерлік модельдеу
танымдық яғни, когнитивтік психология деп аталатын бағыттың шеңберінде
танымдық ... ... ... ... зор ... ... сияқты ойлаудың компьютерлік модельдеуі, зерттеулердегі математикалық
және ... ... ... ... ... ... қатаң
теориясын жасауға мүмкіндік береді. Компьютерлік ғылымдарда философиялық
пәндер сферасына дәстүрлі түрде ... ... ... ... ... ... ... яғни қалай, «білім» сөзі компьютерл!к жүйелерді
құрайтын бағыттардың аталуында ... ... ... ... және ... ... ... басты мәселесіне айналды,
жасанды интеллект теориясы кейде білім ... ... қол ... ретінде сипатталса жасанды интеллект ... ... ... ... ... ретінде түсінілді. Кейін білімдер базасы деп
аталатын интеллектуалдық жүйенің ... ... ... ... ... ... ... 3 түрлі типі пайда болды, олар: технологиялық,
экзистенциалдық және метатехникалық типі! білім алу, ... мен ... қол ... ... ... ... қараса экзистенциалдық түрі
білім дегеніміз не, ол қалай болмақ, ... ... ... ... ара
қатынасы жөніндегі мәселені қарайды.Ал метатехнологиялық түрі технологиялық
мәселелер мен олардың шешімдерін қарастырады.
 
Таным — адам қызметінің ерекше түрі
Философтар таным ... ... ... ой ... бастады.
Гносеология — айналадағы әлемді тану туралы философиялық ғылым. Таным
теориясы немесе гносеология (грекше gnosis ...... оның ... ... бірі ... пайда болды және қалыптасты.
Ол адам танымының сипатын, білімінің формаларын, оның жадағай түрінен
тереңіне бойлау әдістерін зерттейді. Гносеологиядағы орталық ... ... мен ... ... "білім", "таным" жатады. Таным
субъектісі деп белгілі бір мақсатқа бағытталған танымдық қызметті
атқарушыны айтамыз. Ол — ... ... ... ... ... ... объектісі деп танымдық қызмет
бағытталған нәрсені айтамыз. Демек, ол танылушы, былайша айтқанда,
кітап, молекула, атом, адам немесе тұтастай табиғат болуы мүмкін. Таным
объектісі материялық, дүние немесе ... ... ... ... өзі де ... ... ... объектісі мен субъектісі бір-бірінің
мәнділігін шарттастырады: субъектісіз объект болмайды, объектісіз субъект
болмайды. Таным үдерісінде олар ... ... ... ... ... Сонда
танымдық қызмет субъекті мен объект қатынасы және олардың өзара әрекеттесуі
болып шығады.
. Таным — адамның санасындағы ақиқаттылық және нағыздықтың оны одан өрі
өзгерту мүмкіндігін ... ... ... ... ... ... Таным барысында болмыстың түрлі қырлары ашылады, қоршаған
дүниедегі заттардың, құбылыстардың сыртқы жақтары мен мәні ашылады, сонымен
қоса таным қызметінің субъектісі — адам ... ... ... адам ... қоршаған дүниені және ондағы өзін тануға
бағытталған арнайы түрі. Адам таным бойынша әрекеттің екі негізгі түрін
жүзеге асырады: — ... ... өзге ... танымдық қызметінің
нәтижелері арқылы таниды (кітаптар оқиды, білім алады, ... ... ... ... ... ... — қоршаған дүниені тікелей
таниды (өзі немесе адамзат үмітін бір жаңалық ашады). Таным — білім алу
және дамыту үдерісі үнемі тереңдетіліп және ... ... жаңа ... ... таным объектісі мен субъектісінің
әрекеттесуі.
Таным теориясының философиялық пән ретіндегі зерттейтіні мыналар: тұтас
түрдегі ... ... оның ... мен ... білім мен
шынайылықтың, білім мен сенімнің, таным субъектісі мен объектісінің ара-
қатынасы, ақиқат және оның өлшемдері, танымның формалары мен ... ... ... ... ... қоса білімнің түрлі
формаларының ара-қатынастары. Қазіргі философияда таным ортақ мәселелердің
бірі ... ...

Пән: Философия
Жұмыс түрі: Реферат
Көлемі: 13 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 400 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
"көркем бейненің танымдық, эстетикалық мәні"12 бет
6-7-жасар балалардың таным белсенділігін дамыту динамикасы, ерекшеліктері8 бет
«Қазақстанның танымды өсімдіктері және оларды пайдалану»27 бет
«Қыз Жібек» жырындағы сын есімдердің танымдық сипаты114 бет
Абайдың ақындық танымы ( түсіну, пайымдау, аудару)97 бет
Адамның дүниеге танымдық көзқарасы4 бет
Асан Қайғының танымындағы дүниге көзқарасы9 бет
Ахмет Байтұрсынов дүние танымының қалыптасуы77 бет
Ақжан Әл-Машанидің ғылыми-танымдық публицистикасы63 бет
Ақселеу шығармалары негізінде ғылыми-танымдық публицистиканы зерделеу77 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь