Жұмысбен қамтудың казіргі жағдайы


Кіріспе ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ...3
Негізгі бөлім ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... .4
1. ЖҰМЫСПЕН ҚАМТУДЫҢ БҮРЫНҒЫ ЖӘНЕ ҚАЗІРГІ ТЕОРИЯСЫ ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ...4
2. ЖҰМЫССЫЗДЫҚТЫҢ МӘНІ, ТҮРЛЕРІМЕН СЕБЕПТЕРІ ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... 6
3. ЕҢБЕК НАРЫҒЫ ЖӘНЕ ТҰРҒЫНДАРДЫ ЖҰМЫСПЕН КАМТУДЫҢ МЕМЛЕКЕТТІК САЯСАТЫ ... ... ... ... ... ... ... ... ... ...8
Қорытынды ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... .15
Пайдаланған әдебиеттер тізімі ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ..16

Пән: Экономика
Жұмыс түрі: Реферат
Көлемі: 12 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 400 теңге




Қазақстан Республикасының Білім және Ғылым министірлігі
Ш.Есенов атындағы Каспий мемлекеттік техналогиялар және инжиниринг

университетінің колледжі

Такырыбы: “Жұмысбен қамтудың казіргі жағдайы”.

Орындаған: ВТ-10-01 тобының

студенті Баймухаммедов А. Т.

Тексерген: оқытушы Қорғамбаева А.Ж.

Ақтау-2011ж.

Жоспар

Кіріспе ... ... ... ... ... ... ... .. ... ... ... ... ... ... ... ... ... ...
... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... 3
Негізгі
бөлім ... ... ... ... ... ... ... .. ... ... ... ... ... ... ... ... ... ..
... ... ... ... ... ... ... ... ..4
1. ЖҰМЫСПЕН ҚАМТУДЫҢ БҮРЫНҒЫ ЖӘНЕ ҚАЗІРГІ
ТЕОРИЯСЫ ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... .
... ... ... ... ... ... ... 4
2. ЖҰМЫССЫЗДЫҚТЫҢ МӘНІ, ТҮРЛЕРІМЕН
СЕБЕПТЕРІ ... ... ... ... ... ... .. ... ... ... ... ... ... ... ... ... .
... ... ... ... ... ... ... ..6
3. ЕҢБЕК НАРЫҒЫ ЖӘНЕ ТҰРҒЫНДАРДЫ ЖҰМЫСПЕН КАМТУДЫҢ МЕМЛЕКЕТТІК
САЯСАТЫ ... ... ... ... ... ... ... ... ... ...8
Қорытынды ... ... ... ... ... ... .. ... ... ... ... ... ... ... ... ... ...
... ... ... ... ... ... ... ... ... ..15
Пайдаланған әдебиеттер
тізімі ... ... ... ... ... ... ... . ... ... ... ... ... ... ... ... ... ...
...16

Кіріспе

Жүмыссыздык — экономикалык теориянын бұрынғы және казіргі тарихындағы ең
откір мәселесінін бірі. Жүмыссыздыкты әртүрлі мектеп өкілдері әртүрлі
түсіндіреді. Мысалы, мальтузиандық теория жүмыссыздыктың пайда болуын
түрғындардын тым артып кетуімен түсіндіреді. Кейнстік теория бүл күбылысты
нарыктык сүраныстың жетіспегендігімен дәлелдейді, еркін кәсіпкерлік
мектебінің теориясы — жүмыссыздық жалакы деңгейінің жоғарылауымен
туындайтынын айтады, яғни ол еркін болып табылады. Еркін кәсіпкерлік
теориясы қазіргі өкілдері — монетаристер — осы козкарасты кұптайды.
К. Маркстың корлану теориясы мен казіргі технологиялық теория
жүмыссыздыктың болуын біріншіден — капиталдын корлануымен, екіншіден, —
техника прогрессімен болатындығын айтады.
Енді осы теориялардың мән-жайына кыскаша тоқталайық.
Мальтузиандык теорияны ағылшын экономисі Томас Роберт Мальтус (1766-1834
жж.) жасаған. Ол 1798 жылы Халык саны туралы заңньщ тәжірбиесі кітабын
шығарған. Онда ол былай жазған: жер шарындағы түрғындар геометриялық
прогрессиямен өседі; яғни әрбір 25 жылда екі есе өседі; ал өмір сүру
жабдығы тек арифметикалык прогрессиямен өседі: халык саны — 1, 2, 4, 8, 16,
32 жэне т.б., ал өмір сүру жабдығы — 1, 2, 3 , 4, 5 жэне т.б.
Ол халык саныньщ және өмір сүру әдісінің өсу қарқыны жоғарыдағы көрсетілген
есеппен салыстыра отырып мынандай корытындыға келген: түрғындардың жоғары
қаркынмен осуі қайыршылық пен жүмыссыздықтың себеп салдары болып табылады.
Түрғындардың қарқынды осуін Мальтус (әрбір 25 жылда екі есе осуі) XVII-ші
ғасырда АҚШ-да халық санының осуі негізінде есептеген, бірак ол кезде АҚШ-
да түрғаңдар сан тек табиғи осіммен ғана емес, Еуропадан иммигранттар
легінің келуімен де өскенін ескермеді.

Негізгі бөлім

1. ЖҰМЫСПЕН ҚАМТУДЫҢ БҮРЫНҒЫ ЖӘНЕ ҚАЗІРГІ ТЕОРИЯСЫ

Қазіргі жағдайда адамзаттың өмір сүру әдісінің түрғындар каркынының тез
өсуінен калмауы үшін мүмкіндіктер коп. Бүл туралы ағылшын экономисі Джон
Бернал өзінің 1954 жылы шыккан Қоғам тарихындағы ғылым кітабында былай
жазған: Қазіргі уакытта атом ядросыньш белінуі негізінде ядролык энергия
алынды жэне оны ядролық синтезден, тіпті коп молшерде күтуге толық негіз
бар, себебі тамақ ондірісін мүнан ары дамытудың шексіз екенін корсетеді.
Ағылшын экономисі Джон Кейнстін баяндауынша, жүмыссыздык бүл тауарға
сүранымның толем кабілеттілігінін жеткіліксіздігі мен жалақынын оте
жоғарылауының салдары деп түсіндіреді. Телем сүранымының жеткіліксіздігін
ол адамдардың кор жинауға бейімділігімен және күрделі қаржыға
ынталандырудын әлсіздігімен түсіндіреді. Онын ойынша, толыкжүмыстылықпен
камтамасыз етуге болады, ол үшін адамдардың кор жинауға бейімділігін жоюы
кажет және жүмыс орнын КҮРУ үшін жоғарғы деңгейлі күрделі каржыны
карастырған дүрыс.
Батыс мектебінің өкілдері. ХХ-шы ғасырдың 30-шы жылдарьша дейін
жүмыссыздыкты — жолдамалы жүмыскердін өзінше еркін талдауы деп есептеді.
Жүмысшылар шектен тыс жоғарғы жалакыны талап етеді, сондыктан жүмыс күшіне
сүраньш томендейді. Бүл теорияны ағылшын экономисі Кембридж университетінің
профессоры А.Пигу оте дәйектілікпен жасады, Ол озінің ойын 1923 жылы шыккан
Жүмыссыздық теориясы кітабында баяндады. Алайда ХХ-шы ғасырдың 30-шы
жылдарындағы жаппай жүмыссыздық кезінде бүл позицияның дүрыс еместігі
барынша айқындала түсті.
Қазіргі жағдайда монетарлык теория езі туралы барьшша айкын корсете
білуде. Осы теорияны жақтаушылар жүмыссыздьщ себебін мемлекеттің ақша
саясатын дүрыс жүргізбеуінде екіндігімен түсіндіреді. Ақпіа массасын дүрыс
баскара отырып, ондіріс процессін реттеуге болады. Олардын ойынша, түзу
инфляция ондірісті ынталандарады және жүмыссыздыкты басады. Мысалы, жаңа
зеландиялық экономист Олбен Филлипс (1914 ж.) осы тәуелділікті
математикалық тілде қисық түрінде корсетіп, кейінірек ал Филлипс қисығы
аталды (сурет 1 қараңыз).

Сурет 1. Филлипс қисығы.

К. Маркс корлану теориясын жасады. Осы теорияға сәйкес капиталдын корлану
пропесінде, яғни косымша күнның капиталға айналуында (косымша ғимараттар,
алып кұрылыстар, машиналар, жабдыктар жэне ондіріс көлемін ұлғайту үшін
қажетті косымша жүмысшыларды сатып аду), капиталдын техникалықжәне күндык
(органикалык) кұрылымында өзгерістер болдды. Бүның озі косымша күнның еңбек
күрал-саймандарын кебірек алуға үлесі артады, бл косымша күнның жүмыс күшін
сатып алуға бағытталған үлесінің азаюына алып келеді. Осыньщ салдарынан
жүмыс күшілін бір бөлігі артығырак болып, ондіріс саласынан ығыстырылып
шығарады. Сонын аркдсында өнеркәсіпте резервтік еңбек армиясы пайда болады.
Осы жұмыссыздар армиясы. ... жүмысшы халык капитал корларын ондіре отырып,
— деп жазды К. Маркс, күрал-жабдыктар ондіруді үдеуші молшерде көбейтеді,
сейтіп оны салыстырмалы артык адамдар етіп жасайды.1
Егер капиталға материалдық-заттык түрінің көзкарасымең карасак, онда
өндіріс күрал-жабдығы массасының оларды козғалыска келтіретін жүмысшылар
санына катынасы капиталдьщ техникалык күрылымы деп аталады.
Мысалы:100станок:100жұмысшы

Капитал тек қана материальдық-заттык түрге ие болып калмай, сондай-ақ
құндық түргеде ие болады. Осы түрғыдан мынандай тепе-теңдікті қүрамыз:
100 станок = 800 с
100ж¥мысшы = 200у, немесе }°°с - ^ * ЮОж 200v
Капиталдын 800с : 200v (c:v) катынасы қүндық күрьшымы деп
аталады. Капиталдын техникалық күрылымындағы озгерістер
капиталдын қүндық қүрылымының, өзгеруіне алып барады.
Капиталдьщ органикалык қүрылымы — бұл кашггалдың техникалык
күрылымының күндық байкалуы. Қоғамдық өндірістін дамуына
карай капиталдын органикалык қүрылымы барынша арта түседі
яғни түрақты капитал үлесі артады және озгермелі капитал үлесі
азаяды.
Өндірістің мануфактуралық кезеңі жағдайында капиталдьщ органикалык қүрылымы
9c:lv бастап 13c:lv дейінгі аралығында тербеледі, сәйтіп жүмыс күшіне
сүранымды салыстырмалы түрде төмендетуге алып барады. Соның салдарынан
адамдардьщ коп болігі оз еңбегінің колдану саласын таба алмайды. Сойтіп
салыстырмалы адамдар артыкшылығы пайда болып, олар резервті онеркәсіп еңбек
армиясын, жүмыс күші нарығын қүрайды.

2. ЖҰМЫССЫЗДЫҚТЫҢ МӘНІ, ТҮРЛЕРІМЕН СЕБЕПТЕРІ

Жүмыссыздық — бүл жұмыс істегісі келетін еңбекке жарамды халыктың оңдірісте
жүмыспен камтылмауы. Жүмыспен камтыдаіау өндірістің тиімдшігін арттыруы,
сонымен бірге жүмысшы күшінін бір бөлігш жүмыстан босатуға мүмкіндік
жасайтын немесе оның күрылымына, сапасына жаңа талагггар қоятын ғьглыми-
техникалык прогрестің салдары болуы мүмкін. Нарыктың экономикада
жүмыссыздықдағдарыстар кезінде кебейеді. Нарык жок жағдайда жүмыссыздықтың
көбею себебі мемлекеттін вндіргіш күштерді орналастырудағы бүрыс қүрылымдық
саясаты болуы мүмкін.
Жүмыссыздыктың мынандай түрлері бар:
1. Жасырын жүмыссыздық — ендірісте және мемлекеттік аппаратта артық
жүмысшылардың колданьшуы. Қазіргі болмыста олардың жүмыстарын аз жүмыс
күшімен атқаруға болады.
2. Фрикциондык жүмыссыздық - адамдар бір жүмыстан басқа жүмыска, бір жерден
баска жерге жүмыс ізденумен ауысуын айтамыз.
3. Маусымдык жүмыссыздык — жумыс күшінің тек маусымдык кезенде жүмыс
жасауы; бұл кейбір ауыл шаурашылығы өндірісі саласында кездеседі, әсіресе
кайта өңдеу онеркәсібінде т.б.
4. Қүрылымдык жүмыссыздық — өндірістік куаттың жетпеуінің нәтижесінде
болады: жеке саланьш дамуьшың кері пропорционаддьі болуынан және ескі
саланы жабу мен жаңа саланы дамьпудын нәтижесі ретінде караймыз.
5. Технологиялық жүмыссыздык — адамдарды машинамен ауыстырудын нәтижесі,
біяіктілікгі өзгертуді немесе баска мамандъкты игеруді талап етеді.
6. Циклдықжумыссыздык — өндірістің күлдырауынан туъшдайды, яғни
экономикалык циклдын осы фазасымен байланьісты.
Өнеркәсібі дамыған елдердегі жұмыссыздыктын себептерін таддай отырып, шетел
авторларьі олардың жекелеген түрлерін тудыратын накты факторларын
карастырады. Мысалы, АҚЩ Конгресі экономикалык статистика бойьшша
комиссиясьшьщ жүргізген зерттеуі, жүмыссыздыктын 70 түрін атаған. Олардьщ
әркайсысының өзінін ерекше себептері бар. Экономистер барлық
жұмыссыздықтың түрлерін негізінен ею топка жіктеп карайдьі. Жүмыссыздьіктың
бірінші тобына — жиынтык сұранымның жеткітіксіздігінен туындауын
жатқызады, алдыменен циклдык жұмыссыздықты айтамыз. Жұмыссыздыктын екінші
тобына — жиынтык сұраным өзгерісімен байланысты емес: фрикциондық,
кұрьільімдык, технологаялықжәне баска түрлерін жаткызамыз,
Кез келген жүмыссыздықтын болуы — коғам үшін ең ауыр экономикалык және
әлеуметгік сілкініс. Батыс ғалымдарының пікірі бойынша, адамды жүмыссыз деп
есептегенде, ол тек жүмыстан аиырыльш кана коймай, өзінін абыройын да
жоғалтады. Шетелде жұмыстан айырылуды психологиялык зақым ретінде бағалап,
тек ең жакьш туысканы қайтыс болғанда алатын стресс денгейінде каралады.
Жүмыссыздык деңгейін есептеу томендегідей формуламен аныкталады:

мүндағы — ЖД — жүмыссыздык деңгейі;
ЖС — жүмыссыздар саны;
ЖК — жүмыс күшінің саны. Жүмыссыздык қоғамға коптеген зиян келтіреді;
инфляцияның өсуіне ыкдал жасайды, сондыктан еңбекке кабілетгі адамдардың
бір бөлігі өнім эндіруте катыса алмайды. Сойтіп олар жұмыспен
қамтылмағандыктан акшалай жүмыссыздыкка ақы алады, осыдан барып мемлекетгік
бюджеттің шығыс бөлігі өсе түседі. Кез-келген жүмыссыздыңдеңгейімен
байланыста болатын экономикалык зиянды анықтау үшін, әлемдік практикада
Оукен заңы колданылады. Бұл заң американ экономисі Артур Оукеннің (1724-
1780 жж.) есімімен аталған. Осы зан математикалык түрғьщан жұмыссыздык
деңгейі мен жалпы үлттык онім (Ж¥Ө) колемінің төмендеуі арасындағы
байланысты корсетеді. Егер жүмыссыздыктың сандык деңгейі табиғи денгейден
1%-ға асса, ондаЖҰӨ колемшің төмендеуі 2,5% күрайды. Осы 2,5 санымыз —
Оукен коэффициент! болыя табылады. Мына 1:2,5 катынасы, бүл жүмыссыздықтың
ЖҰӨ колемінің төмендеуіне қатынасы болып табылады және жүмыссыздыкпен
байланысты онімнің абсолюттік зиянын анықтауға комектеседі.

3. ЕҢБЕК НАРЫҒЫ ЖӘНЕ ТҰРҒЫНДАРДЫ ЖҰМЫСПЕН КАМТУДЫҢ МЕМЛЕКЕТТІК САЯСАТЫ

Еңбек нарығы — бүл нарыктьщ ерекше тұрі, онда жүмыс күші тауарын сату және
ситыи алу жүзеге асады. Осы жерде оның қүны мен жалдану жағдайы бағаланады.
Еңбек нарығы ~ экономика жағдайын көрсетудің айнасы, түрғындарды жүмыспен
қамту келемі мен динамикасын, жүмыссыздыктың сала бойынша, кәсіби-
біліктілік, демографиялык және баскада көп жетекшілерінің құрылымы
байкатады. Осы күбылыстар АҚШ-тағы еңбек нарығында айкын көрінеді. Осындағы
салалық күрылымда екі тенденция байкалады: ауъш шаурашыдығымен
айналысатындар санының тез кыскаруы және олардын кызмет корсету саясында
артуы. Себебі бүл сала барынша үлғая түсті және ол коғамдық еңбекті
қолданатын басты салаға айналады.
Ауыл шаруашылығында жүмыспен камту АҚШ-да 1955-ші жылы 6,5 млн адамнан 1990-
шы жылы 3,2 млн.адамға кьюқарды, ал кызмет корсету саласьщда 1955-ші жылы
30,1 млн. адамнан 1990-шы жылы 85,3 млн.адамға артып, жалпы жүмыспен
қамтылғандардың 75% күрады. Кәсіби күрьиіымда ой еңбегімен айлалысатын
жүмыскерлер арта түсті. Олар 199 Ьші жылы барлык жұмыспен қамтылтан жүмыс
күшінін 51% қүрады.
Бшіктілік күрылымында жүмыс күші білім денгейінің өскендігін байкатады. АҚЩ-
да 1970-пен 1992-ші жылдардьщ аралығында орташа білім алған адамдардьщ саны
өсті және жұмыс күшінің жоғарғы білім алғандар мен толык алмағандар 21%-дан
38%-ға үлесі арттьг. Демографиялык күрылым бойынша әйелдерді жүмыс күші
күрылымына тезірек Тарту байкалады. АҚШ-да әйелдердің экономикалык деңгейге
катысуы 1980-шыжылы 34%-дан 1992-ші жылы 60%-ға артты.

Казахстан Республикасында 1992 жылғадейін енбек нарығы болған жок. Нарықтық
экономикаға көшу осындай нарықтың болуьш карастырады. Енбек нарығы — бүл
жүмыс күшін тауар ретінде сату — сатып алу туралы экономикалык
катынастардың жүйесі. Еңбектің тікелей эсер етуінін аркасында жоғарғы
біліктілікті енбектін дәрежесі котеріледі, әрбіржүмыс орыньшың бағасы
өседі, жүмыскерге және онын енбегіне талап күшейеді. Енбек нарығында өте
кабілетгі және іскер жүмыскерлерге катан әрі қатал тандау жүргізіледі.
нарық еңбекке кабілетсіздерді, жалқау, әлсіздерді ешқашан ... жалғасы
Ұқсас жұмыстар
Шетел инвестицияларының қазіргі жағдайы
Тәрбиенің қазіргі жағдайы
Қазіргі өсімдіктердің экологиялық жағдайы
Қазіргі қоғамның демографиялық жағдайы
Дүниетану сабағында АКТ қамтудың тиімділігі
Арал теңізінің қазіргі жағдайы
ҚР Банктердің қазіргі жағдайы
Ақша нарығының қазіргі кездегі жағдайы
Қазақстанда ауыл шаруашылығының қазіргі жағдайы
Солтүстік Каспийдің қазіргі экологиялық жағдайы
Пәндер

Қазақ тілінде жазылған рефераттар, курстық жұмыстар, дипломдық жұмыстар бойынша біздің қор №1 болып табылады.

Байланыс

Qazaqstan
Phone: 777 614 50 20
WhatsApp: 777 614 50 20
Email: info@stud.kz
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь