Қазақстан Республикасының банк жүйесінің дамуын талдау және жетілдіру жолдары

МАЗМҰНЫ

Кіріспе ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... .3

I Банк жүйесінің дамуының теориялық негізі
1.1 Банк жүйесінің даму тарихы ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... .5
1.2 Банк жүйесінің құрылымы ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... 9

II Қазақстан Республикасының банк жүйесінің дамуын талдау және жетілдіру жолдары
2.1 Орталық банк және оның қызметтері талдау ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ...12
2.2 Коммерциялық банк және оның қызметтерін талдау ... ... ... ... ... ... ... ... 17

III Қазақстан Республикасындағы банк жүйесіндегі мәселелер және
жетілдіру жолдары ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ..25

Қорытынды ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... 28

Пайдаланылған әдебиеттер ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ..30
К І Р І С П Е

Кез келген мемлекеттің экономикасында ірі кәсіпорындар,шағын және орта кәсіпкерлікпен қатар мемлекеттің дамуының негізі – банк жүйесінің қалыпты жұмыс істеуі екенін әлемдік практика көрсетуде.
Нарық экономикасы, шаруашылық жүйесі интеграциялану кезеңінде қаражат құрау мен оны пайдалану үрдісі әртүрлі экономикалық тұлғалар арасындағы әр-қилы қарым-қатынастарға сәйкес дамиды.Ондай тұлғалар – халықтың өзі,одан кейінгісі: мемлекет және банк,басқа қаржылық делдалдар.
Банктің мазмұны мен атқарылымы оның экономикадаы маңызын көрсетеді. Банктің маңызы оған жүктелген міндеттермен айқындалады. Банкке жүктелген міндеттер мыналарды қамтамасыз етеді:
- өндірістің үздіксіздігін және оны жеделдетуін қамтамасыз етуге керекті, бос ақша капиталды, ресурстарды шоғырландыру;
- ақша айналымын тәртіпке келтіріп, оны рационализациялау болып табылады.
Банк -өзінің жарғысы бар, толық шаруашылық есеп және өзін өзі қаржыландыру негізінде қызмет жасайтын заңды тұлға. Ол ақша қараатын тарту, орналастыру және басқа банктік операцияла жүргізетін мекеме.
Уақытша бос ақша ресурстарды шоғырландыру атқарымынан, бір жағынан банк уақытша бос ақша ресурстарын жинаушы, екінші жағынан, оларды басқа уақытша қосымша қаражатқа мұқтаж шаруашылық жүргізуші субъектілерге беруші.
Банктердің ақша қаражатын шоғырландыру, кейіннен оларды қайта бөлу, өндіріс пен айналымның үздіксіздігін қатамасыз етіп қана қоймай, бүкіл ұдайы өндірістің процессін жеделдетеді.
Банк ісінің ерте сатысының өзінде банктер ақша қаржысын сақтауды, оларды, ішкі және сыртқы экономикалық, айналымдардан сауда операцияларына сәйкес аударуды қамтамасыз еткен және олар елдің ақша белгісін, екінші елдің валютасына айырбастаушы болып көрінген. Одан бері банктің ісінің техологиясы айтарлықтай өзгерген.
Қазігі кезеңде нарықтық типпен дамыған едердің барығында дерлік екі денгейлі банк жүйесі құрылып, белсенді түрде одан әрі өрістеуде.
Қазақстан Республикасында «Қазақстан Респубикасы банктер жәе банк қызметі туралы» республика Президентінің 1995 жылғы 31 тамыздағы заң күші бар жарлығында «Қазақстанның екі денгейлі банк жүйесі бар бірінші денгейдегі мемлекеттің Ұлттық банкі, ал басқа бактердің барлығы екінші денгейлі яғни коммерциялық банктер» делінген.
Банк және тауарлы, ақшалай қарым қатынастардың даму тарихы тұрғыдан қатарлас жүреді және өзара тығыз байланыста болады. Банктік шаруашылық өмірдің орталығы барлық эконмиканың негізгі түйіні болып табылады.
Соңғы жылдары Қазақстан Республкасының экономикалық ахуалының дамуына қарамастан, ҚР дамушы мемлекеттердің белгілерімен сипатталады. Бұл белгілер ұлттық валютаның әрекет етумен шектелмейді және ол мемлекет тарапынан тыс еркін конвертацияланбайды, бағалы қағаздар нарығының төмен денгейіндегі өтімділігімен сипатталуда.
Қазақстан Республикасы Үкіметі жалпы экономикалық тұрақтылық және инвесторлар сенімін өсіруді қамтаасыз ету үшін бірқатар шараларды қолдануда. Бірақ, Қазақстандағы болашақ экономикаық тұрақтылықтың перспективалары мәнді түрде Үкіметпен, Қаржы Министрлігімен, Ұлттық Банкпен және басқа да мекемеердің қабылдаған бірқатар экономикалық шараларға тіклей тәуелді.
Курстық жұмыстың мақсаты- банк ісінің және банк жүйесінің дамуына, шыу тегіне сипатама бере отырып, Қазақстаннның банк жйесінің дамуына және ондағы мәселелер мен оларды шешу жолдарына тоқталу болып табылады.
Жұмыстың міндеттері болып:
- Қазақстанның банк жүйесі мен банк жүйесінің даму тарихына тоқталу;
- Орталық банктің дамуы мен қызметтерін қарастыру;
- коммерциялық банктердің дамуы мен қызметтерін қарастыру.
Курстық жұмыс екі бөлімнен: бірінші бөлімде банк жүйесінің теориялық негізі онда:банк жүйесінің даму тарихы мен банк жүйесінің құрылымы мен қызметтері, ал екінші бөлімде Қазақстан Республикасының банк жүйесінің дамуын талдау және жетілдіру жолдары онда: Орталық банк және оның қызметтері талдау, коммерциялық банк және оның қызметтерін талдау жасай отырып, Қазақстан Республикасындағы банк жүйесіндегі проблемалар және жетілдіру жолдары қарастырылған және қорытынды мен пайдаланылған әдебиеттерден тұрады.
Қолданылған әдебеттер тізімі
1. Қазақстан Республикасының Конституциясы
2. «Қазақстан Республикасындағы банктер және банктік қызмет туралы» заң күші бар Жарлығы
3. 1 наурыз 2006 жылы Елбасы Нұрсұлтан Әбішұлы Назарбаев Қазақстан халқына арнаған өзінің кезекті Жолдауы//Егемен Қазақситан, 2 наурыз
4. ҚР-сы Президентінің № 1720 «ҚР – ң мемлекеттік басқару жүйесін одан ары жетілдіру туралы» жарлығы
5. Кушербаев Б.П. «Банктер және несие алушылар қарым – қатынастарын реттеу», Қарағанды – 2002
6. Қазақстан Республикасының Президентінің «Қазақстан Республикасындағы банктер және банктік қызмет туралы» заң күші бар Жарлығы
7. Жүнісов Б., МәмбетовҰ., Байжомартов Ү. «Нарықтық экономика негіздері» / Алматы «Экономика»-2000ж /
8. Көшенова Б.А. «Ақша, Несие, Банктер, Валюта қатынастары»
/ Алматы «Экономика»-2000ж /
9. Мәдешев Б. «Нарықтық экономика теориясына кіріспе»
/ Алматы «Экономика»-1998ж /
10. Мақыш С.Б. «Ақша айналысы және несие», Алматы – 2000 ж.
11. Общая теория денег и кредита: Учебник / Под ред. Е.Ф. Жукова-
М.: Банки и биржи, ЮНИТИ, 1998
12. Сейітқасымов Ғ. С. «Ақша, Несие, Банк»
/Алматы «Экономика» -2001/
13. Сейткасымов и др. « Ценные бумаги и фондовый рынок»
/Алматы «Экономика» -1998 /
14. Шалгимбаева Г. Н. «Рынок ценных бумаг. Механизмы
государственного регулирования» / Алматы Қаржы қаражат-1997/
15. Шаяхметова К.О. «ҚР-ның екінші деңгейлі банктеріндегі шағын және орта бизнесті несиелеу жағдайы», Хабаршы-2005, N 1.
        
        МАЗМҰНЫ
Кіріспе ………………………………………………………………………….3
I Банк жүйесінің дамуының теориялық негізі
1.1 Банк ... даму ... Банк ... ... ... ... банк жүйесінің дамуын талдау және жетілдіру
жолдары
2.1 ... банк және оның ... ... банк және оның ... талдау
................................17
III Қазақстан Республикасындағы банк ... ... ... ... І Р І С П ... келген мемлекеттің экономикасында ірі кәсіпорындар,шағын ... ... ... ... ... негізі – банк жүйесінің
қалыпты жұмыс істеуі екенін әлемдік практика ... ... ... ... ... ... қаражат
құрау мен оны пайдалану үрдісі әртүрлі экономикалық ... ... ... ... ... ... ... – халықтың өзі,одан
кейінгісі: мемлекет және банк,басқа ... ... ... мен атқарылымы оның экономикадаы маңызын көрсетеді.
Банктің ... оған ... ... ... Банкке жүктелген
міндеттер мыналарды қамтамасыз етеді:
- өндірістің үздіксіздігін және оны жеделдетуін қамтамасыз ... ... ақша ... ... ... ақша ... тәртіпке келтіріп, оны рационализациялау болып табылады.
Банк -өзінің жарғысы бар, толық шаруашылық есеп және өзін ... ... ... ... заңды тұлға. Ол ақша қараатын тарту,
орналастыру және басқа банктік ... ... ... бос ақша ... ... атқарымынан, бір жағынан
банк уақытша бос ақша ресурстарын жинаушы, екінші жағынан, оларды ... ... ... ... шаруашылық жүргізуші субъектілерге беруші.
Банктердің ақша қаражатын шоғырландыру, кейіннен оларды қайта бөлу,
өндіріс пен айналымның үздіксіздігін ... етіп қана ... ... ... ... ... ісінің ерте сатысының өзінде банктер ақша ... ... ішкі және ... ... ... сауда операцияларына
сәйкес аударуды қамтамасыз еткен және олар елдің ақша ... ... ... айырбастаушы болып көрінген. Одан бері банктің ісінің
техологиясы ... ... ... ... ... ... ... барығында дерлік екі
денгейлі банк жүйесі құрылып, белсенді түрде одан әрі ... ... ... ... ... жәе ... туралы» республика Президентінің 1995 жылғы 31 тамыздағы заң күші
бар жарлығында «Қазақстанның екі ... банк ... бар ... мемлекеттің Ұлттық банкі, ал басқа бактердің барлығы екінші
денгейлі яғни коммерциялық банктер» делінген.
Банк және тауарлы, ... ... ... даму ... ... ... және ... тығыз байланыста болады. Банктік шаруашылық
өмірдің орталығы барлық эконмиканың ... ... ... табылады.
Соңғы жылдары Қазақстан Республкасының экономикалық ... ... ҚР ... ... ... ... Бұл
белгілер ұлттық валютаның әрекет етумен ... және ол ... тыс ... ... ... ... нарығының төмен
денгейіндегі өтімділігімен сипатталуда.
Қазақстан Республикасы Үкіметі жалпы экономикалық тұрақтылық ... ... ... ... ету үшін ... шараларды
қолдануда. Бірақ, Қазақстандағы болашақ ... ... ... түрде Үкіметпен, Қаржы Министрлігімен, Ұлттық Банкпен
және басқа да ... ... ... ... ... тәуелді.
Курстық жұмыстың мақсаты- банк ісінің және банк жүйесінің дамуына,
шыу тегіне сипатама бере ... ... банк ... ... ... ... мен ... шешу жолдарына тоқталу болып табылады.
Жұмыстың міндеттері болып:
- Қазақстанның банк жүйесі мен банк ... даму ... ... Орталық банктің дамуы мен қызметтерін қарастыру;
- коммерциялық банктердің дамуы мен ... ... ... екі ... ... ... банк жүйесінің теориялық
негізі онда:банк жүйесінің даму тарихы мен банк жүйесінің құрылымы ... ал ... ... ... Республикасының банк жүйесінің
дамуын талдау және жетілдіру жолдары онда: Орталық банк және ... ... ... банк және оның ... ... ... Қазақстан Республикасындағы банк жүйесіндегі проблемалар ... ... ... және ... мен ... тұрады.
I Банк жүйесінің дамуының теориялық негізі
1.1 Банк жүйесінің даму тарихы
Банктер несие жүйесiнiң ... ... ... банк ... . ... Қоғамның және шаруашылық субъектiлердiң
халықтың бос ақшасын шоғырландырып iс жәзiндегi ... ... ... ... ... ... банк төлем есептеу, несие беру, сақтандыру
және т.б. операцияны жәргiзедi.
Ежелгі ... ... ... ... ... ... пайда болғаны
туралы ғана емес, сондай ақ олардың қандай операцияларды орындағаны туралы
да ... ... ... ... пікірінше, алғашқы ... ... ... және ең ... ... ... ... Генуе) ХIV-ХV ғасырларда пайда болған. Олардың ... ... ... ... ... ретінде тауар шаруашылығының ерте
кезеңінде, яғни ... ақша ... ... ... ... ... үшін ... болған делінеді.
XVI-XVII ғасырларда Венецияда, Генуеде, Миланда, ... ... ... ... ... ... қол ақшасыз есеп
айырысуды жүзеге асыру үшін Жиробанктер құрылды. ... ... ... ... салмағы бар бағалы металдардан жасалан ақша
бірліктері арқылы есеп ... ... ... ос ақша ... ... ... және ... бар компанияарға ссудаға
берді.
Ал кейбір мамандар банкті одан да ерте мерзімде феодализм ... ... деп ... Олар феодалдық шаруашылық тұсында банктегі
төлемдегі делдалдық қызметінің қажеттілігінен ... ... ... ... осы ... сүйене отырып, банктердің пайда болуының екі
мың жылдық тарихы бар екендігін айтуға болады.
Банк италян сөзiнен Bank – ... ... ... ... дегендi бiлдiредi. Бұл айырбас орыны туарлармен сауда ... ... ... мемлекеттермен қалалардың жекелеген тұлғалардың
әртүрлі монеталарымен жасалған. Ол уақытта монеталардың ... ... ... ... саттық барысында әртүрлі формадағы монетаар
кедескен. Банктер пайда болар алдын ақша сауда ... ... ... салымдарын қабылдап, оларды әртүрлі елдің
ақшаларын айырбастуға маманданып отырған. Уақыт өте ... ... ... сондай ақ өздерінің ақша қаражаттарын ссудаға беріп, пайыз
алу үшін ... ... ... ... ... банкирлерге
айналды,
Біздің түсінігімізше банк ұғымы айырбастаушылардың және олардың
айырбас орындарының болуымен ... ... ... ... болу ... оның сол ... ... сауда орталығы
болғандығы ескеріп, әр елдің ақшалары мен тауарларының сол елге ... ... ... операцияларына тікелей қатысуына байланысты
түсіндіріледі. Тарихшылардың ... ... 2300 жыл ... ... ... пайда болып, оар өздерінің тікелей қызметтерімен
қатар, ... ... Олар ... IV ... ... Грецияда да жасалған.
Бір айта кететіні, ежелгі гректер салым қабылдай отырып, ... бір ... ... ... ... ... отырған.
Тарихшылардың пайымдауынша алғашқы банктік операцияларды жекелеген
тұлғалар және қолында ақшалай қаражаттары бар ... ... ... ... ... ең ... орындар болған. Сол
уақыттары елгілі гректің шіркеулері ... ... ... ... ақша
сақтаумен айналысқан. Эфседегі Артемид шіркеуінде кіші Азия жағалауындағы
елдердің ... ал ... ... ... ... еуропалық
Грецияның бос ақша қаражаттары шоғырланыпты.
Сөйтіп, алғашқы банктер жинақталған ақша қаражаттарын ... ... ... ... ... ... ... табу
қажеттігін түсінеді.
Банктер несиелік оерациялар жүргізумен қатар, салым иелеріне біртіндеп
есеп айырысу қызметін де көрсетті. Есеп айырысулар банктегі салым ... ... ... бір шотқа аудару арқылы жүргізіледі.
Есеп айырысуларды жеңілдету мақсатында ежелгі банктер ... ... ... Олар толық құнды ақшалармен қатар айналыста
жүрді. ... ... банк ... ... 1964 жылы ... үкіметтен
банкнота шығаруға құқық алды.
Мұның өзі алғашқы бактердің капитализмнің мануфакиура жағдайында,
банкирлер үйлері ... ... ... ... ... ... ... қарыз алушылардың болуы банктердің пайда болуының тек алғышарттарын
ғана сипаттайды.
Анықтамалық ... банк «ірі ... ... ... ... ... даму ... байланысты және ... ... ... бір ... ... ... ... беруші өзінің несие беуін тоқтатады. Несие теке қана ... ғана ... ... ... ... ... бастайды. Несиелік мәмілелер жасаумен бірге ... ... ... тапсырмалары бойынша есеп айырысу және басқа да
операцияларды жзеге асырады. ... ... ақша ... осы даму
сатысына өте отырып, барлық операцияларды бірдей көрсететін ... ... ... ... ... капитализмнің мануфактура
сатысынан да бұрын яғни мемлекеттің құрылу кезеңінде пайда ... ... бар. ... ... құл ... ... ... куә.
Ежелгі Римде нормалары болан, ол нормаларға сәйкес б.э.д. III ... ... ... ... банкирлерде кумулияр деп атады.
Оларға несиелік операцияларды жүргізуге рұқсат етілмеген. Тарихшылардың
айтуынша, Ежелгі ... ... тек қана ... беріп қана қоймай, сондай
ақ жер бөлімшелерін сатып алу сату, және басқа да операцияларды орындаған.
Жоғарыдағыларды ескере ... біз ... ... операциялары мен
қызметтерінің банктедің дамуына тоқталдық. Енді Қазақстанда ... ... ... ... банк ... ... ... кезеңдерден
тұрды:
Бірінші кезең; 1917 ж.мен 1930 жылдар араығында ... ... банк ... ... қалыптастыру, бұл кезде әртүрлі меншіктегі
банктер мен несие мекемелері қатар ... ... ... 1930 ... мен 1987 ... ... елде ... банкі әмбебеп қызмет атқарады, яғни ол мемлекеттің ... ... ... және ... беру ... қоса ... ... көрсеті.
Үшінші кезең: 1988-1991 жылдар аралығында елде ... ... ... яғни КСРО ... ... ... ретінде эмиссиялық, ереже, нұсқау және тағы ... ... ал ... банктер экономиканың әртүрлі
салаларына қызмет көрсетті. Сонымен бірге 1990 жылы ... ... ... ... де ... ... кезең, 1991 жылдан қазірі ... ... ... ... ... кезеңі, яғни тәуелсіз республиканың ... өту ... екі ... банк ... пайда болуы және
дамуы.
Осы кезеңдерді сипаттаманы келе келесі кестеден көруімізге болады.
Кесте 1
Қазақстанда банк ... ... және даму ... ... ... ... жылдар |1991 жылдан бастап|
|банк жүйесі ... ... ... екі |
| |бір ... |маманданған банктер |денгейі банк |
| ... ... ... ... |
|Ресей Мемлекеттік |1КСРО Мембанкі ... ... ... ... ... және ... ішінде |ұйымдаст-ыру:КСРО |өзінің банк ... ... ... ... және ... ... ... |мемлекеттік |маманданды-рылған |құрылуы. Екі |
| ... ... ... КСРО ... банк |
| ... ... құрылыс |жүйесі Ұлттық банк|
| ... ... КСРО ... ... |
| ... |Агроөнеркәсіп банкі,|банктер. |
| ... ... ... үй | |
| ... ... ... банкі. | |
| |3 КСРО ... ... ... ... | |
| ... ... ... Сыртқы | |
| | ... ... | |
| | |2 ... | |
| | ... және | |
| | ... | |
| | ... құрыла | |
| | ... | ... ... ... ... типпен дамыға мемлекеттердің
барлығында дерлік екі ... банк ... ... Оның ... ... қадағалау, нұсқау ереже шығару, рұқсат ету тағы
басқа қызметтер, ал екінші денгейіне клиентерге қызмет ... ... ... ... дәлелдегендей олардың арлық жүйесі ақша айналымын
ұйымдастыратын орталық банкпен, ал кәсіпорындарды, ұйымдарды және ... ... ... ... ... және ... деп бөлу ... жаңа экономикалық механизімін құруға септігін тигізеді.
1.2 Банк жүйесінің құрылымы
«Қазақсатн республикасындағы банктер және банк ... ... ... ... 1995 жылғы 31 тамыздағы заң күші ... ... екі ... банк жйесі бар» ... ... ... ... банкі, ол банк ... ... ... ... ... ... ... банк жүйесінің төмегі
(екінші) денгейіндегі банктер делінген.
Қазіргі кезде Қазақстан Республикасында ... банк ... ... ... ... ... мен ... мекемелері қызмет істеуде.
Олардың ... банк – ... ... ... ... ... банк,
оның жарғылық қорының иеленушісі үкімет.
Инвестициялық банк – негізінен тікелей және порфельдік ... ... ... ... ... ... ... банк - орналастырылған акцияларының үштен
бiрiнен астамы: 
     а) Қазақстан Республикасының резиденттерi еместердiң; 
     б) орналастырылған акцияларының ... ... ... ... үштен бірiнен астамы Қазақстан Республикасының резиденттерi
еместердiң не соларға ұқсас Қазақстан Республикасы резиденттерiнiң - ... ... ... ... ... болатын
Қазақстан Республикасы резиденттерiнiң - заңды тұлғаларының; 
     в) ... ... ... емес ... ... ... ... бiлдiрiлген адамдар) болып табылатын
Қазақстан Республикасы резиденттерiнiң иелiгiнде, ... ... ... ... ... банк. 
      Мемлекетаралық банк - халықаралық шарт (келiсiм) негiзiнде құрылып,
жұмыс ... ... ... ... ... ... ол ... берген мемлекеттiк орган) мен сол шартқа (келiсiмге)
қол қойған мемлекеттердiң үкiметтерi болып ... ... емес ... ... ... Ұлттық банктің лицензиясы
негізінде кейбір банктік операция жүргізуге құқы бар ... емес ... Банк - осы ... ... банк ... ... асыруға құқылы
коммерциялық ұйым болып табылатын заңды тұлға. 
      Банктiң ресми мәртебесi заңды тұлғаны әділет органдарында ... ... әрі - ... ... банк ретiнде мемлекеттiк
тiркеумен және банк ... ... ... ... мен қаржылық
ұйымдарды реттеу және қадағалау жөнiндегi уәкілетті органның (бұдан әрi ... ... ... болуымен белгiленедi. 
     Банкiнiң ресми мәртебесi жоқ бiрде-бiр заңды тұлға "банк" деп атала
алмайды ... өзiн банк ... ... ... ... алмайды.
      Банк басқармасы тұрған жер (почта бойынша мекен-жайы) банк тұрған жер
деп танылады.
Коммерциялық банктер – ... ... ... ақ ... және жан ... ... ... көрсеттін банктер. Бұл олардың басқа
арнаулы несие мекемелерінен айырмашылығы. Ал ... емес ... ... ... олар тек ... ... операциялар
жүргізумен және кейбір қызмет түрін көрсетумен шұғылданады. Коммерциялық
банктердің негізгі мақсаты ... ... ... ... ... қоры оның ... ... етіп, банктік
опреациялар жүргізудің негізгі көзі олып ... ... ... ... қоспағанда) акция сату ... ... ... ... қалыптасады. Банктің құрылтайшылары мен
акционерлері сатып алған акцияларына тек ақша ... ... ... ... түріндегі банктің акциясын төлеуге оның ... ... ... және ... да тартылған қаражатты қолдануға болмайды. Банктің
акциясы алғашқы нарықта барлық құрылтайыларға ... ... яғни ... ... ... ... құрылған банктің оның құрылтайы
қаражаттарында жарияланған жарғылық қорының елу ... ... ... ... ... дейін, ал тіркеуден өткен кезеңнен басап бір жыл
ішінде түгел төлеуі қажет /10/.
Жарғылық қорды молайту екі жолмен ... ... ... ... оның ... банктің пайдасын
капталдандыру және банктің облигациясын оның ... ... ... ... уақытша бос ақша қаражатын тарту ... және оны ... ... ... ... жеке ... ... беру, бағалы қағазбен
операция жүргiзу;
- ақша айналымын реттеу;
- айналымға несие құралын шығару;
- экономикалық, ... ... ... ... қызмет атқару.
Банк өзiнiң жарғысы бар ... ... есеп және ... ... ... ... заңды тұлға болып табылады.
Мемлекеттiк банк осы заң ... ... ... ... ... ... ҚР заңына сай мемлекеттiк банк деп ... ... ... немесе акционерлiк капиталдың басым бөлiгi мемлекеттiк
құрылтайшылардың ... ... ... Коммерциялық банктер ол
өздерiнiң акционерлер ... ... ... ... ... акцияның көрсетілген құнын өсіру жолымен.
Банктің жоғары асқаушы органы акционерлердің жалпы жиналысы, ... ... ... ... жүргізеді. Банктің ... ... ... ... төрағасы және оның мүшелері,
Басқарманың ... және оның ... ... бас ... оның ... банк ... ... басшысы және
басбугалтері мен олардың орыбасарлары саналады. Банктің ... ... ... ... және оның орынбасарлары, банк
бөлімшесінің ... ... және бас ... ... ... банктің
келісімімен тағайындалады. әдетте оладың банк үйесіндегі: төраға мен бас
бухгалтер үш жылдан кем ... ал ... ... екі ... кем ... ... ... шарт. Осы айтылған қыметкерлер Ұлттық бактің келісімін
үш айға дейін ... өз ... әрі ... орындауға құқы жоқ.
Акционелердін жиналысы кезекті және кезектен тыс блып ... ... ... жыл ... ... банк ... ... кейін бір
айдан аспай шақырылуы керек, ал кезектен тыс жиналыс ... ... ... , Тексеру комиссиясының талабы бойынша шақырылады.
Банктің Ұйымдық құрылымы әрқайсысы белгілі бір ... ... ... қызмет тараулары мен бөлімшелерден тұрады.
Жалпы кез келген банктің ұйымдық құрылымы ... ... ... ... қалыптасады.
II Қазақстан Республикасының банк жүйесінің дамуын талдау және жетілдіру
жолдары
2.1 Орталық банк және оның ... ... ... ... банк жүйесінің жоғары ... ... ... ... ... ... 1995
жылғы 30 наурыздағы «Қазақстан Республикасының Ұлттық банкі туралы Заң
күші бар ... ... ... және осы ... сай Президентке есеп
береді. Сонымен қатар Ұлттық банк өз қызметінде Қазақстан Республикасының
Конституциясын және басқа ... ... ... мен ... ... банк - ... тұлға, дербес балансы бар, өзіне ... ... ... мен ... тіке ... біртұтас
орталықтандырылған құрылым,іс-әрекетін толық шаруашылық есеп негізінде
жүргізеді.Әр ... ... ... ... және ... салығын төлеуден
босатылады. Ол республиканың кез келген жерінде және одан тыс ... ... және ... ... ... құқығы бар. Өз жұмысын
үкіметпен келісіп, үнемі ... ... ... ... бойынша жауапты емес,дәл сол сияқты,егер өзіне белгілі бір
жауапкершілік алмаса, Ұлттық банк те ... ... ... ... ... және ... органдарының Ұлттық банк пен
оның құрылымдық бөлімшелерінің ... ... ... ... ... ... қызметтерi:
- ежелден қалыптасқан мемлекеттiк өкiлi ретiнде ... ... ... ... банктiң ақша несие реттеу қызметi ол экономиканы ақша несие
айналымына әсер ету ... ... яғни ... экономикалық саясаттың
құрамдас элементi;
- орталық банктiң сыртқы экономикалық қызметi. ... ... ... және ... ... органы болып табылады.
- орталық банктiң банк iсi қызметi- негiзгi клиентi коммерциялық банкер
(бұл дегенiмiз коммерциялық ... ... ... банк ... банк iсi қызметi. Ол әрi кассирi, несие ... ... ... ... деп- орталық ... ... және ... ... ... ... операциялары:
Олар екi тұрге бөлiнедi: ... осы ... ... ... ол ... банктiң ақша қаражатын тартып банктер
ресурстарын құру операциялары.
Сонымен:
- мемлекет орталық банкпен тығыз байланысты. Оның саясатына шексiз ... ... ... ол ... ... ... ақша ... валюталық тұрақтылықты сақтаудағы ... ... ... ... әкiметтiң экономикалық саясатының негiзгi элементi ақша несиелiк ... ... ... ... ... ... болады.
Орталық банктiң мiндетi- ол Ұлттық ақша ... ... ... курсын банк жүйесiнiң тиiмдiлiгiмен
сенiмдiлiгiмен қамтамасыз ету ... ... ... және банк ... ... ... 1995 жылғы 31-шi тамыздағы заң кәшi бар ... 2-шi ... банк ... бар дедi. ... ... ... ... банк.
Басқа барлық банктердi заңда төменгi деңгейлi банк деп жазылған.
Ұлттық статистика ... ... 2000 ... ... 55 ... банк ... Оның iшiнде бiреуi мемлекеттiк, бiреуi мемлекет
аралық 22 шетелдiк ... 17 ... ... ... республикада
тiркеуден өткен 44 ломбард, 7 ... ... және ... ... ... 46 ... мекеме бар.
Қазақстан Ұлттық банкі Қазақстан Республикасы заңдарының негізінде
өзінің ... ... ... банк ... лицензия негізінде кейбір банктік
операция түрлерін жүргізетін барлық банктердің ,бактік емес ... ... ... ... үшін нормативтік актілер шығарады.Ол
нормативтік актілер «Қазақстан Ұлттық Банкінің хабаршысың , ... ... ... атты ... және орыс ... шығатын
ресми басылымдарда жарияланады.
Ұлттық банктің негізгі міндеті - ұлттық валютаның ішкі және ... ... ету. ... ... ақша ... есеп ... мен ... қатынастарды
ұйымдастырады;
• ақша,несие және банк жүйелерінің тұрақты қызметін қамтамасыз етеді;
• несие берушілер мен салымшалардың ,сондай-ақ шетел ... ... ... және ... ... ... ... және олардың жұмысын
бақылау сияқты мемлекеттің экономикалық саясатын жүргізеді.
Ұлттық банктің міндеті оның ... ... ... ... :
Біріншіден,Қазақстан Республикасында мемлекеттік ақша-несие саясатын
жүргізу, яғни Ұлттық банк айналымдағы ақша массасының ... ... ... проценттік мөлшердің деңгейін өзгертумен шұғылданады.Егер ақша-
несиелік реттеу ... ... ... тежеу мүмкіндігі болмаған
жағдайда Ұлттық банктің несие салымдарын шектеуге және банк ... ... ... ... ... бар. ... –ақ алты ... мерзімге шығарылған бірінші ... жай және ... ... алып және ... ... банк ... ... қағаздарын шығарады, сонымен қатар
мемлекеттік ... ... ... ... ... және өтер ... бір ... дейінгі проценттік бағалы қағаздарды
сатып алу және сатумен шұғылданады.Ұлттық банкте ... ... ... белгілеп, айналымда жүретін төлем құралдарының
түрлерін анықтайды.
Екіншіден, Қазақстан Республикасында қолданылатын банкнота ... ... мен ... ... үшін ... банк номиналдардың
құрылымын,теңге мен тиындардың пішінін ... ... ... ... ... ... ... ақша қаражатын шығаратын,теңге мен тиынның
қолма-қол ... ... алып сату ... ... ... ... ... бар.Сондай-ақ қолданылған ақша белгілерін
айналымнан шығарып,оларды жаңасымен ... ... ... банктердің банкісі қызметін атқару. Ол үшін Ұлттық банк
республикадағы қайта ... ... ... ... ... өтімді,қауіпсіз) бағалы қағаздармен және басқа ... ... ... алты ай мерзімге береді.Ұлттық банк- екінші
деңгейдегі банктер үшін ... ... ... ... ... де, шетел валютасымен де, сондай-ақ қамтамасыз етілген,ия ... ... ... Ұлттық банктің басқармасы белгіленген
тұртіппен және ... ... ... есеп ... мен тұртібін анықтап,қазақстандық теңгемен жүргізілетін
банкаралық есептесуді өз ... және ... ... ... ... жүйесінің қызметін ұйымдастырады.
Төртіншіден,үкіметтің және мемлекеттік органдардың банкі және
агенті қызметін ... үшін ... ... ... ... ішкі ... қарызын өтеуге қатысады, Қаржы министрлігінің шоттары бойынша
дебеттік ... ... ... үшін ... ... министрлігімен келісілген шарт негізінде ... ... ... ... ісін ... асырады
/8/.
Бесіншіден,банктердің ісін бақылау және қадағалау ... Ол ... ... одан шет ... ... ... ашуға рұқсат және ... ... ... ... ... емес қаржы мекемелері және олардың клиенттері
міндетті түрде орындауы үшін банк ... ... ... ... нормативтік актілер шығарып,олардың орындалуын
қадағалайды.
Банктердегі бухгалтерлік есеп айырысудың ,бухгалтерлік,банктік және
басқа ... ... және ... ... сондай-ак
олардың орындалуын бақылайды. Банктер мен олардың филиалдарының қызметін
жергілікті жерде немесе аудиторлық ұйымдарды шакырып бакылайды. Ұлттық ... ... ... ... үшін ... ... ... және басқа
құжаттарын тексереді.
Алтыншыдан, ваюталық реттеу және валюталық бақылау қызметі. Оны атқару
үшін Ұлттық банк ... ... және ... ... ... ... аясын және тұртібін белгілеп , шетел валютасымен
жүргізілетін операцияларға ... ... оның ... ... ... ... қояды .
Резиденттер үшін шетел валютасын және шетел валютасындағы ... ... ... , ... және ... ... тұртібін
белгілеп, сондай-ақ Қазақстан Республикасының резиденттерінің республикадан
тыс шетел валютасында шот ашуының мақсатын тұртібін және жағдайын анықтап,
шот ашуға ... ... ... ... валютасымен салыстырып, ... есеп ... ... ... валюта-
қаржылық және несие-есеп қатынастарын жетілдіреді. Шетелден алынған банктік
несиенің есебін жургізеді.
Жетіншіден , ... ... ... қорларын басқару қызметі. Оны атқару
үшін Ұлттық банк мемлекеттің алтын валюта ... ... ... ... Қазақстан Республикасы Президентінің «Бағалы металдарға
және асыл ... ... ... ... реттеу туралың
Заңкуші бар Жарлығына сай бағалы металдардың алғашқы саудасына ... ... ... қатынасып, қазақстандық және басқа өндірушілерден
/сатып ... ... ... ... валюта қорын толтыру үшін бағалы
металдарды сатып алады. Оларды сақтауға қабылдап, одан әрі ... ... ... ... заңға сәйкес сатады.
Президенттің немесе үкіметтің тапсырмасы бойынша Ұлттық ... ... үшін ... /бюджеттік/ резервке алынған қундылықтарды
қабылдайды.Алтын және басқа да бағалы металл құймаларын,
монеталарды,өңдеген және ... ... асыл ... ішкі және ... ... алу және сату ... жүргізеді.
Ұлттық банк өз шығындарын өз ... ... Оның ... ... ... , ... ... шоттары және арнайы
провизияларынан /резервтерінен/ құрылады.
Ұлттық банктің ... ... 20 млрд ... қалыптасады және
оның міндеттемелерін қамтамасыз етеді. Жарғылық ... ... ... ... , мемлекет берген негізгі қордың құнынан және
Ұлттық банктің алған пайдасынан құрылады.
Резерв капиталы жаргылық капиталы ... ... Таза ... ... ... ... ... шығындарды өтеуге
жұмсалады.
Алтын валюта активтерін қайта бағалау шоты оларды қайта ... ... ... ... ... іске асырылмаған табысты есепке алуға
арналады. Бұл ... ... ... ... ... ... ... резерв теңгенің ішкі және сыртқы тұрлаулылығын қамтамасыз ету
үшін құрылып және ... ... ... валюталық резерв төмендегі
элементтерден құрылады:
. алтыннан:
. банкнота, монета түріндегі шетел валютасынан, шетелдердегі және
республикадағы Ұлттық банктің шоттарындағы ... ... ... ... ... валюталық құндылықтардан:
. шетел үкіметтері ... ... ... ... ... ... қағаздардан:
.шетел валютасындағы жай және аударым вексельден:
. өтімділігі және ... ... ... ... ... ... ... активтерден құрылады.
Арнайы провизиялар /резервтер/ Ұлттық банктің ... ... ... үмітсіз талаптарынан, оған қоса несиелерден, депозиттерден, бағалы
қағаздардан, есеп айырысу кезіндегі шығындардан, ... ... ... да ... сондай-ақ жалпы провизиялардан құрылып, ... ... ... және ... ... ... емес ... әлеуметтік сипаттағы төлемдер кіреді.
Ұлттық банктің қаржылық жылдағы таза ... оның іс ... ... мен осы жылғы шығын арасындағы айырмаға тең Шығынға шығарылып
тасталған күмәнді борыштар, ... , оның ... ... ... мен ... ... /тозуы/ қосылады. Табыс
жоғарыда айтқанымыздай, жарғылық, ... ... ... қалған бөлігі келесі қаржы жылының үлесіне жіберіледі.
Ұлттық банктің басқарушы органы ... ... және ... ... ... Оның ... ... ол 9 адамнан
тұрады. Оған Ұлттық банктің төрағасы, бес ... ... ... бір, Республика Үкіметінен екі өкіл кіреді. ... ... және ... ... кірген басқарма мушелерінен
тиісінше Президент, Үкімет және Ұлттық банктің төрағасы ... ... ... ... ... ... республика Президенті Парламентпен келісе
отырып 6 жыл мерзімге тағайындайды.Егер төраға қызметтен кеткісі келсе 2 ... ... ала ... арыз жазуға құқылы.Оны қызметтен Президент
босатады.Төраға Ұлттық банктің қызметіне жауапты.Оның ... ... ... ... ... бекітілген мерзіміне
тәуелсіз 6 жылмерзімге бекітеді.Төрағаның орынбасарларын ... ... ... ... ... ... өз ... қызметінен кеткісі келсе,онда 2 ай бұрын төраға
арқылы Президентке арыз береді.
Ұлттық ... ... ... ... кезде,бірақ айында
кемінде 1 рет өткізіп,онда Ұлттық банктің ... ... ... ... ... күнбе-күнгі қызметін басқаратын орган –
Директорлар Кеңесі. Директорлар ... ... ... ... банкі туралың Заңкүші бар Жарлығына сай ... ... ... ... ... ... қабылдайды.
Ұлттық банктің облыстық басқармалары өз қызметін Ұлттық ... ... ... ... есеп ... ... ... банк және оның қызметтерін талдау
Елдің несие жүйесіндегі коммерциялық банктердің рөлі мен ... ... ... ... ... ... ... экономикасында маңыздылығын
ашу – бұл бөлімнің басты мақсаты.
Қазақстан ... ... ... өз ... 1995 жылы ... ... Республикасының Ұлттық Банкі» және 1995 жылы 31 тамыз
айында қабылданған «Қазақстан Республикасындағы банктер және банктік қызмет
туралы» Қазақстан ... ... ... ... Бұл заңдарда
Қазақстан Республикасының банктерді құрудың, қайта ұйымдастырудың және
таратудың барлық ... ... ... банктер банктік жүйенің екінші ... ... ... ... ... отырып, заңды және жеке тұлғалармен кең
көлемде банктік операциялар мен қаржылық қызметтерді ... ... ... басында банктердің саны 200-ден асты, әрине бұл ... ... ... ... сол жылдың орта кезінен бастап, күні
бүгінге дейін ... ... саны ... ... ал ... олардың қарқынды өсуімен байланыстыруға болады.
Қазіргі тұрақтандырылған экономиканың жетілдіруі үшін ... ... ... ... ... асырады. Еліміздің екінші
деңгейлі банктері ақша айналымы мен несие қатынастарын ұйымдастыруымен ... ... ... ... халық шаруашылығын қаржыландыру,
сақтандыру операциялары, бағалы ... ... ... ... ... ... ал кейбір жағдайларда делдалдық келісімдер
және мүлікті басқару операцияларын жүргізеді. /6/
Кесте 2
Қазақстан Республикасындағы коммерциялық ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... |
|операциялар |
|(қаражаттарды|
|орналастыру) |
|банктердің өз шотына және пайдасына жүргізілетін|
|операциялар; ... ... және ... ... ... ... ... ... ... ... |
| ... ... ... және ... ... ... (таза банктік |
|қызмет көрсетулер) жүргізілетін операциялар. |
Сурет 1 ... банк ... ... құрылымы
Коммерциялық банктің кіріс алу және өтімділікті қамтамасыз ету мақсатымен
банктің ... ... ... оның ... ... ... ... банктік активті операциялар ... алу және ... ... ... ету ... ... бар
ресурстардың орналастыру жүзеге асыратын операцияларды білдіреді. Бұл екі
мақсаттың бірегейлігі банкті коммерциялық ... ... ... ... ... ... да, ... мұндай операциялардан пайда көреді. Олар
салымдарға ... ... ... ... жоғары пайыз
мөлшерлемесін белгілеп табыс табады.
Жалпы қоғамға көмек, олар ... ... ... ... ... өндіріп, алға қойған мақсатына жеткенде ... ... ... ... ... ... 4-тен 5%-ға
ұлғайтқанда). Болашақ қарыз алушыларды дұрыс таңдай отырып, ... ... ... бойынша жоғары пайызды ... ... ... соларға банктер ақшалай қаражаттарын бере алады.
Осы ... ... ... ... ... ... үкімі бойынша) беріліп, кейіннен олар банктерге ... ... ... ... ... ... қайтарылмай қалды.
Ондай қарыздардың ешкімге де пайдасы болған жоқ.
Коммерциялық банктер өз ... ... ... әр ... ... бұл бір ... ақшаның сақталуын қамтамасыз етсе,
екінші жағынан өтімділікке деген клиенттің қажеттілігін қанағаттандырады.
Көптеген клиенттер үшін облигацияға немесе ... ... ... ... ... формасы тиімді болып табылады. Қазіргі комммерциялық
банктер туралы сөз қозғағанда, несиелік жүйенің басқа да ... ... ... дамып отырғандығын айта кету керек. Яғни операциялар формасы,
бәсеке әдістері, ... және ... ... ... /7/
Коммерциялық банктердің мынадай бастапқы ... бар: ... ... ... және есеп ... ... ... несие
беру.
Коммерциялық банктердің басқа қаржы институттарынан айырмашылығы және
ерекше бір ... ол ... ... мен ... болып табылады. Бұл жерде
ақша деп, тек қолма – қол ақшалар ғана емес, сондай-ақ талап етуге ... ... ... ақша ... ... экономика үшін өте
маңызды. Ол тиімді несие жүйесін іске ... ... ... өсуіне
қажетті жағдай туғызады. Банк несиелерінің жетіспеушілігі және өте жоғары
пайыз мөлшерлемесі ... ... ... мүмкін емес. Халық
шаруашылығындағы осы сияқты іс – ... ... ... бір ... ірі ақша ... ... уақытқа қозғалыссыз жататын болса, екінші
жағынан, мұндай ақшалар қажетті емес.
1985 жылы АҚШ-та 15 мыңнан астам ... ... ... еткен.
Олардың 5 мыңға жуығы ұлттық, яғни федералдық үкіметтен чар- ... ... ... 10 ... ... штаттардың банктері (штаттардың
үкіметінен чартер алғандар). ... ... мен ... ... ... банк ... қосарлы бағыныштылығын жасайды.
ФРЖ-ге қабылдауға өтініш жасайтын және оған мүше ... ... банк ... мүше – ... ... табылады. Заң бойынша барлық
Ұлттық банктер ФРЖ-ге ... ... Штат ... ... ... ... және ФРЖ-нің мүше – банктерге қоятын талаптарына сәйкес
келген жағдайда ғана жүйеге кіре ... ... штат ... 10%-ға ... мүше – банктер болып саналады. ФРЖ-ге мүше – ... ... ... қатарының 40%-ын құрайды.
Депозиттік мекемелерді реттеу және ақша айналысына ... ... ... ... ... қойылатын талаптарына бағындырды. Бұл ФРЖ-ге мүше –
банктер мен мүше емес банктердің арасындағы басты айырмашылығын қалыпқа
келтіреді. ... ең көп ... ... типі – ... ... ... соғыстан соң АҚШ-та банктердің бөлімшелерін ашу
кеңірек қанат жайып, олар штаттар шегінде, ... одан ... ... ... болатын. Көптеген ірі банктер банктік холдинг
компаниялардың бір ... ... ... Банк ... бұл ұйымдастыру
формасы, тек қана банкі бөлімшелерінің ашылуына жол беріп қоймай, сондай-
ақ жаңа қызмет ... ... ... ... холдинг- компаниялар 6
мыңға жуық, олар 8,6 мың банктерді және 35,6 мың олардың ... ... ... ... ... реттеу, сондай-ақ банктік
холдинг – ... ... ... банк ... бәсекелестік
жағдайды қолдап отыру мақсатын көздейді. Соңғы кездері бұл аумақтағы
бәсекенің артуына ... ... ... ... жүргізу, банктердің
бөлімшелерінің ашылуын кеңінен қолдану, электрондық ... ... және ... ... ... операциялардың таралуы септігін
тигізді. Сонымен қатар бәсеке, басқа да ... ... тез ... ... ... ( ... ... коммерциялық банктерге тән
көптеген қызмет көрсететін мекемелер және ақша нарығының өзара ... ... ... ... ... шамамен 34 банк және олардың 783
бөлімшелері мен филиалдары орналасқан.
Бүкіл ақша айналымының несие жүйесінде жинақталуы – ... ... және ... ... ... шаруашылығына ұғымды бағыттауға
мүмкіндік береді.
Мемлекеттік валюталар монополия принципіне ерекше маңыз береді. ... ... ... туралы" заңында былай делінген:
"Қазақстан Республикасының Президенті мен Министрлер кабинеті өз ... ... ... ... осы заң ... қайшы келмейтін
нормативті актілерді қабылдайды.
Қазақстан Республикасының Ұлттық банкі – Қазақстан Республикасының
валютасын ... ... ... ... табылады".
"Валюталық реттеу" түсінігіне нормативті актілерді жасап шығару, ақпарат
жинау, ... ... ... ... және оны ... ... қолдану керек. Ұлттық банк валюталық реттеу ... ... ... – ел тәуелсіздігін сақтау шарттарының бірі, валюталы
резервтерді жинақтау құралы және ақша ... ... ... ... ... ... жолы.
Орталық банк елдегі ақша – несие саясатының жүргізілуіне толық жауап
береді. Өз ... ақша – ... ... ... ... реттеудің
негізін құрайды. Сондықтан ақша – ... ... ... ... ... нарықтық экономиканың тиімділігі туралы сөз
қозғауға да болмайды.
Ұлыбритания мен Францияда орталық ... ... ... алайда акционерлер ретінде коммерциялық банктер бола ... да ... ... атқарушы органдардан тәуелсіз, тек парламентке
есеп береді.
Орталық банктердің автономиясы Батыс Германияда, АҚШ – та заң ... ... ... банк ... ... ... ... банк өз
саясатын үкіметпен үйлестіріп отыруы тиіс, алайда оның тұрақты ... ... ... қайшы келетін талаптарын орындауға міндетті
емес деп жазылған. Ол канцлерге де, федерация ... де ... ... туралы заңға ғана бағынады.
АҚШ-тың несие жүйесінің ... ... ... ... – Федералды
резервті жүйесінің (ФРЖ) мүшелерін – сенаттың мақұлдауымен ... және ... ... ... ... ... босатылуы
мүмкін емес. Басқарушылар кеңесі конгрессі алдында есеп беріп отырады.
Біздің еліміз бен шет ... ... ... ... ...... ... дамуын қамтамасыз ету мақсатында ақша –
несие және ... ... ... ... ... болып келеді.
Қазақстан Республикасы Ұлттық банкінің біршама тәуелсіздігінің негізгі
жағдайы бюджетке қатысты мәселенің ... ... ... ... және банктік жүйелерді заңмен шектеу, яғни үкіметтің ... ... ... шек ... ... мәні ... " Қазақстан Республикасы Ұлттық банкі туралы" заң күші бар
жарлығында былай деп жазылған: "Жүргізіліп отырған ... ... және оны ... ... ... Республикасы қаржы жүйесінің
қызмет етуінің тиімділігін қамтамасыз ету мақсатында ... ... ... ... ... ... заем алушының
кепілдендірілген міндеттемесіне ... ... ... ... береді;
б) осы шарттар бойынша үкімет жәрдемімен ашылған ... ... ... ... ... мен ... да ... қатысты
өзара келісілген шарттармен Қазақстан Республикасы Қаржы министрлігіне
қосымша несиелер ... ... ... ... ... да клиенттері тәрізді әрбір несие
бойынша қайтарымдылық, мақсатты-сипатының ... және ... ... ... ... ... ... алады.
АҚШ, Жапония, Англия, Канада және басқа елдерде іс ... ... ... жоқ; ... ... ... ... шектелген,
Австрияда үкіметтік несиеден заң алтын және конвертацияланатын валютамен
100% қамтамасыз ... ... ... ... келе, қазіргі тұрақтандырылған ... үшін ... ... ... көптеген операцияларды жүзеге
асырады. Еліміздің екінші деңгейлі ... ақша ... мен ... ... ғана ... ... ... қатар, халық
шаруашылығын қаржыландыру, сақтандыру операциялары, бағалы қағаздарды сатып
алу-сату, қаржылық операциялардың барлық ... ал ... ... ... және мүлікті басқару операцияларын жүргізеді.
III Қазақстан Республикасындағы банк жүйесіндегі мәселелер және
жетілдіру ... жылы ... ... ... үшін мерейтой жылы болды 15жылы
қарашада ұлттық валютаның енгізілгеніне 10 жыл ... Он жыл ... ... ... ... сегменттерін дамытуда қомақты нәтижеге
қол жеткізілді. Қазіргі уақытта Қазақстанның қаржы жүйесі ТМД ның басқа
елдеімен салыстырғанда ... ... және ... ... ... ... жылы акша несие саясатын жүргізу қаржы рыногында тұрақтылықты
қамтамасыз етті, сонымен қатар елде ... ... ... ... бір ... ... тигізді.
Қазақстан Республикасының Ұлттық Банкі 2006 жылы номиналы 200 теңгеден
10000 теңгеге дейінгі жаңа дизайндағы банкноталарды ... ... ... ... ... себепші болды және ұлттық валютаны ... ... ... ... жылы ... ... ... 5.4пайызды құрады. Жыл бойы валюта
рыногындағы жағдай тенгенің АҚШ долларына қатынасы бойынша ... ... ... ... ішкі валюта рыногына шетел валютасының едәуір
әкелуіне ықпалын тигізеді.
2006 жылы ... ... таза ... ... 58 ... 4958,9
млн. долл. Дейін ұлғайды, бұл 4,8 айдан астам тауарлар мен қызмет ... ... ... ... ... ... халықаралық резервтері
тұтастай алғанда 69,3 пайызға 8565,2 млн.долл. дейін өсті.
Ұлттық банктің таза халықаралық резервтерінің өсуі ақша агрегаттарының
кеңеюіне алып ... ақша ... 52,2% ға 316,9 ... ... ... ... ақша 47,6% ға ... 238,7 млрд, тнгеге дейін ұлғайды. Нәтижесінде
2006 жылы ... ... 17,3 % дан 22%ға ... өсті.
2006 жылы екінші денгейдегі банктердің жиынтық активтері 46,5 ға ... ... ... ( 11,7 ... АҚШ ... жуық), ал жиынтық меншік
капиталы 45,1% ға 233,9 млрд тенгеге ... ... 2006 ... ... ... салымдарының өсуі жалғаса ... ... ға 343,2 млрд ... ... ... АҚШ ... ... өсті. 2006
жылы банктердің ... ... ... өсуі ... нақты секторына несиенің 45,5% ға 978,1 млрд ... ... ... ... ... ... 2004 жылы ... құрылған Қаржы
нарығын және қаржы ұйымдарын реттеу мен қадағалау жөніндегі агенттікке
берілуіне байланысты ... банк өз ... ... ... ... өтті. Енді негізгі күш жігер өз ақша несие саясатын және ... ... ... ... Таяу жылдардағы басым бағыт
ретінде ақша ... ... ... Одақ ... ... айқындалды.
2006 жылдан бастап Ұлттық банктің негізгі мақсаты ретінде бағалардың
тұрақтылығын қамтамасыз ету ақша ... ... ... жаңа ... ... ... орындау үшін Ұлттық банкке келесідей міндеттер
жүктелген:
- мемлекеттің ақша несие саясатын әзірлеу;
- ... ... ... ... қамтамасыз ету;
- валюталық реттеуді және валюталық бақылауды жүзеге асыру;
- қаржы жүйесінің тұрақтыығын қамтамасыз етуге ... ... ... ... мақсаты мен міндеттерін осылайша түйіндеу
инфляция бойынша мақсатты көрсеткіштер үшін Ұлттық банктің ... және ... банк ... ... ... және ... ... пайдаланатын көптеген елдер инфляция жөнінде
қойылған мақсаттарға қол ... ... ... ... ... ... ... тұтыну бағаларының индексіне
сүйенбейтін болады. Оның орнына инфляциялық үрдістердің негізгі бағыттарын
көрсететін баға ... ... және ... емес тұрғыдағы
түрлі дәрежедегі күйзелістердің ықпалын жояды.
Қаржы жүйесінің тұрақтылығын қамтамасыз етуге ықпал ету ... ... ... ... Осы ... шешуде Ұлттық банк өз
қызметін Қазақстан Республикасының Қарды нарығын және ... ... мен ... ... ... ... ... отырады.
2007 жылы Америкадан басталған қаржы ... ... ... өз ... ... ... анық. Соған орай барлық елдер
өздерінің қаржы жүйесін қорғап қалу мақсатында іс ... ... ... ... те ... ... ... үшін банктерге қолдау жасауда.
Альянс Банк, БТА Банк, Халық Банкі және ... ... ... ... ... ... ... тұрақты жүргізудегі қызметтері
алуан түрлі болатыны анық. Атап ... ... ... шағын
кәсіпкерлік иелеріне, жеке тұлғалардың үй алуына және ... да ... ... ... ... ... сонысымен қарқынды жүргізіледі.
Алайда, ондай қызметтерді кең көлемде жүргізуге қазіргі таңда банктердің
қаражаты ... ... ... ... төрт ... ... жасап отыр.
Берілген қаражатты банктер тиімді пайдалануы ... ... ... ... ... етіп, шағын кәсіпкерлерге, басқа ... ... ... ... ... ... ірі ... жұмысы
тоқтап қалмауы үшін несие беруі керек.
Үкіметтің ... ... ... АҚ және ... саясатындағы ең басты артықшылықтардың бірі Қазақстанның барлық
аумағындағы нақты секторлар ... ... ... ... ... 2008 жылдың 1 қазанындағы банк жүйесінің активтерінің ... ... ... -36,9 ... жеке ... ... -41,6 ... заңды тұлғалардың депозиттерінде 42,6 пайызды құрайды. 2007 жылы бұл
екі банк өз акциялары мен депозитерлық ... ... қор ... атты ... ... блып саналатындықтан көп нәрседен хабар
болып отыр.
Үкімет ... ... қол ... ... ... ... ... қоры «Халық банк», «Казкомға» акционерлік капиталдың 25 пайызы
көлеміндегі жай ... ... ... өз ... ... ... ... тетіктері бақылауды тұр. Қаржы жүйесіндегі
тұрақтылықты сақтау үшін Ұлттық қордан 10 ... АҚШ ... ... ... ... ұлттық әл ауқат қоры ... ... ала ... инвестор ретінде ... ... ... ... өз ... ... ... сәйкес жүргізіп,
акционерлік капитал мен акцияны сатып алуды ұлғайту жұмыстары «Акционерлік
қоғамдар туралы» заңға сәйкес ... ... ... ... іс ... ... ... мәселе.
Қорытынды
Нарықтық экономика ерекшеліктері банктік емес мекемелермен үйлестіре
отырып көп деңгейлі банк ... ... ... және делдалдық
қызметінің формалары мен түрлері бойынша көп түрлілігінің, Орталық (бірінші
деңгей) және басқа банктер ... ... ... ... ... ... қажеттілігін тудырады.
Қазақстан Республикасының Ұлттық банкі (бұдан әрі Ұлттық банк) Қазақстан
Республикасының орталық банкі болып табылады және Қазақстан ... ... ... ... ... ... ... тәжірибесі көрсетіп отырғандай, барлық ... ... ... ... бүкіл несиелік жүйесін басқаруда басты
роль атқаратын орталық банктер ... ... ... ... ... ... берген кең ауқымды өкілеттіліктерге байланысты. Банктердің
банк ... ақша – ... ... жүзеге асыруына байланысты
орталық банктер коммерциялық банктердің, яғни екінші деңгейлі банктердің
қызметіне әкімшілік ... мен ... ... ... ету ... ... міндетті түрде қолдануы тиіс норма шығару құқығы бар.
Коммерциялық ... ... ... ... және өз ... ... ... қызметтер көрсетуде.
Нарықтық экономикада арнайы банктік емес институттар құрылмаған ... ... ... ... ... ... ... Халық салымдарын толығымен
тарту мүддесі мен өзгеріп отырған нарықтық ... ... ... бұл ... құрылуын талап етеді, ал олар несие
жүйесін толықтырып, ... ... ... ... ... ете ... экономикаға жетекшілік жасай отырып, Ұлттық банк арқылы бірегей
ақша – несие саясатын жүргізеді. Бұл ... ... ақша ... ... ... ... валютаның ішкі және сырқы тұрақтылығын
қамтамасыз ету үшін, ақша-несие саясатын жалпы экономикалық саясатты жүзеге
асыру және оны ... ... ... ... ... ... үшін ... тәжірибеде, нарықтық экономика жағдайында Орталық ... ... әр ... ... ... ... оның ... қалыптасуы 100% мемлекеттің қаражаты есебінен болатын
унитарлық банк;
• акцияларының бөлігі ... ... ... ... акционерлік қоғам;
• бірлестік типтес ұйым (мемлекеттің қатысуымен немесе қатысуынсыз);
• Орталық банкінің қызметін бірігіп атқаратын ... ... ... ... ... ... ... қатыспайды, олардың
капиталы Федералды резервтік жүйенің (ФРЖ) мүше банктерінің ... ... ... ... банк унитарлық орган болып табылады. Мемлекет – жарғылық
қордың жалғыз иесі. Негізгі қор – ғимараттардан, ... ... ... да ... ... ал айналым қаражаты – банкіге ... ... ... ... банк ... және басқа қорлар құрады.
Резервтік қор жарғылық көлемінде құрылып, ол өзіндік табыс ... және осы ... ... ... ... жүргізілетін
операциялар бойынша шығындарды жабуға арналады.
Қазақстан Республикасының Ұлттық банкінің негізгі міндеті – ... ... ... ішкі және ... ... ... ... табылады.
Коммерциялық банктердің басқа қаржы институттарынан айырмашылығы және
ерекше бір ... ол ... ... мен ... ... ... Бұл жерде
ақша деп, тек қолма – қол ақшалар ғана емес, сондай-ақ талап етуге дейінгі
салымдар түсіндіріледі. Банктердің ақша жасау ... ... үшін ... Ол ... несие жүйесін іске асыра отырып, экономиканың өсуіне
қажетті жағдай туғызады. Банк несиелерінің жетіспеушілігі және өте ... ... ... ... ... мүмкін емес. Халық
шаруашылығындағы осы сияқты іс – ... ... ... бір ... ірі ақша сомасы белгісіз уақытқа қозғалыссыз жататын болса, екінші
жағынан, мұндай ақшалар қажетті емес.
Қолданылған әдебеттер тізімі
1. Қазақстан Республикасының Конституциясы
2. ... ... ... және банктік қызмет туралы» заң
күші бар Жарлығы
3. 1 ... 2006 жылы ... ... ... ... ... арнаған өзінің кезекті Жолдауы//Егемен Қазақситан, 2 наурыз
4. ҚР-сы Президентінің № 1720 «ҚР – ң ... ... ... одан ары
жетілдіру туралы» жарлығы
5. Кушербаев Б.П. «Банктер және ... ... ...... Қарағанды – 2002
6. Қазақстан Республикасының Президентінің «Қазақстан ... және ... ... ... заң күші бар Жарлығы
7. Жүнісов Б., ... ... Ү. ... ... / Алматы «Экономика»-2000ж /
8. Көшенова Б.А. ... ... ... ... ... ... ... /
9. Мәдешев Б. «Нарықтық экономика теориясына кіріспе»
/ Алматы «Экономика»-1998ж /
10. Мақыш С.Б. «Ақша ... және ... ... – 2000 ж.
11. Общая теория денег и ... ... / Под ред. Е.Ф. ... ... и ... ... 1998
12. Сейітқасымов Ғ. С. «Ақша, Несие, Банк»
/Алматы «Экономика» -2001/
13. ... и др. « ... ... и фондовый рынок»
/Алматы «Экономика» -1998 /
14. Шалгимбаева Г. Н. «Рынок ценных бумаг. Механизмы
государственного регулирования» / Алматы Қаржы қаражат-1997/
15. Шаяхметова К.О. ... ... ... ... ... және орта
бизнесті несиелеу жағдайы», Хабаршы-2005, N 1.

Пән: Банк ісі
Жұмыс түрі: Реферат
Көлемі: 26 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 500 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
Банк жүйесі және банк операциялары35 бет
Жоғары дәрежелі нерв қызметі туралы жалпы түсінік8 бет
Қазақстан Республикасының несие жүйесінің құрылымы және дамуының ерекшеліктері31 бет
Қиын немесе дағдарыс кезеңдердегі психофизиологиялық даму5 бет
ҚР-дағы несие жүйесінің дамуының қазіргі тенденциялары57 бет
Қазақстан Республикасының туризм саласындағы маркетингті дамыту және жетілдірі жолдары14 бет
«Жеті жарғы» атауының мәні мен мағынасы19 бет
«Жұмысбастылық пен жұмыссыздық: демографиялық және әлеуметтік көрсеткіштерге байланысты»34 бет
«Оралоблгаз» Ақ-да есеп-қаржы жұмыстарының ұйымдастырушылық - экономикалық сипаттамасы және ұйымдастырылуы37 бет
«Қазақстан халық банкі» акционерлік қоғамы қолма-қолсыз есеп айырысуының ұйымдастырылуына талдау37 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь