Әкімшілік құқықтың пәні және жүйес

МАЗМҰНЫ


КІРІСПЕ ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... .3.4
1 ӘКІМШІЛІК ҚҰҚЫҚТЫҢ ПӘНІ ЖӘНЕ ЖҮЙЕСІ ... ... ... ... ... ... ... ... 5.12
1.1 Әкімшілік құқықтың пәні ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ..5.9
1.2 Басқарушылық қатынастар ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... .9.11
1.3 Әкімшілік кұқықтың функциялары ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ...11.12
2 ӘКІМШІЛІК ҚҰҚЫҚТЫҢ ӘДІСТЕРІ ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... 13.17
2.1 Әкімшілік құқық әдісінің ұғымы және түрлері ... ... ... ... ... ... ... ... ... 13.14
2.2 Әкімшілік құқық әдісінің ерекшеліктері ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... 14.17
3 ӘКІМШІЛІК ҚҰҚЫҚТЫҚ ҚАТЫНАСТАР ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... 18.23
3.1 Әкімшілік құқықтың субъектілері ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ..18.20
3.2 Әкімшілік құқықтың жүйесі ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... 20.21
3.3 Әкімшілік құқықтың ҚР.сы құқығы жүйесіндегі орны ... ... ... ... ... ... .22.23
ҚОРЫТЫНДЫ ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ..24.25
ӘДЕБИЕТ ТІЗІМІ ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ..26
ҚОСЫМША ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ..
        
        МАЗМҰНЫ
КІРІСПЕ.....................................................................
............................................3-4
1 ӘКІМШІЛІК ҚҰҚЫҚТЫҢ ПӘНІ ЖӘНЕ ЖҮЙЕСІ................................5-12
1.1 ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... және ... ... ... ... ... ... ҚАТЫНАСТАР............
....................................18-23
3.1 ... ... ... ... ... ... ҚР-сы ... ... ... пәні ... ... неғұрлым нақты түрдегі жауапты
оның жинақталған анықтамасынан табуға болады.
Әкімшілік құқық-құқықтық нормалардың жиынтығы, солардың көмегімен
мемлекет атқарушы билікті ... ... ... ... және сол туралы
пайда болатын ... ... ... анықтама кейбір түсініктемелер беруді керек етеді, олар бірінші
кезекте және әсіресе әкімшілік-құқықтық реттеу пәніне ... ... ... ... ... қатынаста тек атқарушы билік органының (атқарушы органның)
ғана болуы оны барлық жағдайда да ... ... ... ... ... ... ... енгізуге жеткілікті негіз бола бермейді. Олай
болатын себебі, бұл сияқты органдар заңнамалар ... ... ... ... өзге салаларымен регламенттелетін іс-әрекеттерді жиі
жасайды. Мысалы, олар реттелуі азаматтық ... ... ... ... ... ... ... бюджет — салық аясында жасайтын бірқатар іс-
әрекеттері ... және ... ... ... ... ... т.с.с. Бұл мынаған байланысты, мұндай жағдайларда қандай
да болмасын атқарушы орган атқару — өкім етушілік ... бар ... ... ... ... кезде ол өзінің мүліктік құқығын іске
асырады.
Курстық жұмысымның мақсат міндеті атқарушы орган ... ... қай ... ... жүзеге асыратынын тек сонда ғана ол ... ... ... болып табылатындығын ... ... ... ... жұмысымның тақырыбын толық ашу.
Ішкі басқарушылық қатынастар тек атқарушы билік органдары қызметінің
процесінде ғана емес, сонымен бірге заң ... және сот ... ... ... ... ... аппараттарына
басшылық жасаған кезде пайда болады.Сыртқы қатынастар атқарушы билік
органдары жағынан ... ... ... ... және ... емес кәсіпорындардың, мекемелердің ... ... ... ... ... етуге байланысты пайда
болады. Әкімшілік құқық өзінің пәнінің шегінде, қазақстан құқығының өзге де
салалары сияқты, реттеушілік функциясын ... Оның ... ... ... ... мен ... ... бір құқықтық режимін
жасау констиуциялық мақсат-міндеттеріне сәйкес, сондай-ақ реттелінетін
қоғамдық қатынастардың қатысушыларының ... ... ... ... Әкімшілік құқықтың субъектісі деп ҚР-ның қолданылып ... ... ... ... ... басқарушылық қоғамдық
қатынастардың қатысушылары (тараптары) бола алатын адам немесе ... Бұл ... ... тобы әр түрлі. Бірақта мұндай ... үшін ... ... ... ... ... Бұл ... құқық-
субъектілігі.
Курс жұмыстың мақсаты - әкімшілік құқық пәнінің сипаттау.
Курс жұмысының міндеттері:
1. Әкімшілік құқық пәнін қарастыру
2. Әкімшілік ... ... ... ... субъектілігі дербес құқықтық маңызы бар ... ... ... ... қабілеттіліктен және әкімшілік әрекет
қабілеттіліктен. Әкімшілік құқық ... ... ... асыра
отырып, осы мақсат үшін басқарушылық қоғамдық қатынастарға, яғни ... ... ... ... ... ... немесе тәсілдерінің белгілі бір жиынтығын пайдаланады. Бұл ... ... ... ... ... ӘКІМШІЛІК ҚҰҚЫҚТЫҢ ПӘНІ ЖӘНЕ ЖҮЙЕСІ
1.1 Әкімшілік құқықтың пәні.
Бұған дейін айтылғандай, ҚР-ның құқық жүйесінің ерекше ... ... ... ... ... ... бар қоғамдық қатынастарды
реттеу болып табылады. Бұл қатынастардың ерекшелігі сол, олар ... ... ... ... аясында пайда болуы (тиісінше өзгертілуі және
тоқтатылуы) мүмкін. Ал оларға ... ... ... ... ... ... ... құрайтын құқықтық нормаларға жүктелген.
Солай болғандықтан, аталған аядағы әр түрлі ... ... ... ... ... құқығының осы саласының пәнін құрайды деп айтуға
болады. Әкімшілік құқықтың пәні ... ... ... ... ... оның ... ... табуға болады. [1]
Әкімшілік құқық-құқықтық нормалардың жиынтығы, солардың көмегімен
мемлекет атқарушы билікті нақты ... ... ... және сол туралы
пайда болатын ... ... ... анықтама кейбір
түсініктемелер беруді керек етеді, олар ... ... және ... ... пәніне жататын қоғамдық қатынастардың ... ... ... ең ... ... өйткені тек пән бойынша, яғни реттелінетін
қоғамдық қатынастардың сипаты ... ... ... ... Олай
болатын болса, әкімшілік құқықпен реттелінетін қоғамдық қатынастарға ... Ең ... ... айту ... олар ... ... аясында пайда
болады, өзгертіледі және тоқтатылады. Бұған қарағанда бәрі түсінікті ... ... бұл ... шекарасы ҚР-ның барлық деңгейіндегі атқарушы
билік жүйесінің (механизмінің) ұйымдастырылуымен және ... ...... ... ... ... ... белгілі. Бірақта әзірге мына бір жағдайды ғана ... ... ... біз ынта ... ... ... қатынастардың
мемлекеттік — басқарушылық ... ... ... ... ... ... сипаттауға болатындай мүмкіндік береді. Бұл
шындығында да солай. Бірақ олардың мәнін толық түсіну үшін бұл ... ... ... ... да ... ... болатын, басқарушылық сипаты
бар қатынастар мемлекеттік - басқарушылық қызметтен тысқары пайда болуы
мүмкін. Айталық, «өз ... ... ... ... ... ... партиялық немесе ішкі кәсіподақтық қатынастардың шүбәсіз басқарушылық
сипаты бар. Мысалы, ... ... ... ... ... органдарын құру, ішкі ұйымдастырушылық ережелерді белгілеу, т.с.с.
[2]
Бізге керегі мына сияқты басқарушылық ... бар ... ... ...... қызметпен тікелей байланыстылығы себепті
оларда мемлекеттік (жариялы) мүдде, мемлекеттік басқарушылық ерік ... ... ... ... ... ... ... анықтаған кезде
атқарушы билік жүйесінің қызметімен тікелей байланысты болатын қатынастар
басты назарда болуға тиіс. Ал ... ... ... ... жүзеге асыру
жөнінде барлық қажетті мүмкіндіктері мен ... бар ... ... ... ... мемлекеттік басқару аясының шегі ең
алдымен арнайы ... ... ... бар ... айқындалады. [3]
Басқадай жағдай мемлекеттік басқару аясы деп қоғамдық маңызы бар ... ... ... яғни ... заң ... мен сот ... ... да түсінуге сөзсіз келтіреді. Әрине, ... ... ... ... ... Бұған дейін ұсынылған әкімшілік ... ... ... ... ... атқарушы билікті
жүзеге асыруға «байланысты» және «сол туралы» пайда болады дедік. Бұл да
кездейсоқ ... ... ... реттелетін басқарушылық қатынастардың атқарушы
билікті жүзеге асыруға байланысты пайда болатыны нені білдіреді? Бұл жерде
тек қана ... ... ... бұл өте ... еске ... ... ... да болмасын атқарушы орган, яғни атқарушы биліктің тиісті субъектісі
міндетті түрде қатысады. Олардың ... ... ... ... — құқықтық реттеудің шеңберінен тысқары болады. Бұлар, мысалы,
азаматтардың арасындағы, қоғамдық ... және ... ... ... кәсіпорындар, шаруашылық шарттарға
негізделген коммерциялық құрылымдар арасындағы, ... ... бұл ... ... ... реттеуіне жатпайды? Олай
болатын себебі, аталған қатынастарда мемлекеттің еркі мен ... ... ... ... билікті (жариялы мүддені) атқарушы — өкім
етуші түрінде нақты іске асыратын қабілетті қатысушы жоқ. Нақ ... ... ... атқарушы тармағының жүйесі мен ... ... ... табылады, олар және де әкімшілік құқықтың тиісті
нормаларымен бекітіледі. Сонымен, ... ... ... ... атқарушы-өкім етуші өкілеттіктер берілген субъектінің қатысуы
әрқашанда алдын ала көзделеді. Бұлар атқарушы биліктің ... ... ... ... ... лауазымды адамдар.
Әкімшілік құқықпен реттелінетін басқарушылық қатынастар атқарушы
билікті жүзеге асыру туралы пайда болады ... нені ... ... тек ... билік органының (атқарушы органның) ғана болуы ... ... да ... ... ... жатқызуға, әрі әкімшілік
құқықтың пәніне енгізуге жеткілікті негіз бола бермейді. Олай ... бұл ... ... ... ... ... құқықпен емес,
құқықтың өзге салаларымен ... ... жиі ... олар ... ... құқық пәнін құрайтын мүліктік мәмілелер
жасай алады. Олардың бюджет — салық ... ... ... ... және ... құқық нормаларының реттеушілік ықпалына
жатады, т.с.с. Бұл мынаған байланысты, ... ... ... ... ... ... ... етушілік сипаты бар ... ... ... ... ... ол өзінің мүліктік құқығын іске
асырады.
Атқарушы орган өзінің басқарушылық құзыретін қай ... ... ... ... тек сонда ғана ол атқарушы биліктің шынайы субъектісі ... ... ... мына ... еске алынып отыр, ол ... ... ... ... ... ... іске ... мұндай құзырет оған нақ сол ... ... ... ... болу үшін ... ... құқықпен реттелінетін қоғамдық қатынастарда
әрқашанда тек қандай да бір ... ... ... ғана ... ... ең алдымен оның мемлекеттің атынан өкілдік ететін мемлекеттік
биліктің атқарушы тармағының ... ... ... ... ... ... біз мән беріп отырған мағынадағы басқарушылық қатынастар
атқарушы-өкім етуші функцияларды жүзеге ... және ... ... заңдық биліктік өкілеттіктерді қолданатын «алаң» болып табылады. Не
азаматтардың, не мемлекеттік емес құрылымдардың ... ... ... ... ... басқару аясы» деген ұғымның
мазмұнын ... бір ... ... ... ... ... әкімшілік-құқықтық реттеуге әкімшілік құқықтың пәнінен де
көрініс ... ... өте ... ... тән. Бұл ... мына ... алынып отыр. Мемлекеттік басқару аясы дәл ... ... ... ... кез-келген көрінісін қамтиды. Бұл даусыз. Бірақта
практикада жағдай мынадай, бұл аяға елдің экономиқалық, ... - ... ...... ... ... негізгі көріністері кірігеді. Соған
сәйкес, әкімшілік құқықтың пәнін құратын басқарушылық қатынастар Қазақстан
құқығының басқа салаларының ... ... ... де ... ... еңбек, қаржы, экология, кәсіпкерлік және тіпті азаматтық
құқық пәндеріне ... ... ... ... мәні ... ... мүмкін. Бұлар мемлекеттік қаржылық тәртіпті қамтамасыз
етумен, кәсіпкерлік ... ... ... ... ... негізінде мүліктік қатынастардың пайда болуымен байланысты
қатынастар, т.с.с. Әлбетте, бұл ... ... ... ... ... тасталуы мүмкін емес. Әрине, атқарушы органдар қызметінің
кейбір жақтары да сол ... ... өзге ... нормаларымен
реттелуі мүмкін. Мемлекеттік ... ... ... мүліктік
мәмілелерді реттеумен байланысты мысал келтірілген болатын. Тағы бір ... ... ... ... ... ... әкімшілік
құқық нормаларынан басқа, сонымен қатар еңбек құқығы нормаларының негізінде
де ... ... ... ... ... тағы бір ... бар. Оның мәні мынадай: әкімшілік ... ... ... бар, ... ... ... ... салаларымен реттелетін
қоғамдық қатынастарды қорғау жүзеге ... Бұл ... ... ... ... ... ... айрықша ерекшеліктерін білдіретін барлық
баяндалған жәйттар әкімшілік құқық пәнін сипаттаған кезде ескерілуге тиіс.
Бірақта оның анықтамасына тікелей қатысты тағы да ... ... ... - ... ... ... негізгі көріністері бойынша
ұйымдастырушылық немесе ... ... ... Бұл орайда
ұйымдастыру деп қандай да болмасын бір жүйенің ... ... ... ... ... ... ... жұмыс істеуі үшін
қажетті жағдайларды жасау түсініледі. ... ... ... ... тек ... ... аясында ғана болуы
мүмкін емес. Мысалы, оның жекелеген ... заң ... және ... органдарының, проқуратура органдарының қызметінен табылады. Олар,
мысалы, Парламент аппаратының ... сот ... ... өз
аппараттарына басшылық жасау жөніндегі және проқурорлардың проқурорлық
жүйенің төменгі тұрған ... ... ... ... ... бақылау жасау туралы қызметімен байланысты, т.с.с. Бұл
сияқты қызмет өзінің мәні бойынша заң ... ... сот ... ... ... болып табылмайды. Олар осы мемлекеттік
органдарға ... ... ... ... ұйымдастыру
жағынан қамтамасыз ету мақсатына қызмет ... ... ол ... ... ... ... табылмайды. Бірақ, ішкі ұйымдастырушылық болғандықтан, ол
әкімшілік құқықтың ... ... ... негізінде жүзеге
асырылады. Алайда жоғарыда көрсетілген органдардың ... ... ... ... заңдық биліктік өкілеттіктерді жиі пайдаланады
(мысалы, тәртіптік жазалар қолданған кезде). Мұндай ... ... ... ... «Мемлекеттік қызмет туралы» заңға сәйкес жүзеге асырылатын
әкімшілік-құқықтық регламентациялау екені белгілі.
Сонымен бірге тәжірибенің көрсетуіне қарағанда, ... ... ... билік субъектісіңің қатысуынсыз да қатынастардың пайда
болуы мүмкін. Бұл сияқты жағдайда, бірақта, оны міндетті ... ... ... ... ... ... ... биліктік өкілеттіктер
берілетін өзге субъект ауыстыруға тиіс (өкіл етіп берілген ... бұл өзге ... ... ... өкіл ... ... алады.
Атқарушы биліктің органы еместерге заңдық биліктік өкілеттіктер беру оларды
өкілдік ету ретінде білдіреді.
Сонымен бірге әкімшілік-құқық ... ... ... ... ... ... билік органдарының арасындағы ... да ... ... ... пәні өте әр түрлі және
бұл нарықтық қатынастардың дамуының қазіргі кезеңдегі жағдайында да өмірдің
экономиқалық және ... ... ... ... төте ... ... мемлекеттік — басқарушылық қызметтің қоғамдық — ... ... ... айқындалған жаңа құбылыстар
(экономиқалық реформалар, жеке ... ... ... ... ... ... білінбейді. Олар тек мемлекеттік
қолдау мен қорғауды ғана емес, сонымен бірге реттеуді де ... ... ... басқарудың негізгі субъектісі ретінде мемлекет
қызметінің маңызы сақталады, ол ... ... ... ... ... ... бір ... кеңейуінен және модификациялануынан
табады.
1.2 Басқарушылық ... ... ... ... ... бойынша айтарлықтай әртүрлі,
бірақ біртектес қатынастарды реттейді. Олардың ішінде:
а) ... ... ... ... мен ... жүзеге асырылатын қатынастар;
ә) заң шығарушы (өкілді) және сот биліктері субъектілері, сондай-ақ
проқуратура ... ... ... ... ... ... ... бар қатынастар;
б) жергілікті өзін-өзі басқару жүйесіне мемлекеттік-биліктік сипаты
бар өкілеттіктер берілген болса, онда ... ... ... ... ... ... қолданылып жүрген заңнамаларда тікелей қаралған жағдайларда
қоғамдық бірлестіктердің және өзге ... емес ... ... ... ... ... мемлекеттік тіркеуді және
қызметіне мемлекеттік қадағалауды жүзеге асырған кезде). Сонымен ... ... ... басқарушылық қатынастарды, олардың арналымы
мен реттеудің мақсаттарына байланысты екі ... ... ... ескеру
керек. Мұндай мағынада ішкі және сыртқы қатынастар ажыратылады.
Оларды бұлай ... ... мәні бар? Ішкі ... немесе ішкі жүйелік) басқарушылық қатынастар тек атқарушы
билік органдары қызметінің процесінде ғана емес, сонымен бірге заң ... және сот ... ... ... ... ... ... басшылық жасаған кезде пайда болады.
Сыртқы қатынастар атқарушы билік органдары ... ... ... ... ... және мемлекеттік емес
кәсіпорындардың, ... және ... ... ... ықпал етуге байланысты пайда болады. Сыртқы қатынастар,
солардың шеңберінде атқарушы билік ... ... ... ... ... жүзеге асырылады, өйткені атқарушы билік органдары
тарапынан басқарылатын сыртқы объектілердің еркі мен ... ... ... ... ... ... мыналар саналады:
а) атқарушы биліктің әртүрлі органдарының ... ... және ... бірі ... еместердің) арасындағы;
ә) атқарушы билік органдары мен азаматтардың арасындағы;
б) ... ... ... мен ... ... ... кәсіпорындардың, мекемелер мен ұйымдардың
арасындағы;
в) атқарушы билік органдары мен сот билігі органдарының ... ... ... ... мен қолданылып жүрген заңнамаларда
қаралған жағдайларда мемлекеттік емес ұйымдардың арасындағы. [4]
Басқарушылық қоғамдық қатынастарды ... ... ... ... ... бар қатынастарға айналдыру болып
табылады. Басқарушылық қатынастарда белгілі бір ... ... Бұл ... не жөнінде пайда болатыны көзделіп отыр. Бұдан бұрын баяндалған
жағдайлардан мынадай қорытыңды ... ... ... ... ... ... өзара байланысты міндеттері мен құқықтарын
қарайды, олар сол тараптардың іс-әрекеттерінде ... ... ... Бұл ... мен құқықтар мемлекеттік басқару аясындағы
тараптардың қажетті мінез-құлықтарымен, яғни ... ... бір ... ... өте тығыз байланысты. Демек, басқарушылық қатынастардың
өздері де осы ... ... іске ... ... ... ... сондықтан да, және әкімшілік-құқықтық реттеудің
объектісі қоғамдық қатынастардың осы түрінің қатысушыларының мінез-құлқы
болып табылады. Бұл ... де, ... ... ... ... мен ... ... ұжымдық құрылымдары жұмыс істейді (мысалы,
атқарушы органдар, кәсіпорындар мен мекемелер, қоғамдық бірлестіктер). ... ...... ... объектісі адам болып табылады
деп айтылатын кездегі жағдайларда, мұндай формуланы (жеке ... ... ... Адамның өзі емес, оның мінез-құлқы, яғни.қандай
да бір ... ... ... ... іс-әрекеттері өзінің
арналымы мен нақты мазмұны бойынша әр түрлі. Олар ... ... ... ... күнделікті міндеттерді жүзеге асырумен (мысалы, құқықтық
актілер шығарумен), атқарушы органдардың және ... ... өзге ... ... ... ... беруі және оны шешу) байланысты болуы ... ... ... тараптардың тиісті өзара байланысты іс-әрекеттерінің бар
екендігі көрініп түр. Адамдардың ... ... ... ... ... ... Мысалы, полиция қызметкерлері
өздерінің құқық қорғау міндеттерін жүзеге асырған кезде қару ... ... әр ... ... ... көп ... ... Бұл
сияқты жағдайларда да басқарушылық қатынастың объектісі заттың өзі емес,
реттеуге жататын ол емес, ... ... оған ... ... ... ... ... Осыған сәйкес әкімшілік-құқықтық нормалар
заттарды біреуге беруге ... ... ... тараптардың
міндеттері мен құқықтарын белгілейді. [5]
1.3 ... ... ... құқық өзінің пәнінің шегінде, қазақстан құқығының өзге ... ... ... ... ... Оның мазмұнын атқарушы
билік органдарының ... мен ... ... бір ... режимін
жасау констиуциялық мақсат-міндеттеріне сәйкес, сондай-ақ реттелінетін
қоғамдық қатынастардың қатысушыларының ... ... ... ... ... бұл ... құқықтық функция-әкімшілік-құқықтық нормалардың
ең маңызды мазмұны, өйткені ... заң ... ... ... ... көрініс табады. Мемлекеттік басқару аясындағы осы
сияқты ережелерді ... ... ... ... қызмет рөлінің
негізгі көрінісі ... ... ... ... ... ... әр ... мақсатты міндеттері және, соған сәйкес, өзінің
көрінісінің әр түрлі нысандары болуы мүмкін. Осыны ескере отырып, әкімшілік
құқықтың үш аса ... ... ... ... ... ... Атқарушы биліктің мемлекеттік — биліктік ... ... ... ... ... құқықтың құқық атқарушылық функциясы өте
айқын деңгейде көрініс табады. Бұл әкімшілік-құқықтық реттеудің ең негізгі
мазмұны ... ... ... тәнді құралдармен қолданылып жүрген
қазақстанның заңнамаларының талаптарын іске ... ... ... ... ... білдіреді.
2. Әкімшілік-құқықтық реттеу сонымен бірге мынадан да ... ... ... ... ... дербес, бірақ заңға
тәуелді негізде құқықтық нормалар шығаруға өкілетті. Әкімшілік
құқықтың құқық шығару немесе құқықты белгілеу функциясының мәні
осында. Бұл орайда ... ... ... ... ең ... ... құқық шығару әкімшілік құқықтың негізгі, яғни
құқық атқарушылық функциясынан туындайды және соның
мүддесіне қызмет етеді. Шын мәнінде бұл дегеніміз атқарушы ... ... ... ... ... ... нор
малары өзінің мәні бойынша да құқық атқарудың нақты нысаны
болып табылады. Мысалы, ҚР-ның Үкіметі — ҚР-сы Конституциясының, ... ... ... ... ... және ... ... нормативтік сипаты бар
құқықтық актілер шығарады.
3. Әкімшілік-құқықтық реттеу процесінде ... ... ... ... ... ... және ... қатынастардың қатысушыларының заңды құқықтары мен
мүдделерін қорғауды қамтамасыз ету мақсатына арналған құқық
қорғаушылық функциясы да ... ... Тағы да бір ... айту ... ... ... мен ... лауазымды
адамдары бақылау-қадағалау өкілеттіктерінің кең көлемін жүзеге
асыру және әкімшілік мәжбүрлеу ... ... ... ... ... өзге салаларымен реттелетін көптеген қоғамдық
қатынастарды құқықтық қорғау іс жүзінде қамтамасыз етіледі.
Әкімшілік-құқықтық реттеуді жүзеге ... ... ... ... республиқалық, салалық және аймақтық ... ... ... ... экономиқалық, әлеуметтік-мәдени салаларда: индустриалды —
инновациялық, ... ... ... ... ... білім,
денсаулық сақтау, т.б.); шаруашылықтың ұйымдық-құқықтық негізін қамтамасыз
ететін ... ... ... ... ... жолын кесу,
кәсіпкерлікті мемлекеттік ынталандыру, тұтынушылар құқықтарын қорғау); жеке
және заңды тұлғалардың мемлекеттік басқару ... ... ... ... ... ... етуге; атқарушы ... және ... ... ... және әлеуметтік-мәдени
өмірінің мемлекеттік және жеке меншік секторларының қызметін үйлестіруге;
реттелінетін қоғамдық ... ... ... ... ... ... асыруға аударылады. [7]
2 ӘКІМШІЛІК ҚҰҚЫҚТЫҢ ӘДІСТЕРІ
2.1 Әкімшілік құқық әдісінің ұғымы және түрлері
Әкімшілік құқық реттеушілік функциясын ... ... ... ... үшін ... ... қатынастарға, яғни ... ... ... ... ... ... немесе тәсілдерінің белгілі бір жиынтығын пайдаланады. Бұл —
қоғамдық қатынастарды құқықтық реттеудің әдістері. Олар құқықтың ... ... ... ... ... оның ... әкімшілік құқыққа да
толық сипаттама береді. Мұның сыртында, қоғамдық ... ... яғни ... ... пәні ... ... құқық салалары өте
жақын болады, ал кейде ... ... ... ... тура келеді
(мысалы, мүліктік қатынастар, табиғи ресурстарды ... ... ... және ... ... ... реттеу әдісі
кұқықтық салаларды айырған кезде айқындауыш белгі рөлінде жиі болуы ... ... ... ... ... құқығының кез-келген
саласының құқықтық реттеу құралы ретінде төмендегі заңдық мүмкіндіктерді
пайдаланатындығы ... ... ... етіп дәлелденген: нұсқама
(міндеттеу), тыйым, ерік беру. Олардың жиынтығы қоғамдық қатынастардың кез
келген түріне ... ... ... ... құрайды. Нұсқама (міндеттеу)
— бұл тиісті құқық нормасымен осы нормада ... ... ... бар ... да бір ... ... тікелей заңдық міндет жүктеу.
Демек, норма тиісті жағдайларда өзгеше емес, тап ... ... ... деп
көрсетеді. Мысалы, орталық және жергілікті атқарушы ... ... ... - ... ... ... Әділет министрлігінде
және оның жергілікті органдарында тіркеу міндеті жүктелген. Тыйым ... бұл да ... ... ... ... басқа. Оның мағынасы
мынада, құқық нормасы өзінің әдіресаттарына ... осы ... ... ... ... бар белгілі бір іс-әрекеттерді жасаудан
бас тартуға тікелей заңдық ... ... ... тыйымға мысал ретінде
ҚР-ның әкімшілік құқық бұзушылық туралы ... ... ... құрамдарын айтуға болады. [9]
Ерік беру — бұл осы нормамен қаралған жағдайларда ... ... ... да бір ... өзінің қалауы бойынша жасауға ... ... бас ... заңды түрде рұқсат беру. Әрине, әрбір құқық ... ... ... ... ... яғни ... қатынастардың
ерекшеліктерін ескере отырып пайдаланады. ... ... ... әдістің қайсысын нақты пайдаланудың деңгейіне ... ... ... ... Мысалы, қылмыстық құқыққа тыйым, азаматтық
құқыққа ерік беру ... тән. ... ерік ... ... ... да табуға болады, ал сол бір кезде ... ... ... азаматтық құқықтың нормаларында болуы мүмкін. ... ... ... ... бәсекелестікті шектеу, сондай-ақ тек
қана басқа тұлғаға зиян ... ... ... ... іс-әрекеттер
мақсаттарында пайдалануға жол бермейді. Сонымен бірге азаматтар мен ... осы ... және өзге де заң ... ... ... ... ... органдарының құжаттары қабылданған
кезден бастап жарамсыз болып табылады және ... тиіс ... ... ... заңдық нұсқама екендігі белгілі болып отыр. [10]
2.2 Әкімшілік құқық ... ... ... ... құқықтық реттеудің барлық ... ... ... ... ... ... ... қандай да бір құралдарын таңдауға осы қатынастарда іске асырылатын
атқарушы билік өзінің барлық айырықша ерекшеліктерімен шешуші әсер ... ... ең ... ... қоғамдық қатынастардың ерекше түрін заң
арқылы байланыстыру ... ... ... ... ... бір ... ... ал екіншісі — басқарылушы рөлінде болады. [11]
Соған сәйкес ... ... ... ... ... ... ... ерікке белгілі бір шамада
бағынуы әрқашанда ... ... ... деңгейде көрініс табады, оны
білдіруші заңдық биліктік өкілеттіктер ... ... ... ... да
болмасын субъектісі болып табылады. Бұл ... ... ... ... ол ... ... өкілдік етеді және ... ... ... бұл қатынастарда тараптардың заңды түрдегі теңсіздігі де
туындайды. Тараптары бір құқықтық ... ... ... ... мәмілелермен салыстырғанда, басқарушылық қатынастарда атқарушы
билік субъектісінің ерік білдіруі басқарылатын тараптың ерік ... ... ... ... Міне не ... ... ... реттелетін
қоғамдық қатынастарды биліктік қатынастар деп жиі ... ... ар ... ... не бар? Ол ... ... мәжбүрлеу
құралдарының көмегімен реттеледі дегенді білдірмей ме? ... олай ... да ... реттеудің сипаты мен тәсіліне тікелей әсер
ететін ерекше шарттарын бөлу қажет.
Әкімшілік-құқықтық реттеуге тұтастай алғанда нұсқама (өкім ету) ... ... тән. Бұл ... де, ... реттелетін қогамдық
қатынастардың міндетті түрдегі қатысушысы мемлекеттік өкілеттіктің ... ... ... Оған жататын нұсқама нысанындағы өкім ... ... іске ... ... ... тап соған берілген, олар
екінші тарапқа міндетті болып табылады. Мысалы, ... ... ... ... өзі ... қызметкерлер үшін міндетті, ал
министрліктің нормативтік актісіне барлық адамдар мен ұйымдар өздерінің
меншік ... ... егер олар осы ... ... қызмет
аясында жұмыс істейтін болса, бағынуға міндетті. [11]
Бұл жағдай немен ... Ең ... ... ... ... ... органға немесе лауазымды адамға тиісті заңдық биліктік
өкілеттіктерді шындығында іске асыру белгілі болып отыр, ал бұл ... ... мен ... ... ... түрін болғызбайды. Мұны, мысалы, мынадай факт растайды, әкімшілік-
құқықтық ... ... ... ... ... бір тарабының ерік
білдіруіне жетекші рөл беріледі.
Әкімшілік құқықпен реттелетін нақты басқарушылық ... ... ... ... Бір ... қатынастың
қатысушысында, қандай да бір ... ... ... ... (мысалы, осындай орган және ... ... ... ... ... ... ... бір тараптың заңдық
биліктік өкілеттіктерінің ... ... ... ... болатын органдікінен (лауазымды адамдыкінен) ... ... ... және ... ... ... органдардың арасындағы
қатынастарда). Мысалы, министрлікте оған ... ... ... өкім ... ... ... ... көп. Ал бұл, өз
кезегінде мынаны білдіреді, мемлекеттік басқару аясында реттеудің ... ... ... ... ... ... емес құрылымдардың, т.с.с. мүдделеріне қатысты болатын заңдық
акт (ерік білдіру) олардың өзара ерік білдіруінің (шарттың) ... ... Оны тек қана ... ... ... немесе лауазымды адам
шығарады. Оларға ... ... ... ... ... дейін атап
көрсетілгендей, құзырет беріледі, ... ... олар ... ... бір ... ... шешімдер қабылдауға құқылы. Демек, бұл сияқты
шешімдер ... ... ... қарауынша емес, құқықтық
белгілеулердің (заң, ... ... ... норма) негізінде қабылданады.
Сондықтан олар кімге жолданса, соған міндетті болады. ... олар ... ... ... ... ... ... адамның өзіне де
бірдей өлшемде міндетті. Басқарушылық қоғамдық қатынастағы тараптардың ... ... ... ... өзара қарым-қатынастары осындай. Шындығында,
сипатталған реттеу механизмі мемлекеттік тәртіп пен заңдылық ... ... ... Соларға сәйкес мемлекет басқарушылық
тәжірибеде ... ... ... ... кімнің ынтасы ... ... ... ... бірақ міндетті түрде заң мен
заңдарға тәуелді әкімшілік-құқықтық нормалардың негізінде шешуге ... ... ... ... ... ... [10]
Бұл сияқты сатылардың қажеттігі түсінікті. Азамат, мысалы, қандай да
бір ... ... ... іс-әрекетіне өзінің шағымын
өзі шеше алмайды. Сондықтан, ол бойынша заңды түрде міндетті ... ... кім ... ... ... ... керек; әйтпесе шағымды
шешілген деп санауға болмайды. Шағым бойынша ... ... пен ... ... келісім тәртібімен емес, тек қана өкілетті органның
алдын-ала заңмен немесе заңға тәуелді нормамен ... ... ... іске ... ... ... Мысалы, бұл сияқты шағымдар
бойынша шешімдерді кімнің іс-әрекеттеріне (құқықтық актілерін қоса) шағым
жасалынса, соның жоғары ... ... ... адамы) қабылдайды деп
белгіленген.
Басқарушылық қоғамдық қатынастарды реттеудің басқа түрлерінде де
осындай жағдай ... ... ... ... бір ... (мысалы, кәсіпкерлікпен) айналысу үшін өкілетті атқарушы ... ... ... емес ... ... ҚР-сы Әділет
министрлігі органдары жүзеге асырады деп белгіленген, ... ... әр ... ... арасындағы қарым-қатынастарында сатылы
біріне-бірі бағыныш принципі қолданылады, соған сәйкес төменгі тұрған
органның ... ... ... ... ... ... өзі істеуге құқығы жоқ. Ол осы мәселені өкілетті саты
алдында қоюға бастама көтере алады. Бірақ ... ... ... ... ... ... реттеуді басқарушылық қатынастардың
екінші тарабын мәжбүрлеуге тіремейді. Мәжбүрлеу ... ... және оның ... ... ықпал жасаудың ең соңғы түрі.
Ол тек қана ... ... ... ... ... ... бас тартқан кезде, ал ең жалпы нысанда құқықтық
нормаларды ... ... ... ... ... заңдық
жауапкершілік қағида болады. Демек, біржақты нұсқамалардың ... ... мен ... ... Тағы бір ... ... билік субъектісінің ерік білдіруінің біржақты және міндетті болуы
тек әкімшілік ... ... ... ... ... мен
тыйымдар үшін ғана тән емес. Әкімшілік әдістің бұл ... ерік ... де тән, ... ... пайдалану тиісті әкімшілік-құқықтық нормалармен
бұйырылады. Әкімшілік-құқықтық реттеудегі ерік беру ... ... ... ... ... ... ... басқарушылық қатынастардың
тараптарына тиісті мінез - құлықтың бір түрін тандауға мүмкіншілік ... ... бұл әдіс ... ... мінез-құлқын реттеу үшін
пайдаланылады, бұл орайда олардың әкімшілік — құқықтық нормамен ұсынылған
таңдаудан бас ... ... жоқ. ... ... ... былай деп
белгілеген, құқық бұзушыларға әкімшілік жауапкершілік шараларын қолдануға
өкілеттік берілген лауазымды адам немесе ... мына ... ... ... немесе әкімшілік айыппұл салу) бірін таңдап алуға ... ... ... туралы мәселені шешуге құқылы. [14]
Екіншіден, құқықтық нормалар басқарушылық қатынастардың ... ... ... ... ... (немесе жасамауға) мүмкіншілік
беруі мүмкін. Әдетте, бұл субъективтік құқықтарды жүзеге ... ... ... ... да бір лауазымды адамның іс-әрекетін заңсыз деп
санаған ... оған ... беру ... пе, жоқ па, ол ... өзі ... шағымды қандай жолмен — әкімшілік немесе сот арқылы беру ... де оның өзі ... ... ... бұл сияқты ерік беру
әдісінің белгілі бір іс-әрекеттерді жасауға ... яғни ... ... ... рұқсат беру сипаты бар. Биліктік қатынастардың
ерекшеліктері осындай. Олардың сипаттамасына тағы да бір ... ... ... Ол мынадай мәселе, әкімшілік құқық та белгілі бір ... ... ... ... ... ... пайда
болу мүмкіншілігін қарайды. [15]
3 ӘКІМШІЛІК ҚҰҚЫҚТЫҚ ҚАТЫНАСТАР
3.1Әкімшілік құқықтың субъектілері
Әкімшілік құқықтың субъектісі деп ... ... ... ... ... құқықпен реттелетін басқарушылық қоғамдық
қатынастардың қатысушылары (тараптары) бола алатын адам ... ... Бұл ... ... тобы әр ... Бірақта мұндай субъект
болу үшін ерекше заңдық қасиеті болуы қажет. Бұл ... ... ... ... ... дербес құқықтық маңызы бар екі
элементтен тұрады: әкімшілік құқық қабілеттіліктен және әкімшілік ... ... ...... ... ... көрінісі,
яғни әкімшілік — құқықтық нормалармен белгіленген және қорғалатын қандай да
бір субъектінің ... ... мен ... ... ... ... аясында оларды жүзеге асыру үшін заңдық
жауапкершілікте болатын мүмкіндігі. ... тән ... ... ... қатынастарға шынайы түрдегі қатысудың өзі емес, соларға қатысушы
бола алатын мүмкіндігі. Құқық ... ... ... жеке ... ... ... ... реттелетін басқарушылық қатынастарға
қатысуы үшін алғы шарт ... ... ... әкімшілік құқықтың
субъектілері мен әкімшілік-құқықтық ... ... ... ... ... ... ... бар.
Әкімшілік құқықтың субъектілері әкімшілік ... ... ... яғни ... ... ... иеленген кезде
әкімшілік-құқықтық қатынастардың субъектілері болып табылады. Бұл адамның
немесе ұйымның өзінің іс-әрекеттерімен ... ... ... ... ... ... өзінің іс-әрекеттері үшін жауап беретіндігін
болжайды. Нақтылап айтқанда сөз адамның ... ... ... ... ... ... ... қатынастар шеңберінде жүзеге
асыратын іскерлік қабілеттілігі туралы болып отыр. Құқық қабілеттілік ... ... ... ... ... статиқалық (тұрақты)
және динамикалық (өзгермелі) белгілері ретінде ара қатыста ... ... ... арасына айқын шек қою әрқашанда мүмкін емес. ... ... ... ... ... ... Мұндай жағдайда құқық субъектілігінің осы екі элементі бір мезгілде
жиі пайда болады (осы ... ... ... ... ... ең ... ... органдарға қатысты болатын жағдай, өйткені олардың
әкімшлік құқық қабілеттілігі мен ... ... бір ... ... және құзыретін заңды түрде бекіткен кезден бастап пайда болады.
Сонымен бұл ... ... ... ... олардың нақ сол
құзыретінде көрініс табады, ал ... ... ... ... яғни ... ... қатыса алатын
қабілеттілігі көрініс табады. Мысалы, ... ... ... ... құзыреті және соған сәйкес келетін өкілеттіктері ... ... ... ... ... - және ... қабілеттілігін
бір мезгілде көрсетеді. [8]
Мына жағдайға ерекше көңіл аудару қажет, ... ... ... үшін ... ... ... ... олардың
тікелей заңдық міндеті болып табылады, өйткені ол ... ... ... ... ... қабілеттілігін де нақты жүзеге асырудың негізгі
құралы болып табылады. Бұл ... ... және ... емес
сектордың кәсіпорындары, мекемелері мен ұйымдары ... де ... ... ... ... ... ... мұндай жағдайларда
кәсіпорынның немесе мекеменің өзі ... ... ... яғни ... жүзеге асырады. Осы сияқты ҚР-ының, өзін де, оның ... да ... ... ... ... ... ... олар нақты әкімшілік-құқықтық ... ... ... ... ... ... ... болып табылатын
атқарушы билік органдарына тиісті болады. Бұл, ... ... ... ... ... ... республика немесе облыс емес,
олардың әкімшілігі болып табылатынын білдіреді. Бұл қоғамдық ... дәл ... ... ... (партияның өзі емес, оның жарғылық басқару
органдары).
Азаматтық-құқықтық реттеуге сипатты болатын міндеттер мен ... ... ... ... ... ... ретінде кәсіпорынға
беріледі. Соған сәйкес, кәсіпорынның ... ... ... ... ... табылмайды. Бірақ тап сол әкімшілік
кәсіпорынның азаматтық-құқықтық әрекет кабілеттілігін жүзеге ... және ... ... және ... ... ... айырықша
арақатынасы ең алдымен мынаған байланысты, кәсіпорын мемлекеттік орган,
тіпті — атқарушы ... ... ... ... ... да ... кәсіпорынға, әкмішілік-құқықтық ... ... ... құзырет берілмеген. Осыған байланысты ол, әкімшілік ... ... ... қатынастардың тікелей қатысушысы
да бола алмайды. Осы ... ... ... емес сипаты бар әр түрлі
коммерциялық құрылымдарды дәл осылай сипаттауға болады. Жалғыз ...... ... — және ... ... оларды мемлекеттік
тіркеген кезден бастап пайда болады. Бұл ... ... ... ... ... ... ретінде ... ... ... үшін де ... ... ... ... және әрекет қабілеттілік тура келмейді, бұл ... ... және ... ... қатысушылары ретінде
азаматтардың әкімшілік-құқықтық мәртебесіне тән жағдай: құқық-қабілеттілік
туған кезден, ал ... ... ... 16 жастан бастап пайда
болады.
Әкімшілік құқық — және ... ... ... және ... ... ... ... немесе шектеулі (мысалы, мемлекеттік
қызметшілердің кәсіпкерлікпен айналысуға құқы жоқ) болуы мүмкін.
Әкімшілік ... ... ... ... ... ... ... үшін дербес заңдық (әкімшілік немесе тәртіптік) жауапты болатын
мүмкіндігін білдіреді. Қағида бойынша, ол ... ... ... ... ... табылады. Әкімшілік құқықтың субъектілері жеке-дара
және ұжымдық болулары мүмкін.
Қазақстанның азаматтары, шет ел ... және ... ... ... ... болып табылады. Олардың қатарына мемлекеттік
қызметшілерді де ... ... ... ... әр ... және ... емес ... жатады. Біріншілердің қатарында
атқарушы билік органдары, мемлекеттік кәсіпорындар мен мекемелер және
олардың ... ... ... ... ... ... ... атқарушы билік органдарының құрылымдық ... ... ... ... ... ... емес ... қоғамдық
бірлестіктер (партиялар, одақтар, қоғамдық қозғалыстар, т.с.с); жергілікті
өзін-өзі басқару жүйесінің ... ... ... ... ... жеке ... кәсіпорындар мен мекемелер болып табылады.
Әкімшілік құқықтың ұжымдық субъектілерінің әкімшілік құқық қабілеттіліктері
болады, бірақ олар ... ... ... ... ... ... ... — және әрекет қабілеттілікті олардың
басшылары немесе өзге уәкілеттік берілген адамдары жүзеге асырады. [9]
3.2 Әкімшілік ... ... ... ... ... жөнінде заң ғылымында; әр түрлі
көзқарастар бар екенін еске сала ... жөн. ... ... тұрғыдан
алғанда құқықтың кез келген саласы мынадай үзілістен тұрады: құқық саласы —
саланың ...... ... — құқықтық нормалар. Дәстүр бойынша
заң ғылымында әкімшілік ... ... ... және ерекше бөліктерге бөледі.
Әкімшілік құқықты оқулық пән ретінде кұрудың негізіне осылай бөлу ... ... ... ... жүйесінің саласы ретінде құқықтық
нормалардың үлкен ... ... ... ... ... ... ... болып табылады. Бұл қатынастар әр түрлі және ... ... әр ... ... болуына байланысты, оларды белгілі бір
шамада жүйелеуге болады, ... ... ... нормаларды
бірыңғай кешендер бойынша топтастыру жүзеге асырылады. Бұл ... ... ... ... ... бойынша біріктіруге мүмкін болатын
нормаларды бөлу турасында сөз болып отыр. Бұл, бір ... ... ... нормаларының мақсатты ерекшеліктерін көрсетуге мүмкіндік
береді. Сонымен бірге, екінші жағынан, оларды жүйелеуге ... ... ... ... ... ... ... ететін болады.
Сөйтіп бұл нормалардың жалпы қасиеттерін олардың реттеушілік рөлінің ерекше
көрінісімен қажетті ... яғни ... және ... ... ... реттеуде ең маңыздысы, қалай болғанда да, атқарушы
билікті жүзеге асыруға заңды түрде қызмет ету ... ... ... ... және өздерінің реттеушілік рөлінің барлық көріністері үшін ... бар ... ... ... ... әкімшілік-құқықтық нормаларға
ерекше көңіл аударуды алдын ала болжайды. Осындай кешеннің шеңберінде
әкімшілік-құқықтық реттеудің ... мен ... ... ... көрсететін әкімшілік құқықтың нормалары болады. Соған сәйкес осы
нормалардың жүйесінде тақырыбы мемлекеттік ... ... ... ... (мысалы, салалық) ерекшеліктеріне қарамастан қамтитын, олардың тобы
бөлінеді.Осылай әкімшілік-құқықтық институттар, әкімшілік- ... ... аса ... бөлігі қалыптасады. Олардың ішінде жалпы сипаты бар
басқарушылық қатынастарды, атап ... ... мен ... әр ... әкімшілік-құқықтық мәртебесін; ... ... ... ... ... билікті жүзеге
асырудың әдістерін; басқарудың құқықтық нысандарын; мемлекеттік-қызметтік
қатынастарды; әкімшілік мәжбүрлеу және ... ... және ... реттейтін нормалар болады. Міне осылар әкімшілік
құқықтың жалпы сипаты бар ... ... ... ... ... құқық жүйесінің шеңберінде әкімшілік-құқықтық институттарда
негізі ... ... ... ... ... да ... саласында
немесе аясында басқарушылық қатынастарды реттейтін нормалар ... ... Бұл ... тобы ... ... ерекшелікті,
яғни әкімшілік-құқықтық институттардың салааралық және салалық басқарудағы,
мемлекеттік ... ... ... ... ... соны ... Бұл ... экономиқалық, әлеуметтік-мәдени және әкімшілік-саяси
аялардағы басқарудың ерекшелігі негізге алынады.Сонымен, әкімшілік-құқықтық
нормалардың екі үлкен тобы бар ... ... ... ... ... де құрылады. Нормалардың әр ... ... ... нормалардың бүкіл жүйесін екі: жалпы және ерекше бөлікке
бөлу алынған. Әрине, бұл құқықтық нормаларда бекітілген ресми бөлу ... ол ... ... ... нормалардың бүкіл тобын
теориялық зерделеудің нәтижесі. ... ... етіп бөлу ... ... курс ... ... ... алынады.
Әкімшілік құқықтың жүйесі туралы айтқанда тағы бір елеулі жағдайды
еске алмасқа болмайды. Ол бірте-бірте ... және ... ... ... ... келе жатқан әкімшілік іс жүргізу ... ... ... ... бұл ... не заң жүзінде, не әкімшілік құқықты
оқыту процесінде толық шешімін тапқан жоқ. Сондықтан ... ... ... мақсаты әкімшілік құқықтың салалық бөлігі ретінде әкімшілік іс
жүргізу құқығын заңдасытырып құруды көздейді. ... ... ... ... құқығы жүйесіндегі орны
Қағида бойынша бірде-бір құқық саласы «таза» түрінде болмайды. ... ... ... ... туралы мәселенің жалпы, ал
әкімшілік құқық жөнінде — әсіресе елеулі ... ... ... ... ... ... ... салдары
әкімшілік құқықты құқықтың өзге салаларының реттеушілік кызметінің аясына
«енуге» келтірді. Бұл құбылыстың негізіне — бұған ... ... рет ... ... да ... ... ... пәніне сәйкес оның
реттеушілік ықпалына жататын ... ... мәні ... ... ... ... шындығында бар болатындығы жатады. Сондықтан ... ... да, аз ... да, ... ... ретінде
сипаттауға болатын нормалардың белгілі бір саны болады. Мемлекеттік-
басқарушылық қызметтің ... ... ... ... ерекшелігін
айқындайды: ол өзінің реттеушілік ықпалымен қоғамдық ... ... ... ... ... ... әр түрлі болатын
нысандары көрініс табады. Мысалы, қаржылық құқық ... ... ... шектелген қоғамдық қатынастарды реттейді. Әкімшілік құқық мұндай
қатал шектерді білмейді. ... ... таза ... деп ... өзге құқықтық салалардың мүдделерін қозғамайтын қандай да болмасын
арнайы мәселе табу ... ... ... ... ең ... ... Қазақстан құқығының жетекші саласы бола отырып, Конституциялық
құқық адамның негізгі құқықтары мен бостандықтарын бекітеді, олардың ... ... ... ... ... іске ... 16, 18, 21, 22, 23, 25, тағы ... баптары); атқарушы
билікті ұйымдастыру мен қызмет атқаруының негізгі принциптерін, мемлекеттік
билік ... оның ... ... олардың біртұтас
мемлекеттік биліктің өзге тармақтары ... ... ... 3, 40, 44, 53, 64, 66, 87 және ... баптары).
Атқарушы билік механизмін ұйымдастыру мен қызметінің көптеген жақтары
республиканың заңдарымен және өзге де ... ... ... құқық негізгі бастамасын конституциялық құқық нормаларынан алады,
оларды егжей-тегжейіне жете ... ... ... ... мен ... ... ... механизмін, атқарушы билік
жүйесінің әр түрлі ... ... ... қоғамдық
қатынастардың нақты қатысушыларының әкімшілік-құқықтық мәртебесін және оны
қорғаудың әкімшілік-құқықтық құралдарын; мемлекеттік-басқарушылық ... мен ... оның ... ... және ... ұйымдарының
негіздерін, т.с.с. айқындайды. Сонымен конституциялық ... ... ... бар ... ... ... отыр.
Азаматтық құқық пен әкімшілік құқық сырт көрінісі жағынан біріне-бірі
жиі ұқсас келетін мүліктік сипаты бар ... ... ... тура ... ... құқықтық реттеудің түрлерін айыру үшін,
әрине, ... ... ... ... да бір ... басымдық
маңызы бағдарға алынады ... ... ... ... ... ... ... (жалпы бөлігі) бір тараптың екіншісіне әкімшілік
немесе өзге де билік ... ... ... ... ... ... салық жөніндегі және басқа бюджеттік қатынастарға азаматтық
заңдар қолданылмайды деп тура ... ... ... Азаматтық
кодекс сонымен қатар азаматтық құқықтар мен міндеттер заңдарға сәйкес
азаматтық - ... ... ... ... құжаттардан пайда
болады (7-б-тың 2-т-ғы), ҚР-ның ... ... ... ... ... ... қаулыларынан тұрады (3-б-тың 1-т-ғы), ... мен ... ... ... ... және атқарушы
органдар азаматтық қатынастарды реттейтін құжаттар шығара ... ... (3-б-ң ... ... ... ... ... тұлғаларға
арналған 2-параграфында азаматтық-құқықтық және әкімшілік-құқықтық
реттеушілік элементтерінің ... өте ... ... ... ... қоғамдағы басқару, мемлекеттік кәсіпорындардың қызметі, т.с.с).
Дегенменде құқықтың бұл ... ... ... ... ... реттеу пәнінің, сонан соң (қажетті жағдайларда) және ... ... ... ... ... мен ... ... тығыз арақатынаста болады, сондықтан еңбек қатынастары-еңбек
құқығының негізгі пәні, әдетте, біржақты ... ... ... ... ... ... ... жұмыстың жағдайы туралы келісім,
оның ішінде контрактілер де ... ... ... адамның құқықтық
құжаты еңбек қатынастарын тоқтату үшін де, ... ... ... ... заңды түрде ... үшін де ... ... ... ... ... пен еңбек құқығы нормаларының
қарым-қатынасы мемлекеттік-қызметтік қатынастарды реттегенде өте тығыз
байланыста ... ... және ... ... кәсіпкерлік
құқықтар арасын ажырату едәуір қиын. Олардың арақатынасындағы механизмде
мына жағдай байқалады: олардың пәніне жататын ... ... ... әкімшілік құқық нормаларымен және оған тән ... ... ... Бұл сияқты қатынастарды қорғау да көпшілігінде
әкімшілік-құқықтық тәртіппен жүзеге асырылады. ... ... ... ... нормаларының қолданылу шекарасы тиісті тыйымдардың
сипатымен және ... ... ... ... ... ... ... бір байланыстарды Қазақстан құқығының азаматтық іс
жүргізу, қылмыстық іс жүргізу және ... іс ... ... ... ... ... ... іс жүргізу кодексінде әкімшілік
— құқықтық қатынастардан ... ... ... ... ... ... ... немесе лауазымды ... ... ... ... ... құқықпен реттелетін қоғамдық қатынастарға атқарушы-
өкім етуші өкілеттіктер берілген ... ... ... ... ... ... атқарушы биліктің органдары, сондай-ақ солардың атынан іс-
әрекет ететін лауазымды ... ... ... ... ... ... мемлекет атқарушы билікті нақты жүзеге асыруға
байланысты және сол туралы ... ... ... ... ... пәнін құратын басқарушылық қатынастар Қазақстан
құқығының басқа салаларының нормалары ... ... де ... ... ... ... экология, кәсіпкерлік және тіпті азаматтық
құқық пәндеріне кіретін қоғамдық қатынастар ... мәні ... ... ... ... ... қаржылық тәртіпті қамтамасыз
етумен, кәсіпкерлік қызметпен айналысу ... ... ... ... ... ... ... болуымен байланысты
қатынастар, т.с.с. Әлбетте, бұл сияқты ... ... ... ... ... ... емес. Сонымен бірге тәжірибенің
көрсетуіне қарағанда, мемлекеттік ... ... ... ... ... да ... пайда болуы мүмкін. Бұл сияқты
жағдайда, бірақта, оны міндетті ... ... ... ... ... болатын заңдық биліктік өкілеттіктер берілетін өзге
субъект ауыстыруға тиіс (өкіл етіп берілген өкілеттіктер). ... бұл ... ... ... өкіл ... мүмкіндік алады. Атқарушы биліктің
органы ... ... ... ... беру оларды өкілдік ету
ретінде білдіреді. Әкімшілік құқық ... ... ... қазақстан
құқығының өзге де салалары сияқты, ... ... ... Оның
мазмұнын атқарушы билік органдарының құрылуы мен қызметінің белгілі бір
құқықтық ... ... ... ... сәйкес, сондай-ақ
реттелінетін қоғамдық қатынастардың қатысушыларының заңды мінез-құлқын
қамтамасыз ету құрайды. ... ... ... деп ... қолданылып
жүрген заңнамаларына сәйкес әкімшілік құқықпен реттелетін басқарушылық
қоғамдық қатынастардың қатысушылары (тараптары) бола ... адам ... ... Бұл ... ... тобы әр түрлі. Бірақта мұндай
субъект болу үшін ерекше заңдық қасиеті болуы қажет. Бұл ... ... ... ... ... құқықтық маңызы бар
екі элементтен тұрады: әкімшілік құқық ... және ... ... ... құқық қабілеттілік — жалпы құқық
қабілеттіліктің көрінісі, яғни әкімшілік — құқықтық нормалармен ... ... ... да бір ... ... міндеттер мен
құқықтарды иеленетін, сондай-ақ мемлекеттік басқару аясында ... ... үшін ... жауапкершілікте болатын мүмкіндігі. Бұларға тән белгі
нақты әкімшілік-құқықтық қатынастарға шынайы түрдегі ... өзі ... ... бола алатын мүмкіндігі.
Әкімшілік-құқықтық реттеуге тұтастай ... ... мен ... тән. Бұл ... де, өйткені реттелетін қогамдық қатынастардың
міндетті түрдегі қатысушысы мемлекеттік ... ... ... болып
табылады. Оған жататын нұсқама нысанындағы өкім ... ... ... асыру мүмкіндігі құқықпен тап соған берілген, олар ... ... ... ... ... кәсіпорынның немесе мекеменің басшысының
бұйрығы өзі басқаратын қызметкерлер үшін міндетті, ал ... ... ... ... мен ... өздерінің меншік нысанына
қарамастан, егер олар осы ... ... ... аясында жұмыс
істейтін болса, бағынуға міндетті.
ӘДЕБИЕТ ТІЗІМІ
1.Қазақстан Республикасының Конституциясы Алматы, ... ... ... Республикасының “Әкімшілік құқық бұзушылық туралы кодекс”
2007ж.
3.Ашитов “Егеменді Қазақстанның құқығы” Алматы-оқулық.
4.Таранов Административное право ... ... ... ... Общая часть.
5.Таранов Административное право Республики Казахстан, ... ... ... Республикасы Президент туралы” –Қазақстан Республикасының
Президентінің Жарлығы, Алматы ... ... ... ... ... ... Жарлығы Алматы 23.12.95ж.
8.“Қазақстан Республикасы азаматтығы туралы” –Қазақстан Республикасының
Президентінің Жарлығы Алматы ... ... ... ... 1999, ... Жаршысы, 2004, №14, 81-қ.
12.ҚР Жоғарғы Кеңес жаршысы, 1995, №23
13.Алексеев С.С. Общая теория права. В 2-хт. Т. 2. М., ... Р.Ф. ... акты ... ... М., ... ... И.Я. Право и управление. М., 1981.
16. Баянов Е. Әкімшілік құқық. Оқулық. Алматы 2007 ж.

Пән: Құқық, Криминалистика
Жұмыс түрі: Курстық жұмыс
Көлемі: 23 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 500 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
Дәрістік кешен87 бет
Қазақстан Республикасының Әкімшілік Құқығы8 бет
Құқық жүйесі: түсінігі, негізгі белгілері және элементтері4 бет
Қазақстан Республикасының мемлекет және құқық тарихы166 бет
Автордың мүліктік және жеке мүліктік емес құқықтары71 бет
Авторлық құқық жайлы25 бет
Авторлық құқық субъектілері, түрлері46 бет
Авторлық құқық туралы ақпарат78 бет
Авторлық құқық. Сабақтас құқық туралы жалпы түсінік28 бет
Авторлық құқықтың ұғымы және қатынастардың реттелуі59 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь