Алтын Орда дәуіріндегі

Татар-монғол тайпаларының саяси жағынан басын біріктіріп, монғол феодалдық мемлекетінің негізін салушы Темучин болды. Ол 1155 жылы ірі ноян Есугей баһадүр отбасында туылған. Темучин ер жете келе қол астына монғолдың барлық тайпаларын біріктіреді. 1206 жылы көктемде Онан өзені жағасында Темучинді жақтаушы монғол ақсүйектерінің құрылтайы болып оны Шыңғысхан деген атпен монғол ұлысының әміршісі етіп жариялайды. Шыңғысхан әскери-ұйымдастыру принципін мемлекеттік құрылыстың негізі етіп алады. Елдің бүкіл жері мен халқы он қанат (барунғар), сол қанат (жоңғар) және орталық (гол) атты үш әскери әкімшілік округке бөліп, әрбір округте он мың адамнан тұратын бірнеше түмгелер (түмендер) болды. Олар өз кезегінде "мыңдық", "жүздік", "ондықтан" тұрды.
1207-1208 жж. қысында Шыңғысханның үлкен баласы Жошы Енесей қырғыздарын және Сібірдің оңтүстігіндегі басқа да "орман халықтарын" бағындырды. 1208-1209 жж. Шыңғысхан әскерлері тұтқиылдан шабуыл жасап, танпұттық Си ся мемлекетін күйретті. Шыңғыстың қахарынан сескенген қазіргі Шығыс Түркістан аймағындағы ұйғырлар монғолдарға өз еркімен берілді. 1211 ж. Шыңғысхан қолы Солтүстік Қытайға бет алды. 1215 ж. олар сол кезде Цзинь мемлекетінің астанасы болған Чжундуды (Пекинді) бағындырды.
Қытайда монғолдар соғыс ісінің сол замандағы жоғарғы техникасымен танысты. Қытайдан көптеген қару-жарақ, қамал бұзатын машиналарын, оны пайдалана білетін адамдарды алған Шыңғысхан жауынгерлік дайындығын күшейте берді.

Сөйтіп, ол Шығыс Европа мен Алдыңғы Азияға жол ашатын Орта Азия мен Қазақстанды жаулап алуға дайындалды. Бұл үшін ол мұсылман
        
        Алтын Орда дәуіріндегі
Қазақстан
Татар-монғол тайпаларының саяси жағынан басын біріктіріп, ... ... ... ... ... ... Ол 1155 жылы ірі ноян
Есугей баһадүр отбасында ... ... ер жете келе қол ... ... ... ... 1206 жылы көктемде Онан ... ... ... монғол ақсүйектерінің құрылтайы болып оны Шыңғысхан
деген атпен ... ... ... етіп жариялайды. Шыңғысхан әскери-
ұйымдастыру принципін мемлекеттік ... ... етіп ... ... ... мен ... он қанат (барунғар), сол қанат (жоңғар) және орталық (гол)
атты үш ... ... ... ... әрбір округте он мың адамнан
тұратын бірнеше түмгелер (түмендер) болды. Олар өз ... ... ... ... жж. ... ... ... баласы Жошы Енесей
қырғыздарын және Сібірдің оңтүстігіндегі басқа да ... ... ... жж. ... ... ... ... жасап,
танпұттық Си ся мемлекетін күйретті. Шыңғыстың қахарынан сескенген қазіргі
Шығыс Түркістан аймағындағы ұйғырлар монғолдарға өз еркімен ... ... ... қолы Солтүстік Қытайға бет алды. 1215 ж. олар сол кезде Цзинь
мемлекетінің ... ... ... ... ... ... ... ісінің сол замандағы жоғарғы техникасымен
танысты. Қытайдан көптеген ... ... ... ... ... ... ... алған Шыңғысхан жауынгерлік дайындығын күшейте
берді.
Сөйтіп, ол Шығыс Европа мен Алдыңғы Азияға жол ... Орта Азия ... ... ... ... Бұл үшін ол ... көпестерінен,
босқындардан мәлімет жинады.
Шыңғысхан Қазақстан мен Орта Азияға жорықты Жетісу арқылы ... Өз ... жауы ... ... ханы ... ... ... бай
қалалары бар Жетісуды өзіне қарату үшін оған Жебе ноян ... ... ... ... көп ... ... алды. Оны бағындырғаннан
кейін Шыңғысханның Мәуереннахрға, сол кезде Орта Азияны билеп отырған
хорезм ... ... жол ... 150 мың ... қол Орта ... аттанды. Монғолдар Отырарға таяп келгенде монғолдардың басшысы
Шағатай мен Үгедей бастаған бірнеше түменді қаланы ... үшін ... Жошы ... ... тағы бір ... Сыр бойымен төмен
бағыттады. Үшінші шоғырға Сырдарияның жоғарғы ағысы бойындағы ... ... ... ... ұлы ... ... әскерімен Бұхараға
беттеді. Хорезм шахы Мұхаммед монғолдарға қарсы тұруға дайын емес еді. Ол
әскери ... әр ... ... ұстап отырды. Мұның өзі Шыңғысханға
қалаларда тұрған шағын шоғырды оңай құртып жіберуге мүмкіндік берді.
1219 ж. ... ... хан зор ... Жетісу арқылы Мәуереннахрға
аттандырды. Оңтүстік Қазақстан халқы қатты қарсылық көрсетті. Мыс. ... ... бойы (1219 ж. ... 1220 ж. ... қарсыласты. Алайда әскер
басыларының бірі Қараджа түн ішінде қақпаны ашып жіберіп, монғолдарға өтіп
кетті. Әскер осы қақпа ... ... ... оны ... ... Отырар
қамалын жермен-жексен еткен Шағатай мен Үгедей ... ... ... Бұл ... ... хан ... мен Самарқанд арасындағы жолда болатын
Сығанақ қаласы да, ашнас та ерлікпен қорғанды. 1220 ж. 4 ... ... ... Сыр ... ... ... ... Шыңғыс әскерлері Орта
Азияның ішіне кірді. Халық ерлікпен қорғанды. Бұхара, ... ... ... алынды. 1219-1221 жж. Шыңғыс хан ... Орта ... 1221 ж. ... бастап соғыс хорасан, Ауғанстан және
Солтүстік Үндістан мемлекеттерінің жеріне ауысты.
Шыңғысхан әскерлеріның басшылары Жебе мен ... ... ... ... ... ... ... басып алды. 1222 жылы Кавказға кірді.
Моңғолдар аландарды, қыпшақтарды, Қалка өзенінде орныққан ... ... орыс ... ... ... ойрандап, Дешты Қыпшақ (қазақ жері)
даласы ... 1224 жылы ... ... ... ... оралды.
Сонымен, 1219-1224 жж. шапқыншылық салдарынан Қазақстан мен Орта ... ... қол ... ... ... ... ... жерлерді
балаларына бөліп берді. Шыңғысхан Ертістен Орал тауларына ... ... ... ... Ұлы ... оңтүстікке қарай Каспий мен Арал теңізіне
дейінгі жерді үлкен ұлы Жошының билігіне берді. Орта ... ... ... - ... ... ... аудандар (солтүстік хорезм) мен
Сырдария кірді. Жошының ордасы Ертіс алқабында болды.
Шыңғысханның екінші баласы Шағатайдың ... ... ... ... ... Оның ... Іле алқабында болды. Үшінші баласы Үгедейге Батыс
Монғолия мен Тарбағатай жері қарады. Оның ... ... ... қаласы
маңы. Кіші ұлы Төлей, Шыңғысхан жұрты Монғолияны ... ... жері ... ... үш ұлысының құрамына:
үлкен (далалық) ... - Жошы ... ... және ... ... ... солтүстік-шығыс бөлігі Үгедей
ұлысының құрамына кірді.
1227 ж. ... қаза ... Ол ... ... 1235 жылы ... монғол ақсүйектерінің құрылтай жиналысы Шығыс Еуропаға жаңа жорық
жасауға шешім қабылдады. Оны Жошының ұлы ... ... ... ... ... ... тайпалар өкілдерінен құралды. ... ... ... ... ... әскері 1236 жылы Камадағы ... ... ... жж. орыс ... ... Рязань, Мәскеу,
Владимир түбінде күшті шайқастар болды.
1239 ж. ... Бату хан Еділ ... ту ... орыс ... ... аттанды. 1240 ж. күзде Киев алынды. ... ... ... ... Енді көшпенді империяның жері батыста -Днестрге, шығыста
Ертіске, оңтүстікте Солтүстік Кавказға дейін ... ... ... ... ... ... мен ... төмен жағындағы
жерлер енді. Орыс кінәздықтары да Батыйға тәуелді ... ... ... ... ... орыс жылнамаларында Алтын Орда деп атанды. Алғашында Алтын
Орда Шыңғысхан империясына оның бір ұлысы ... ... еді, ал 18 ғ. ... ... ол ... ел ... ... Алтын Орда халқыэтникалық
жағынан біркелкі болған жоқ. ... ... Еділ ... ... орыстар, армяндар, ежелгі хазарлар, хорезмдіктер тұрды.
Ал далалық аймағында қыпшақ, ... ... ... алшын, керей,
дулат, үйсін тайпалары т.б. мекендеді. Дешті Қыпшақ пен Еділ ... ... ... ... ... жергілікті халықпен сіңісіп кетті. Алтын
Орданың орталық аймағы - Еділ бойы (қазіргі Саратовтан Астраханьға дейін ... ... ... ... Сарай-әл-Жадид), негізгі әскери күші -
қыпшақтар. Астана Сарай Бату дан Сарай ... ... де, ... ... Кіші ... ... Орда өзін билеген хандары - Батый 1241-1256; Берке -1257-1266;
Мөңке-Темір-1266-1280; Төде-Мөңке-1280-1287; Төле-Бұқа ... жж, ... жж; ... ... ... түсті. Егер Жошы
мен Батый Монғолиядағы ұлы ханға бағынышты болса, Беркеден бастап Алтын
Орда ... ... ... деп ... ... ... Мысырмен,
Кіші Азиямен, Үндістанмен, Қытаймен сауда жүргізді. Ислам діні Өзбек хан
тұсында үстем дінге айналды. Мемлекет ... ... ... ... ... ... ... биледі. Қарулы күштер оң қол, сол ... ... ... - ... ... басы, мың басы, жүз басы, он басы
басқарды. Қала мен бағынышты аймақты ұстау үшін ... ... Орда ... ... күрестер де, феодалдардың өзара күресі де
күшейді. 1238 ж. Бұқарада қолөнерші Махмұд Тараби бастапан көтеріліс ... мың ... ... өлтірілді. Бірақ осы ұрыста Махмұд Тараби де ... ... Орда ... ... тастады. 1240-1241 жж, 1270 жылы Кама
булғарлары көтерілді. 1377 ж. Мәскеудің ұлы ... ... мен ... ... ... Қазанға жорық жасады. Рязань кнәздығына шабуыл
жасаған татарларды 1378 ж. орыстар Вожа өзені ... ... оң ... ... Жошы ... ... тәуелсіз өзара жауласқан төрт
аймаққа бөлініп кетті: Алтын Орда ... ...... мен ... Украина
мен Қырым жерінде, Ноғай Ордасы (Ноғай ұлысы) – ... ... ... ... ... Еділ ... Көк Орда (Шайбани ұлысы) ... ... және ... жерінде, Ақ Орда (Орысхан ұлысы) Ертіс пен ... ... ... ... ... ... ... қатысы бар
мемлекет Ақ Орда, сосын Ноғай ордасы. Ал ... ... ... ... ... ж. Алтын Орда ханы Мамай үлкен әскер күшімен орыстарға ... ... Орыс ... ... ... ... ... арқа
сүйеп, Непрядва (Донның оң сапасы) өзені жағасында, «Куликово даласы» деп
аталатын жерде Қырым ханы 1380 ж. 8 ... ... ... ... Оның ... 14 ң. Соңында, яғни 1391 және 1395 жылдары Ақсақ Темір
Алтын Ордаға бас көтертпей екі рет ... ... ... кейін ел ыдырай
бастады. 15 ғ. басында Тоқтамыс ханмен ... ... ... ... ... өзара қажытты. 15 ғ. 1 жартысында онан Бұлғарлар, Қазан мен ... ... 1480 жылы орыс ... ... толық тәуелсіздігін
алды.
Сол шамада бірінен соң бірі Қазан, Қырым, Астрахань, Ноғай, Көшпелі
Өзбек, Қазақ, ... ... ... Ал Шағатай ұлысының ... ... ... ... Ол да Ақсақ ... ... одан соң ... ... шабуылынан тыным
көрмей, ыдырап тынды. Осылардың ішінде Жошы ұлысының орнына ... ... ... ... ... ең ірі мемлекет соның ішінде Қазақ
хандығы ... ... 16 ... ... хандығы Алтайдан Еділге дейінгі
жерлерді иемденіп, бұрынғы Жошы ... ... ... етіп ... ... ... далаларынан келген тайпалардың жаңа
жерлерге қоныс аударғандары да болды. Батыс, солтүстік Қазақстанға ... ... ... ... ... Біраз уақыттан кейін
монғолдар түркі тілдес халықпен сіңісіп кетті. Жошы ұлысында ... ... ... мен ... ... ... Монғол
шонжарлары жергілікті тілде сөйлей бастады. Ежелгі дәстүр бойынша ... ... ... ... өкілі ғана хан бола алатын еді. Шыңғыс
әулетінен тараған сұлтандар ... Орда ... жаңа ... ... де халыққа билік жүргізу құқын сақтап қалды.
Қазақстан жеріне ... ... ... ... ... ... ... халық соғысқа қатысу үшін әрбір 10 үйден бір ... тиіс еді. ... ... ... деп аталатын салық төледі. Оның
мөлшері жүз бас малдан бір бас мал беру. Егіншілерден де ... ... ... 10 ... (түтін) егістен қазына пайдасына бір тугардың өнімі,
кейбір жерлерде харадж (жер салығы) алынды.

Пән: Қазақстан тарихы
Жұмыс түрі: Материал
Көлемі: 6 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 200 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
Орта ғасырдағы қазақ шешендігі85 бет
Қазақстан тарихы туралы15 бет
Алтын Орда дәуірі әдеби мұраларының зерттелуі92 бет
Рабғузидың «Қисас-ул Әнбия» дастанының әдеби сипаты76 бет
Рухани мәдениет. Дін. Өнер. Қазақстанның XIII-XV ғасырлардағы рухани мәдениеті38 бет
Халқымыздың ұлы ұландары жыраулар шығармашылығында6 бет
Қазақстан тарихы жоғары және арнаулы орта оқу орындарына арналған оқулық440 бет
Қазақстан тарихы. Дәрістер курсы116 бет
Қазақстандық педагогиканың өзекті мәселелері3 бет
Андронов және Дәндібай-Беғазы мәдениеті17 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь