Абайдың ақиқат әлемі

І Кіріспе
ІІ Негізгі бөлім
1. Алланың өзі де рас, сөзі де рас
2. Абай таныған Ақиқат әлем (Ақын шығармашылығындағы Алланы тану мәселесі)
ІІІ Қорытынды
        
        Қолыма кітап алдым. Кімнің  дейсіз ғой? Абайдың. Иә, зар ...  ...  ...  халқының  рухани  тәуелсіздігін  сақтауға  бел  ...  ...  ...  ...   ...   шеңгелінен   қаймана   қазағына
қарлығаштай ... су ... ... ... ... Абайдың. Жоқ, жоқ,
Абайды «кәдімгі» деп ... адам ... ... ... ... сыншыл мінезін жаратпай, «ол кім еді сонша?» дейтін ... ... Қара ... ... ... қазағына Абай – хакім ғой.
Әңгімеміздің басында Абайдың орыстың шоқындыру ... ... ... ... ... отарланған елді шоқындыру сынды жымысқы саясатын ... және ... ... Оған ... ... тұрған? Осы сынды сұрақтарға
жауап табу үшін ... өз ... қара ... яғни қария
сөздеріне (Ақселеу Сейдімбек ағамыз айтқандай) тоқталғанымыз жөн. Қасиетті
Құран-Кәрімді түсіну үшін ... ... ... ... Сол сияқты Абайдың өлеңдерін талдау үшін оның қара сөздерін
парақтаймыз.
Білімдіден ... ... мән ... мән ... ... келеке
қылатын «қалың елі қазағына» қаратып:
Білімдіден шыққан сөз
Талаптыға болсын кез.
Нұрын, сырын көруге,
Көкірегінде болсын көз
- деп, тыңдалмаса сөз жетім ... ... ... ... қояды.
Жүрегі – айна, көңілі – ояу,
Сөз тыңдамас ол баяу.
Өз өнері тұр таяу,
Ұқпасын ба ... ... деп, ... көкірек көзі ояу, ... ... ... ... «Сөз ... тыңдаушы, сен де түзел» дейтін еді ғой ақын. Иә,
бәрімізге «білімдіден шыққан сөзді» ұғарлық «айнадай жүрек, ояу ... ... ... өзі ... бек ... ептеп,
Сөзімді ұғар елім жоқ.
Моласындай бақсының
Жалғыз қалдым – тап шыным!
- дегенінің кері келмей ме?
Ақын нені сөз етпек болса да, ең ... сол ... ... ... ... зерделеп, ақылының таразысына салып, өлшеп барып сөз
етеді.
Адамзат жаратылғалы өзін саналы деп санайтын кеудесінде ... ... ... адам баласы өзінің болмысына үңілумен келеді. Дүниеде
қызықпайтын нәрсесі жоқ адам үшін бұл ... ... және ... келдім,
қайда барамын деген сынды заңды сұрақтардың алдынан көлбең ете ... ... Өзін ... ... жауабын таппаса тыншымайтын
Адам Ата мен Хауа ананың ұрпағы өздерін мазалаған сұрақтың жауабын ... ... мың ... ... де сөздеріне шанбай қойды. Шанбағаны
былай тұрсын, өздерін бірін өртеп, бірін ... ... ... қойды,
әйтеуір қолдарынан келетін бар зұлымдықтарын істеп бақты. Өзінің жаратқан
туындысын ... ... ... ... оған ... мен ... ... он сегіз мың ғаламның ілімін санасына сыйдырған Ақиқат – Аллаһ
еді. Әлемде қанша тіл ... ... ... де ... ... бәрінің өз
тілдеріндегі Ақиқаттары сан атыраудан қосқанда жиналып келіп бір теңізге
құятын өзен ... бір ... бір ... ... еді. ... ... бұл фәниге
қалай келсе, солай бақилыққа аттанатынын білмей қалмады. Білді. Жанұшырып
өлмеудің жолдарын іздестірді. Тапты ма? ... кете ... ... ... ... ... еді. ... алдап кете алмады. Алдап құтылар болса Алдар
Көсе алдап кетер еді ғой. Көзіне түспей тығылып та ... ... ... ... алды сұм ... Енді ... не істеу керек? Ақыры бұл ... ... Амал жоқ, ... ... ... керек болды, бірден бір
пайдалы амалы осы еді. ... ... ... ... да, ... ... боп
тусаң да, өмір өз айтқанын істетеді, жаныштайды. ... ... ... көзден бұлбұл ұшқан, талқаны таусылып бара жатқан Біржан:
Қамзолдай қысқа пішкен дөңгеленіп,
Дүние өтерінде шыр айналды,
- демес еді-ау.
Ақылдың азабына ... Абай ... ... ет ... ... сабыр ұялатып, өзін де жұбатып:
Өлейін деп өлмейді өлерлік жан,
Әсте өлмесін білгендей қылық қылған.
Ажал келіп бас салса, ... ... ... сен ... соны да ойлан.
Адамзат – бүгін адам, ертең – ... деп ... ... ... сездіреді.
Шарасыздық, ажалдың алдындағы шарасыздық – әрбір пенденің маңдайына
жазылған жазмыштың жазуы. Бақталайың, тағдырың, пешенең ... ... ... ... ... ... – өзіңнің өліміңе дайындық сияқты көрінуі де
сондықтан. Абайдың:
Жарлығына ... ... ... ... ... біз ... сондай мойынсұну жатқан сияқты.
Өзіміз сөз етіп отырған Ақиқат Алланың сегіз ... бар ... ... Алла деп ол ... бас қатырып ойланғанмен, біздің санамыз оған
жетпейді. Себебі Алла ... адам ... ... ғой. ... қалайша шектемекпіз?
«Ол – Алла тағаланың заты ешбір сипатқа ... ... ... біздің
ақылымыз мұқтаж. (Оны) жоғарғы жазылмыш сипаттар бірлеп тағрифлап (анықтап,
айырып) танымаққа керек. Егерде ол сипаттарды бірден ... ... улла қиын ... Біз ... ... ... қадарлы ғана
білеміз, болмаса түгел білмекке мүмкін емес. Заты түгіл ... ... ақыл ... ... Аллатағала өлшеусіз, біздің ақылымыз өлшеулі.
Өлшеулі мен ... ... ... Біз ... ... ... ... ол бір демелік те – ақылымызға ұғымның бір тиянағы үшін ... ... ол ... ... те ... ... келмейді. Оның үшін
мүмкинаттың ішінде не нәрсенің үжуді бар ... ол ... ... деген тәпсіріне жүгінумен шектелеміз.
«Ақылын сауған адамзат ... ... ... ... қалатын және жантәсілім сәтінде сиынатын Алладан басқа құдіретті
жұбаныш ойлап тапқан жоқ», дейді ... ... өзі де рас, сөзі де ... сөз ... ... ... кітап келді Алладан, оның төрті,
Алланы танытуға сөз айырмас,
- деп Ақиқат Алладан түскен ... ... ... білдіреді.
Пайғамбарымыз да өзінің хадистерінде өзінен ... ... ... ... Құран-Кәрімнен бұрын түскен кітаптарды Алладан
түскендіктен ... ... ... ... Қарап отырсаңыз, сол төрт
кітаптағы айтылар ой бір ... ... ... ... ... бір
Жаратушы. Бірақ солай болғаны ... ... да, ... ... үш ... ... ... мен қасиетті Құран-Кәрімді мойындаған емес. Абай ... жете ... ... ... ... ... ішінде қазақ
халқының кімге сенгендігін, ... ... ... ... ... сөз
қазақтың қайдан шыққандығы жайында» атты еңбегінде жазып көрсеткен. Өзі де
осыларды саралай келіп, ... ... ... ... ... әр түрлі дін ... ... ... ... келген патриархтың бетін қайтарып, шоқындыруды ... ... ... ... бір және бар ... иман еткеннен кейін иманына берік
болуды мақұл көреді. Оны мына қара сөзінен де ... ... иман ... ... ... ... көңіл, босанбас
буын керек», - деуі сондықтан.
Абайдың «ақылыңмен сенген, тағылымды ғылыммен ... ... де – ... ... сақтап қалу үшін неге «қорықпас жүрек, айнымас
көңіл, босанбас буын керек» деп ... дін – Абай ... ... ... бұрын-ақ әлеуметтік,саяси,
ұлттық, рухани тәуелсіздік сипатына ие ... еді. ... ... ... ... ... ... дүниесінің шамшырағы дінін, сана-сезімі
тапқан танымын отарлауды, оны жойып жіберуді ... ... ... Абай ... де, тәнімен де, бар сөзімен де қарсы тұрды.
Халқының рухани құлдыққа түссе туыстас, түбі бір ... ... ... хакас,
қарайым, қалмақ сынды ділінен, дінінен, тілінен айрылып, аңырап қалатынын
Абай жан жүрегімен ұқты. Ұқты да қол ... ... ... ... ... ... өлеңдерінде дін туралы аз-мұз, бетін ғана шалып ... ... ... өзі ... ... ... анық ... дін күресіне
бел шешіп кірісті.
Бұрынғы өлеңдерінде
Мен жасымнан көп көрдім,
Мұсылманды, ... ... ... пақырды.
Қирәәтін оқытып
Көріп едім шатылды.
Ниет қыла білмейді,
Не қылады нәпілді?
деген сынды өлеңдерімен жай ниетсіз намаз ... ... ... ... ... ... сыйындым,
Тура баста өзіңе.
Жау жағадан алғанда
Жан көрінбес көзіме.
Арғын, Найман жиылса,
Таңырқаған сөзіме.
Қайран сөзім қор болды,
Тобықтының езіне
- деп сөз ұқпаған ... ... ... ... кетті, тілін кетті деп ... Дін ... ... сыңай танытқан кей пысықайларға
Алла деген сөз жеңіл,
Аллаға ауыз қол емес.
Ынталы жүрек, шын көңіл,
Өзгесі ... жол ... деуі ... ... болу үшін Абайдың тек қазаққа ғана емес, бүкіл адамға
айтқан қария сөзін келтіре кетуді жөн санадым:
Адамды сүй, Алланың ... ... ... бар ... одан ... ... ... Күйесің жүрек, сүйесің...
2. Абай Құнанбайұлы. Өлеңдер жинағы

Пән: Тілтану, Филология
Жұмыс түрі: Материал
Көлемі: 4 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 200 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
Абай мен Ыбырайдың ағартушылық ойлары мен оқу-білім мәселесі жөніндегі көзқарастары7 бет
Абай Құнанбаев - "Қазақтың бас ақыны"11 бет
Абайдың эстетикалық тағылымы.Сатиралық лирикасы10 бет
Драмадағы тарихи тұлға.Қазіргі қазақ комедиясы6 бет
Жаңа дәуірдегі философияның негізін қалаушылар6 бет
Мазмұн мен пішін8 бет
Орта ғасыр философиясының жалпы сипаттамасы және ерекшеліктері7 бет
Саяси процесс5 бет
Философия (лекциялар)150 бет
Адамның ішкі дүниесінің бірегейі10 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь