Грек мәдениеті

Архаикалық кезеңдегі грек мәдениеті(біздің заманымызға дейінгі VIII.VI г.). Грекия мәдениетінің архаикалық кезеңі б.з.д VIII.VI ғасыр аралығын қамтиды. («'''Архайос'''» грек сөзі, «көне» ұғымын білдіреді). Бұл кезең гректердің Мрамор және Жерорта теңіздерінің жағалауларындағы жерлерді меңгеру — ұлы отаршылдық кезеңі, бұл — құлиеленушілік құрылыстың кірігу кезеңі, грек мемлекет.қалаларының өзара саяси.әлеуметтік күрес жағдайында қалыптасу кезеңі, дәлірек айтқанда қилы.қилы қоғамдық.саяси оқиғаларға толы түбегейлі терең өзгерістер кезеңі
Архаикалық греция
Дәуір басында.ақ, әсіресе материалдық мәдениет қаулап дами бастады. Жолдар тартылып, көпірлер тұрғызылды, қалаларда су құбырлары салынды, темір қару.жарақтар кеңінен қолданыла бастады, металлургия мен құйма тәсілі одан әрі жетіле түсті. Тұрмысқа қажетті бұйымдарды шығаруды ұлғайтудың арқасында жалпы гректік рыноктар пайда болды, тұңғыш рет теңге сомдалып, сауда айналымында кеңінен қолданыла бастады. Крит.Микены мәдениетінің күйреуі нәтижесінде тығырыққа тірелген грек әлемі томаға.тұйықтықтан арылып, басқа халықтармен байланыстарының арнасын кеңейте түсті. Шындығында да, гректер көршілес жатқан халықтардан көп нәрселер үйренді. Мысалы, олар мидиялықтардан теңге.ақшалар соғуды, финикиялықтардан — алфавиттік жазуды (кейіннен оны жетілдірді) мұра етті. Қала тұрғындары арасынан шыққан байыған құлиеленушілерді «жаңа байлар» деп атады. Ру басшыларының зорлық.зомбылығына шыдамаған шаруалар қалаларға қарай ағыла бастады. Шаруалар сияқты кедейленген әлеуметтік топтардан «демос» (халық) қалыптасты. Демостың экономикалық және саяси жағынан билеп.төстеген ақсүйектерге қарсы күресі бір толастамады. Осындай таптық тартыстардың өрлеуі, жердің жетіспеуі және қала тұрғындарының шектен тыс көбеюі біздің заманымызға дейінгі VIII—VI ғасырда етек алған «ұлы отаршылдықтьщ» белең алуына тікелей себепкер болды. Оңтүстік Франция мен Испанияда, Сицилия мен Апенин түбегі жағалауларында, Ніл сағасы мен Қара теңіз жағалауында 150.дей грек қала.отарлары пайда болды. Осы бір жағдайды ұлы Платон «гректер Жерорта теңізі төңірегін батпаққа жиналған бақадай қоршап алды» деп тамаша бейнелеп айтқан.
        
        Грек мәдениеті
Архаикалық кезеңдегі грек мәдениеті(біздің заманымызға дейінгі VIII-VI г.). Грекия мәдениетінің архаикалық кезеңі б.з.д VIII-VI ғасыр ... ... ( грек ... ұғымын білдіреді). Бұл кезең гректердің Мрамор және Жерорта теңіздерінің жағалауларындағы жерлерді меңгеру -- ұлы ... ... бұл -- ... ... кірігу кезеңі, грек мемлекет-қалаларының өзара саяси-әлеуметтік күрес жағдайында ... ... ... ... ... ... ... толы түбегейлі терең өзгерістер кезеңі.
Архаикалық греция
Дәуір басында-ақ, әсіресе материалдық мәдениет ... дами ... ... ... ... ... ... су құбырлары салынды, темір қару-жарақтар кеңінен қолданыла бастады, металлургия мен ... ... одан әрі ... ... ... ... ... шығаруды ұлғайтудың арқасында жалпы гректік рыноктар пайда болды, тұңғыш рет ... ... ... ... ... ... ... Крит-Микены мәдениетінің күйреуі нәтижесінде тығырыққа тірелген грек әлемі томаға-тұйықтықтан арылып, басқа ... ... ... ... ... ... да, гректер көршілес жатқан халықтардан көп нәрселер үйренді. Мысалы, олар мидиялықтардан теңге-ақшалар соғуды, ... -- ... ... ... оны ... мұра етті. Қала тұрғындары арасынан шыққан байыған құлиеленушілерді деп атады. Ру басшыларының зорлық-зомбылығына шыдамаған шаруалар қалаларға ... ... ... Шаруалар сияқты кедейленген әлеуметтік топтардан (халық) қалыптасты. ... ... және ... жағынан билеп-төстеген ақсүйектерге қарсы күресі бір толастамады. Осындай таптық тартыстардың өрлеуі, жердің жетіспеуі және қала тұрғындарының шектен тыс ... ... ... ... VIII -- VI ... етек ... белең алуына тікелей себепкер болды. Оңтүстік Франция мен Испанияда, ... мен ... ... ... Ніл сағасы мен Қара теңіз жағалауында 150-дей грек ... ... ... Осы бір ... ұлы ... деп ... бейнелеп айтқан.
Архаикалық дәуірде рулық құрылыстың түкпілікті ыдырауына байланысты көне полис-құлиеленушілік құрылыстың саяси-әлеуметтік формасы -- мемлекет ... ... ... Әр ... қаланың өз жерімен қатар, оны қоршаған егістік жерлер де ... ... ... ... мен тәуелсіздігін еркін азаматтар жасағы қамтамасыз етті. Олар мемлекеттік полистік құрылыс жағдайында ... ... сот ... және ... маңызы бар істерді шешуге қатыса алатын болды. Мұндағы шаруашылықтың жүргізілуі ... ... ... сай ... ... ... аумағы әртүрлі болған. Мысалы: Афины мемлекет-қаласының көлемі 8400 ... ... ал ... көлемі -- 2650 шаршы киллометр болды. Ғалымдардың пікірінше, Грекиядағы мемлекет-қалалардың жалпы саны екі мыңға жуық болған. Солардың ... ең ... -- ... ... ... Аргос, Фивы және тағы да басқалары. Саяси жағынан алып қарағанда көптеген мемлекет-қалаларға ұсақталып бөлінген Грекия, дәл осы ... ... ... ... ... жасаудың нәтижесінде елдің бірлігі туралы ойлана бастады, сондықтан да болар бүкіл грек әлемін қамтитын , деген ұғымдар қалыптасты. ... ... ... ... жалпы гректік құдайға табыну орындары -- ... ... ... ... экономикалық, саяси және мәдени қарым-қатынастардың орталықтарына айнала бастайды.
Афродита мүсіні.Париж,Лувр
Ежелгі ... ... ... грек ... де ... тән болып келеді. Грекияда басты құдай, құдайлардың әкесі Зевс болып есептеледі. Оның әйелі Гера -- ... ... және неке ... Зевс ... ... Пасейдонға теңіздегі билікті, Аидқа жер асты патшалығын берді. Сұлулық пен ... ... ... мифтер бойынша теңіз толқынынан жаратылған, ол римдік аңыздарда Венера деген атпен белгілі. ... ... ... ... ... Милос Венерасы және тағы да басқа әйгілі мүсіндер ... ... ... ... жүзіне паш етті. Ежелгі Грекияның басты құдайларының бірі -- ... ... ... мен ... ... ... Артемида. Әлемнің жеті кереметі болып саналатын Артемида ғибадатханасы -- ... ... ... ... ... құдайы, оның шапағатының арқасында адамдар ғылымға ұмтылған, қолөнермен айналысқан, әйелдерді ... ... ... ... -- күн құдайы, Ника (Виктория) -- жеңіс ... Арес -- ... ... Дионис -- шарап құдайы, Гермес -- ... ... және тағы да ... ... мен адамдардың некесінен пайда болған батырлар да ерекше құрметке бөленген. Әсіресе 12 рет ерлік жайаған Гераклдың мерейі үстем болды. ... ... -- ... грек жұртында аты аңызға айналған нағыз халық батыры. Әкесі Зевс, анасы Алкмена, зайыбы -- Амфитриона, Гераклдың көзсіз ... ... бойы ... ... Бір ... оның ... мен ... жазылмай тұрған кездің өзінде-ақ белгілі болған. Гераклдың образы өнер туындыларында да ... ... ... ... ... , ... саласында Софокл мен Еврипидтің шығармалары).
Құлиеленуші полистердің өсуі монументтік сәулет өнерінің дамуына, Грекияның көптеген қалаларында ... ... ... ... ... етек алуына әкеліп соқты. Ғибадатханалар қалаларды одан әрі көркейтіп, оның күш-қуатын көрсетті, храм салуда полистер ... ... ... ... ... ... ... өнеріне қарағанда, бұл дәуірдің сәулет өнері храмдық болып келеді. Бірақ діни рәсімдер ... ... ... далада өткізілгендіктен храмдарға, құдайға құлшылық ету үшін емес, тек құдай мүсіндері тұратын орын ... ғана ... ... яғни ... -- ... ... ... асқақ мүсіндердің мекені болды. Архаика кезеңінің ең биік храмдарының бірі -- Коринфтегі Аполлон храмы (біздің заманымызға дейінгі VI ... ... ... Бұл храм -- ... ... ... қас ... алты колоннасы, ұзына бойында он бес колоннасы бар таңғажайып құрылыс. Құм қайран тастан қашалған колонналардың ұшы жіңішкере ... олар ... жұқа ... ... етіп ... Немістің ұлы ақыны Гете сәулет өнерін деп бағаласа, сол бір үндестіктің ... ... ... ... грек колоннасы -- таңғажайып таза үнді, жан тебірентерлік дауыстарға толы симфония ... Олай ... ... грек ... өнерінде колоннаның рөлі зор болды, олар храмның сырт келбетін одан әрі әсерлендіріп, айқындай түсетін. ... ... ... мен ақша ... ... сая табатын, жауыннан немесе ыстықтан бой тасалайтын орын ғана емес, ... ... ... ... грек ... ... ... осы колонналар аясында өтетін еді. Демек, орнықты да, әсем етіп салынған грек колонналары ... ... сай өз ... ... ... ... Грекияда мүсін өнері сәулет өнерімен біте қайнасып дамыды, яғни мүсін өнері сәулет ... ... ал ... ... өз ... мүсін өнерін жасады. Бүгінгі заманымызға дейін өзіндік ерекшеліктерін, сыр-сипатын сақтап келген өнердің құнды ескерткіштерінің көпшілігі дәл осы кезенде жасалды. V ... ... ... ... ... ұлы ... Мирон бейнелеу өнерінің дамуына орасан зор әсер еткен таңғажайып мүсіндер ... ... ... қоладан құйылған құдайлардың мүсіндері, атлеттер мен жануарлар бейнелері және тағы да ... ... ... ... ... ... ... көшірме арқылы жеткен деген мүсінді алып қарастырып көрейікші. Диск лақтырушы қолындағы ауыр дискіні ... ... енді ғана ... деп ... ... ... Оның ... еттері шиыршық атқан, денесі догадай иілген, бірақ өңі өте сабырлы, барлық ықыласын, ынта-жігерін тек жеңіске ... ... ... ерік-күші мен қайраты сомдалып берілген. Сайып келгенде, ... биік бұл ... ... өз ... ... арынды атлеттің, өз елінің ержүрек, дене бітімі мінсіз азаматтың асқақ бейнесін жасаған. Жалпы грек халқының ой-санасында атлеттің дәл осындай ... ... ... мен ... ... өмірдің өзі қалыптастырды. Бұл жағдай құдайлармен қатар адамдарды да бейнелейтін алып жалаңаш жігіттер мүсіндерінен кең көрініс ... олар ... ... ... ... деп ... Ойымыз дөлелді болу үшін архаикалық өнердің ең көне ескерткіштерінің қатарынан орын ... -- ... ... ... VII -- V ... ... тарғыл мәрмөрдан жасалған куростың (бозбаланың) үш метрлік алып мүсінін алып қарастырайықшы. Жалаңаш пішінді қашағанда ... ... ... денеге тән белгілерді -- жігіттің кең иығы мен қыпша белін өсерлі етіп ... баса ... ... ... алып ... тәріздес, тізесі мен тобықтары тырысып тұр, бұлшық ... ... ... ... ... табы ... Бұл мүсін -- өміршіні дәріптеу үшін емес, еркін адам құдіретін, оның бойындағы ізгілік қасиеттерді мадақтау үшін ... бұл ... грек ... ... ... ... деп толық сеніммен айта аламыз.
Артемида мүсіні
V ғасыр ортасына ... ... ... ... грек ... ең ірі ... ... айналды. Елдің түкпір-түкпірінен жиналған дарынды мүсіншілер, шеберлер мен құрылыс мамандары ... сол ... ... және ... ... ... ... айналуына зор үлес қосты. 200 мыңнан астам халқы бар Афины сол дәуір тұрғысынан алып ... 10 ... ... үйі бар ... қала ... ... Өнер саласындағы кереметтердің кереге көтеруі Афины қаласының акрополі Перикл мен оның жан досы Фидийдің есімдерімен тығыз байланысты болды.
Периклдің қолында шексіз ... ... о л оны ... пайдаланған жоқ. Ол бар күш-жігерін Афиныны көркейтуге жұмсады, өнер атаулыны қанатының астына алып, қалаға таңдаулы өнер шеберлерін топтастырды. ... ... ұлы ... ... деп ... ... ... Перикл ең алдымен парсылар талқандаған Афины Акрополін қайтадан жаңа рухта қалпына келтіруді қолға ... ... ... ... ... орын ... Элладада Акрополь де сондай жогары бағаланатын. Ол храмдар мен басқа қоғамдық мекемелерді қабырғаларының аясына алған, соғыс кезінде халықтың бас ... 134 ... ... қала қамалы болатын. Афины акрополі -- ізгілік пен сұлулық нұрына бөленген адамның шығармашылық еркі мен ... ... ... ... ... тәртіп орнататын адамның ақыл-ойының жемісі, ендеше ол еркіндік рухына толы таңғажайып өнер ескерткіші болып саналады. Афинының сәулет өнерінің ... зор үлес ... ұлы ... ... ... Ол ... ... шамамен 500 жылдарда туып, 430 жылдарда қайтыс болған. Афины акрополі ... ... ... ... оның сөулет өнеріне қосқан үлесінің қандай болғандығьш анықтап жатудың қажетгілігі болмайтын сияқты. Ұлы ... ... ... ... ... биіктігі 12 метрлік Афина мүсінін жасаған кезде айқын аңғарылады. Алтынмен қапталған піл ... ... ... ... ... биік те, дара ... ... көркемдік шешіммен жасалынуы суретшіге оңайға да түспеген сияқты. Өйткені, Зевстің сүйікті қызы Афина нұрлы аспанның қыз құдайы. Ол әкесімен ... күн ... ... ... сонымен бірғе жылу мен жарық та береді. Диханшылықтың, әрі асқан кемеңгерліктің, мөлдір парасаттың, ақыл-ойдың, ғылым мен ... ... ... ... ... қыз ... бейнесін жасау ұлы Фидийдің үлесіне тиді және ол бұл міндетті асқан шеберлікпен жүзеге асыра білді.
Шындығында да, ежелгі грек ... ... әрі ... әрі ... ... жан ... бай кейіпкерлерді асқан шеберлікпен бейнелей білген. Сондай ғаламат туындьшардьщ бірі -- . ... ... сан мың ... осы ... дейін таң қалдырып, небір асқан ақыл-ой иелерін бас идірген осы бір таңғажайып ескерткіштің авторы -- Кіші ... ... ... 1820 жылы ... ... бір ... ... бұл бейне қазір Парижде, Лувр музейінде сақтаулы. Шебер мүсінші Агесандрдың қолынан шыққан махаббат құдайы Венераның ... ... ... таң ... ... орай, сан ғасыр бойы ғұмыр кешкен бұл сұлу мүсін бізге жолдарын жоғалтып жеткен еді. Луврға ... сұлу ... ... ... ... ... жатқан ұлы ақын Гейне музейге қол арбамен жетіпті. Осынау сұлулық падишасының бейнесін көрген уақытга адам танымастай шексіз ба-қытқа ... ... қарс ... ... ... Сымбаттылықтың символы болған бұл ұлы мүсін талай ақындар мен ... ... ... ... ... шыңы -- ... заманның өзіндеақ дорийлік стильдің ең тамаша ескерткіші деп танылған ... ... еді. Ал осы ... ... Фидий қолынан шыққан мүсіндер -- сұлулықтың шынайы қазынасы, адам рухының ең асқақ талпыныстарының шындық тұрғысынан бейнеленуі. Фидийдің нақақтан жала ... ... ... оның -- ... мен мәртебесіне ешбір нұқсан келтіре алмады. Басқаны былай қойғанда, Антика керамикасының тұтас бір кезеңі Фидий есімімен аталады.
Лыпа киген ... Бір ... ... ... өнері мен мүсін өнерінің гүлденген дәуіріне грек сурет өнерінің ... ... ... ... ... ... ... жаңалықтар дәл осы кезеңде ашылған. Солардың бірі -- ғасырлар арнасында жоғалып, тек екі мың жылдан кейін ғана, яғни ... ... ... ... ... ... ... бұл Афины Аполлодоры деп санайды. Ол өз палитрасына көмескілікті бірінші болып енгізгендіктен, деген атақ ... V ... ... ... мен Тиманфр сияқты суретшілер драмалық көріністерді салып, адам бойындағы терең сезімдерді асқан шеберлікпен бейнелей білген, мұның өзі грек өнерінің жаңа ... ... ... ... кора. Мәрмәр. Б. э. бұрынғы 530 ж. шамасы. Афины. Акрополь музейі
Бұл кезеңде әдебиет саласында да тамаша туындылар өмірге ... ... ... ... биік ақын ... болды. Ол жазған (құдайлардың шығу тегі жөніңде) және автордың өзінің өмір жолына арнаған атты дастандары -- ... ... ... ... саласында басты орынға шыққан лирикалық поэзияның өкілдері ... ішкі ... ... ... ... ... Бұл жаңа жанрдың көрнекті өкілдері Архилог (біздің заманымызға дейінгі VII ғасырдың ... ... ... (біздің заманымызға дейінгі 635 -- 559 жылдар), ... ... ... ... VII ... аяғы мен VI ғасыр бірінші жартысы), Анакреонт (біздің заманымызға ... 570 -- 478 ... және тағы да ... ... ... бар ... ... дүниежүзілік мәдениетте айрықша рөл атқарған Эллада тарихындағы жаңа кезеңге -- классикалық ... ... ... жол ашып ... пір тұтқан әміршіні дәріптеу үшін емес, еркін адам құдіретін мадақтау үшін жасалған. Курос бейнесі бүкіл ... ... ... ... тартылған. Қала тапсырмасы бойынша жасалған мүсін шебердің тек өз басының мұратын ғана ... ... да ... толы өмір ... ... ... тән ер жүрек, қайратты адам сұлулығы туралы ұғымын білдіретін. Жалаңаш жігіттерді бейнелеу ... ... адам ... пропорциясы жайлы білімін жетілдіріп, дененің бұлшық еттерін зерттеді, ... ... ... Б. э. ... VI ... ... ... монументтік пластика кең тарады. Құдайлар мен мифологиялық қаһармандардың қыруар мүсіні қалалар алаңдарында, храмдар мен ғибадатханаларда орнатылды. Жалпыгректік ... озып ... ... ... ... ... атап ... Өлгендердің бейітіне құлпытастар мен бедер бейнелі тақта тас -- ... ... Храм ... метопалары мен фриздері сәндік мүсіндермен әшекейленді. Гректердің бәрі ... ... ... ... ... ... мен бай құл иеленушілердің құдайларға алғыс сезімінің белгісі ретінде сыйға ... мол ... ... ... Аристионның құлпытасы. Мәрмәр. Б. э. бұрынғы 510 ж. шамасы. ... ... ... ... ... ... ... түрлі материалдарды өңдеу өнерпаздығы арта түсті. Мүсін тастың неше түрінен қашалып, ағаштан жонылып, күйдірілген балшықтан -- ... ... Тас пен ... ... ашық ... сыр жағылатын. Б. э. бұрынғы VI ғасырдың екінші жартысында ... ... ... ал одан соң Элладаның басқа да қалаларында қоладан құйылған тұңғыш ... ... ... Ерте ... ... ... мүсінге көбінесе құм қайрақ тасты пайдаланса, VI ғасырдың алғашқы жартысында, одан берірек әрі әсем ... ... ... қолданды.
Мүсіншілердің творчестволық мүдделері б. э. бұрынғы VII ғасырдың өзінде айқындалған архаикалық өнердің екі негізгі бейнесін жасауда -- ... ... пен ұзын ... оранған, қымтанған әйелді мүсіндеу бағытында тоғысты. Мұның біріншісі, әсіресе, Солтүстік-Пелопоннес пен Киклады аралдары ... ... ... ... б. э. бұрынғы VI ғасырдың ортасына дейін парсылар қол астына қараған тұста өздерінің ... және ... ... ... ... озып ... Аттика мен Ионияның кішіазиялық қалаларының суретшілері көңіл бөлді. Грек мүсін өнерінің түрлі мектептерінің өз арасындағы көптеген айырмашылықтарына қарамастан, ортақ міндеттерді ... ... ... архаикалық пластиканың ортақ стилі қалыптасуына жол ашты.
Хиос шеберінің корасы. Мәрмәр. Б. э. бұрынғы 520 ж. ... ... ... э. ... VI ... аттика шеберлері өнердің тамаша туындыларын жасады. Осы тұста Афины гүлденуінің шырқау ... ... ... аса ... қолөнерлік және сауда қалаларының біріне айналды.
Афинының экономикалық және ... ... б. э. ... 560 жылы ... ... ... қаланы отыз жылдан астам уақыт басқарған Писистрат тираниясы едәуір дәрежеде ықпал жасады. Ол кең өрістеткен ірі қоғамдық ғимараттар құрылыстары наразылық ... үнін ... ... ... көбісіне табыс әкелді. Қала тез ұлғайып, Аттика территориясын жолдар торабы айшықтады. Афинының Мысыр және Қара теңіз жағалауы өңірімен ... ... ... орнады. Писистрат заманынан бастап Афины грек мәдениетінің орталығына айналды. Тиран қалаға аса көрнекті ... мен ... ... ... Жыл ... екі рет, ... мен ... халық үшін шарап құдайы Дионистің құрметіне көңілді мереке ... ... ... ... Солардан б. э. бұрынғы 543 жылы тұңғыш қойылымы Афиныда көрсетілген театр өнері -- грек ... ... ... ... тәңірия Афинаның жалпы-қалалық мерекесіне айналған Панафиндер салтанаты ұлан-асыр той-думанмен өтетін. Тұңғыш рет Гомер ... ... ... ... ... әрі сенімді қорған іспетті жақпар жартасты шоқыға, Афины акрополінің шыңына салынып, мүсіндермен әспеттелген храмдар қаланың айбыны мен ажарын ... ... Осы діни ... арасында б. э. бұрынғы VI ғасырдың басына дейін сақталған Афинының аса ежелгі ... -- ... () ... ... түсетін. Акрополь ортасынан орын алған оның іргетасының қалдығын археологтар осы жерді қазған кезде ... ... ... ... бұл ... фронтондық композицияларының жұмсақ құм қайрақ -- поростан жасал- ған, сыры тамаша сақталған мүсіндері де табылды.
Таренттен ... ... ... Б. э. бұрынғы 480 ж. шамасы.Берлин. Мемлекеттік музейлер
Бейнелер сюжеттері мифологиядан алынған. Батыс фронтонның сол жағында мүсінші жартылай адам, жартылай балық ... ... ... ... алып Тритонмен шайқасып жатқан Гераклды бейнелеген. Мүсіннің орталық бөлігі құрыған, ал оң жақ жартысын үш адамның кеудесі боп ... ... ... бар, ... ... ... ... мақұлық алып жатыр. Бірінші тұлға -- қолымен өрт жалынының тілін қысып тұрса, екіншісі -- ... ... ... ал ... -- ... құс қондырып тұр. Бұл грек философтары әлем құрылымының негізгі ... деп ... үш ... ... -- от, су мен ауа деген жорамал бар. Үш басты жылан ненің бейнесі екені белгісіз. Қазіргі ... ... ... үш ... дәу ... ... ... де құбылып көше алатын киелі қасиеті бар сиқыршы теңіз қарты Протейді, біресе жер астындағы дүниенің қараңғы қапа- ... ... ... от ... сұсты айдаһар Тифонды, біресе, керісінше, мейірімді де қайырымды аттика құдайларын көрмек болады. Соңғы жорамал солардың ішіндегі ең ... ... ... ... ... тұратын мифтік мақұлықтардың ғажайып құбылыс-жүздерінен аңғал құмарлық пен ... ... ... Мүсіндердің шаңқан ашық бояуы осы әсерді күшейте түседі. Бұлшық еттері тырсиған мығым денелерге сарғылт түстен қоңыр қызыл түске дейінгі ... ... ... реңдермен ке- лісті өң берілген, сақал мен мұрт -- қара көк ... ... ұзын ... көк түсі ... қою жасыл түспен ауысады, ал фронтон кеңістігін табиғи толтырып тұрған жылан құйрықтары көк те қызыл реңді. Назарыңды бірден тартар ... ... ... ... ліктің астасып жарасуы жалпы архаикалық өнер шығармаларына тән.
Эгина аралынан табылған бейнелі құмыра. Керамика. Б. э. ... VII ғ. ... ... ... ... храм қасында сан алуан мінәжат монументтері -- ... салт ... ... мен ... ... ... ... ішінде бұзау көтеріп келе жатқан адамның (грекше ) мәрмәр мүсіні -- ... ... ... ... ... ... Ол б. э. ... 570 жыл шамасында, Гекатомпедонның поростық мүсіндері жа- салған тұста сомдалған. Тұғырындағы жазудан мүсінді Аттиканың бай тұрғыны Ромб ... ... ... ... ... Шебер сыйлық әкелушінің өзін иығына құрбандыққа шалынатын бұзауын көтерген қалпында бейнелеген. Осылардың бәрі ... бір топ ... ... ... ... ... жұқа ... қайратты, толысқан, келісті денесі байқалады. Бұзаудың сирағын қысып ұстаған қолының шиыршық атқан бұлшық еті де айқын көрініп тұр. ... ... ... ... ... ұштасады. Шашы мен сақалы ою-өрнекті кестені еске түсіреді. Әр жерінде сақталған сыр-бояу рең ... ... ... ... көк, ... көзі қызыл, сақалы жасыл. Көп ғасырлар өткен соң қадым заманғы
Эгина аралынан табылған бейнелі ... Бір ... ... ... ... ... ... бейнесі -- иы- ғына қозы көтерген бақташы жігіт, болып енді. Кемел кезеңіне жеткен архаикалық өнердің таңдаулы туындыларына б. э. ... VI ... ... ... ... ... Б. э. бұрынғы 520 жыл шамасында афинылық шебер жасаған мәрмәр курос осындай. Бұл туған қаласын қорғау жолындағы шайқаста қаза ... ... ... қойылған құлпытас еді. Мүсін тұғырындағы өткіншіге арналған: , -- деген жазу сол ... сыр ... ... ... ... мүсіннің дәстүрлі типін қайталайды, әйтсе де дене пропорциясы олардан анағұрлым дұрыстығы, нақтылығы, дәлдігімен көзге ... ... ... ... сүлдесі батыл қолмен келісті көмкерілген, жігіттің шашы мойнына ... әсем ... тұр. ... әдемі пішім үлгісі мүсінге қайран қаларлық өмір тынысын берген. Дененің бұлшық еттерін, толысқан кеудені, қол мен ... ... ... бұлшық еттерін жарасты жеткізе алған шебердің байқампаздығы ... ... ... кескін-келбетінен сенімді де айбынды қайрат сезіледі. Оның осы кейпі белгілі біреудің дәлме-дәл портреті ... Бұл -- ... ... ... ... ... ... әлпеті іштей сабырлылықтың, ақылмен өз бойын еркін билей алатын ұстамдылықтың белгісі. Мұның өзі б. э. бұрынғы сонау VII ... ақын ... ... , -- деген Ежелгі Грекияның тәрбиелік мұратымен үндес еді.
Жауынгердің ерлігі мен азаматтың қаһармандығы мүсінші жасаған ... ... ... ... ... ... және ... мұраттың ұштасуы грек халқының сұлулық туралы ұғымының өзіндік ерекшелігін айқындайды. Осы мұраттың нышаны куростың ... ... ... жұрнағы деп есептелетін (б. э. бұрынғы 490 -- 480 жж.) жігіттің тамаша бас бейнесінен көрінеді. Сопақтау келген бет ... ... ... сәнді таралған шашы ай маңдайына түскен. Жүректі жігіттің келбетін ... ... ақ ... ... ... пен көлеңке шағылысып ойнайды. Асқақ сұлулыққа құштарлық, әсіресе, ... бет ... ... ... бір ... ... жете сезіледі. Бет тепе-тең дерлік үш құрамнан тұрады:маңдай, мұрын және мұрын мен иектің арасы да өзара тең. Жазық маңдай қырлы ... ... ... ... қас, ... сұлу ерін ... мүсіндеуде асқан бір шеберлік өресі көрінген. Балғын жігіттің бүкіл кескін-келбетінен өз күшіне кәміл сенетін парасатты ... ... лебі ... ... ... шола ... ... бір сабырлылығы мен ұстамдылығы айқын аңғарылады -- ... ... ... мінезінен осы қасиеттерді биік бағалаған. Монументтік мүсінге ... тән ер ... ... типі б. э. бұрынғы VI ғасырдың бедерлі бейнелерінде жиі кездеседі. Б. э. бұрынғы 510 жыл шамасында афинылық шебер ... ... ... ... мәрмәр құлпытас жасады. Оның кеудесіндегі қалың былғары сауытының астынан хитоны көрінеді, басында дулыға, аяғын- да қола ... ... ... ... ... тұр, ол бар ... ... тақта тасқа келісті ойылған. Шебер Аристионның бет әлпетін, қолының саусақтары мен аяғының башпайларын, бұлшық ет- ... ... ... ... ... күлтелерін таңғажайып өнерпаздықпен сомдаған. Шынайы өміршең көріністерді берудегі айрықша бір сүйіспеншілік бейнеге тұтастық дарытып тұр. Бедер ... ... ... ... ... мен ... қызғылт сырдың ізі сақталған.
Писистрат пен оның балаларының тираниясы заманында афинылық құл иеленушілердің нәзік эстетикалық талаптарына гректер кора деп атаған қыздардың ... ... ... ... ... Афины абызтайларын бейнелейтін олар Акропольдегі тәңірия храмында тұрды. Мұндай мүсіндердің бірнеше ондағаны ... ... ... б. э. ... VI ... ... ... Аттикада иониялық шеберлер жұмыс істеген кезге жатады. Бізге аты беймәлім талантты аттикалық бәдізшінің қолынан шыққан кораның мүсіні ... аян. Ол б. э. ... 530 жыл ... ... мәрмәрінен қашалған, Шебер жүн матадан ұзын пеплос (лыпа) киіп, белін қынай буған қыздың қимыл- сыз ... ... ... Оның иығында қалыңдау материалдан тігілген желбегей, лыпасының астынан нәзік сызықтармен тартылған кенеп хитоны байқалады. ... ... ... ... ... ... ... пішінін айқындай түседі. Қыз басына сән берген қола шір сақталмаған, құлағында сырғасы болған, сол қолына шір немесе бұтақ ұстап ... ... ... ... албыраған жүзін, қиықшалау, баданадай көз жанарын, қиғаш қасы мен сәл езу ... ... ойлы ... ... ... ... жеткізген. Бақырая қараған ашық жанары мен бетінің алмасындағы иірім шұқыры өңіне аңғал пәктік, рухани айқындық береді. Кора бейнесі шынайы ... ... ... ... шақ ... көз ... Мәрмәрдің алтындай жайлы түсі иығына төгілген шашының қызыл күрең реңіне тамаша жарасады. Мүсінге жағылған сыр ... ... ... ... ... көзі мен ерні ... ... жиегі жасыл сырмен боялған. Осының бәрі мүсінге мерекедегідей шат-шадыман өң ... ... тұр. ... шеберлер жасаған коралар аттикалық мүсіндерден анағұрлым сезімтал, сәндірек сияқты. Соңғы архаика кезеңінен жеткен азғана діни ... ... -- ... ... грек ... ... табылған мәрмәр тәңірия. Аса сәнді айшықталған тағында жайғасып ... оның ... да ... келбеті ежелгі шығыс мүсіндерін еске түсіреді. Тәңірияның оң ... ... сол ... гүлдер немесе жемістер. Мүсінші кімді бейнелегенін айту қиын: Гера ма, ... ма, әлде ... ма, ... Тәңірияның өкшесіне түскен ұзын киімінің әдемі күлтелері белгілі бір ... ... ... тұр. Бет ... айбарлы парасат лебі еседі, ал өң-ажары классикалық өнер ... ... ... да асып түскен. Грек архаикасы мүсінінде, жалпы алғанда, шарттылықтың көптеген белгілері бар. Шеберлер әлі адам денесінің қимыл- қозғалысын ... ... ... көбінесе таза сәндік тақырыптарға ойыса беретін. Алайда, сұлу, жан- жақты дамыған адамды бейнелеу жолы, б. э. бұрынғы V ғасырда реалистік ... ... алып ... жол бірте-бірте саралана түсті. Архаикалық дәуірдің монументтік өрнек өнері сақталған жоқ, әйтсе де б. э. бұрынғы VII -- VI ... ... ... ... қарап, кескіндеменің даму дәрежесіне ой жүгіртуге болады. ... ... ... қалыптасып, қолөнерлік кәсіп пен теңіз саудасы қаулап өскен тұстағы, эллин отаршылдығының күшейген кезеңіндегі құл иеленушілік қоғамның жаңа ... ... ... ... ... жүзі жаңа қырынан ашылып, оның шекараларының кеңейе түсуі ... ... ... ұлы ... бай ... ... Пирамидалар мен храмдардың аса қомақтылығы, патша сарайларының таңғажайып сән-салтанаты, монументтік мүсіндер мен қабырғалық өрнектердің молдығы -- ... бәрі ... мен ... Азия ... аралаған Ежелгі Эллада көпестері мен теңізшілерін қайран қалдырды. Гректердің асқақ қиялын Ежелгі Шығыс халықтарының діни ұғымдарынан туған фантастикалық құбыжықтар ... де ... ... ... ... мифологияның тамаша туындыларына ұқсас нышандар табылды. Грек қалаларының бай құл иеленушілері металдан жасалған көркем бұйымдарды, ұқыпты ... ... пен ... ... ... ... ... бағалады. Өнердің осындай шығармаларымен таныстығы грек құмыра өрнекшілеріне зор ықпал ... ... олар ... ... көшіру жолымен еліктеген жоқ. Өзге мәдениет жетістіктерін қабылдаған ... ... ... өз ... байыта отырып, творчестволықпен қайта қорытты. Ежелгі Шығыс мифологиясы ... ... ... ... өрнектеу өнерінде арыстан денелі, әйел басты, құс қанатты тылсым сфинкстер, қанатты, жылан құйрықты дию-пері адамдар, бүркіт ... ... ... -- ... ... дердің аруағы есептелетін адам басты құстар -- сиреналар, азуы ... ... ... ... ... ... ... Құмыраларда құдайлар бейнелері және Гомер эпосындағы шайқастар көріністері мен түрлі хайуандар пішіндері: бұқалар мен ... ... мен тау ... ... мен су ... арыстандар мен ірбіздердің бейнелері жиі кездесті. Мысыр мен Алдыңғы Азия өнерінің сәндік өрнектеріне еліктеу ... ... ... ... ... ... ... мәнерленген құрма жапырақтарын, лотостың гүлдері мен қауызын пайдаланды. Әйтсе де б. э. ... VIII ... ... ... ... ... ... өрнектерінде сюжетті- хикаялы бейнелерге қарағанда ою- өрнеіске орын аз бөлінді.
Протоаттикалық лутрофер.Керамика. Париж.Лувр
Шайқас пен аң ... ... ... ... ... шеберлері тапсырма берушілердің қызық та ғажайып бейнелерге құмарлығын, олар Шығыс ... ... ... ... ... ... ескерді. Б. э. бұрынғы VII ғасырда құмыраларға ... ... ақ саз ... ... ... ... ... Геометриялық ыдыстардағы реңі бірыңғай сүлделік ою-өрнектерден басқаша өң беру үшін суретшілер ... ... із ... ... ... ақ және ... барқын сырмен айқындайтын жұқа сұлбалық суретті қолданған. Шұбырып бара жатқан аңдар пішіндері құмыраның дөңес бүйіріне бірінен соң бірі ... ... ... ашық кеңістік ою-өрнекпен толтырылған. Мұның бәрі қабырғалық өрнекке ғажайып сән, керемет көрік беріп тұратын, оларды өрнекті кілемдерге ... ... ... ... ... мен ... пішініне тамаша жарасатын. Б. э. бұрынғы VII. ғасырда қалыптасқан кескіндеме стилі ... ... ... Шығыс өнеріне еліктеуші) деп аталды.
Кілемдік стиль Элладаның алдыңғы қатарлы сауда-қолөнерлік кәсіп ... ... Оның ... ... ... Хиос аралдары, кішіазиялық қалалар, олардың арасында Милет, сондай-ақ солтүстік Пелопоннестің аса ірі орталықтарының бірі Коринф көрнекті роль атқарды. Бұл қалалардың көзе ... ... ... ... ... үшін ... істейтін. Кілемдік стиль құмыра- ларының саудасы Оңтүстік Италияға, Сицилияға, Этрурия мен Қара теңіз жағасындағы грек отарларына керамика бұйымдарын жеткізіп беретін ... және ... ... қолында болды.
Б. э. бұрынғы VII ғасырдағы көзешілік өнерінің таңдаулы туындыларының біріне солтүстік Пелопоннесте б. э. ... 640 -- 630 ... ... ... ... шарап құтысы (грекше ) жатады. Оның өрнектері бірнеше қатарға орналасқан. Ең жалпақ фризде гоплиттер шайқасы көрсетілген. Ауыр ... ... ... ... ... сап ... екі ... сыбызғы үнімен бір-біріне қарсы ұмтылып барады. Алдыңғы саптағылар ... тік ... ... ... ... Келе ... ... кескіні қимыл-қозғалыстың бір қалыпты ырғағын айқындап көрсетеді. Суретші қару- жарақты: айдарлы, биік ... ... мен ... ... ... ... самғап ұшқан қырандар бейнесі, Медуза Горгонаның бет пердесі, сондай-ақ бұқалар мен арыстандар басы салынған шұбар ала ... ... ... ... бейнелеген. Екінші фризден салт аттыларды, төрт ат жеккен күймені, отырған сфинкс пен аңшылардың арыстанмен шайқасын ... ... Аң ... ... ... фриздер асқан әсерлі, әдемілігімен, жандылығымен көзге түседі: ит ... аңшы ... ... ... тұр, ... түлкі мен қоянды қуып жеткен. Өмірден алынған сан алуан оқиғалар сюжеті шебердің байқампаздығын аңғартады.
Аттикалық қызыл пішінді ... Б. э. ... жыл ... ... ... музейлер
Суретші қара лақты, ақ, қызыл барқын сырды, сондай-ақ сары және ашық күрең ... ... сары ... ... ... тамаша әсер туғызатын әрлі өрнек жасаған. Б. э. бұрынғы VII ғасырдың аяғында алдымен Коринфте, одан соң басқа да грек қалаларында ... ... ... ... б. э. ... VI ғасырда аттикалық керамикада гүлденудің шырқау шыңына жеткен қара пішін өрнегімен орын алмасты. Мұнда афинылық көзешілер енгізген ... ... ... ... роль ... ... қою қара лақты пайдалана бастаған олар саз ... ... соң, ... ... қызғылт реңге айналдыру үшін аздап жосамен сырлайтын. Ою-өрнек әшекейлер салынбайтын ... ашық ... ... мен ... ... ... сияқты жылтырап көрінетін. Қара пішін стилі одан бөлшектерді ... ... ақ және қан ... ... баса ... тәсілін ала отырып, сұлбалық әдісті ығыстырды. Бірте-бірте қабырғалық өрнектің ... ... ... ... ... ... орап тұратын фриздермен пішіндерді орналастыру жүйесі жоғалды. Олар ыдыстардың бүйіріне еркін орналастырылған көп ... ... ... орын ... э. ... VI ғасырдағы афинылық шеберханалар құмыраның сан алуан түрін: амфораларды, шарап құятын шаралар -- киликтерді, таза су ... ... -- ... мен кратерлерді жасады.

Пән: Мәдениеттану
Жұмыс түрі: Реферат
Көлемі: 15 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 400 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
Б.з.д. VII-VI ғғ. Грек мәдениеті. Грек-парсы соғыстары. Хронологиялық кесте жасау9 бет
Б.э. дейінгі VII - VI ғасырлардағы грек мәдениеті9 бет
Гректің классикалық дәуірінің мәдениеті42 бет
Ежелгі Грекия мен Рим мәдениеті11 бет
Ежелгі Грекия мен Рим мәдениеті туралы14 бет
Ежелгі Грекия мәдениеті4 бет
Классикалық кезеңдегі грек мәдениеті, Октавиан Август принципаты (талдау жасау)10 бет
Антика әлемінің мәдениенті10 бет
Ежелгі Қытай мәдениеті10 бет
Ежелгі Грекия16 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь