Аймақтық экономиканы басқару мәні мен мазмұны

Аймақтық саясаттың мәні мен міндеттері және оларды жүзеге асырудың өзіндік механизмдері бар (1-сурет). Макроэкономикалық саясаттың құрамдас бөлігі бола отырып, аймақтық саясат әрбір аймақтың экономикасының тиімділігі мен бәсекеге қабілеттілігін арттыру арқылы экономиканың тиімділігін көтеруді өзінің басты мақсаты етіп қояды. Қойылған мақсатқа жету үшін, әрине, міндеттердің қойылуы шарт. Олардың қатарына: мемлекет пен жекелеген аумақтардың мүдделерін үйлестіру, аумақтық дамудың әрекетті механизмін жасақтау, сонымен қатар аймақтың ресурстық, ғылыми, еңбек әлеуетін барынша пайдалану жатады. Осы суреттен көрініп тұрғанындай, аймақтық саясаттың мақсаты, міндеттері мен жүзеге асыру әдістері мемлекеттік реттеудің басқа бағыттарымен өзара тығыз байланыста Мемлекеттегі әрбір аймақ өзімен-өзі жеке дами алмайды, өйткені басқа аймақтардың даму барысына зиянын тигізбес үшін оның ерекшеліктерін де ескеруі тиіс. Сондықтан да экономиканы мемлекеттік реттеу жүйесіндегі аймақтық саясаттың маңызы ерекше бола түседі. Мемлекет әрбір аймақ үшін бағдарлама жасап, сол бойынша аймақтар өзінің даму бағытын жүзеге асырады.
Аймақтық саясатты нақты қальштастыру үшін еліміздің кеңістікті айырмашылық себептерін көрсету қажет. Оларға жататындар төмендегілер:
- еліміз аймақтарының табиғи-климаттық жағдайының айырмашылығы;
- аймақтың өнімділігін анықтайтын табиғи ресурстарды пайдалану бағыты, саласы және ауқымы. Бұл фактор тек ауыл шаруашылық, сондай-ақ пайдалы қазбаларды игеру ғана емес, өнеркәсіпті орналастыру жағдайына және халықтың өмір сүру жағдайын ұйымдастыруға да әсер етеді;
- аймақтың орналасуының «күрделі» жағдайы, соның әсерінен шығындар артып, бағаның өсуі туындайды. Бұл аймақтың көлік және байланыс қызметтерінің дұрыс дамымауына, оның экономикалық даму деңгейіне ықпал етеді;
- инновация енгізу жағынан артта қалуы, өндірістің ескі құрылымы;
Пайдаланылған әдебиеттер

1. Власова Т.В. Материктердің физикалық географиясы А 1984 ж.
2. Ерамов Р.А. Физическая география Зарубежной Европы. М. 1973 г.
3. Серия – «Страны и народы» Зарубежная Европа и Азия М. 1979-1982
4. Атлас мира: Западная Европа. М. 1973. 54 с.
5. Биро П., Дреш Ж. Средиземноморье. М. 1960
6. Грацианский А. Н. Природа Средиземноморья. М. 1971.
        
        Аймақтық экономиканы басқару мәні мен мазмұны
Аймақтық саясаттың мәні мен міндеттері және оларды жүзеге ... ... бар ... ... ... ... бола ... аймақтық саясат әрбір аймақтың экономикасының
тиімділігі мен бәсекеге ... ... ... ... ... өзінің басты мақсаты етіп қояды. Қойылған ... ... ... ... қойылуы шарт. Олардың қатарына: мемлекет пен
жекелеген аумақтардың мүдделерін үйлестіру, аумақтық дамудың ... ... ... ... ... ... ... еңбек
әлеуетін барынша пайдалану жатады. Осы суреттен көрініп ... ... ... ... мен ... ... ... реттеудің басқа бағыттарымен өзара тығыз байланыста жүзеге
асырылады.
1-сурет. Аймақты басқару ... және оның ... ... ... ... аймақ өзімен-өзі жеке дами алмайды, ... ... даму ... ... ... үшін оның ерекшеліктерін де
ескеруі тиіс. Сондықтан да экономиканы мемлекеттік ... ... ... маңызы ерекше бола түседі. Мемлекет әрбір ... ... ... сол ... ... ... даму ... жүзеге асырады.
Аймақтық саясатты нақты қальштастыру үшін еліміздің ... ... ... қажет. Оларға жататындар төмендегілер:
- еліміз аймақтарының табиғи-климаттық жағдайының айырмашылығы;
- аймақтың өнімділігін анықтайтын табиғи ресурстарды ... ... және ... Бұл фактор тек ауыл шаруашылық, сондай-ақ ... ... ғана ... ... орналастыру жағдайына және халықтың
өмір сүру жағдайын ұйымдастыруға да әсер ... ... ... ... ... соның әсерінен шығындар
артып, бағаның өсуі ... Бұл ... ... және байланыс
қызметтерінің дұрыс дамымауына, оның экономикалық даму деңгейіне ықпал
етеді;
- ... ... ... ... қалуы, өндірістің ескі құрылымы;
- елдің экономикалық даму тенденциясы;
- тауар өндірісіне әсер ететін ... даму ... ... ... ... және ... ... нысандары,
саяси жағдайы, аймақтың даму тарихы және т.б.;
- орналастырудың физикалық факторлары: ... ... ... ... бар ... ... жоқ болуы, байланыс жүйелерімен
қамтамасыз етілуі, өндірістік инфрақұрылым;
- ... ... ... ... ... ... ... орталықтардың бар болуы және т.б;
- ... ... ... ... ... есепке алынбауы;
- орталық пен аймақтар арасындағы өкілеттіліктер мен міндеттерді жіктеу
үрдісінің толықтай аяқталмауы.
Сонымен қазіргі кезеңдегі Қазақстан ... ... ... ең алдымен шектен тыс аумақтық теңсіздіктерге жол ... ... ... ... ... тиіс. Бұл жағдайда орталықтандыру мен
орталықсыздандырудың тепе-теңдігі қажет. ... орай ... ... ... ... ... ... мәдени, демографиялық
және т.б. ... ... ... ... сан ... ... ... болады.
Нарықтық экономикаға өту барысындағы аймақтық саясат біршама өзгермелі
болып келеді. Әрбір аймақтың ерекшеліктеріне қарай, кейбір аймақта ... ... ... ... үшін ... ... режимді
қолдау жеткілікті болса, басқасында экономикалық белсенділікті ынталандыру
қажет, келесі біреуінде, аймақтық экономикаға экономикалық және ... ету ... ... ... ... еліміздің және оның жекелеген ... ... ... етуге және қойылған мақсаттарға жетуді
көздейтін мәселелерді ... ... ... Ал, ... ... ... ұлттық мақсаттарға жету үшін аймақтық дамуды басқару болып табылады.
Батыс Еуропадағы бағдарламалық әдіс және жоспарлау механизмдері
Берілген әдіс механизмдерін үш ... ... ... ЕО ... экономикалық және әлеуметтік интеграцияның дамуына ықпалын
тигізетін құрылымдық қордың бағдарламалық әдісі;
2. Аймақтық экономикалық құрылымдарды жетілдіру үшін ... ... ... ... ... германиялық жүйесі. Бұл
жүйе федералды үкімет пен жерлердің келісу нәтижесі болып табылады.
3. Мемлекет пен аймақтар ... ... ... ... ... көрсетілген барлық ұйымдардың ... ... ... бар, ... ... ... ерекшелігі: аймақтарды дамытуға
басқарудың әр түрлі элеметтерін ... ... ... олардың
күштерін біріктіреді
2-кесте
Батыс Еуропадағы бағдарламалық әдіс және жоспарлау механизмдері
|Бағдарламалы|Құрылымдық Қордың ... |СРЕR ... пен ... әдіс және ... ... |экономикалық |аймақтар арасындағы|
|жоспарлау |(ЕуроОдақ) ... ... ... ... үшін |келісімдер |
| | ... ... |
| | ... шешу | |
| | ... | |
|1 |2 |3 |4 ... жобалау кезеңі ... ... ... ... міндет» |СРЕR келісімдер |
| ... ... ... ... ... |
| ... қор ... ... ... негізін |
| ... ... ... ... |құру және оларды |
| ... ... Осы ... ... ... отыру. |
| ... ... ... ... ... ... аймақтарға |
| ... ... ... Қолдау |бөлінетін қаражат |
| ... ... ... ... ... |
| ... бөлінетін |қалыптастыру және | |
| ... ... ... ... | |
| ... |қаражаттарды бөлу | ... ... ... фед. |СРЕR-дің әрбір |
|іктерді бөлу|аумақтың қажеттілігі |органдары мен ... ... бөлу |
| ... ... ... ... деңгейде |
| | ... ... ... |
| | ... бірге |шешім қабылдауға |
| | ... және ... ... |
| | ... ... ... |
| | ... ... етуі мүмкін |
| | ... | |
| | ... | ... ... ... ... ... ... ... |Әр жыл ... ... ... ... қағидалар |біртұтас ұлттық |жоспар негізінен |
| ... ... ... ... ... |
| ... мен ... |құрылады. Осы |
| ... ... Ол ... ... |
| ... ... және |ережелерден және |заңдар мен |
| ... ... ... ... |ұсыныстар негізінде|
| ... ... ... ... ... |
| ... өтеді |нақтылайтын ... ... |
| | ... ... ... |
| | | ... |
| | | ... ... |
| | | | |
|1 |2 |3 |4 ... ... деңгейдегі |Құрамына бірдей |Ұлттық жоспар |
|іктерді бөлу|билік органдары ... ... ... |
| ... ... ... аймақтық |құрылады. Осыған |
| ... ... ... өкілдері |байланысты мемлекет|
| ... ... ... ... |пен ... |
| ... өз |Комитеті ... |
| ... ... |серіктестік туралы |
| ... ... ... Жерлерге|жоспарлы келісімдер|
| ... және ... ... ... |
| |ЕО ... |Жердің билік | |
| ... ... | |
| | ... | |
| | ... | |
| | ... | |
| | ... | ... ... және ... ... кезеңі ... ... ... ... ... ... |
| ... ... ... ... |
| ... жобаларға |мақсаттар мен |бағдарламаларды |
| ... ... ... ... ... ... |
| ... ... ... | |
| ... ... ... | |
| ... бағалау, |қаржыландыру. Жоба| |
| ... және ... ... | |
| |ең ... ... | |
| ... қолдау |қабылдануын және | |
| ... ... ... асуын | |
| ... ... ... ... | |
| ... | | ... ... ... жобаның |Әрбір қатысушы ұйым|
|іктерді бөлу|жасалған деңгейде |орындалуына жауап |өзі ... |
| ... ... |береді. Мониторинг|жобаны өз құзыреті |
| ... ... ... |шегінде жүзеге |
| | ... ... |
| | ... ... | |
| | ... | |
| | ... | |
| | ... ... | ... ... ... ... та, ... та
деңгейлерді қамтитын аймақтарды әлеуметтік-экономикалық дамыту жүйесін
енгізудің айқын артықшылықтарын ... ... ... ... ... ... мүмкіндік беретін жалпы қағидаларды
белгілесе, аймақтық деңгей ... ... мен ... ... ... ... ... даму аясындағы жинақталған
тәжірибелері аумақтарды дамытуға қатысты мақсаттары ұқсас болғандықтан, әр
аймақтың өз ерекшеліктеріне сай ... ... ... ... құрудың еуропалық тәжірибесі айқындағандай, олардың
табысты болуы үшін ... ... мен ... ... ... ... ... өтуді жөн санаймыз. Ең алдымен, нашар және күшті дамыған
аймақтар арасында ... ... ... қажет. Нашар дамыған
аймақтарды дамытуға қаражаттарды бағыттауға мүмкіндік ... кез ... бөлу ... ... шарты - жақсырақ және нашар қамтамасыз
етілген аудандар арасындағы «ынтымақтастық пактінің» болуы.
«Ынтымақтастық пактісін» жалпы мақсатқа сай құрылатын кез ... ... ... ... ... жүйе екі ... енгізілуі мүмкін:
тікелей және жанама. Тікелей әдіс елдің барлық аумағында аймақтық ... ... үшін ... ... ... ынталандыруларды көздейді,
дегенмен, нашар дамыған аумақтар үшін ынталандыру артығырақ болады.
Жанама әдіс те ... ... ... Оған экономикалық кеңістікте
дамыған аймақтардың «қолайсыз» аймақтардың ... ... ... ... ... артықшылықтары жатады.
Аймақтық басқарудың тиімділігін арттыру жолдары
Аймақ экономикасын басқару тиімділігін қамтамасыз ету – ... ... ... және нарықтық реттеу бойынша
сәйкес механизмдерді қалыптастыру мен шаралардың тұтас кешенін ... ... ... күрделі проблемалардың бірі болып табылады. Аймақтық
проблемалардың ерекшелігі – ... шешу үшін әр ... ... билік органдарының да, жеке кәсіпорындар мен ұйымдардың да,
сондай-ақ ... ... ... органдарының да қатысуы талап
етіледі. Осымен байланысты ... ... ... механизмін
жетілдіруді өзара байланысты және бірін-бірі өзара толықтыратын үш ... ...... ... ... басқару механизмін одан
әрі жетілдіру;
екіншісі – ... ... ... ... ...... өзін-өзі басқару әдістерін жетілдізу.
Аймақ экономикасын басқару механизмін ... ... ... ... ... ... экономикасын басқару механизмінің негізінде барлық
аумақтарға өмір сүру мен еңбек ... тең ... жету үшін ... беру және әрі ... ... ... ... теңестіру жатса, ал аймақтық менеджмент пен жергілікті өзін-өзі
басқару механизмі тұрақты экономикалық өсуді қамтамасыз ету мен ... ... ... ... үшін ... ішкі ... және ... ресурстарды барынша пайдалануға бағытталады.
Бірінші бағыт жөнінде айтар болсақ, макродеңгейде ... ... ... ... мен ... ... ... Оған дәлел –
1996 жылдың қыркүйек ... ... ... ... аймақтық
саясатының Тұжырымдамасы және оны жаңартуға жасалынған әрекеттер, 2000 жылы
жасақталған 2015 ... ... ... ... ... ... даму және ... Тұжырымдамасы мен Схемасы, мемлекеттік билік
органдары тарапынан ... ... ... ... ... қабылданып жатқанын айғақтайды.
Жалпы алғанда осы жасақталған құжаттар негізінен жекелеген аймақтардың
әлеуметтік-экономикалық даму деңгейіндегі ауытқуларды ... ... ... ... ... құруға, оны әртараптандыруға, ауыл
шаруашылығын көтеруге, ауылдық ... ... ... ... ... ... және әлеуметтік инфрақұрылымның дамуына көмек
көрсетуге, дағдарысты аймақтар мен экологиялық қолайсыз аймақтарды қолдауға
бағытталған макродеңгейде аймақ ... ... ... қалыптастырудың
негізгі тәсілдерін анықтайды. Дегенмен, осы уақытқа дейін бұл механизм жан-
жақты жасақталды ... ... ... да оның ... әрекет ету
бағыттары мен жекелеген құралдарын нақтылау қажет.
Нарықтық реформалардың жүргізілуі мен аймақтар арасындағы сараланудың
күшеюі олардың біразы ғана ... ... өсу мен ... ... ... ... орай аймақты баскару механизмі мемлекеттің,
аймақтардың, әр ... ... ... мен ... ... ... отырып, барлық аймақтардың проблемаларын шешуге бағытталуы тиіс.
Сонымен, аймақ дамуын баскдру механизмінің ... ... ... кіретіндер:
• Қазақстан Республикасының экономикалық, әлеуметтік, ... ... ... сақтау;
• аймақтардың әлеуметтік-экономикалық теңсіздігін ... ... ... ... ... ... ... қазіргі талаптарына сәйкестендіру;
• барлық аймақтарда табиғатты ұтымды пайдалану мен адамдардың өмір ... ... ... ету;
• мемлекеттің унитарлық құрылымымен анықталған өкілеттіліктер шегінде
аймақтардың дербестігін қамтамасыз ету.
Түптеп ... ... ... ... ... барлық аймақтардың
күшін бірктіре отырып, елдің тұрақты ... ... ... ... әл-ауқатын көтеруге бағытталғаны жөн. ... ... ... ... ... өмір сүрудің белгілі бір сапасына
кепілдік беретін теңдестірілген аймақтық дамуды қамтамасыз етуі тиіс, ... ... ... ... ... ... ... қоршаған ортаның жағдайындағы және т.б. аймақаралық
айырмашылықтарды теңестіруді көздеуі қажет.
Аймақтар дамуын ... ... ... ... ең ... ... және ... деңгейлердегі билік органдарының
бірлесіп әрекет ету мәселесін шешу керек. Жүзеге асқан жағдайда ... ... ... ... ... ... тиімділігін
айтарлықтай арттыруға ықпалын тигізетін бірқатар шарттар бар.
Бірінші және негізгі шарт – ... ... ... ... ... ... және ... әлеуеті
жағынан әр түрлі болғандықтан, ... ... ... ... ... ... шарт – ... түсуші субъектілердің арасындағы экономикалық
өкілеттіліктерді айқын бөлу, бұл, ең алдымен, орталық пен ... ... ... ... және ... ... құзыреттерін шектеуге қатысты.
Үшінші шарт – аймақтардың экономикалық еркіндігін кеңейту, бірақ, ол
аймақтық саясаттың ... ... ... ... керек.
Пайдаланылған әдебиет:
Г.С.Смағұлова. «Аймақтық экономиканы басқару мәселелері». Оқу құралы.
Алматы, «Экономика». 2005.

Пән: Экономика
Жұмыс түрі: Материал
Көлемі: 9 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 200 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
Аймақтық бюджеттi қалыптастырудағы меншiкке салынатын салықтың экономикалық мазмұны47 бет
Қаржы нарығының мәні мен құрылымы41 бет
“Аймар” ЖШС-ң ұйымдық-экономикалық сипаттамасы, есеп және қаржы жұмысын ұйымдастыру73 бет
"Қазақстанның энергетика жүйесі."8 бет
«Алтын сапа» сапа деңгейі20 бет
Азия және Африка елдерінің 2000-2015 жылдарындағы халықаралық аренадағы орнына сипаттама16 бет
Азия және Африка елдерінің 2000-2015 жылдарындағы халықаралық аренадағы орнына сипаттама беру13 бет
Азия-Тынық мұхиты аймағындағы негізгі интеграциялық үдерістер17 бет
Азия-тынық мұхиты аймағындағы қауіпсіздік мәселесі46 бет
Аймақ мемлекеттік басқару объектісі ретінде6 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь