Сараның өмірлік әлеміне шолу жасау

ЖОСПАР:
КІРІСПЕ ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... 3
1 ТАРАУ
САРАНЫҢ ӨМІРЛІК ӘЛЕМІНЕ ШОЛУ ЖАСАУ.
1.1 Өнер бесігін тербеткен ару қыз . Сара. ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... .6
2 ТАРАУ
ЖЫР ЖӘНЕ ШЫҒАРМАШЫЛЫҚ ҚАСИЕТ.
2.1 Түмен сөздің түйінін шеше білген дара ақын ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... .13
2.2 Сара қыздың жырлырындағы ерекшелік ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... .20

ҚОРЫТЫНДЫ
3.1 Сара мәңгілік өшпес мұра қалдырған өнер иесі ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... .31

ПАЙДАЛАНҒАН ӘДЕБИЕТТЕР ТІЗІМІ ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ...33
        
        ЖОСПАР:
КІРІСПЕ.....................................................................
...............................................3
1 ТАРАУ
САРАНЫҢ ӨМІРЛІК ӘЛЕМІНЕ ШОЛУ ЖАСАУ.
1.1 Өнер бесігін ... ару қыз – ... ... ЖӘНЕ ... ... ... ... түйінін шеше білген дара
ақын.............................................13
2.2 Сара қыздың жырлырындағы
ерекшелік.....................................................20
ҚОРЫТЫНДЫ
3.1 Сара мәңгілік өшпес мұра қалдырған ... ... ... ... көзі – ... ... жататыны мәлім.
Әрбір өнер иелерін тәрбиелеп қанаттандырған да, оның ... ... ... ... де сол халықтық қазына қайнары. Әр талапкер өзінің туған
топырағындағы дәстүрлі өнерді ... оны ... ... ... өркен
жаяды. Шығармаларын өзі өскен орта, басынан кешкен өмір фактілері, тағдыры
тап қылған ...... ... ... ... Жеке ... күйініш –
сүйініші мен тәлімдік өрнектерін кестелеуден бастап, ... ... ... ... шығармашылық өсу – жетілу
заңдылықтарын ... ... өнер иесі – Сара ... ... ... ...... бай.Ерлері мен қыздары өмір
сапарын бірге кешіп, болашақ мүдделерін қоян – ... ... ... ... өркенді өмірі, өрелі істері олардың ең ... ... ... Атадан балаға, анадан қызға, ағадан ... ... өмір ... ... үлгі - ... ... зейінді де зерделі
ұрпақ мирасы қалыптасқан. ...... ... – жұрағат өсіп, әлем
кеңшілігін иемденген.
Өнер салаларының өсу жолында талай тамаша ... бой ... ... ... да, ... да ... ... талабына сүйсініп,
табыстарын тамашалап, шабыстарына шаттанып, жүзден озған ... ... жүн, ... мыс етпеуге тырысып баққан. Ұлдан ардагер
азамат, қыздан ақылына ... сай ... ... ... ... ... топ ... шабыт шақырып, қанша шапса да бір ... ... ... сан саңылақ қыздар сыннан сағы ... ... ... ... ... Күнбала, Тоғжан, Айжан, Ақсұлу, Айсұлу,
3
Жантөлі, Мақта, Ажар тағы басқа ... ... ... – ақпа ақындардың
алтын алқасы. ... ... ... ... ... ақ, 15-17 ... ... сақа ер ақындармен тайсалмай тайталасқа
түскен, өнер асырып, жүлделерге ие ... ... ... ... арулар тобының алдыңғы қатарында қолына өнердің көкжасыл туын ұстап,
аршынды адыммен алдыға ұмтылып, нөсерлі ән шырқаған Сара қыз ... Ол ... ... ... ... даңқын асырған ақпа ақын. Иә, бұл аяулы
ақын, ару Сара, сымбатты сұлу Сара, даңқты дара қыз Сара – 19 ... ... ... ... таң шолпаны болып сәулесін шашқан нұлы Сара.
Асқан ақылынан азап шексе де, ... ... ... ... ... ... бас ... аңсап зар шеккен – мұңды Сара қыз. ... ... ... ... өнер ... түсірген, рухани мәңгілік
азық сыйлаған – ... ... ... ... пен ... символы болып аты
ел есінде сары алтындай сақталған өмірлі Сара.
Бұл курстық ... мен Сара ... ... ... ашып және ... ерекшелігі мен құрылымына тоқталып өтсем деймін.
Курстық жұмыстың негізгі мақсаты: Сараның жеке өмірімен танысу,
Сара ... ... ... Сара ... айтыстары мен толғауларына
талдау жасау.
Курстық жұмыстың негізгі міндеті: Сара ... ... ... Сара шығармашылығындағы замана бояуын көрсете ... ... ... Сара ... қазақ халқының
әдебиетінде алатын орны.
Курстық жұмыстың өзектілігі: Көп зерттеменің тобықтай түйінін шығару.
4
Курстық ... ... Бұл ... ... ... бөлімінен, ал кіріспе бөлімі екі ... ... ... екі ... және ... бөлімнен тұрады.
5
1 ТАРАУ
САРАНЫҢ ӨМІРЛІК ӘЛЕМІНЕ ШОЛУ ЖАСАУ.
1.1 Өнер бесігін тербеткен ару қыз – Сара.
Халқымыздың ғасыр бойы ... ... ... өзін ... ... өлең ... ... – Сара Тастанбек қызы 1853 ... ... ... Ақсу ... ...... ... туып өскен.
Әкесі Тастанбек ерте өліп, оның інісі Жайсанбекті қамқорлығында қалады,
Сара ... ... ... жоқ – ... ... ... тауқыметін тартып
өскен. Шешесі Уазипа, інісі ... сол ... ... шыдамай ерте
тізе бүгіп, қаза тапқан. Ал, Жайсаңбек болса, ... ... ... ... ... ете ... бұзықтар құрған тұзаққа өзін де, жас
өспірім Сараны да ... ... азап ... ... жарияланған
Өтепберген Ақыпбекұлының мәліметі ... ... ... ... ... ... ... арашалап, ғылымға керек
деректер берген. Ол Сараның 1853 жылы туып, 1907 жылы көз ... жылы ... ... ... ... жерленгенін
(Қапал ауданы), Біржанның көмегімен азат болып, Бекболға қосылып, бес бала
сүйіп өмір кешкенін, әкесі ... пен ... ... ... шаруасының
болғанын анықтайды.
Сара заманына салқын жүзбен ... ... қуат ... ... ... Кезі ... күні туар ... күнін армандаудан танған жоқ.
Жас жүрегі кеудесіне сыймай тынымсыз соғып, көңіл қошын таба ... ... ... ... армандарын сауық кештерде, бас қосқан жиындарда өлеңмен
толғады. Зар – ... ... ... сай – ... ... ... ... берді.
Аңырап ақ домбыра боз інгендей,
Наз мұңым қос ішектен шығады
еңірей.
Той – ... ... ... ... болдым енді жағым сенбей.
6
Жан сезімі ояу тыңдаушыны селт еткізбей қоймайтын жүректен ... ... ащы зары ... еріксіз елітіп, зарықтырады. Қайғысыз пенде
жоқ кездің мұңдастары бірге қайғырып, әнін ... ауыр ... ... жекжат жеңгелері Сараны өз қомқорлығына алып, бойын түзеп, киімін
бүтіндеп, өнерін ... ... ... көп ... бір ... киімдерге жырғалады.
Көркейіп сырт пішінім өзгергенмен,
Ызғарлы із жүректегі мызғымады.
Балғын көңілді шарқ ұрғызған шынайы сезімдердің әсері ... ... ... ... ... ... ... өлең, ән
ұялайды. Талапты жастың қанат қағар сәті түседі. өнерге әуестік оны ... тап ... Сара – ... ... қобызшысы Молықбай ақынмен
кезігеді. Қазақтың басқа да ақпа ақындары сияқтыСара да ... ... ... ... ... ... ... Зейінді жас аға ақылын мүлт
жібермей, өнеріне бас иіп, ... ... ... ... қарамастан,
санасы да, қабілеті де тез қалыптасып, алқалы топ алдында ақындық сыннан
өтіп, көркем сөз ... ... ... Домбыраға да Сара он жасынан – ақ
әуес болып, жыл өткен сайын ән мен музыканы ... ... дем ... ... ... күй қобызында Молықбайдың
Үкісін домбырамның толоықтайын.
Аралап өмір сырын, бойым сергек,
Саралап алды – ... ... мен адал ... өлең ... салу ... болды енді ермек.
Жүрегінің жалыны бар талапты жастың жаны, ерте ме, кеш пе жарқ ... ... ... ... ... ... ... жүріп, 15 жаста –
ақ ол ел аузына ілініп, ақын Сара ... ... ... ... ... Арслан ақындармен кездесіп, айтыс ... ... ... Ермек, Құдайбергендермен айтысады. Түбек, Бақтыбай
сияқты аға ... да ... ... ... мен ... ... де сай,
сындарлы сұлу Сара болып бой жетеді.
Сараның осы тұстағы сұлу бейнесі оны көзі көрген адамдар естілігінде
де, ... ... ...... де айқын. Оларды Тәңірберген
Қалилаханов пен Сайлаубай Қайнарбаевтар да ... ... ... ... де, мына бір ... ... әдемі келбет – кескінін
келтіре кетсем:
Майысып бұраң белі ... ... кең ... ... өнер ... ... тілі бал ... құрышы боп, жүрек қапқан.
Әжімсіз он саусағы – бәрі де аппақ,
Ауызы – алтын сағат, ерні – қақпақ.
Кірі жоқ отыз тісі ... ... ...... бойы ... ... ... шырынындай шәрбат судың.
Көмкере қара көзді біткен кірпік,
Төгілген ... ... ... биік ... ... ... қолаң шашы қос бұрыммен.
Көп адам көрмегенін айтып отыр-
Сындарлы сұлуларды Сараға тең...
Келтірілген жолдардағы Сара портреті сомдалып ... ... ... ... ... сымбатты сурет емес пе? Сараны кейінірек ... ... ... сіңілісі Биғайша, қайын ағасы – Мырзағұл, көргеннен – көне көз
Дәмелі, Әділбек естеліктері, Қалилаханов тапқан деректердің ... ... ... ... де Сара ... ... бір сырлы, сұлу сымбатты, дана
қыз болып көрінеді. Олар ... бой ... ... ... айтысқан Біржанның
суреттеуіне де сай келеді. Барлық ... де Сара ... ... сұлу ... Сара - өмір бойы мұқтаждық, панасыздық қасіретімен ... ... ... ... ... ... ізгі ... аяулы жас
түлек. Оны халқы аялап өсірді, түлетіп бақты.
Ұшырған тәрбиелеп ақ тұйғынмын
Алтынмен жібек ... ... өзі де бұл ... ... – ді. Амал не бой жеткен қазақ
қыздарының тағдыры ескі салт ... ... ... зар ... өткен
емес. Қазақ әдебиеті жасаған сан сұлулар мүсіндерінің мұңды тағдыры – ... ... ... танытар мәңгі – ескерткіш. Мысалы: Абайдың «бір
сұлу қыз ... хан ... ... ... теңдік таппай қорланып,
жартастан суға құлаған сұлу тағдыры, кейінгі ақындар ...... ... ... сұлу, Қаракөз сияқты қазақтың аяулы сұлуларының
қайғылы тағдырларын Сара да өз басымен ... Бой ... ... – ақ ... ... «Ақ ... ... ақ батаның» зарына ілікті. Он үш жасар балғын
Сараны тумысынан кеміс, ... ... ... ... ... ... дұрыс адамы өз болғандай ең бейшара қорына қосақтауды ... ... ... өгіз дауының бітімді рәсімді таралғы ... ... ... ... ... ... ... күндік кимешегін кию қаупі
төнеді.
Сараның ендігі мақсаты тек ... ... ... ... ... сүруді ойлау емес, ең алдымен басына бостандық алу ниетінде ... Он бес ... он жеті ... дейін ол Жиенқұл қармағынан құтылу ... ... ... сүйеніш – жоқсысы жоқ, қаршадай қыздың ... ... ... ... үні ... да ... ... Сараның шегінер жері
қалмайды. «Шешінген судан тайынбайды» деген емес пе, батыл әрекет
9
істеуге тиіс ... ... «Бас ... ... да тіл ... жоқ» ... даналығы оған сүйеніш болды. Күннен – күнге ашына түскен жас өрен тез
шынығып, шаршы топ алдында өз ... ... ашып ... зар ... ... сай – сүйегін сырқыратарлық сөз күшін табады. Қонақтар
бұтақ - ... ... ... ... ... ... түгел құқықсыз әйелдер қауымының мұңын көтеріп, қазақ қоғамының
надандық ... ... ... қырандай жарқ етіп, шапшып шығады.
Қатарластарына, апа – жеңгелеріне қаратып жалынды сөз ... ... кеми ... ... ... балғын жаңа талап.
Арман боп ақ жүрекке қадалды оқ
Қандайлық атты екен жау сығалап..
Көз жетпес ой түбіне білімім аз
Ағайын, аясаңдар дертімді жаз.
Білетін ... ... апа ... ақ ... ... ... жүректен шертілген бұл сияқты назды сөздерге құлақ қойып,
қойнын ашар жанашыр жандар да табылады. ... ... ... ... құлағына тиеді. Мұндай қауымның әлсіз де болса, ащы өзегін өртеп ... ... адал ... ... Көп ... Сара ... ... түсінер, қоштар қалың елінің бар екеніне көзі жетті. Саяси көзі ашыла
бастады. Зерделі – ... ... ... тез жетілді. Тізе қосып, тірлік
көрсетудің қажеттігін аңғарды.
Түсіндім тағдырымды көппен бірге,
Жеңіске жете алмайсыз ... ...... көп ... ... ең ... ... тілге.
Замана қайшылықтары, әсіресе, кедей – кепшік пен әйел жұртының
құқықсыздығы ... ... ... ... ... ... Қалың малды құдалық салты, оны малданған ескі есер қауым
замандар бойы талай ... көз ... ... ... қалып келе
жатқандарын батыл әшкерелейді. Кейбір жоқшылық көрмей өмір кешкен ... ... өзі де, осы ... ... мойындарымен көтеріп,
ауыр зілдің астында бой жаза алмай, арманда ... ... ... ... ... ... ... да ұғындырмақ болады.
Болғанмен малды, жанды кейбір ана,
Көңілінде көбінің – ақ болған жара.
Әйелдер әлемінің терең сыры екен,
Зарлаған деп ойласам ... ... ... ақ ... – қыз ... ... бар ма?
Әйелге бұл заманда атқан таң жоқ...
«Ақ бата, ақ қой қаны» - деген атақ,
Әрқашан көлбеңдеп алда ... мал ... ... ... малды байлардың бағын ашып, өмірлері
қызғылықты өтсе де бір жөн. Асылы, еріксіз ... көз ... ... «көңілдер» әрекеттері нәтижелі бола бермеген. Зорлықпен бас
қосқан зарлы жұбайдың ... ... ... сезілмеген. Зарлы жанның шын
сүйген жар шықпаған. «Махаббатсыз дүние бос»- болып, қайран өмір ... ... Шын ... ... ... ... сезімін, жарқын лебізін көрмей
құлазыған өмір кешкен. Түйілген қабақ, аларған көз, күпті көңіл, төсекке
төгілген көз жасы ... де ... ... ... тұрмыс құруға
жол бермеген. Сондықтан да халық бақ, дәулет ... ... ... кем ... ... пен ... ... жоқ, ғашықтық жолы бір
басқа»,- деп махаббат сырын терең түсінген. Адам жанының отын ... ... ... ... оған кір ... пәк тұта ... ардың ісі.
11
Кісілікке тән сезім. Махаббатпен санаспаған санасыздарды Абай айтқандай,
хайуанға қосу ... ... ... ... оның ... ... қойған
қарапайым қауымның түсініктері осындай адамгершілік қағидалардан туындаса
керек.
12
2 ТАРАУ.
ЖЫР ЖӘНЕ ШЫҒАРМАШЫЛЫҚ ҚАСИЕТ.
2.1 Түмен ... ... шеше ... дара ... жылы ... сезген Сара барған сайын ... ... ... амал – ... ... түседі. Бас бостандығы
талаптарын ашық көтеріп, тыным таппайды. ... өмір ... ... бірі ... ... ... түңіліп, дәрменсіздік көрсетуден,
босқа өлуден бас тартады. Батыл сөз ... ... ән ... ... Тастанбектің атым – Сара,
Арман көп, ауызыма, халқым, қара.
Қорғалар көп ішінен бұта ... боз ... мен бір ... ерте ... ... ... ... кіндігімді буған менің.
Жеткізіп сабырлықпен ұстап бақпай,
Бәйге қып, топқа қосып, тұмар тақпай.
Желкемді ... ... ... ... ... ... ... жасырамын, елім, сенен,
Еріксіз бір жетіммін дертім терең.
Адамдай құтыла алмас құлға бердің,
Көрдіңдер қанша жазық – жала менен.
Сара өзінің ... ... ... ... сыры ... ... екенін айта алды. Егер әкесі тірі болып, ол ... бірі ... ... қорлыққа душар болуы екіталай екенін:
Бүйтер ме ем, болсам егер ... әкем ... төрт ... ... ... Сөз ... – ау деген еті тірі адамдардың бәріне де, мұңын
шағып, құландай күңірентіп, құлындай шұрқырайды. Ел ... ... ... би, ... да сөз ... ... ара ... жанашыр ағайын
таппақ болады. Бірақ, ондайлардың бірде – біреуі құдыреті күшті Маман,
Тұрысбектің алдына ... ... ... ... қырдағы қазақ пен
қырғыз, ойдағы өзбек пен татар, қала ... ... ... орыстың іскер
пайдакүнемдеріне түгел таныс, әрі беделді буржуасы Тұрысбек кезіксе шайнап
тастайтын құтырған бурадан бір ... ... ... Оның үстіне Меккеге
барып, пайғамбар әулетін көріп, құдай алдындағы күнәларынан да, «тап – таза
ада» болып келген ... ... кім не ... Байлық, билік, қажылықты
қолына түгел ... ... оңы ... ... ... ... жөн айтып кім не өндірер? Қоғамдық дамудың жаңа
бағытын бағдарлап, көрікті көк ... ... ... ... ақылды,
ақшалы саудагердің алдынан кім өтер? Оның алдын көріп, арызын айтудың өзі
Тұрысбек ... ... көп ... де ... ... өзге ... ойы жоқ. Сара олардың арам
сырын дәл басады. Өзінің обалын ... ... ... Бәрінің ниеттері
бір арамзалар екенін жұрт ... ... ... ... ... өз қадірін
термелейді.
Жетім деп кемсінбесін мені
ағайын,
Қорланбас қорланғанға сөзім
дайын.
Аумағы ат ... ... ... топ ... ... олардан үміт үзген Сара енді өз арын ... ... көзі ... ... Ел – ... ... шақырып,
қамқорлық талап етіп, аждаһаның аузына ... ... ... ... ... ... ... сенен тұрмай –
жатпай.
Көрінбей көп ішінде ... ... қуып ақ ... ... ... ... қажының қолында екенін, әсіресе,
өзінің ... тек сол ғана шеше ... анық ... Сара енді ... ... ... ... шағуды , арызын өз аузынан айтып беруді
мақсат етеді. Бұдан басқа жол ... – ды. ... және оның ... ... ... ... сол ... ортаға жақын жүріп,
көптеген келді кетті қонақтар мен өнер адамдары ... жиын ... ... ән ... ... ... қанат сермен,
Ағысқан асыл сөздер қиял тербеп.
Бостандық бір басыма алмас па екем,
Болатын еркін жүріп еліме ермек,-
деп өзінің ... ... алу ... ... Жиылған жұртқа, ел
әкімдеріне жалғыз – ақ тілек айтады. Ол – ... ... ... ... жылай – жырлай,
Қайғыға қажы қосқан шыдай алмай.
Өшетін көрінеді арман оты
Қоржиған Жиенқұлды құдай алмай.
Тұрысбек қажыға тура барып арманын ... ... ... ... ... Есімбек болыстың жайын жағалайды. Сараның ... ол ... ... да таң қалдырған. Жас қауым орталарында алып,
әнін тыңдаудан жалықпайды. Бай ауылы ... де ... жас ... ... мұңдарын еске алып, бірге қамығады. Сараға жандары ... ... ... ... ... ... ... бәйбішесі
жылы шырай білдіреді. Өз қарамағына алып, қасында ұстап, өнеріне қайран
қалады. ... ... ... ... ол ... ... Сайлаубектің өз сөзімен айтсақ: «Сараның өнері мен мінез ... ... ... ... отау тіккізеді, оны ... ... өз ... ... ... ... жаны бар. Асылы, асқан талант иесі, сымбатты
сұлу, үлбіреген жап – жас ... ... жан ... ... ... ... ... қадірлемей, обал дегенді білмей бір рет қаталдық таныту
тым тұрпайылық болар еді ғой. Сән ... ... ... ... ... ... жол бермеске керек. Біздіңше, қазақ - өнер сүйгіш,
еркіншіл ... ... пен ... ... да ... ... ... бет бұрған ел. Халық тілегімен, өнер иелерімен санасатын кез –
буржуазиялық жаңалықтардың әсерлі кезеңі. Ұлттық ... ... ... ... ... жаңа
дәуір. Оның үстіне салт бойынша ұзатылған қыздың ел аралап жүрген қызға
қадір – құрмет білдіреді. ... ... ... ... Ән салып, өлең
айтып, домбыра, қобыз ... ... да өтіп ... ... ... ... ашық айтуына еркіндік туады. Аталмыш жағдайларды
Сара жақсы пайдаланылады. Айтар ... ... жоқ. ... ... бәрі ... ... ізсіз қалып, нәтижеге жеткізе алған жоқ.
Бірақ елден – елге тарап, сара дауысы ... ... қыз мұңы ... ... даласының кеңістігіне тез жайылды. ... ... ... ескі қалың мал салтына лағнет айтып, әйелдердің бас бостандығын,
махаббат азаттығын талап етіп жатады. Сараның тек ... елі ғана ... Алыс ... Арқа жайлаған қалың өлек хабарлы болады. Өнер
адамдарының да Сара ... ... ... аз емес –ті. Сара ... ... оның ... ... ... беру қажеттігі көзі ашықтар
мүддесіне айнала бастайды. Тұрысбекке ... өз ... ... ... ... ... білдірушілер кезігеді. Орынбай, Әсет,
Жүсіпбек, Абай, Біржандардың құлақтарына шалынады. Асылы, Біржанның Сараны
іздеп алыс ... ... ... сыр бар. Ол бұл ... ... ... ауылында болған. Онымен кеңесіп, ақылдасып, ұйғарысқан. Сараны
іздеп барып, ... өз ... ...... оған аяушылық
білдіріп ... ... ... ... ... Абайдан шыққан идея болуы ғажап емес. Бұған тағы бір дәлел, кейінірек
болса да, ... ... жете ... Оның ... есек алып, ардақтауы.
Әбдірахман өліміне байланысты қайғысын бөлісу, оның сүйегіне келген
адамдарға – Мағауияларға көрсеткен сый – ... ... ... ... хаты. Не болғанда да Біржан сапарының шын мақсаты Сараны іздеп барып
айтысып, басына түскен мұңдарын бетіне басып, ... ... ... қайту
болмаса керек. Азап шеккен Сараға азаттық әперу көзделіп, өнерге ...... ... бұл екі ... ... мүдделері болған сияқты.
Сондықтан да Біржан басқа айтыс ақындарынша ... ... ... ... ... оның ... талап етеді. Тіпті, Сарамен мұңдасып
кетеді. Қайткенмен де атағы жер ... ... ... ... ... ... ... саңылағымен кездесуі, елеулі оқиға. Ол әсіресе Сараның
тағдырына мықты әсер еткен кездесу. Бұл тұста Сараның ақындық ... ... ... ... ақын қыздарының бірі ме деп ... ... ... ... бірі ... ... кездесетін бірегейі, асқан ақыл
иесі, сөз өнерінің бәйге бермес жүйрігі екендігі баршаға аян ... ... ... жиын ... ... ... ... бұрын кездесу сәтін түсіре
алмай жүрген Тұрысбек қажымен Сара бетпе – бет кездесіп, тілдесіп, мұңын өз
ауызымен айтып, қиянатын ... ... ... тапты. Бұл – Сараның
көптен бергі армандарының бірі. Бөтен елден келген Біржанның ... ... ... ... ... жақсы сәт?! Қажының бұлтарар қалтарысы
қалмай қояды. Ілкіде, ол: ... ... ... «ақ батаны» бұзу, ол
мүмкін емес» деп кері ... ... ... ... ел іші ... ... Жүлдесін беріп, сый – ... ... ... ... - деп ... көптің алдында ұятты болып, алыс
өлкелерге жаманат даңқы шығып кету ... ... Ақыл – ... ... тартыс келешегін болжай алды. Сондықтан Сараның басына
17
бостандық ... оны ... ... Есенбек болыстың қолына беруге мәжбүр
болды. Осылайша, Біржанның ... келу ... екі ақын үшін де ... ... ... белгілі дәрежеде Сараның бағын ашады. Айтыста
жеңілген де Сара емес, «Ақ ... ... ескі ... ... тобы ... Бейне бір жаңа адамгершілік идея мен ескі салт ... ... ... ... ... салтантат құрғаны елес береді.
Осылайша, айтыс жанры поэзияның үлкен жүгін арқалап, ... рөл ... бұл ... ... ... ... әйелдерге берген теңдік деп
түсінуге болмайды.Тіпті Сараның өзі түгел бостандыққа ие болған ... ... ... ғана ... Алда ... ... тағы тұр. Ол салт бойынша
жесір ерден кетсе де, елден кетпеуі керек. Сондықтан Тұрысбек ... ... Ол тек ... ... ... ел алдындағы беделін сақтап қалу үшін
істеп отыр. Қиянатқа жол бермейтін, құдай ... да, ... ... да, ... алдында адамгершілік арға да дақ түсіргісі жоқ. Іші
түтін болса да, ол сыртын бүтін ұстайтын қу. өзін ол елге ... ... ... танытпақ мінездер де көрсеткен. Кейінірек Тұрысбек біраз
істер ... ... ... ашушы болып танылғысы да келген. әрине,
бұның бәрі ... ... ... ... оны тазы ... ... ... Жинеқұлдан азат болғанымен, махаббат юостандығын алған жоқ.
өзі сүйген Үсенбайға қосылған жоқ. ... сол ... ...... ... ... де, Сара мұны ... көрді. әйтеуір дені сау,
қатардағы ... ... ... ... ... ... оны
теріс адам демейді. Сарамен санасқыш, ниеті түзу жар болды. Жастары да тым
алшақ емес ... ... 16 жыл ... ... ... ... ... бес
бала ұрпақ қалған деседі.
Сараның бойына тым жас ... ... дерт емін ... ... ұлғайып, айықпаған. Көп жылдар бойы көрген қорлық-зорлық салдары оны
өршітпесе, бәсеңдете алмаған. Шер мен ... толы ойлы – ... ... ... дерт ... ... берген. Ақыры аяулы ақын Сара
1907 жылы дүние салған.
Ақынның азғана ... ... ... ... қилы кезеңдерден
өткен. Жас шағының бәрі қасірет пен ... жоқ – ... ауыр ... ... дүние қызығын, талант рахатын көрмеген. Кеудесін арман мен
мұң дерті кеулеп, өмірінің гүлін ... ... ... ... солған. Сара да қазақтың сан ару ... ... ... ...... ақын, саналы суреткер, көркем сөздің шебері. ... ... ... шағын. Оның үстіне зертелу жағы кенже.
Сондықтан жиналу жағы кеміс. Сараны көп ... ... бір ... ... кездейсоқ кездесіп, Біржан мен тілдесіп, жеңіліс тапқан бейшара
қыздың бірі ме ... ойда ... ... ... ... ақын ...
болмағаны туралы мәселе көтеріп, аталмыш ... ... ... ... де меңзеп жүрді. Олар Біржан мен Сара ақын
кездеспеген де, ... ... Әріп ақын өз ... ... ... ондай шаршы топқа түскендей ақын болмаған. Тіпті Сара Тастанбек қызы
емес, болса Сұтанбек дегеннің ... Ал, ол ақын емес ... ... ... де тарады.
Аталмыш пікірлердің жалғандығын – зерттеу жұмыстары біржола дәлелдеп
шықты. ... ... ... Сара ... ... ... ... жарым кереғар пікірлерді қолдаған да емес – ті. Сараның ... ... таза ... оның ... ... бар ... ... ұйғарым да қабылданды, мысалы, Сараның туған жеріне есекрткіш орнату,
оның атын ... ету, ... ... түсу жолындағы ұйғарымдар
болғанды. Шығармашылық адамдары, ғалымдар Сараның тарихи рөлін ... ... ... ... көн ... Олар «Біржан мен Сара айтысы»
туралы пікірлерді тиянақтап, Сараның әдебиетке ... ... ... мақала,
19
очерктер,зерттеулер жарияланды. Ізденіс үстінде қолға түскен шығармаларын
топ – ... ... ... жариялап тұрды. Осы бір ізгі ... ... бірі – ... ... Ол 1950 ... екінші
жартысынан бастап, күні бүгінге дейін Сара шығармаларын зерттеп, нәтижелі
еңбек етіп жүр. Нәтижесінде ақын шығармаларының тұңғыш ... ... ... «Жазушы» баспасынан бөлек кітап ретінде шығарды. ... ... ... Сара ... бұл жинағы ақын шығармашылығын жете тану үшін
маңызы зор еңбек.
2.2 Сара қыздың жырлырындағы ... осы бір ізгі ... ... ... алғашқы тапқан
деректерін қорытып, 1958 жылы «Жұлдыз» (5-саны) журналына мақала жариялады.
Кезінде өріс ... ... ... ... ... пікірлерге тойтарыс
берді. өзі тапқан жаңа ... ... Сол ... ... осы ... ... ... қызыға қарсы алды. Оның
ізденістерін құптады. Соның бір ... ...... ... ... ... пікірі. Ол 1959 жылы «Ақын Сара» мақаласында:
«Қалилаханов аса ... ... ... ... ... құндылығы, ол
жалғыз ғана мұрағатта отырмай, ел ... ... ... ... ... ... қорытындыға келген... »,-деп жазған-ды.
Сараның ақындық шығармашылығын гауһар қазынасы бір жинақпен ... ... ... зерттелу ісі қазір алдыңғы кезекте. Тағы талай
туындылары табылып, санаққа ... өлең ... асыл ... молайтары,
ақын талантының әлі беймәлім сыры мен қырының ашыла түсуі талассыз. Аталған
«Тодағы тоты» жинағына ... он ... ... мен ... ... ... ... Бұл шығармалар – арнайы сөз етуге тұрарлық ... ... өнер ... ... ... оқырмандарымыздың
өзіне әсер етер
20
көркемдік құны жоғары шығармалар. Бұнда да ақын өз ... ... ... өзек етеді. Көбінесе ол ... - өзі ... ... Өмір ... ... ... ашып, ескі салт – санаға наразылық білдіреді. Талай тарихи
адамдар мінездері бейнелеп, көркем ... ... ... ... ... адамгершіл ойлар түйіндейді. әділеттік жодарын меңзеп,
азаттық аңсайды. Ақын өзінің алтын ... жан ... ... ... ... ... ... жинағы ақынның «Тағдыр тәлкегі» атты
көлемді туындысымен ашылады. Бұл - өзінің құрылысы мен ... ... ... ... ... ... әксі ... жетім қалғаннан
кейінгі өмір жолын ... – аяқ ... ... ... ... туыстарынан оғаштанып, жапан түздегі жалғыз бекетке қыстаған жоқ-
жітік отпасының көрген азапқа толы жағдайсыз тұрмысының ... ... ... ... ... мен ...... азабын тартқан, қамқоры
жоқ лажсыз отбасының ажарсыз көрінісі көз ... кино ... ... ... қалған дәулет жоқ, табыс табар кәсіп жоқ, ... лаж жоқ. ... ... ... ... ала ... лаңы жұтып,
одан пайда орнына зиян көріп, қаршадай қыздың, басы маталады. Қайғы ... ... ... ... ... қараша үй,
Көмілге қар астына қараша үй.
Кетеклі Жайсаңбекті Арнай алып,
Тартуда жылауменен жаңаша үй.
Күн ... ... ... ... озды,
Хал кетті, ас таусылды, киім тозды.
Қамалға жетім-жесір қараша үйге,
Қайтадан ... ... ... ... ... ... ойлап,
Серпілді көзіне арам ұшқын ойлап.
Жағдайы Жайсаңбектің еске түсіп,
Болды оған табан асты бір шарт қоймақ.
Шақырып Жиенқұлы өз үйіне,
Сөйледі содан кейін сәл ... бір ... қыз ... де ... ... ... ауыр жағдайға душар болған Сараға, оның бейшара анасына қол
созған жан жоқ. Жәрем етер ел ... ... ... ... ... ... бұлардың қайғысына қасірет қосып, Сараның сау басын саудаға салды.
Жинеқұлға қосақтап қорламақшы. өмір мен өлім ... тап осы бір ... ... ... сөз, ... ақыл ... бір – ақ адам ... Ол
бекетші қарт болады. Дастаннның қорытынды бөлімінде ... ... еш амал ... ... ... ... дем береді. Ақыл айтады.
Жүрегіне үміт отын тұтатып, бойына жылытады. Дастан оптимистікпен, ... Сөз ... ... ақын ... ...... шындық.
Бекетші қарттың көзі ашық – Ішкі Ресейде болып жатқан саяси күрестерден
хабардар ... Жеке ... ... де мол, ақ ... ... ауысар дәулеті болмаса да көзі көріп ... ... ... ... ... отыра алмаған. Қолынан келген көмегін аямай, Сараның өзіне
ақылшы болған. өмірден түңіліп, ... ... ... өзге амал ... оған ... ... ... дүние шыр айналып, ескінің күлі көкке
ұшуы мүмкін деген ... жаңа ... ...... ... ... ... туралы, әңгімелер айтып, өмірден үміттендіріп отырған.
Бұл Сараға жігер беріп, өз мұңын ашып ... жар сала ... ... үміт күнін елестетіп,
Жас жанды ұйытқандай апыл-тапыл...
22
Жағалай Жаркөз деген жардың басын,
Сорлыға түсірді алғаш күн шұғыласын....
Енді мен жар басына жайнай шыққан,
Нұр шашқан ... гүл ... ... ... маңызды шығармасы – «Жүрек» деп аталады. Дастанның
мазмұны қызық. Жергілікті халық аңыздарының ... ... өлең ... герой жалғыз өзі түн жамылып, Қапал ... ... ... ... аталатып бөлек шоқылары мен жоталарына қаратып сыр
шертеді. Тау, шоқы бейнелеріндегі өмірлері арманда өткен ... ... ... ... жете ... ... ... болған аяулы
ғашықтармен мұңдасады. өзінің сол аңыз қаһармандарымен өте ұқсас тағдырын
төгілте толғайды. Баян мен ... ... таза ... ... ... ... ... болғандарды аңыз негізінде ардақталады.
Ондай ақ ниет жандарды табиғаттың өзі аялап, ғашықтар ... – жер ... ... ... келе ... жырланады.
Баянның сол жүрегі болып бір тау,
Жоңғардың саласынан тұрады ... ... ... ... күн ... ... жау...
Осындай ерек біткен Жүрек тауын,
Жағалай біткен жасыл алма бауын.
Күн сайын жылы леппен жауып тұрад,
Кербез шың – «Кер» бұлтынан сепкен жауын.
Ақын ... ... ... тірі шерлі жүрегін тау-тас болып қалған
жансыз жүрекпен тілдестіреді.
Мұңдасып жер мен адам – екі ... ... ... ... ... ... қараңғылап,
23
Аспандап жұлдыз жымып, ай мүдіред...
Бүтін күн мойыныма түспек тұзақ,
Өмірім өтпес болды бұдан ... ... ... ... өлсем деймін «Жынды қыз-ақ!»
Сүйгендеріне қосыла алмаған екі жас жүрегі қай заманда да еркіндік
аңсап, кеудені кере тулай ... ... ... ... ... ... ... алас ұрды. өзінің жүрегімен жалғыз алысты. Ақыры жүректі ақылға
жүгіндірді. Өртенген жүректің жалынын сананың ... ... ... ... жоқ. ... берілген жоқ. Бойын жиып, берік байламға бел
буды.
Сара қыз, еліктеме ... ... тұр бұл ... қаяу ... ел ... болмай қалмас,
Өлме әзір, қорға өзінді, аялда сен,-
деп, өзінің толғауын оптимистікпен аяқтайды. «Жүрек» - ... ... ... орын аралық ерекше шығарма. Ол – ... ... ... Жер ... пен өз жүрегін толғантқан лирикалық қаһарманның
монологтары өте әсерлі. Махаббат еркіндігін аңсаған жастар ... ... ... ... пен ... ... танытар шығармаларға оның
«Ашындым», «Арсалаң алдында», «Ортақ мұң», «Аққу», «Қарлығаш», «Торығам»,
«Шымылдық», «Қош бол, ... «Көп ... ... ... атты арнау,
толғауларын да жатқызу орынды. Бұлардың әрқайсысы – көлемі шағын, мазмұны
терең, көркемдік құны ... ... Ақын ... ... ... ... ... мақсат-мүдде адамдар мінезі айқындала
түседі. Бәрінің өзегі – Сараның өз өмірі, өзіндей мұңдылар жағдайы, ... ... топ ... ... ... мен ... белгілі азаматтары, зиялы , зерек өнерпаздары. Жанын
жадыратар жер-суы, табиғат тынысы. Мысалы, «Ортақ ... ... ... ... ... ... бас ... жолындағы
армандары мен күрес күндерінен мәлімет берер ажарлы шығармалар. ... ... - ... ... ... ... ақын түсінде көрген
айдын көлдің бетінде жалғыз жүрген аққудың құзғын қара ... бас ... жеп, ... ... ... ... өзін сол ... жайсаң аққу
құсқа балайды. өзіне пана – ... мен елін ... ... көл ...... ... ... қалқып менің.
Сенемін, қара ізіме түскен жауға,
Мені де жегізбес деп халқым менің.
Аққудай бұдан-былай қанат сермеп,
Ағытсам асыл сөздер қиял тербеп....
«Қарлығаш» - ... ... ... ... сыр. өзінің ғашығын
білдіріп, хат жазған Әріпке жұмбақтап жауап қайырған Сараның бұл ... ... ... ... ... ... көп ... нәтижесінде гүл жарған, бой салған шынар,
оның басына қонған құзғын, сөлін сорған ... ... ... ... құс ...... ... әдебиетке лайық бейнелі
образдар. әрқайсысы қоғамдық-әлеуметтік ... ... ... ...... ... ... көрнекті шыңы сияқты туындылар. Тіпті
19 ғасырдағы әдебиетімізде өріс алмаған жаңа әдіспен ... ... ... ... ... атты толғауының маңызы да атап көрсетерлік. Қазақтың
«Әмеңгерлік» ... ... ... ақын ... орап, сұлу суреттер
жасай отырып бейнелейді. Ақын ... ... ... ... тамашалай
отырып, оның әдемі ажарына дақ салып келе жатқан ... ... ... – Хан Қонтәжісі болса, берісі – Тұрысбек қажы болып отырғанын
шебер ... ... кең ... ... ... әдемілігін аялауға
жаралған асыл жандар, бұлбұл, тотылар жанын ... жер ... ... безек қаққаны, қорқақ қоянның кебін киіп ... ... ... ... ... ... туған өлкесіне деген
құштарлығы, өмірге, табиғатқа көз ... ... ... қасиет-қадірін,
туған жердің ыстығын, табиғат әдемілігін ерекше шабытпен жырлаған. Жанға
жайлы жаз, күрең күз, ... қыс, көк ... ... гүл ... ... ... ... талантқа лайық керемет келісті сөз бояуын тапқан:
Көкжайлау, көтеріңкі ел, көңілді жаз,
Мал күйлі, ... ... ... ... тау ... өскен қайың.
Бұралып жел қозғаса айтады наз.
Жалтылдап жасыл жапырақ күн нұрымен
Ырғала – күле ... бір ... ... тиісіп, гүл сүйісіп,
Сырласып әрқайсысы өз сыбдырымен.
Келтірілген жолдардағы ақындық құдыретке таң қалмай болмайды. Қайыңға
тіл білдіріп, наз айтқызу, ... ... жан ... күле ... ... ... ... сырластыру кез-келген ақынның қолынан
келе бермейді. Нағыз суреткер жасар сұлу көрініс.
Кең жайылған шалғар көл, ... ... суы мол ... ... ... ... мөлдір бұлақ, жайлы жайлау, кең жазық, аспанмен тілдескен
қарлы, мұзды ызғарлы биік тау ... ... толы ... қыран құс
қонар сұсты «киелі» жартастар – түгел суреттеледі. Табиғат құшағын аялап
өскен ... ... ... ... ... жеткендей болады.
Жоңғардың жотасын тең екі жара,
26
Талқандай тау ... ... ... ... ... ... асау ... күшке тола.
Арудың бұрымындай Бұрқан бұлақ,
Басынан кербез Кердің төмен құлап.
Сұлудың өкше соққан шолпысындай.
Жайлаудың табанына тіреп ... ... ... ... ... адам ... ... иетін бас.
Жайнаған жаз нұрына қынасымен
Құбылып көрінеді ол-дағы жас.
Жайнаған ... бәрі де ... жас ... бүкіл өңір,
Өбісіп мал да, құс та, шөп те, гүл де
Жадырасып жас жарлардай жарқын көңіл...
Осындай, керемет табиғатты тыныстап, еркін өсіп, бақытты өмір ... ... Амал не, ... тамашалап, бой жазар жағдай көпшілікте
жоқ. ... ... ... ... ... ... ... өмір
қызығын тек дәулеттілер ғана көреді. Олар үшін дүние кең, игілік мол;
Қажы аулы сол жайлауда ... мәз ... ... ... ... ішіп бай-манаптар,
Қыдырып қыз іздейді қырсық қозып...
Ақын өмірдің ой-қырын түгел шолып, адам тіршілігін, еркіндігін, әйел
жұртының азаттығын, ... ... ... ... Соның тулаған толқынынан
сескенбей құлаш ұруға белін бекем буады. әйтсе де үміт жолы ... ... жоқ. өмір ... ... ... ... ... аузын ашып, жұтып
жібергелі тұр. Бірақ өмір тоқтамақ емес, оның ... ... ... ... Адам оған қонақ:
Дүние бір ұзақ жолдың керуеніндей,
Тоқтаусыз жүре ... ... ... ... ... ... ... мен - өмір шолақ...
Ақылды адам төнген қауіпті ... ... ... ... ... ... ... Асылы, Сараның «Қош бол, елім» толғауы нақ осы бір
шақтың шындығын ... ... ... ... шыңы – ... ... Бұл – ... өнерінің үздік үлгісі дерлік тұтас ... ... ... де, көркемдік суреттілігімен де, поэтикалық тапқыр тілімен де
құнды, шынайы шығарма.
«Біржан мен Сара ... ... ... ерте ілініп, жеткілікті
талдаудан өтіп, біркелкі танылған, көпшілікке жете таныс. Сараның ... ... исі ... паш ... де осы ... көркемдік
ерекшелігіне, құрылыс тұтастығына, сюжеттілігіне қарап, біз оны ... ... ... ... ... ... шыққан нұсқасын
түгелдей айтып беруші, айтыстың ... ... ... ... ... немен аяқталғанын - әлқиссасын ... ... ... ... ... ... ... жері туралы анықтама беруші де, айтыстың
негізгі шиеленіскен тұстарын, ... ... өзі мен ... диалогтарын
қайта жырлап беруші де Сара. Сараның өзі ... ... ... ... ... ... өзінің таза айтыстық сипаттамасынан
айырылып, тұтас өзіндік ... ... ... ... ... баспадағы екі нұсқасының да негізгі жырлаушы авторы. Айтыс
өткеннен бір жыл ... ... өз ... ... ... ... ... өзі-ақ ескерткен. Әріпке таңылып жүрген нұсқаның негізі де
Саранікі. Екеуінің айырмасы жоқтың қасы. Ал кездесіп қалатын кейбір ... ... ... не ... ... ... деп ұққан жөн.
Сара да қазақтың ... ... ... ... жанрында шыңдалған
саңлақ. Оның 1980 жылы шыққан ... ... ... тағы ... ... ... – Сара Біржанмен айтыспас бұрын
болған, оның шыңдалу ... ... ... ... ... ... сияқты қатардағы ел ақындарымен кездескен тұста,
шекісіп, дидарласып, той бастау жоралғылары үшін қағысқан ... ... ... ... ... тізіліп, ақындықтың ең жақсы үлгілерімен
суарылған. Халықтың поэтикалық тілдің шұрайлыларын қолданады. ... ... өзін ... ... ... теңеу, эпитет, метафораларын
меңзесе де жеткілікті.
Қамысты терең көлдің сұңқарымын,
Қаңғырған ілдірмейтін ... күн ... ... тоты ... ем ... ... ... өшпес,
Болат ем екі жүзді алмас кеспес...
Ақынның өзіне берген мінездемесі, кескін-келбет, түр-тұрпатын
бейнелеуі ең ... ... ... әсем портреттерден кем түспейді. Дана да
әдемі қыздың бейнесі сомдап соғылады.
Майысып нәзік ... ... ... түрлі дана кеудем өнер тапқан.
Сөйлесе май тамызған бұлбұл тілім,
Сықылды гауһар сағат нақыс жапқан.
Әжімсіз он саусағым бәрі де аппақ,
Болғанда аузым – ... ...... жоқ отыз тісім меруерттен
Ерінбей тіздіргендей адамзатқа – ақ...
Келтірілген жолдардағы ақындық айқындауыш сөздер ... ... ... еш ақын ... ... жаңа ... ... сағатқа,
ернін сол сағаттың қақпағына балайды. Халықтық тілдердің де ең шұрайлылары
таңдалынған.
Немесе:
Қырмызы қызыл жібек ... ... жас ... білегіндей,
Иығым тік сандалдың тірегіндей.
Бет алдым қоңыр қаздың кеудесіндей,
Тал бойым жолбарыстың жүрегіндей...
Ұшырған ... ақ ... ... ... құс ... тоты ... ... алтын таудай паң керілген...
Шәрбаттай ағып жатқан сөзім тұнық...
30
ҚОРЫТЫНДЫ
3.1 Сара мәңгілік ... мұра ... өнер ... ... ... ... жас ... білегіне, иығын тік
сандалдың тірегіне, бет алдын қоңыр қаздың кеудесіне, тал ... ... ... паң ... ... ... теңеулері – тек қана Сараға тән
образдар. Сараның осы өлеңін ... ... көз ... оның ... ... күн ... жарқ ... сөзсіз. Кез-келген суретші ақынның
портретін осы жолдарды оқып алып-ақ айнытпай жасауға ғажап емес.
Сөйтіп, Сара Тастанбекқызы – 19 ... ... ... зор үлес
қосқан көркем сөздің белгілі ... ... ... ... өмір бойы ... ақпа ақын. Қазақ поэзиясының суретшілік сапасын көтеріп, көркемдігін
зорайтқан, өзіндік өнерпаз. Еш шалдырмас топтан озған ... Асыл ... ... Поэзиямыздың қыздан шыққан кеменгері. ... ... ...... ... мен ... өмір ... бірге кешіп,
болашақ мүдделерін қоян – қолтық шешкен. Келешек ұрпақ қамы, өркенді өмірі,
өрелі істері ... ең ... ... ... ... ... ... қызға, ағадан ініге, ападан сіңіліне өмір тәжірибесі ауысып,
үлгі - өнеге болып, зейінді де зерделі ұрпақ ... ... ...
ұрпақ, қыздан – жұрағат өсіп, әлем кеңшілігін иемденген.
Өнер салаларының өсу ... ... ... ... бой ... жайған. Қызының да, ... да ... ... ... сүйсініп,
табыстарын тамашалап, шабыстарына шаттанып, жүзден ... ... ... жүн, алтынды мыс етпеуге тырысып баққан. Ұлдан ардагер
азамат, қыздан ақылына ... сай ... ... ... ... ... топ ... шабыт шақырып, қанша шапса да бір шалдықпай, сөз
өнері ... сан ... ... сыннан сағы сынбай қатар
31
өскен: Манат, Ырысжан, Ақбала, Күнбала, Тоғжан, Айжан, Ақсұлу, Айсұлу,
Жантөлі, ... Ажар тағы ... ... ... ... – ақпа ақындардың
алтын алқасы. Аталған арулардың көпшілігі қаршадай шағында
– ақ, 15-17 жастарынан ... сақа ер ... ... ... өнер асырып, жүлделерге ие болған, дәуірлік туындылар қалдырған.
Осынша арулар тобының алдыңғы қатарында ... ... ... туын ... ... ... ұмтылып, нөсерлі ән шырқаған Сара қыз болатын. Ол –
атақты Біржанмен айтысы арқылы даңқын асырған ақпа ... Иә, бұл ... ару ... сымбатты сұлу Сара, даңқты дара қыз Сара – 19 ... ... ... ... таң ... ... сәулесін шашқан нұрлы Сара.
Асқан ақылынан азап шексе де, ... ... ... ... ... ... бас бостандығын аңсап зар шеккен – мұңды Сара қыз. Қазіргі
гүлденген еліміздің аспанына ... өнер ... ... ... мәңгілік
азық сыйлаған – жомарт Сара. Асқан ақындық пен сұлулықтың символы болып ... ... сары ... ... ... ... ... ТІЗІМІ:
1. Қазақ әдебиетінің тарихы Х.Сүйіншіәлиев Алматы «Санат» 2006 жыл
2. «Бастауыш мектеп» журналы 2001 жыл №11 ... ... ... ... 1995 жыл №11, 12
4. «XVIII –XIX ғасырлардағы ... ... ... ССР Ғылым Академиясының баспасы Алматы 1962 жыл
33

Пән: Әдебиет
Жұмыс түрі: Курстық жұмыс
Көлемі: 30 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 500 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
Қазақстан Республикасындағы демографиялық жағдайды жөндеу мен негативті үрдістерді жоюының мүмкіндік жолдары26 бет
Біржан-айтыскер ақын5 бет
Біржанның өзіне дейінгі ақындардан өзгешелігі12 бет
2006 жылдың 11 мен 16-желтоқсан айында жарық көрген қазақ тілді бұқаралық ақпарат құралдарындағы Қазақстан Республикасы парламенті мәжілісінің қызметі туралы жарияланымдарға шолу52 бет
JSP, PHP, ASP Web программалау тілдеріне шолу. Сайт құру кезеңдері5 бет
Word терезесін шолу25 бет
Абай мұрасының зерттелуіне шолу23 бет
Абайдың әділеттілік туралы іліміне шолу6 бет
Азаматтық істерді сырттай іс жүргізу тәртібімен қараудың сот тәжірибесіне шолу9 бет
Азия елдеріне жалпы шолу4 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь