Бағалы қағаздар нарығын құру

КІРІСПЕ ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... 3
І БӨЛІМ. БАҒАЛЫ ҚАҒАЗДАР НАРЫҒЫНЫҢ ТҮСІНІГІ ЖӘНЕ ОЛАРДЫҢ САПАЛЫҚ ҚАСИЕТТЕРІ ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... 5
1.1. Бағалы қағаздардың түрлері және олардың жіктелуі ... ... ... ... ... ... ... ... ... ...6
1.2. Бағалы қағаздарды шығару және жекеменшіктендіру түсінігі ... ... ... ... ... ..12
1.3. Бағалы қағаздар нарығының қызметi және оның нарықтық экономикадағы атқаратын ролі ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ...16
1.4. Мемлекеттік бағалы қағаздар нарығы ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ..20
ІІ БӨЛІМ. ПАЙЫЗ НОРМАСЫ ЖӘНЕ ОНЫҢ МӘНІ ... ... ... ... ... ... ... ... ..22
2.1 Пайыз нормасының негiзгi экономикалық ұғымы ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ...22
2.2 Қарыз мiндеттемесi бойынша пайыз нормасы ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... .23
ІІІ БӨЛІМ. БАҒАЛЫ ҚАҒАЗДАР ОПЕРАЦИЯЛАРЫНЫҢ ЕСЕБІ ... ... ...26
3.1. Бағалы қағаздарды айналысқа шығару ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... .26
3.2. Қайта қаржыландыру операцияларының есебі ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... 30
ҚОРЫТЫНДЫ ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... 33
ҚОЛДАНЫЛҒАН ӘДЕБИЕТТЕР ТІЗІМІ ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ..
        
        МАЗМҰНЫ
КІРІСПЕ.....................................................................
...................................................3
І БӨЛІМ. БАҒАЛЫ ҚАҒАЗДАР НАРЫҒЫНЫҢ ТҮСІНІГІ ЖӘНЕ ОЛАРДЫҢ САПАЛЫҚ
ҚАСИЕТТЕРІ................................................................5
1.1. Бағалы қағаздардың түрлері және ... ... ... ... және жекеменшіктендіру
түсінігі......................12
1.3. Бағалы қағаздар нарығының қызметi және оның ... ... ... ... ... ... ... ... ЖӘНЕ ОНЫҢ ... ... нормасының ... ... ... ... бойынша ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... қатынастары экономикалық-
құқықтық механизмге негiзделедi. Бұл бағалы қағаздардың материалдық ... оның ... ... ... ... ... ... онымен
шектелiп қоймайды. Бағалы қағаздар кез келген мемлекеттiң төлем ... орын ... ... олар ... ... ... ... асырылады. Дәлiрек айтқанда, бұл күрделi қаржы ... ... ең ... ... ... яғни ... ... жүйесiндегi
ең өмiршең субъектiлер ғана ала алады.
Өзiнiң ұйымдық және құрылымдық ерекшелiктерiне орай ... ... ... ... ... және ... реттейтiн құқықтық
ережелермен қатар мемлекеттiң қаржы жүйесiнiң тұтас бiр бөлiгiн құрайды.
Мұндай жүйе ... ... ... ... қалпына келтiру
қажеттiлiгi туындаған кезде құрыла бастады.
Бағалы қағаздары бар әрбір иеленуші мынадай міндеттерді шешеді: ... ... ... ... ... ... алу барысында немесе ескі
үлгідегі біршама жоғары тұрақты табысы бар облигацияларды сатып алғаннан,
ол зиян ... – бұл ... ... проблемасы болып табылады. Сонымен
қатар бағалы қағаздар нарығының даму ... ... ... өту ... ... және ... ... талдау және
стратегиясын қамтитын бағалы қағаздар ... ... ұзақ ... ... - бұл ... ... ... табылады.
Бағалы қағаздар проблемасын шешу үшін:
1. Макроэкономикалық тепе- теңдікті қамтамасыз ету керек;
2. ... ... ... ... ... ... және
экономикалық қорғау керек;
3. Нарықтық ортаның бәсекелестік қабілетін қамтамасыз ету керек.
Қазақстан Республикасының ... ... ... ... құру ... одан әрi өрiстету мақсатында қажеттi шараларды жасауда. ... ... ... алу және жекешелендiрудiң ұлттық бағдарламасы
бағалы қағаздар нарығының негiзгi элементтерiн құру процесiн жеделдеттi.
Мемлекеттiк кәсiпорындарды ... ... ... ... құру ... ... ең тиiмдi механизмдерiнiң бiрi – акция шығаруды
пайдалану мүмкiндiгiн ... ... ... нарығының механизмi
экономиканың барлық субъектiлерiне инвестиция көздерiн алуға ... ... ... осы ... ... алуға мүмкiндiк туғызса, ал
облигация шығару ақша ресурстарын, оларды банктерден ... гөрi, ... ... мүмкiндiк бередi. Мемлекет ... ... ... да ақша белгiлерiн эмиссияламай, мемлекеттiк бағалы қағаздар
шығарумен шұғылданады.
Айтылған мәселелердiң барлығы ... ... ... ... ... ... ... яғни бағалы қағаздарды шығару
және сол қағаздар ... ... ... ... ... ... байланысты курстық жұмыстың басты мақсаты – қазiргi
экономикадағы ... ... ... және ... ... ... ... болып табылады.
І бөлім. Бағалы қағаздар нарығының түсінігі және олардың сапалық
қасиеттері.
Қазақстан Республикасы ... ... ... ... ... ... құқықты бекітілген нысанда және міндетті деректемелерді сақтай
отырып куәландырытын құжаттарды айтамыз. ... ... ... ... ... ... ... мәртебесіне ие болуы үшін қосымша
сапаларын анықтау қажет:
1. Бағалы қағаздар өз кезегінде меншік ... ... ... құқықты
немесе құжат иесі мен оны шығарушы тұлға арасындағы ... ... ақша ... ... ... қорларды инвестициялау туралы куәландыратын құжат
ретінде қызмет етеді. Бұл ... ... ... рөлі ... ... ... үшін өте ... Бұл жерде олар
инвестицияның жоғары нысаны ретінде басты рольде ... ... ... – бұл нақты активтерге талап етуі көрсетілген ... ... ... экономикалық мәнін түсіну үшін маңызды сәті –
олардың табыс әкелуі болып табылады;
Сонымен ... ... ... өтімділік, айналымдылық, нарықтық
сипат, стандарттылық, ... ... ... ... ... ... ... өтуге болмайды.
Өтімділіктің астарында бағалы қағаздардың сатылуы нәтижесінде ақша
қаражаттарына ... ... ... Ол үшін ... ... нарықта
айналыста болуы қажет. Бағалы қағаздардың айналымдық ... ... алу ... ... ... ... тауарлар нарығымен айналымды байланыстырып,
төлем құралы ретінде іске асырылады.
Бағалы қағаздар ерекше тауар ретінде, яғни ... ... ... онда жұмыс істеу ережелері бар ... ... ... ... бағалы
қағаздар нарығында сатылатын тауарлар ерекше ... ... ... ... ... – бұл тек ... ... табыс алуға құқық беретін,
бірақ нақты капитал ... ... жоқ ... ... ... ... олардың осы сапасымен анықталады.
Бағалы қағаздар нарығы басқа нарықтар сияқты күрделі ұйымдық және
техникалық ... ... мен ... ... ... Онда бағалы қағаздар баға кешенін қолдану арқылы сатып алу – сату
заты ретінде пайдаланылады, бұл жай ... ... ... ... түсу ... мен әдісіне байланысты
олардың нарығы алғашқы және ... ... ... Алғашқы нарықта жаңадан
шығарылған бағалы қағаздарды оларды алғашқы иемденушілеріне сатады; ... ... ... ... яғни олардың иемденушілерінің ауысуы.
Бағалы қағаздардың атаулы (атаулы құн – оларды шағыру кезінде анықталатын
бағалы қағаздар құнының ... ... ... және ... ... баға – дивиденттерді және пайыздарды есептеу базасы ретінде
нақты ... мәні бар және одан ... есеп ... қолданады.
Эммисиялық баға – бағалы қағаздарды алғашқа орналастыру кезіндегі ... ... ... Ол ... және ... ... деңгейімен
анықталады. Нарықтық баға – бағалы қағаздардың екінші нарықта айналу
бағасы. Оның ... ... пен ... ... әсер етеді.
Сонымен, бағалы қағаздар шаруашылық қызметте қолданатын әр ... ... ... ... олар ... ... ... бір белгілері
онда көрсетілген мүліктік құқықты ... үшін ... ... ... қағаздарды иемденудің мақсаты табыстылық, өтімділік
және қаржыландыру кезінде қажеттіліктерді қанағаттандыру болып табылады.
1. Бағалы қағаздардың түрлерi және ... ... ... ... – түсінігінде бағалы қағаздарға тиісті
жалпы және бірдей белгілердің ... ... ... ... ... қағаздар түрлерінің жіктелуін бөліп қарастыруға болады.
Бағалы қағаздардың жіктелуі – бұл бағалы қағаздардың өздеріне ... ... ... қағаздардың түрлерінің жіктелуі – бұл бір ... ... ... және ... қағаздарды басқа да түрлерге бөлу. Өз
кезегінде түрлерді одан әрі ... ... ... ... ... ... жіктеудің құрамына кіреді. Мысалы, акция – бағалы қағаздардың бір
түрі. Қарапайым акция бір дауысты ... көп ... ... ... ... мүмкін. Бағалы қағаздар жоғарыда айтылғандай белгілі бір
сипаттың жиынына ие.
Уақыт сипаттамасы:
1. Қызмет ету ... ... қай ... ... қай уақыт
кезеңіне немесе мерзімсіз;
2. Пайда болуы: басы өзінің бірінші негізінен келе ме немесе басқа бағалы
қағаздардан;
Кеңістік сипаттамасы:
1. Қызмет ету ... ... ... ... ... ... ... нысан
немесе қағазсыз, құжатсыз нысан;
2. Ұлттық белгісі: отандық немесе басқа мемлекеттік, яғни шетелдік;
3. ... ... ... қай ... шығарылған;
Нарықтық сипаттамасы:
1. Бағалы қағаздар негізінде жатқан актив түрі немесе оның шығу негізі
(тауар, ақша, ... ... ... және тағы басқа);
2. Иемдену тәртібі: ұсынушыға, атаулы, ордерлі. Атаулы бағалы қағаздар –
онда көрсетілген тұлғаның құқығын куәландыратынын ... ... ...... оны ... ... жатады. Ордерлі бағалы
қағаздар – ... онда ... ... Шығару нысаны: эмиссионды, яғни ішінде барлық бағалы ... ... ... ... ... келетін бөлек сериялар
бойынша шығарылады немесе эмиссиялық ... ... ... және ... ... ... ... эмитент түрі:
мемлекет, корпорациялар, жеке тұлғалар;
5. Айналыс сипаты: нарықта еркін немесе шектеулі айналады;
6. ... ... ... ... түрі ... ... мәні;
7. Тәуекел деңгейі: жоғары, төмен және тағы басқа;
8. Табыс көзі: бағалы қағаздар бойынша табыстың қандай да болса ... ме, жоқ әлде ... ... Қаражат салымның нысаны: ақша қарызға немесе меншік құқығын иемденуге
қаржылана ма;
Бағалы қағаздар сонымен қатар мерзімді және мерзімсіз болып бөлінеді.
Мерзімді ... ...... ... ... ... белгіленетін
бағалы қағаздар, әдетте олар:
1. Қысқа мерзімді – айналымда бір жылға дейін жүреді;
2. Ұзақ мерзімді – айналымда бір ... ... ... ... ... ... – айналым мерзімі шектелмеген бағалы
қағаздар, яғни олар ... ... ... және ... ... шығару кезінде
өтеу мерзімі көрсетілмейді.
Бағалы қағаздардың пайда болуының классикалық нысаны – қағаз, ... ... ... ... ... ... ... нарығының дамуы
бағалы қағаздардың көп түрінің, ең алдымен эмиссиялық нысанын ... ... ... етеді.
Инвестициялық – капитал салымы үшін объекті болып табылатын бағалы
қағаздар, яғни акциялар, облигациялар, фьючерлік келісімдер. ...... ... басқа нарықта ақшалай есеп айырысуға қызмет көрсететін
бағалы ... яғни ... ... ... ... ... үш ... бөлінеді:
1. Мемлекеттік;
2. Муниципалдық;
3. Мемлекеттік емес;
Мемлекеттік бағалы қағаздар – ... ішкі ... ... ... болып табылатын қарыздық бағалы қағаздар. Мемлекеттік
бағалы қағаздар ішінде ... ... мен ... және жинақ қағаздарының облигациялары кең тараған.
Муниципалдық бағалы қағаздарға ... ... ... ... ... емес ... ... корпорациялық және жеке қаржы
институттарымен ... ... ... ... ... міндеттемелері мен акциялары жатады. Жеке бағалы
қағаздарға жеке ... ... ... чектер жатуы мүмкін.
Нарықтық экономикада қалыптасып жатқан қаржы нарығының ең маңызды
элементi – бағалы қағаздар болып ... Оны ... ... ... ... ... вексель, сертификаттар және т.б. түрiнде
шығарады.
Акция – француз тiлiнен ... ... ... ... ... ... ... және дивиденд тұрiнде табыс алып отыру ... ... ... ... ... Ал дивиденд – латын тiлiнен
аударғанда бөлiнiске түсетiн ... ... ... ... ... яғни ... қоғам құрылтайшыларының алатын табысы, ... ... ... пайдасының белгiлi бiр бөлiгi болып табылады.
Шетелдiк тәжiрбиеде әртүрлi акциялар қолданылады: атаулы ... ... ... ... ... және ... бар ... бiр дауысты
акция, көп дауысты акция және дауыссыз акция. ... ... ... – акция курсы болып табылады. Акция курсы процент нормасына ... ... ... ... және ... бар акциялар
қолданылады. Қарапайым акциялар кәсiпорынның алынатын ... ... ... оның иесi ... ... жиналысына қатыса алады.
Ондай акцияның артықшылығы – оның иелерiне, акционерлiк кәсiпорынға немесе
банкiге ... ... ... ... жыл ... тұрақты белгiленген
дивидендтi төлеуде тұрады. Осы ... ... ... ... ... ... бiр ... – акционерлiк компания
жабылатын жағдайда бұл акцияларды ... ... ... ... мүлiктерiн сатудан түскен ақшаның бiр бөлiгi берiледi.
Акционерлiк қоғам – өздерiнiң ресурстарын ... ... ... ... ... ... басқа бағалы қағаздар шығару
жолымен жұмылдыратын кәсiпорындардың, ұйымдардың және ... ... ... ... ... ... ... жарғының
негiзiнде жұмыс жасайды және кез ... ... ... ...... ... қоғамдарды акциялардың бiршама ... iрi ... ... ... ... қоғамда үстемдiк етуге
мүмкiндiк беретiн акциялардың санын акциялардың бақылау пакетi деп атайды.
Облигация - ... ... оның ... ... ... ... бағалы қағазды мемлекет немесе кәсiпорындар шығарады.
Облигация, оның иесiнiң ақша ... ... ... және ... ... төлеу уақыты көрсетiлген нақты құнының орнын толтыру
мiндетiн дәлелдейдi. Процент, ... ... ... қарыздың барлық
мерзiмi бойына төленедi. Кейбiр облигациялар бойынша ... ... ... өтеу ... ... сатып алынатын баға мен
олардың иелерiне сатылған баға арасындағы айырмашылық ... ... ... түрi ... ... ... және
кәсiпорындар облигациялары. Олар атаулы және мәлiмдеушiге ... және ... ... ... ... ... өрiсi шектелген
облигациялар болып та шығарылады.
Вексель – заң бойынша ... ... ... ... ... иесiне вексель бойынша қарыз адамнан құжатта көрсетiлген соманы
белгiлi бiр мерзiмде және белгiлi бiр ... ... ... ... ... ... вексель несие құралы және төлем қаржысы ретiнде үлкен
роль атқарады. Вексельдiк мiндеттеме бiршама ... ... ... бiр ... ... көбiне не бәрi 1-3 айға берiледi. Вексельдер,
әдетте ... ... ... ... ал ... айналым жолымен
– ақшаның орнына жұмсалады. Вексельдi ... ... беру ... ... ... нысанындағы берiлу жобасы жолымен жүзеге асады.
Өздерiнiң нысанына қарай вексельдер жай және ... ... ... ... ... ... – бұл бiр ... бiрнеше адамның белгiлi
бiр ақша сомасын белгiлi бiр ... ... ... ... жай ... ... ... бiрнеше адамдармен берiлуi
мүмкiн.
Аударылатын вексель (тратта) – бiр адамның басқа бiреуге, ... ... бiр ақша ... ... бiр ... ... жазбаша
нысандағы бұйрық. Мерзiмi көрсетiлмеген аударылатын вексель мәлiмдеме
бойынша төлеуге ... ... ... вексель мәлiмдеме бойынша төлеуге
жатады.
Депозиттiк сертификат – бұл ... ... ақша ... ... ... сертификатта төлем және процент нарқын төлеудiң
белгiленген күнi болады. ... ... ... ... ... ... ... инвесторлармен, кәсiпорын және ұйымдармен
кеңiнен қолданылады. Депозиттiк сертификаттар, көбiнесе ... ... ... ... ... қаржылық емес корпорацияларымен сатып
алынады.
Жинақ сертификаты – ақша салушының депозитiн (белгiлi бiр шартты
уақытта алу үшiн ... ... ... ... сақтауға берiлген
бағалы қағаздар) белгiленген мерзiмi өткеннен кейiн оған берiлген проценттi
алу құқын ... ... ... ақша қаражаттарын депонентке
салғаны туралы жазбаша куәлiк. ... ... ... және басқа
банктермен шартта белгiленген процент бойынша белгiленген мерзiмге немесе
оны талап етуге дейiн ... ... ... ... және
мәлiмдеушi сертификаттары атаулы және мәлiмдеушi сертификаты болып та
берiледi. ... ... ... ... ал оларды сату заңсыз
болады.
Чек – белгiлi бiр нысандағы банкiден ақша алатын немесе алу – ... ... ... аударуға нұсқау жазылатын арнаулы құжат. Оларды
ақша және есеп айыратын чектер деп атайды. Ақша чегi бойынша банктен ... ақша ... Есеп ... чегi – чек ... есебiнен чек ұстаушының
есебiне ақшалай төлем жасау туралы, ерекше бланкiге толтырылған ... ... ... ... ... Ол ... ақшасыз есеп айырысу
үшiн қолданылады.
Қазiргi кезде кәсiпорындарда және еңбек ұжымдарында енгiзiлген
акцияларды ... ... ... ... әлi ... ... олар кәсiпорынның
капиталын құрамайды, акцияның сомасы оның иесiнiң талабы бойынша қайтарылуы
мүмкiн (нағыз акциялар қайтарымға жатпайды). Оның ... олар ... ... ... бюджетке қосымша қаржы түсiретiн көз ретiнде ... ... ... ... ... Ол ... ... және
тиiмдi жол.
Жұмыскерлердiң өз кәсiпорынның акцияларын иемденуi салыстырмалы түрде
қарапайым процесс. Ал ... ... ... ... ... күрделi
мәселе. Ол бiр-бiрiмен байланысты екi ...... және ... ... тұрады. Бiрiншi кезектегi нарықта бағалы қағаздарды
айналысқа шығару (эмиссиялау), ал екiншiсiнде – оларды қайта сату ... ... ... ... және ... түсінігі.
Бағалы қағаздар – ең алдымен мүлiктi иемденуге құқық беретiн ақшалы
құжат немесе қарыз ... ... ... берген қарыз мiндеттемесiн
айтамыз. Бағалы қағаздар ... ... ... ... екi түрлi болуы
мүмкiн:
1. Заң жүзiнде бекiтiлген жеке құжат ... ... ... жазу ... ... ... ... берiлсе, бағалы қағаздардың екiншi түрi
бойынша ... ... ... ... Оны ... ... ... сертификат деп атайды. Шығаруы жөнiнен бағалы ... ... ... тыс ... та ... ... ... тыс бағалы қағаздар
әлеуметтiк – ... ... ... ... ... ... ерекше түрi. Оларға жинақ облигациялары, зейнетақы ... ... ... ... ... ... жеке тұлғалар арасында орналастырылады. Бұл бағалы қағаздар
қазiргi кезде АҚШ-та кең тараған. ... ... ... ... ... облигациялары және зейнетақы облигациялары, оларға, мысалы,
АҚШ-та бiреуге жалданбай – ақ өз алдына қызмет ... ... ... ... ... Ал депозиттiк облигациялар қысқа мерзiмдi,
орта мерзiмдi, ұзақ мерзiмдi болып үшке бөлiнiп, тек жергiлiктi ... ғана ... Бұл ... шамалы болса да табыс ... ... ... босатылған өздерiнiң облигацияларын шығаруы мүмкiн.
Нарықтан тыс бағалы қағаздар әр ... ... ... ... ... ... ... және кәсiпорын, ұйымдарға салған капиталдан түскен
табысты иемденуге құқық бередi. Бұл бағалы қағаздарды шығару шарты ...... ... жеке ...... басқа иемденушiге беруге
құқығы жоқ. Сондықтан бұл ... ... ... ... түсе ... қатар, нарықтан тыс бағалы қағаздарға (мысалы, ... ... ... ... ... ... ... Орталық банктерiнде
орналастыру үшiн шығарылуы кең өрiстеген облигациялар жатады. ... ... ... ... нарықтан тыс бағалы қағаздарды ... және ... ... мен ... көбейту тенденциялары байқалуда.
Ал айналымға түсетiн бағалы қағаздарды нарықтық бағалы қағаздар деп
атайды. ... ... ... деп оларды сатып алу – сатуды және заң
жүзiнде олардың ... ... ... ... ... ... оны айналымға түсiрушiнi эмитент деп атайды.
Бағалы қағаздарды шығарып, оларды ... ... сату мына ... ... ... (инвесторлар жеке және
заңды тұлға болуы мүмкiн):
1. Қоғам ... ... ... ... ... Қоғамның алғашқы жарғылық капиталының көлемiн жаңадан акция шығарып
өсiргенде;
3. Заңды тұлғалардың, яғни мемлекеттiң, ... ... ... ... ... және ... ... мiндеттемелерiн
шығару арқылы қарыз капиталын пайдаланғанда.
Эмитент және ... ... ... келiсiмiмен бағалы қағаздарды
алғашқы иемденушi инвестициялық институттар әрбiр ... ... ... сату ... ... ... ... алдын-ала шығаруы
тиiс. Оны ақпарат құралдарында жариялау мiндеттi.
Бағалы қағаздар нарығы тек әдеттегi тауар – ақша ... ... ... жағдайында дамуы мүмкiн. Мемлекеттiк меншiктi жаңа нарық
қатынастарына сай өзгерту тек оны ... ... ғана iске ... ... ... жаңа түрi – ... ... өмiрге келтiрдi. Бұл мемлекеттiк бағалы қағаздар, ... ... ... ... жекеменшiктендiрiлген меншiктi бiр
бөлiгiн қайтарымсыз пайдалануына құқық бередi.
Iрi және орта кәсiпорындарды жекеменшiктендiру оларды ... ... ... ... ... ... қоғамның иесi
акционерлер, олардың меншiк құқы ация берумен куәландырылады.
Жекеменшiктендiру ... кез ... ... ... сатып алуға болады. Ал жекеменшiктендiрiлген
кәсiпорын ұжымы мүшелерi өз ... ... ... сатып алуға
құқық бар. Ондай сатып алуды да жекеменшiктендiру чегiмен ... ... ... ... акционерлiк қоғамға айналған кәсiпорындардың
акциясын сатып алу аукциондарда жүргiзiледi. Аукцион өтетiнi туралы алдын
ала ақпарат ... ... ... ... ... ... инвестициялық қорлардың да акциясын сатып алуға болады.
Ондай қорлар чектердi ... ... ... оған басқа
акционерлiк қоғамдардың акциясын сатып алады. Инвестициялық ... ... ... сол ... ... ... болып есептеледi. Қор
оған өз пайдасының бiр бөлiгiн төлейдi. Инвестициялық қорлар – жеке мекеме.
Мемлекет инвестициялық қорларға салған чектерге ... ... ... ... ... ... мұра етiп қалдыруға,
сыйлық ретiнде беруге және сенiмхатпен басқа адамға ... де ... ... ... ... акция сату және меншiктi
жекеменшiктендiру 1994-1995 ... өттi. Ол ... ... ... ... ... ол ... чектерiн тапсырғанымен
олардың орнына акция алғандары аз.
1.3. Бағалы қағаздар нарығының ... және оның ... ... ... ... ... басқа нарықтардан өзiнiң айрықша тауарымен
өзгешеленедi. Ол өзгеше тауар – бағалы қағаздар. Олар ... ... ... қарыз мiндеттемесi, яғни олар бойынша табыс алу құқы
және табыс төлеу мiндеттемесi пайда ... ... ... ... бұл
тауарды өз құны аз болса да, өте ... ... ... ... ... ... ... құны (номиналды) өте төмен ... ... ... жұмсалған нақты капиталдың белгiлi бiр мөлшерiн
көрсетедi. Егер бағалы қағаздарға нарықтық сұраныс оның ... ... онда оның ... ... ... ... жоғары болады
(керiсiнше де болуы мүмкiн).
Бұндай нарықтық бағаның номиналдан ... ... ... ... ... ... капитал – накты капиталдың қағаз белгiсi, яғни ... ... ... бiр ... ... несие капиталдары).
Бағалы қағаздар ақша капиталының немесе басқа ... ... ... “символы” болғандықтан оны ... деп те ... ... ... ... қағаздар “қордың
инструментi немесе құралы” болып та есептеледi. Себебi тек сол құралды
пайдаланып, ... ... қол ... немесе сол құндылықтар бiр
субъектiден екiншiге ауысуына ... ... ... ... ... ... яғни ақша және ... материалдық құндылықтардың нақты
қызметiн көрсетедi.
Бағалы қағаздар нарығы ... ... ... ... ... реттеушiсi. Бұл алдымен капиталды инвестициялау деген оның
капиталға мұқтаж өндiрiс салаларына құйылуы, ал ... ... ... ... ... алынады. Капиталдың бұндай айналыс механизмi мынадан
түсiнiктi. Мысалы, кейбiр тауарларға немесе қызмет ... ... ... ... ... ... да ... Демек, оларды өндiруден пайда да өседi,
сондықтан басқа салалардың ... ... ... ... экономикалық
тиiмдiлiгi кемiп, ондағы капитал ... ... өсiп ... салаларға
құйылады. Бағалы қағаздар осы механизмнiң қызметiн қамтамасыз ететiн құрал.
Олар уақытша бос ... сату – ... алу ... тиiмдi өндiрiске
бағыттап отырады. Нарықтық экономиканың тәжiрбиесiнде ... ең ... шын ... ... ... ... ... қоғамдық
өндiрiстiң ең үйлесiмдi құрылымы ... ... ... ... ... ... негiзiнен қоғамдық сұранысқа сай болады. Бұл
өркендеген нарық экономикасының ... ... ... ... ... ... басқарған орталықтанған – жоспарлы экономика
70-жыл (1921-1991 жж.) бойы қоғамның зарарсыз өсуiн қамтамасыз ете алмады.
Ал ... ... ...... ... ... ... ақиқат шындық.
Кәсiпорынның қосымша капиталға мұқтаждығы – негiзгi қорды құру ... ... ... ... ... толықтыру. Бұл мұқтаждықтар нарық
конъюнктурасына тiкелей байланысты. Сонымен қатар конъюнктураның ... бiр ... ... ... ... Сондықтан кәсiпорын қажеттi
қаражатты белгiлi бiр ... яғни ... ... ... ... ... жөн. Қазақстан Республикасында әзiр бұндай ... жоқ. ... ... несие әрi қымбат, әрi шектелген, ал ... ... ... ... ... ... ... бағалы қағаздар көмегiмен қосымша
капитал алу анағұрлым жеңiл. Акция және облигация сияқты бағалы қағаздарды
шығаруға және оларды ... 2 жетi ... ... ... ... ... ... талқылауына 2-4 жетi, оларды сатып алу ... және есеп ... 2-3 жетi ... ... ... ... 1,5-2
ай iшiнде эмитент (шығарушы) өзiне қажеттi капиталды жинап, оны басқару
құқына ие болады. ... ... ... нарығы – экономикалық өрлеудi көп
жағдайда қаржыландыратын ең оңай және ең қолайлы қаржы көзi.
Нарықтық экономика – адамзат өркениеттiлiгiнiң ең ... ... ... ... ең ... тұрi екендiгiн дүниежүзi
мемлекеттерiнiң көпшiлiгiнiң ... ... ... ... ... ... Республикасы үшiн шаруашылықты жүргiзудiң жаңа әдiстерiне өту
ғана ... ... ... ... экономикалық саясаттағы
субъективизмнен (әдiлетсiздiктен) бас тарту.
Шаруашылықты нарық әдiстерiмен жүргiзу ... ... мол ... талап етедi. Қаржы нарығы – мемлекеттiң бүкiл ақша қорларының
жиынтығы. Бұл ... ... ... ... ... мен
ұсынысы әсерiнен өзгерiп және үнемi қозғалыста ... ... ... ... ... бiрлестiгi мен Жапонияның қаржы нарығы ең
үлкен қорларды иемденуде. Ал Қазақстан Республикасының нарықтық ... ... оның ... ... қоры мол, өз ... ... деуге
әзiр ерте.
Жалпы қаржы нарығы бiрiне-бiрi байланысты және бiрiн-бiрi толықтырып
тұратын, бiрақ әрқайсыс өз ... ... ... үш ... ... айналымдағы қолма-қол ақша қызметiн атқаратын қысқа
мерзiмдi төлем құралдары (вексельдер, чектер және с.с.) ... ... ... ... ... ... ... қағаз ақшаның
құнсыздануынан инфляцияға ұшырауда. Егер жалпы ... өнiм ... 5%-ға, ... ақша – ... ... онда ... ... өнiмдi сату да оңайға
түседi. Онда экономикада жағымды өзгерiстердi ... ... Егер ... ... өнiм жылына сол 5%-ға, ал айналымдағы ақша 10-20%-ға және одан
да көп өссе, онда қарқынды ... ... ... құлдырап төмен кетедi.
Екiншiден, несие капиталының нарығы, яғни қысқа және ұзақ ... ... ... ... ... (олардың саны 71-ден асады)
қысқа мерзiмдi несиенi қайтарылуына көзi жеткенде ғана ... ... ... Бұл ... ... ... ... жоқ кәсiпорындар алуына
мәжбүр етедi. Негiзгi қорларды құруға және ... ... ... өзгерiп, қайта қаралып отыратын ұзақ мерзiмдi несие ... ... ... бұл ... де ... ... бағалы қағаздар нарығы. Бұл нарықтың кейбiр белгiлерi КСРО-
да қазан төңкерiсiне дейiн болғанымен, соңғы 70 жыл бойы оның ешқандай ... ... жоқ. Ал 90-шы ... ... ТМД ... оның ... ... нарық қатынастары даму және одан әрi жетiлдiру үшiн
белгiлi бiр уақыт қажет. Себебi, ... ... ... және ... жергiлiктi басқару органдарының қаржы саясатын өзгертуден ... кету ... ... ең ... меншiктi жекеменшiктендiру және
мемлекеттiк кәсiпорындарды акцияландырудан басталады. Қазiргi кезде ... ... ... ... жою ... ... ... әдiс –
ақша белгiлерiн шығарумен шұғылданбай, оның орнына мемлекеттiк бағалы
қағаздардың бiрi – ... ... ... ... шығарумен
айналысуда. Жергiлiктi басқару органдары да дәл осы жолды пайдалануда.
Бағалы қағаздар нарығы экономиканың кез - ... ... өз ... қорын алуына жол ашуда. Мысалы, акция шығарып осы қорды ... ... ... ... ... ал облигацияны шығару несиенi
банктен алудан ... ... ... Бұл ... бағалы қағаздар
нарығын өрiстетуге мүмкiндiк бередi. Қаржы нарығына мемлекеттiк үстемдiктi
жойған ... ол ... ... тек ... ... әсерiмен қызмет
жасайды. Егер қаржы нарығы жеке меншiкке ... ... оның ... ... етуi ... ... ... мемлекеттiк меншiктен
акционерлiк меншiкке өткенде бұкiл табыстың салық төлегеннен кейiн ... ... ... ... осы ... бос қаржысына коммерциялық
банктердiң төлейтiн проценттiк мөлшерi нарық ... сай ... ... ... ... ... қағаздар нарығы
Қазақстан Республикасының Қаржы министрлігі 2004 жылы 126.2 млрд.
теңгеге мемлекеттік ... ... ... бұл ... жылмен
салыстырғанда 20.1%-ға көп. Жалпы ... ... ... ... 40.4%, орта мерзімді қағаздар 59.6% құрады. Қаржы ... ... ... өтеу ... ... қоса ... 2004 жылы
71.7 млрд. теңге болды.
Нәтижесінде Қаржы министрлігінің ... ... ... 2004 ... ... айының соңында 2003 жылдың желтоқсан айымен
салыстырғанда 229.5 млрд. теңгеге дейін ... ... ... ... ... 6 ... МЕККАМ-дар айналыстан шығарылды, оларды Қаржы министрлігі 2004
жылғы ... ... ... ... Нәтижесінде бағалы қағаздар айналысының
құрылымы 2004 жылдың соңында былайша болды: қысқа мерзімді ... ... ... ... жалпы көлемнің 9.2%-ын, орта мерзімді МЕОКАМ-дар (айналыс
мерзімі 2 жылдан 10 жылға дейінгі)- 89.6%-ын және орта мерзімді ... ... ... 7 ... дейін)- 1.2%-ын құрады.
2004 жылы кірістілік төмендеді: 12айлық ... ... ... ... ... ... ... 6.18%-дан 5.58%-ға дейін, 6
жылдық МЕОКАМ-дар бойынша 6.19%дан 5.68%-ға дейін, 7 ... ... ... ... ... және 8 ... МЕОКАМ-дар бойынша 6.30%-дан
6.19%-ға дейін (соңғы аукциондар ... ... ... ... ... ... бұрынғы деңгейде сақталды және 3 айлық МЕККАМ-
дар бойынша 3.32%-ды, 2 жылдық МЕОКАМ-дар ... ... және 10 ... бойынша 6.50%-ды құрады.
Қазақстан Республикасы Үкіметінің 2004 ... 8 ... ... ... ... ... ... қазынашылық
міндеттемелерін шығарудың, орналастырудың, айналысқа қосудың, ... және ... ... сәйкес, 2005 жылғы 1 қантардан бастап
қазынашылық міндеттемелердің мынадай түрлері және ... ... ... мерзімі үш, алты, тоғыз және он екі ... ... ... ... ... ... мерзімі бір жылдан астам және толық бес жылға дейінгі орташа
мерзімді қазынашылық міндеттемелер (МЕОКАМ);
- ... ... бес ... астам ұзақ мерзімді қазынашылық міндеттемелер
(МЕУКАМ);
- айналыс мерзімі бір жылдан астам және толық бес жылға ... ... ... ... ... ... ... мерзімі бес жылдан астам ұзақ мерзімді индекстелген қазынашылық
міндеттемелер (МУИКАМ);
- айналыс мерзімі бес жылдан астам ұзақ мерзімді ... ... ... Банк ... ... көлемі 2004 жылы 561,9 млрд. теңге
болды, бұл 2003 жылға қарағанда 8.3%-ға кем. 2004 жылы ... ... оған қоса ... ... өтеу 374,8 ... ... болды.
Нәтижесінде 2003 жылдың желтоқсан айымен салыстырғанда 2004 жылдың
аяғында Ұлттық Банктің айналыстағы ... ... ... ... ... болды. Айналыстағы ноталардың ұлғаюы екінші деңгейдегі
банктердің шамадан тыс ... ... ... ... ... ... ... орташа алынған тиімді
кірістілік бір жылда 5.45%-дан ... ... ... жылы репо ... ... ... ... теңгеге
дейін ұлғайды. 26млрд. теңгеге бір кері репо операциясы жүргізілді, бұл
2003 жылғы кері репо ... ... ... ... І ... ... ... және оның мәнi.
2.1 Пайыз нормасының негiзгi экономикалық ұғымы.
Кәсiпкер табысының ... ... аса ... оның өндiрiске өз
бiлiмiн, бiлiктiлiгiн, ұйымдастырушылық қабiлетiн жұмсағандықтан емес,
меншiк иесiнiң осы iске ... ... ... ие ... Атап өткендей, шығынға жiберiп алынған капиталды альтернативтi
пайдаланудан түсетiн табысты қосу керек. ... иесi өз ... ... ... осы ... табысты алып отыр, яғни капиталды кез
келген салаға жұмсау есебiнен алынатын ... ... ... ... табыс жылдық процент ставкасы көрiнiсiн алады, ол өз
кезегiнде сандық капиталдың таза ... ... Яғни ... ... П. Самуэльсонның анықтамасы бойынша, бұл ... ... ... ... ... ... ... өндiрiлген артық өнiм болып ... ... ... ... таза ... ... ... табысқа процентпен
шаққандағысы, оны капиталды әр қилы салаға жұмсау ... ... ... ... ... ... капиталға күтiлетiн табыс нормасы) “табиғи”
(нормалды) процент нормасы деп аталады.
Бөлiнетiн ... ... ... ... ... ... кеми беру ... заң әрекет етедi, нәтижесiнде ... ... яғни ... ... ... ... ... болады.
Қандай шегi бар? Капитал иесi кұрделi ... ... ... ... ... қаржыны ұлғайтудың критерийi нарықтық (немесе ақшалай)
проценттiк ставкасы, яғни банктердiң қарыз үшiн ... ... ... ... ... нормасы (капиталдық таза өнiмдiлiгi) – 5%, ал
нарықтық банктiң процент ... – 7% ... қияр ... ... ... ... едi. ... табиғи процент нарықтық проценттен жоғары
болса, онда ... ... ... ... ... ... нелiктен процент төленедi? Төлем не үшiн орын алады? Жаңа
классикалық теорияға сәйкес өз ... ... ... және ертеңгi
игiлiктер бағалығының айырмасы. Әдетте бұгiнгi ресурстар ... ... ... ... мен ... жоғары бағаланады. Бұл
мыналармен байланысты. Дәл қазiр ресурстарға иелiк ету жеке адамның ... ... қана ... сонымен қатар болашақта ... ... ... ету үшiн ... ... ... асыру мүмкiндiгiн де
бередi. Ағымдағы ресурстарға иелiк етуден бас тартып, оны ... ... ... иесi ... ... ... ... есеп жасайды. өз
кезегiнде қарыз алушы ... ... ... құқы ұшiн, яғни ... ... ... дейiн, осы ресурстарды сатып алғаны ұшiн ... жаңа ... ... процент нақтысында уақыт үшiн
төлем, ол ... ... ... алу ... ... бiр ... ... Осы тұрғыдан процент капитал бағасы, сол сияқты жай тауар
бағасы ретiнде ... ... ... таза ... ... (“қалыс қалу” немесе “күту”) салыстыру арқылы анықталады. П.
Самуэльсон ... ... де”, ... ... ... қалудың”
да анықтаушы рөлiн былайша сипаттайды. “Кесу үшiн ... екi жүзi ... ... ... ... ... ... деп айта алмаймыз ғой, сол
сияқты бiздiң екi факторымыз, төзiмсiздiк пен өнiмдiлiк өзара ... ... ... ставкасының құрылымы мен қозғалысын анықтайды”.
2.2 Қарыз мiндеттемесi бойынша пайыз нормасы.
Экономикадағы қаржылық қатынасқа байланысты тәуекелдiлiк факторының да
үлкен роль атқаратындығын атап өту ... Осы ... ... ... американдық экономист И. Фишер болатын. Қарыз берушi, ... ... ... ... ... аз ... табандылығы жеткiлiксiз
компанияларға бергенде әрдайым ... бел ... ... ... ... үшiн талап ететiн табысын алу мүмкiндiгi ... ... ұшiн ... ... ... проценттiң атқаратын рөлi, жаңа классиктердiң
пiкiрiнше, капиталды пайдаланудың әр қилы ... ... ... ... ретiнде ғана емес, ... ... ... рационалды бөлiп және капиталды ең пайдалы жобаларды жүзеге
асыруға жұмсау. ... ... ... ... ұзақ ... ... ... бейiмдiлiктi жеңiп, ұқыптылық, үнемдiлiкке ынталандырады,
олай болса капиталдың қорлануына ... ... ... шешiмдердi қабылдауда болашақ игiлiктердiң ... ... аса ... және бiр ... ... әр қилы ... осы ... банкке салуға болады, ол бiр жылдан кейiн салынған сома
нарықтық ставканың процент мөлшерiне ұлғаяды.
Еркiн бәсекенiң бiрдей мөлшерi нарық ... ... ... ... ... бiр тұтас бәсекелiк процент ставкасы бойынша ... ... ... ... ... ... ... болады. Әрбiр капитал активi осы
процент ставкасы бойынша бiрдей ... ... ... Олай болса, осы
активтер бағасы процент ставкасы ... ... оның ... ... тең ... ... активтердiң болашақта әкелетiн барлық
таза табыстардың ағымдағы дисконтталған құнын ескеру ... ... ... ... ... осыдан бұрынырақ
қойылған, толық түсiм мен толық шығындардың арасында айырмашылық бар ма, ... ... ... ... ... ... жоқ. ... талдау еркiн бәсекеге
негiзделедi, ол болса ... ... ... үшiн ... ... ... ... толық және ақиқатты хабарламаны
рационалды ... ... бiр ... ... ... ауысуын
шектемедi. Мұндай жағдайда қосымша пайда (басқару еңбегi мен ... ... ... ... тыс) ... ... нақты өмiрде еркiн бәсеке мен нарықтың ... ... ... емес. Әрқашанда бәсекенiң белгiлi бiр ... ... ... тепе-теңдiгiнiң бұзылуы, адамдар тәртiбiнiң ... ... ... ... ... ... өзi сирек
кездесетiн игiлiк, оның үстiне экономикалық қатынасқа ... ... ... оны ... ... бола ... ... жай емес. Басқа сөзбен айтқанда, кез келген нарықтың жайы белгiлi
дәрежеде анық-қанық емес, мiне ... жеке бiр ... ... ... ... алатын пайданы туғызады. Толық ұстеменiң толық шығындардан
асып ... ... ... бөлім. Бағалы қағаздар операцияларының есебі.
Шоттар жомпарының баланстық шотында көрсетілген бағалы қағаздар
операцияларының есебі ... ... ... ... ... ... франт-офис активті операциялар бөлімінде жүргізіледі.
Бэк-офистің негізгі міндеттеріне келесілер жатады:
1. активті операциялар бөлімінде бекітілген барлық ... ... ... бухгалтерлік есепте көрсетілуі;
2. әрбір операция бойынша қажетті жолдамалы құжаттарды ... ... ... ... ... қатар бағалы қағаздар және
инвесторлармен жасалған мәмілелер есебін жүзеге асыру;
4. қаржы нарығында жүргізілетін операциялармен байланысты дербес ... ... ... ... және ... ... ... Ұлттық банкіне, бағалы қағаздар бойынша Ұлттық
коммисияға, ... ... ... және ... да бақылау
органдарына уақтылы есеп ұсыну және дайындау.
Франт-офистің негізгі міндеттері:
1. Бағалы қағаздар нарығында, валюталық ... және ... ... да сегменттерінде операцияларды жүзеге асыру;
2. Қаржы нарығында қаражаттарды Тарту және ... ... ... ... ... тиімді қоржынын қалыптастыру.
Банктің қазынашылық міндеттемелері мен басқа да жоғары өтімді
мемлекеттік бағалы қағаздары ... ... үшін ... банк ... ... ... ете алады.
3.1. Бағалы қағаздарды айналысқа шығару.
Бағалы қағаздарды айналысқа ... ... банк ... атаулы құнына
тең келмейтін баға бойынша сатуы мүмкін. Бұл ең ... ... ... ... ... алдын ала белгіленумен байланысты, ал нарықта
күнделікті сыйақы мөлшерлемесі, сәйкесінше табыстылық та ... ... ... ... ... мен оның ... құны ... әртүрлі себептердің нәтижесі болып ... ... ... ... сыйақы мөлшерлемесі мен ... ... ... ... ... Бұл ... банк ... Теріс – шығарылған бағалы қағаздар бойынша жеңілдік ретінде;
2. Оң – шығарылған бағалы қағаздар бойынша ... ... ... өтеу ... ... құны бойынша жасалады, сонымен бірге
белгіленген сыйақы сомасы төленеді.
Бағалы қағаздарды айналысқа жеңілдік ретінде шығару:
• Сатылу сомасына
Дт 1001 «Кассадағы ... ... 2301 ... ... ... ... ... басқа да бағалы қағаздар»
• Жеңілдік сомасына
Дт 1803 «Атаулы құны мен сатып алу бағасы арасындағы ... ... ... ... болашақ кезеңдегі шығыстары»
Кт 2301 «Айналысқа шығарылған облигациялар»
2303 «Айналысқа шығарылған басқа да бағалы қағаздар»
• Бағалы қағаздарды айналысқа ... ... ... ... ... 1001 «Кассадағы қома-қол ақша»
Кт 2301 «Айналысқа шығарылған облигация»
2303 «Айналысқа ... ... да ... ... сыйақы сомасына:
Дт 1001 «Касадағы қолма-қол ақша»
Кт 2803 ... ... ... ... атаулы құны мен олардың
сату бағасы арасындағы айырма».
Одан әрі айналысқа шығарылған бағалы қағаздар ... ... ... ... сыйақы төлеу бойынша шығарылады, әрбір есептеу
кезінде амортизацияланады. Сыйақыны есептеу оны ай сайын банк шығындарына
жатқызу арқылы жүзеге асырылады. ... ... ... ... ... болса:
• Шығындар сомасына:
Дт 5301 «Айналысқа ... ... ... ... ... ... «Айналысқа шығарылған басқа да бағалы қағаздар ... ... ... ... 2730 ... ... өзге де ... қағаздар бойынша есептелген
шығыстар»
• Сыйақы амортизация сомасына:
Дт 2803 «Айналысқа ... ... ... ... құны мен ... ... арасындағы айырма»
Кт 2730 «Айналысқа шығарылған өзге ... ... ... ... ... ... ... валютада болса, онда сыйақы валютада
есептеледі:
• Шығындар сомасына:
Дт 1858 «Банктің шетел валютасы бойынша валюталық қысқа ... ... ... ... бойынша ұзақ позициясы»
Кт 2730 «Айналысқа шығарылған өзге ... ... ... ... ... бойынша амортизация сомасына:
Дт 2803 «Айналысқа шығарылған бағалы қағаздардың атулы құны мен ... ... ... ... 2730 ... ... өзге бағалы қағаздар бойынша есептелген
шығыстар»
Және бір уақытта есептелген шығындар сомасына теңге бойынша жазылу
жасалынады:
Дт 5301 ... ... ... ... ... төлеуге
байланысты шығыстар»
Кт 1859 «Шетел валютасының теңгемен көрсетілген қарсы құны ... ... ... ... ... ... ... құны (валюталық
қысқа позиция)».
Есептелген сыйақыны төлеу бағалы қағаздарда көрсетілген мерзімде
жүзеге ... Көп ... ... ... жыл ... ... 2730 ... шығарылған өзге бағалы қағаздар бойынша есетелген
шығыстар»
Кт 1001 «Кассадағы қолма-қол ақша»
Егер келісім-шартқа сәйкес сыйақыны төлеу ай сайын жүргізілсе, ... ... ... сату ... бағалы қағаз теңгеде болса):
Дт 5301 «айналысқа ... ... ... сыйақы төлеуге
байланысты шығыстар»
2803 «Айналысқа шығарылған ... ... ... құны мен
оларды сату бағасы арасындағы айырма» (сыйақының амортизация ... 1001 ... ... ... ... ... ... сату кезінде:
Дт 5301 «Айналысқа шығарылған облигациялар бойынша сыйақы төлеуге
байланысты шығыстар»
1803 «Атаулы құны мен ... алу ... ... ... ... ... ... болашақ кезеңдердегі шығыстары»
(сыйақының амортизация сомасына).
Кт 1001 «Кассадағы қолма-қол ақша».
Егер ... ... ... болса:
• Сыйақыдан алғашқы сату:
Дт 1858 «Банктің ... ... ... ... ... ... ... шетел валютасы бойынша ұзақ позициясы»
2803 «айналысқа щығарылған бағалы қағаздардың атаулы құны ... сату ... ... ... ... амортизация құнына).
Кт 1001 «Кассадағы қолма-қол ақша».
• Немесе жеңілдікпен ... ... 1858 ... ... валютасы бойынша валюталық қысқа позициясы»
2858 «Банктің шетел валютасы бойынша ұзақ валюталық позициясы»
1803 «Атаулы құны мен сатып алу бағасы арасындағы айырма ... ... ... болашақ кезеңдердегі шығыстары»
(сыйақының амортизация сомасына).
Кт 1001 ... ... ... ... өтеу ... ... құны ... жасалады, сонымен
қатар белгіленген сыйақы сомасы төленеді. Айналымға шығарылған бағалы
қағаздарды өтеу, оларды банктің сатып алуымен ... 2301 ... ... ... 1001 ... ... ... «Айналысқа шығарылған басқа да бағалы қағаздар»
Банк және ... ... ... келісімі бойынша бағалы ұағаздар
мерзімінен ерте сатып алған уақытта атаулы құн мен сатып алу ... ... банк ... ... ... ... ... есебі»
Қайта қаржыландыру операцияларының есебі баланста алынған несие
ретінде көрінеді. Қайта қаржыландыру – 1) ... ... ... түрін шығару арқылы өтеу, ең алдымен қысқа мерзімді міндеттемелерді
ұзақ мерзімді бағалы қағаздарға ауыстыру арқылы; 2) ... ... ... ... үшін алынған ақшаларды пайдалану мақсатында
жаңа бағалы қағаздарды ... ... ... және ... ... ұзарту бойынша шығындардың үнемделуін қамтамасыз етеді. Қайта
қаржыландыру операциялары пайыздық шығындар ай сайын есептелінеді:
• Жоғары ... ... ... пайдалану арқылы банктік қайта
қаржыландыру кезінде:
Дт 1050 ... ... есеп ... ... қарыздар және салымдар бойынша сыйақыны алдын ала
төлеу»
Кт 2300 « Айналысқа шығарылған ... да ... ... ... ... өтеу кезінде:
Дт 2300 «Айналысқа шығарылған басқа да бағалы қағаздар»
Кт 1050 ... ... есеп ... әрбір айдың соныңда сыйақы шығындар шотына жатқызылады:
Дт 5300 ... ... ... ... ... ... шығыстар»
Кт 1751 «Алынған қарыздар және салымдар бойынша сыйақыны алдын ... банк ... ... және ... ... ... ... өтімді мемлекеттік бағалы қағаздарды кірістейтін болса, онда банк
Қазақстан Республикасының Ұлттық банкінен хабарлама алғаннан ... ... ... есебінен шығарады:
• табыс алу кезінде:
Дт 2300 ... ... ... да ... ... ... шығарылған бағалы қағаздардың атаулы құны мен
оларды сату бағасы арасындағы айырма» (жеңілдік сомасына)
1751 «Алынған ... және ... ... ... алдын ала
төлеу» (ломбардтық несие бойынша дисконт сомасына)
Кт 1201 «Саудаға арналған бағалы қағаздар» ... ... ... ... ... және ... ... сыйақыны алдын ала
төлеу» (есептелген сыйақы сомасына)
4510 «Бағалы қағаздарды сатып алу-сату бойынша кірістер» (алынған
табыс сомасына);
• шығынға ұшыраған жағдайда:
Дт 2300 ... ... ... ... «Айналысқа шығарылған бағалы қағаздардың атаулы құны мен
оларды сату бағасы арасындағы айырма» (жеңілдік сомасына)
5510 «Бағалы ... ... ... бойынша шығыстары»
(бағалы қағаздар құнының сомасына)
Кт 1751 ... ... және ... ... ... алдын ала
төлеу»
Қорытынды
Нарықтық экономика – адамзат ... ең ... ... ... ... ең ... түрi екендiгiн дүниежүзi
мемлекеттерiнiң көпшiлiгiнiң өркендеу тәжiрбиесi дәлелдеген ... ... ... ... ... ... ... қаржы нарығының мол
мүмкiндiгiн пайдалануды талап етедi. Қаржы нарығы – мемлекеттiң бүкiл ... ... Бұл ... ... әртүрлi субъектiлерiнiң
сұранысы мен ұсынысы әсерiнен өзгерiп және үнемi қозғалыста ... ... ... ... кез – ... ... өз ... қорын алуына жол ашуда. Мысалы, акция шығарып осы қорды ... ... ... ... ... ал облигацияны шығару несиенi
банктен алудан тиiмдiлеу жағдай жасайды. Бұл ... ... ... ... ... ... Қаржы нарығына мемлекеттiк үстемдiктi
жойған кезде, ол әкiмшiлiк емес, тек экономикалық заңдардың ... ... Егер ... ... жеке ... ... ... оның әкiмшiлiк
тәсiлмен қызмет етуi мүмкiн ... ... ... ... меншiкке өткенде бүкiл табыстың салық төлегеннен кейiн қалғаны
өз меншiгiнде ... ... осы ... бос ... ... ... проценттiк мөлшерi нарық деңгейiне сай келгенде ғана
есепшотта сақтайды. Сонымен, шаруашылықты экономикалық әдiстермен жүргiзу –
өндiрiстiң ... ... етiп, ... ... ... ... оң ... болуының кепiлi.
Бағалы қағаздар нарығы нарықтық экономикада күтпеген кездейсоқ болатын
процестердiң реттеушiсi. Бұл алдымен капиталды инвестициялау ... ... ... ... салаларына құйылуы, ал артық болған ... ... ... алынады. Капиталдың бұндай айналыс механизмi мынадан
түсiнiктi. Мысалы, кейбiр ... ... ... ... ... өссе,
онда соған сәйкес бағасы да өседi. Демек, оларды өндiруден ... да ... ... ... ... ... ... олардың экономикалық
тиiмдiлiгi кемiп, ондағы капитал өнiмiне сұраныс өсiп ... ... ... ... осы ... қызметiн қамтамасыз ететiн құрал.
Мәселен, акцияның нарықта сатылу бағасы – акция курсы болып табылады. ... ... ... ... тiкелей байланысты.
Капиталдың таза өнiмдiлiгi орташа жылдық табысқа ... оны ... әр қилы ... ... ... ... болады. Бұл
мөлшер (жаңадан жұмсалған капиталға кұтiлетiн табыс нормасы) “табиғи”
(нормалды) процент ... деп ... ... ... ... ... ... жағдайда)
табыстың кеми беру деген заң әрекет етедi, нәтижесiнде ... ... яғни ... ... ... ... азаятын болады.
Процент мөлшерлемесi – несиеге алған ақша үшiн төлем мөлшерi; ... ... ... ... ... барлық мерзiмге тұрақты
немесе өзгермелi (нарық конъюнктурасына сәйкес ұдайы өзгерiп ... ... ... ... жинақталған процент – облигацияға соңғы процент төлеген уақыттан
бастап есептелген процент. Облигация сатып алушы оның құнын және осы ... ... ... ... ... рөлi, жаңа ... ... пайдаланудың әр қилы варианттарын таңдап алудың
маңызды ... ... ғана ... ... ставкаларын салыстыру,
ресурстарды рационалды бөлiп және капиталды ең пайдалы жобаларды жүзеге
асыруға ... ... ... ... ... ұзақ ... ... деген бейiмдiлiктi жеңiп, ұқыптылық, үнемдiлiкке ... ... ... ... ... ... туғызады.
Пайдаланған әдебиеттер тiзiмi:
1. Қазақстан Республикасының Заңы. Бағалы қағаздарды айналымға шығару
туралы. - ... ... ... ... ... Оқулық / Ө.Қ.Шеденов, Ә.С.Байжомаров, т.б.-
Алматы – Ақтөбе, 2009.
3. Жүнiсов Б. ... ... ... - ... ... ... К.М. Вексель айналымы // Қаржы-қаражат.- 2001.- N 3.- 23-
25 б.
5. ... Б.А. ... ... ... Оқу ... ... Көшенова Б.А. Ақша, несие, банктер. Валюталық қатынастары.- ... 328 ... ... Ж. Экономикалық теория негiздерi: Оқу құралы.- Ақмола,
2009.
8. Тоқсейiтов Р.Қ. Экономкалық сөздiк - анықтамалық.- ... ... 1999.- 240 ... Экономикалық теория негiздерi: Оқу құралы / Е. Әубәкiров.- Алматы,
2007.
10. Экономикадағы сапалық өзгерiстер қаржы секторы қарқынды даму ... ... ... 2005.- 15 ақпан.- 1,2 б.
11. Грибанова С. «Банк ... ... ... успех. Новое Поколение,
№21 (157), 2010.
12. Миржакыпова С.Т. ... учет в ... ... ... 2006.
13. Қазақстан ... ... заң ... ... ... және банк мекемелері». Алматы, 2005.
14. Нұрпейiсов Ж. «Экономикалық ... ... Оқу ... ...

Пән: Қаржы
Жұмыс түрі: Курстық жұмыс
Көлемі: 32 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 500 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
Бағалы қағаздар портфелін құрастырудың негіздері45 бет
Инвестициялық қоржын56 бет
Қаржылық құралдар портфелінің нарықтық тәуекелін есептеу методикасы7 бет
Құнды қағаздар нарығы19 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь