Қаржы нарығының мәні мен механизмі

КІРІСПЕ ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... .3


І. ҚАРЖЫ НАРЫҒЫНЫҢ МӘНІ ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... 5

1.1. Қаржы рыногының теориялық ұғымы, түрлері ... ... ... ... ... ... ...5
1.2. Қаржы нарығының құрылымы ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ..10
1.3. Қаржы нарығындағы бағалы қағаздар нарығының орны ... ... ... ..14

ІІ. ҚАРЖЫ НАРЫҒЫНЫҢ ҚЫЗМЕТ ЕТУ МЕХАНИЗМІ ... ... ... ... 19

2.1. Қор биржасының қызметі және оның түрлері ... ... ... ... ... ... ...19
2.2. Қор рыногының дамыту мәселелері ... ... ... ... ... ... ... ... ... ...21

ІІІ. ҚАЗАҚСТАН РЕСПУБЛИКАСЫНЫҢ ҚАРЖЫ РЫНОГЫ ҚЫЗМЕТІНІҢ МЕХАНИЗМДЕРІН ЖЕТІЛДІРУ ЖОЛДАРЫ ... ... ...26


ҚОРЫТЫНДЫ ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ..33


ПАЙДАЛАНЫЛҒАН ӘДЕБИЕТТЕР ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ..35
        
        Жоспар
КІРІСПЕ---------------------------------------------------------------------
----------------3
І. ҚАРЖЫ НАРЫҒЫНЫҢ МӘНІ----------------------------------------------------
5
1.1. Қаржы рыногының теориялық ұғымы, түрлері --------------------------
-5
1.2. Қаржы нарығының құрылымы ------------------------------------------
----10
1.3. Қаржы нарығындағы бағалы ... ... ... ... ... ... ЕТУ ... ----------------19
2.1. Қор биржасының қызметі және оның түрлері --------------------------
-19
2.2. Қор рыногының дамыту мәселелері -----------------------------------
----21
ІІІ. ... ... ... ... ҚЫЗМЕТІНІҢ МЕХАНИЗМДЕРІН
ЖЕТІЛДІРУ ЖОЛДАРЫ -----------26
ҚОРЫТЫНДЫ -----------------------------------------------------------------
---------33
ПАЙДАЛАНЫЛҒАН ӘДЕБИЕТТЕР----------------------------------------------35
КІРІСПЕ
Зерттеудің өзектілігі: Елбасы Н.Назарбаевтың биылғы Қазақстан халқына
Жолдауында ел ... баса ... ... келе ... ... ... жүйесінің басты экономикалық міндеті, - деді ол қаржыгерлердің
Бірінші конгресінде, бұл халықтың және ... ... ... ... және бұл қаржы ресурстарын оған зәру болып ... ... ... ... ... ... ұйымдық
мәселелерін мемлекеттің шешіп бергенін айта ... ... ... ... білдіріп отырғанын еске салады.
Президент: «біз бүгінде банк саласында мақтан ететіннің бәріне, ең
алдымен, жүргізілген экономикалық реформалардың ... қол ... ... ... өсуі және адамдар тұрмысының жақсаруы ... ... ... ... - деп атап ... Бірінші конгресінде Қаржылық қадағалаудың тәуелсіз
органы, Депозиттерді сақтандыру қоры, Қазақстан ипотека компаниясы ... ... ... ... ... ... ... «Бағалы
қағаздар нарығы туралы», «Кредиттік бюро туралы», және ... жаңа ... ... ... Қаржының мәнін, объективті қажеттілігін,
оның даму ... ... ... ... сферасы мен қоғамдық
ұдайы өндіріс процесіндегі рөлін қоғамның ... ... ... және ... ... ... ... бір қоғамның ақша ресурстары. Ол экономиканың дамуы мен
ұдайы өндіріс процесін қамтамасыз етуге бағышталады. Кез ... ... ақша ... ... ... қаржы, шаруашылық
жүйесінің қаржысы, кәсіпорынның және тұрғындардың ... ... ... ... ... жүйесінің міндеттеріне мыналар
жатады:
- қаржы рыногының теориялық ұғымы, түрлерін қарастыру;
- қаржы нарығының құрылымын анықтау;
- қаржы нарығындағы ... ... ... ... ... қор ... ... және оның түрлерін қарстыру;
- қор рыногының дамыту мәселелерін зерттеу ... ... ... ... ... ... «Егемен
Қазақстан» газетінің 16 қараша 2004 жылғы жарияланған «Қаржыгерлер ... ... ... ... етуі ... деп ... ... конгресінде талқыланған материалды, «Қаржы нарығы және делдардары»
деп аталатын кітабын т.б. материалдарын басшылыққа ала отырып ... ... ... ... ... жұмыс кіріспеден,
3 бөлімнен, қорытындыдан және пайдаланған әдебиеттерден тұрады.
І. ҚАРЖЫ НАРЫҒЫНЫҢ МӘНІ
1.1. Қаржы рыногының мәні мен ... бір ел ... оның ... ... ең ... өзара
байланысты үш жүйеден тұрады: мемлекеттік қаржы, экономикалық бастапқы
буынының қаржысы ... ... және т.б.) және ... ... ... экономиканың қаржы жүйесіне, шаруашылықтың – бірлестіктер,
трестер, ассоциациялар, концерндер сияқты ... ... ... - ... ұйымдардың қаржылары да жатады.Өндірістің салалық ерекшеліктеріне
байланысты өндіріс ... ... ... ... қаржылары,
әлеуметтік сала қаржылары және т.б. болып ... Осы ... ... буындарын қысқаша сипаттайық.
Мемлекеттік қаржы – бұл мемлекеттің өзіне міндетті қызметін ... ... ... шаруашылығын басқару, қорғаныс, заңдылықты хұқтық
тәртіпті қорғау және т.б.), ақша қорларының ... ... ... ... – бұл кәсіпорының
өндіріс пен ұдайы ... ... ... ... оның ... ... ақша қорларының жүйесі.
Халықтың қаржысы – бұл тұрғындардың еңбек ету, шаруашылық жүргізу
және ... ... ... ... ... ... ... Халық бұл қорларды өзінің меншігі мен әл – аухатын жоғарылату
мақсатына жұмсайды. ... екі ... ... мемлекеттік қаржы үшін
қаражаттар жиналады. Бұрын кері байланысты бар: ... ... ... ... ... ... және ... түрінде халық
шаруашылығына қайта оралып ... ... ... ... жүйесінде
мемлекеттік қаржы шешуші рөл атқарады.
Қаржы нарығы бағалы ... ... ... және ... ... ... ... өзіне тән инфрақұрылымы және принципті
ақпаратты ағымы бар күрделі экономикалық қатынастар саласы. Сондықтан қаржы
нарығын құру үшін бағалы қағаздарды ... ... ... ... ... ... ... байланысты жүйелі мәселелерді зерттеу
қажеттілігі пайда болды.
Бүкіл дүниежүзілік тәжірибе көрсетіп отырғандай, нарықты экономикаға
тән қаржы ... екі типі – ... және ... бір – ... ... ... ... нарығы жоқ жағдайда ақша ресурстарын
бюджеттік әдіспен пайдалану басым болады. Ондай әдіс ... осы ... ... шаруашылық механизміне тән болды. Бюджет қаражаттары және
несие ресурстары, оларды пайдаланудың тиімділігі ескерілмей «тек ... ... ... ... ... нәтижесінде шығынмен жұмыс
жасайтын ... ... ... ... ... ... жасырылды, сөйтіп мемлекеттік бюджеттің тапшылығы күшейді.
Қаражаттарды кәсіпорындар, ... мен ... ... ... ... ... ... тиым салынды. Кәсіпорындардың қаржылары
олардың банкідегі есеп шоттарында ... ... ... қаржы нарығының ең маңызды элементі – ... ... ... Оны акционерлік қоғамдар мен банктер акция,
облигация, вексель, сертификаттар және т.б. түрінде ... ... – оның ... белгіленген мерзім, яғни уақыт біткен
соң борышкердің ақша төлеуін талап ... ... ... жазбаша
борыштық міндеттемесі. Сатып алу және сату объектісі, сондай – ақ капиталды
қысқа мерзімді ... ... бола ... вексель құнды
қағаздардың ерекше бір түрі ретінде қызмет етеді.
Акционерлік қоғам акцияларды ... ... ... ... ... ... ... алады. Акция иелері акционерлік қоғамның пайщиктері,
ал облигация иелері – оның несие ... ... ... ... екі түрі ... «жабық» - олардың акциялары оның
құрылтайшыларына ғана тиісті болады және еркін нарықта сатылмайды; ... ... ... ... ... және ... алынады.
Еліміздің нарықтық экономикалық жолымен дамуы ... ... ... зор. Ал біздің еліміздің экономикасын
көтеру үшін қаржылық инвестицияны тарту бүгінгі күні аса ... ... ... ... ... ... ... деңгейде жаңадан
бой көтеріп келе жатқан қаржы нарықтарының қатарына ... ал ... ... ... ... болады:
- валюталық нарық;
- құнды қағаздар нарығы;
- несие капиталы ... ... ... асыл ... нарығы (алтын нарығы).
Қаржы нарығының айрықша бөлігі ол құнды қағаздар нарығы және ... ... осы ... ... ... аяқ басып келеді. Ал қаржылық
инвестициямен осы құнды қағаздар нарығы тікелей ... ... ... ... мен ... да ... ... сақтандыру компаниялары, инвестициялық және мемлекеттік емес
зейнетақы қорлары ... Осы ... ... субъектілер барлық
құнды қағаздар нарығының потенциалды қатысушылары ... ... ... ... яғни ... ... қағаздар шығарушылар
болса, ал екіншісі инвестор ретінде ... ... ... жаңа ... енгізу, өндірісті модернизациялау,
реконструкциялау әрқашанда ірі ... ... ... ... Ал ... атқару үшін өндірушілерде әр уақытта ... бола ... ... ... ... ... нарығына несиелер мен
заемдарының қаражаттарын, айналымға ... мен ... онда ... ... қағаздар нарығы пайда болады.
Іс жүзінде акция, облигация және басқа да ... ... ... капиталды тартуды көздейтін заңды тұлғалар эмитент – деп
аталады және сонымен қатар олар ... ... ... ... бір ... ... болып табылады.
Эмитент ретінде кім болғанына байланысты ... ... ... және ... болып үш түрге бөлінеді.
Мемлекеттік құнды қағаздар - ... ... бұл ... ... заң ... ... мемлекеттің сыртқы және
ішкі қарыздарына байланысты шығарылады. Сонымен қатар бағалы ... түрі ... ... ... ... ... ... қағаз болып табылады. Үкімет өз атынан ... ... ... ... ... Республикалық бюджеттің тапшылығын қысқартуға,
инфляцияны болдырмауға ... ... ... Ұлттық Банк мекемесі
айналымдағы ақша ... ... ... ... ... ... ... түрлері бар:
- Ұлттық жинақ облигациялары.
- Мемлекеттік қысқа мерзімді қазынашылық міндеттеме (МЕККАМ).
- Мемлекеттік орта ... ... ... ... ... ... - бағалы қағаздардың мұндай түрі
жергілікті бюджетпен эмиссияланатын ... ... ... ... Бағалы қағаздардың бұл түрін шығарудағы ... ... ... яғни ... салу ... бала бақшалар мен мектептер, тұрғын
үйлер, жолдардың жағдайларын жақсарту, ... ... ... және тағы ... ... ... ... қағаздар – шаруашылық субъектілерінің заң
күшіне сүйене ... ... ... ... ... ... ... асыру үшін шығаратын бағалы қағаздарын ... ... - деп ... ... ... бұл ... көп
жағдайларда акционерлік қоғамдар шығарып және олар эмитент ретінде
тіркеледі.
Бағалы ... ... мына ... аталғандай екі топқа бөлуге
болады:
а) ақшалай;
б) капиталды.
Ақшалай бағалы қағаздар ақшаны қарызға ... ... ... бұл ... ... ... және жинақ
сертификаттарын жатқызуға болады. Жалпы ақшалай құнды қағаздардан ... ... қана ... Іс ... ... ... қағаздар қысқа мерзімді болып
келеді, яғни бір жылға дейінгі уақыт аралығында қолданылады.
Капиталды құнды қағаздар – ... ... ... ... ... оны ... ... шығарылады.
Қорлы құнды қағаздар – қор биржаларында айналысқа түседі және көп
мөлшерде эмиссияланады. Құнды ... бұл ... ... ... ... ... ... қоғамда, яғни шаруашылық ... ... ... ... куәландыратын және иесіне ... ... бір ... ... түрінде алуға құқық беретін
құнды қағаз болып табылады. Акциялар айналым ... ... ... ... – оның иесінің ақша қаражаттарын салғанын
куәландыратын және оған ... ... ... осы ... ... құнын белгіленген процентті төлей отырып, өтеу міндеттемесін
мақұлдайтын құнды ... ... ... ... бір ... ... ... акциялар сияқты шаруашылық субъектісі
үшін инвестицияның маңызды көзі болып табылады.
Депозиттік сертификат ...... ... оның ... ... ... соң ... сомасы бойынша пайыз (процент)
түрінде табыс алу құқығын куәландыратын ақша қаражаттарының ... ... ... ... куәлігі болып табылады.
1.2. Қаржы рыногінің құрылымы
Валюта нарықтық ... ... ... ... ... – бұл, ... құнының мөлшерін өлшеу үшін пайдаланылатын ... ... ... ... үш ... қолданылады:
а) бір мемлекеттің ақша бірлігі (Қазақстан «теңгесі», АҚШ «доллары»,
орыстың «рублі», жапонның «иені», ағылшынның ... ... ... т.б.) және оның ... ... қағаз ақша түріндегі типі;
б) шет мемлекеттердің ақша белгісі, сонымен ... ... ... ... және ... есеп – ... ... және төлем құралы;
в) халықаралық (аймақтық) ақша – есеп айырысу ... мен ... ... валюталық операциялар делдалдық (брокерлік) ... ... ... ... сыртқы сауда, туризм, ... ... ақша ... ... ... күшінің миграциясы (бір
елден бір елге ауысуы) т.б. бойынша кең ... ... ... Валюталық нарықта, валюталық курстардың айырмасы есебінен ... ... ... бір ... ... ... аударып отыратын
трансұлттық компаниялар маңызды рөл атқарады.
Валютаның қаржылық және тауарлық конверсиялануы болады. Қаржылық –
бұл шет ... ... ... ... – кез келген
тауарды сатып алу қабілеті.
Конверсиялануы қарай валюталарды ... және ішкі ... ... Валютаның сыртқы конверсиялануы – бұл ұлттық валютаны ел ішінде
де, онан тыс ... де ... ... ... шектеудің
болмауы. Бүндай жағдайда, ішкі нарықтық механизм ұлттық валютаның кез –
келген валютаға, тауар ... ... ... ... (мемлекеттік,
жеке – меншіктік) конверсиялануына кепілдік береді.
Бағалы қарыз ... ... ... кем ... қаржы
нарығының бір саласы – қарыз нарығымен толықтырылады және онымен ... ... ... ... – бұл ... ... бір бөлігі, оның өткізу
объектісі – ... ... ... ... ... ... уақытша бос ақша құралдары болып табылады. Қарыз несие түрінде
негізгі қағидаларға (принциптерге) ... ... дәл ... мерзімге беріледі, ол аяқталғаннан кейін
банкіге қайтарылуы тиіс;
ә) кәсіпорындар мен жеке адамдар ... ... ... ... сол ... ... ... олар қарызды алып пайдаланғаны үшін банкіге белгіленген мөлшерде
процент ... ... ... ... ... орта мерзімді және ұзақ
мерзімді болып бөлінеді. Қысқа мерзімді ... ... бір ... ... айналым құралдарын жасауға беріледі. Орта мерзімді ... екі ... ... – жаңа құрылысқа, өндірісті техникалық қайта жарақтандыруға,
жаңартуға және жабдықтарды жаңартуға үш ... ... ... ... техника мен технологияны өндіріске енгізуге беріледі. Он және ... көп ... ... ұзақ ... ... кәсіпорындардың негізгі –
қорларын ұлғайтуға жұмсалады. Сонымен ... ұзақ ... ... да жеке үй, ... бақ ... ... және сатып ... да ... ... ... ... бар:
- банктік;
- чектік;
- коммерциялық;
- тұтыну;
- халықаралық.
Банк несиесінде, банк клиенттің векселін есепке ала (дисконирование)
отырып, оған осы ... құны ... есеп ... ... ашады.
Чектік несиеде, банк клиентке төлем жасауға қажетті соманы қарызға
алуға мүмкіндік беретін чек жаздырып ... ... ... борыш
өтелуі қажет.
Коммерциялық несие – қысқа мерзімді несие, ол банкпен, кәсіпорынның
уақытша мұқтаждықтарына беріледі.
Тұтыну ... – бұл ... ... мен ... ... ... үшін ... несие түрі.
Халықаралық несие - бұл шет елдерге берілетіін ... ... ... сыртқы экономикалық байланыстарға қызмет ... ... ... ... ... атқарады. Саяси –экономикалық
тұрғыдан ... ... ... ... және ... ақша ... тартатын және жинақтайтын несие – қаржы мекемесі.
Әлемдік тәжірибе ... ... банк ... ... ... басқада ұйымдық формалары мен ... ... ... және ... ... үлкен тобы, ал бірқатар
елдерде ипотекалық банктер кіреді. Осы ... ... ... ... ... ... банк ақша ... (эмиссия), мемлекеттік
бағалы қағаздарды сатып алу және ... ... және ... ... ... реттеумен айналысады.
Коммерциялық банктер компаниялар мен кәсіпорындардың ақша құралдарын
шоғырландырады, тұрғындардың бір бөлігіне коммерциялық ... және ... банк ... ... ... ... тұрғындардың сақтық
қорларын шоғырландырып, өздерінің қаржыларын, негізінен, мемлекеттік бағалы
қағаздарға салады. Инвестициялық банктер бағалы ... ... ... ... және ... ... ... айналысады. Ипотекалық банктер жылжымайтын мүліктер
кепілдігімен (залог) несие ... ... ... ... ... ... ... салыстырмалы түрде онша көп болмасада, ол
кәсіпорындардың ... ... ... ... бақылауды қамтамасыз етеді.
Банк мекемелерінің басты табыстарының көзі – олардың ... ... ... ... ... ... ... өздеріне
қажетті ғимараттарды, банк құрал –саймандарын сатып алу немесе жалға алу,
қызметкерлерді жалдау, сондай – ақ ... ақша ... ... ... жинақ бойынша проценттер төлеуге байланысты
шығындары да болады.
Банк ресурстарын ... және оған ... ... ...... ал банк ... орналастыруға байланысты
операциялар – пассивтер деп ... ... ... – банк ... жүйесі
бірнеше негізгі нысандардан ... ... ... ... және ... ... анықталады.
Инвестиция дегеніміз – табыс табу және капиталды ... ... және ... да қызметтерге қаржы жұмсау болып табылады, ... ... ... ... ... ... ... да бір табыс түсетін
жұмысқа немесе іске жұмсалынуы тиіс. Инвестор өз алдымен ... екі ... жеке ... (жеке адамдар);
- институттандырылған инвесторлар (банктер, инвестициялық қорлар,
зейнетақы қорлары, т.б.)
Құнды қағаздарды сатып алу кезінде инвесторлардың ... ... шешу ... ... Құнды қағаздарға қаржы ... үшін ... ... ... ... ... нарығында өтіп жатқан барлық өзгерістерді үнемі қадағалап
отыру мәселесі.
3) Қор операцияларын жүргізуге жұмсалатын шығындарды барынша ... ...... ұйымдастыру және оны жасау кезінде
негізгі рольді делдалдар немесе қор ... ... ... ... ... ... өкілдері дегеніміз – Қазақстан
Республикасы ... ... ... ... ... лицензиялық
куәландырылған құнды қағаздар мен операциялар жасау құқығына ие кәсіпқой
мамандар болып табылады. Олар көбінесе өз ... ... ... ... жеке ... ... өз ... жұмыс істейді. Құнды қағаздар
кәсіпқой мамандарына брокерлер (делдалдар), дилерлер, инвестициялық қорлар,
сарапшылар, депозитарийлер, андеррайтерлер жатады.
1.3. Қаржы нарығындағы бағалы ... ... ... ... жж. ... нарығы, оның құрамында кұнды қағаздар
нарығы қалыптаса бастады. Осы ... ... ... ... ... ... ... секторлары ретінде мыналарды айтуға болады:
1. Мемлекеттің ішкі және сыртқы міндеттемелік қағаздары (облигациялары)
тұрақты түрде айналымға шығарылып келеді.
2. Ірі ... ... ... және ... да ... ... жылдары ұтымды түрде сыртқы әлемдік және ішкі ... ... ... ... ... - газ, ... қара және түсті металлургия компаниялары
шығарған акциялар Қазақстанның және Орталық Азия қор биржаларында тіркеліп
бағамдалып келеді.
4. ... ... ... ... жаңаша құрылған
компаниялардың акцияларына сұраным жоғары қалыптасқан.
Қазақстанның бағалы қағаздар нарығының ағымдағы жағдайын, экономиканың
өтпелі ... ... ... ... ... деп ... ... қағаздар нарығы - бұл жалпы нарықтар сияқты экономиканың жан-
жақты дамуынсыз толыққанды түрде қызмет ете алмайтын ... бір ... ... ... бірқатар факторларға байланысты, соның ... ... ... ... қарқыны алады. Өндірістің құлдырауы және бағаның өсуі
тұсыныда қор нарығының көптеген артықшылықтары жарамсыз болып қалады.
Барлық қиын жағдайда да қор ... ... ... ... түсуде. Бұл ең бастысы күрделі капитал жұмсалымын қаржыландыруға
арналған ... ... ... туындайтын кәсіпорындарды
акционерлеумен байланысты. Қор нарығы арқылы жүзеге ... ... ... ... ... тарту үшін қолайлы база жасалуы
қажет.
Сондай-ақ әр түрлі бюджеттен тыс қорлар да құрылады. Қаражат ... ... олар ... бағалы қағаздарға инвестициялайды.
Осындай және басқа да факторлар қор ... ... ... ... ... ... ... потенциалды мүмкіндіктерін
көрсетеді.
Қазақстанның бағалы қағаздар нарығының даму болашағы үшін ресурстарды
жинақтау ... ... ... оқыту, заңдарды шығару, технология
және ақпараттық база және т.б.) сұрақтарын ғана қамтып ... ... өту ... ... ... ... стратегиялық
шешімін және талдауды қамтитын бағалы қағаздар ... ... ... ... болуы керек.
Мұндай әрекет ету бағдарламасының мемлекеттік деңгейде, оның қаржы
саясаты ... ... деп ... ... ... ... оның ... арасындағы қарама-қайшылық, бұл міндетті шешуге
мүмкіндік жасамайды. Міне, сондықтан да, ... ... ... ... ... ... ... жасалатын қаржы тұрақтылығына
және өндірістің дамуына дейін биржалардың, брокерлік фирмалардың және ... ... ... ... ... стратегияның болуының маңызы зор
тобының (30 өнеркәсіп корпорациясы, 15 ... ... ... ... жол ... - ... 65 ... күнделікті арифметикалық
котировкасын құрайды.
Бағалы қағаздар нарығын қалыптастыру мәселесі ... ... екі ... ... көзқарас - пікір қалыптасқан.
Алғашқы ... ... ... көпшілігі Қазақстанда нарық
жүйесін қалыптастыру үшін құнды қағаздар нарығы қажет деген ... ... ... ... нарыққа көшу мәселесін механизмнің тиімді қызмет
атқару ... ... ... ... ... ... ... нарығын қалыптастыру үшін, оның инфра- құрылымдарын құру
және бұл құрылымдардың қызмет атқару тәртібін анықтап реттейтін заңдар мен
құжаттарды ... ... ... ... ... ... ... Құнды қағаздар жөніндеғі Ұлттык комиссиясы құрылған, 1995
жылдың сәуірінде «Қазақстан ... ... ... ... мен ... тәртібі туралы ереже» әзірленіп бекітілді,
бағалы қағаздар эмиссиясы ... ... қор ... ... ... ... ... нарығына қатысушылардың
Ұлттық қауымдастығы құрылды. Құнды қағаздар нарығын реттейтін ҚР ... оның ... ... ... ... ... қызметтерді
лицензиялау туралы ережелер», және басқа да көптеген құжаттар пакеті (20-
дан астам) ... ... ... заң ... ... ... ... Құнды қағаздар нарығы ҚР-ның заңдарымен, Президент
жарлықтарымен, Қазақстан Үкіметі, Мүлік комитеті және ... ... ... ҚР ... ... және ... ... комиссияның нұсқауларымен реттеледі.
Бірақ Республикада құнды қағаздар нарығы толық қалыптасып болды және
тиімді жұмыс атқарып тұр ... әлі ерте ... ... ... ... ... ... жекелеген секторлары ғана қызмет атқарып отыр,
нарық жүйесі әлі толық іске ... ... ... ... ... қаржы - инвестициялық
құрылымдарымен келісімге келіп өзінің орта ... (3-5 ... ... ... ... - ... Азия елдерінде
қалыптасқан қаржы дағдарысы Қазақстандағы құнды қағаздар нарығының одан әрі
қанат жайып дамуын осы күндері шектеп ... ... ... ... ... ... үшін ұлттық
өндіріс пен ішкі ұлттық нарық жүйесін қалыптастырып тереңдету керек.
Қазақстан ... ... ... ... ... ... тұрғындардың қолындағы сақталған қаржы ресурстарын жұмыл- дырып
экономиканың реалды секторына жұмсауды ... ... ... ... Салық комитеті мамандарының пікірінше ... ... ... ... 2-3 млрд ... нақты қаржы қорлары бар
екен. Осы қорларды инвестицияға айналдыру үшін ... ... ... ... са- лымшыларға беретін ... ... ... ... ... ... туындап отыр.
Соңғы кездері Қазақстандағы ең ірі коммерциялық банктер келісімге келіп,
банкаралық сақтандыру қаржы қорын құру саясатын іске ... ... өз ... ... ... банкісінде сақтайтыны белгілі.
Банк басқармасы тұрғындардың салымдарын сақтап, ... ... ... ... ету ... ... тұрақты жұмыс істеп
тұрған кәсіпорындар акцияларын сатып алу ... ... ниет ... ... дайындап оларды заңдастыруға күш салып отыр.
Бағалы ... ... ... ... ... ... ... асады:
1. Мемлекет бағалы қағаз рыногын реттеп, ұйымдастыратын заң жүйесін
қабылдайды. Бұл заңдар:
✓ акционерлік ... ... ... ... ... бағалы қағаздарды шығару тәртібін және акцияны шығаруға рұқсат
алу түрлерін анықтап ... ... ... ... ... түсетін пайдаға
салық кесімдерін реттейді;
... ... және ... қағаздармен жүргізілетін
операциялар түрлерін анықтап ... ... ... ... ... ... ... қағаздар
рыногына шығады. Қаржы ресурстарын жинау үшін ... ... ... ... ... ... ... бағалы
қағаздарды айналымға шығарады.
3. Ұлттық банктің ақша – ... ... ... ... қағаздар
рыногына ықпал жасайды. Басқаша айтқанда, қор ... ... ақша ... ... және ... қолдау саясатымен тығыз
байланысты.
ІІ. ҚАРЖЫ НАРЫҒЫНЫҢ ҚЫЗМЕТ ЕТУ МЕХАНИЗМІ
2.1. Қор биржасының қызметі және оның ... ... жаңа ... ... сәйкес
ресурстарды, оның ішінде қаржы ресурстарын үлестірудің формаларын
колдануды ... Қор ... - бұл ... ... ... үшін ... жағдайлармен қамтамасыз ететін
қор ... ... ... оның ... ... ... көрінеді:
- қор нарығында биржалық делдалдардың бағалы қағаздарды сату ... бос ... ... ... және ... өндірісті және ел үкіметінің ... ... ... ... ... жасалатын операцияларды шоғырландыру, сұраныс пен
ұсыныс деңгейін ... ... ... және ... капиталды
қалыптастыру.
Қор биржасы қаржы ресурстарын жинақтау, шоғырландыру және қайта бөлу
процесін ұйымдастырушы экономиканың басты буыны ... ... Ол ... ... ... ... ... бола отырып, экономикалық дамудың
қозғаушы ... бірі ... ... ... ... ... ... өз қызметінде мынадай қағидаларға сүйенеді:
- қаншалықты биржадағы мәмілелердің ауызша жасалып, кейіннен заңды
түрде құжатталатындықтан да брокерлер мен ... ... ... ... ... ережелері мен есеп арқылы қаржы ... қор ... ... және ... ... реттелуі.
Бұл қағидалардың қамтамасыз ... ... ... бағалы қағаздарды сатуға және ... ... орта ... ... ... ... қадамдары үшін несиеге деген ... ... ... ... ... ... шолулар; сол немесе басқа да
бағалы қағаздардың мүмкіндіктерін тура ... және т.б. ... ... ... қор ... өзіндік барометр мен
бағыттағыш рөлін атқарады. ... ... ... ... жақсы
болашағы бар акционерлік қоғамдарды ... ... ... ... ... ... іске ... бұрын болашақ клиенттер және ең
бастысы, акционерлер торабын құруға күш жұмсау қажет, яғни қор ... ... ... ... ... ... қалай құру ... ... ... ... ... ... шешу ... екіншіден, қор
операцияларын жүргізудегі делдалдап ... мен ... ... ... ... қор ... іске қосудан бұрын биржалық
механизмнің орталық ... ... ... ... ... ... сараптау, бағалау комиссиясы және т.б.) жолға қою керек, ... қор ... ... және ұйымдастырушылық құрылымдарын
қалыптастыру қажет.
Қор биржаларының қалай пайда болғанына тоқталатын болсақ, қор нарығы
сауда-саттықтың өсуі және ... ... ... ... ұлғаюнан
кейін барып, тұтыну тауарларының қойнауында қалыптасқан болатын. ... ... ... ... - ... біртіндеп айнала
бастаған. Бельгия порты Антверпен ресми түрдегі қор биржасының отаны болып
саналады. Оның ... ... 1592 жылы ... қағаздармен алғашқы сауда-
саттық жасалған. Кейіннен жетекшілік рөлі Амстердамға ауысып, онда алғашқы
мерзімді мәмілелер жүргізілді, ... ... ... ... ... жетті.
Биржалардың бастапқы кезеңдегі қалыптасуы мемлекеттік қарыздың өсуімен
байланысты болды, яғни қазыналық ... мен ... ... кез ... уакытта ақшаға айналдыруға мүмкін еді.
2.2. Қор рыногының дамыту мәселелері
Қазақстанның ... ... ... ... ... ... кезеңдегі жалпы жағдайымен байланысты дағдарысты деп
сипаттауға болады. Бағалы қағаздар нарығы - бұл ... ... ... ... дамуынсыз толыққанды түрде қызмет ете ... бір ... Қор ... ... ... факторларға
байланысты, соның ішінде ең басты ... ... ... алады. Өндірістің
құлдырауы және бағаның өсуі тұсыныда қор нарығының көптеген артықшылыктары
жарамсыз болып қалады.
Барлық қиын жағдайда да қор ... ... ... ... түсуде. Бұл ең бастысы күрделі капитал жұмсалымын қаржыландыруға
арналған ... ... ... туындайтын кәсіпорындарды
акционерлеумен байланысты. Қор ... ... ... асырылатын өндіріске
және инфрақұрылымға шетел инвестицияларын тарту үшін қолайлы база жасалуы
қажет.
Сондай-ақ әр түрлі бюджеттен тыс ... да ... ... ... ... олар ... бағалы қағаздарға инвестициялайды.
Осындай және басқа да факторлар қор нарығын ... ... ... ... ... ... ... мүмкіндіктерін
көрсетеді.
Қазақстанның бағалы қағаздар нарығының даму болашағы үшін ресурстарды
жинақтау (материалдық ... ... ... заңдарды шығару, технология
және ақпараттық база және т.б.) ... ғана ... ... ... өту ... туындаған макроэкономикалық мәселелердің стратегиялық
шешімін және талдауды қамтитын ... ... ... ... ... саясаты болуы керек.
Мұндай әрекет ету бағдарламасының мемлекеттік деңгейде, оның қаржы
саясаты аясында жасалады деп ... ... ... фискальдық
мүддесі, оның кұрылымдары арасындағы қарама-қайшылық, бұл міндетті шешуге
мүмкіндік жасамайды. ... ... да, ... ... бағалы кағаздар
нарығының кәсіби қатынасушыларының бірігуімен жасалатын ... ... ... ... ... биржалардың, брокерлік фирмалардың және т.б.
ұзақ мерзімді мүдделерін қамтамасыз ететін стратегияның болуының маңызы зор
тобының (30 өнеркәсіп ... 15 ... ... ... 20
темір жол компаниясы, - барлығы 65 корпорация) күнделікті ... ... ... көп ... жабық болады. Себебі қор саудасында қор
мүшелері ғана қатыса ... Қор ... ... мен ... ... ... бір ... биржада клиенттер тапсырмасын орындап, делдалдық
операция ... ... ... Биржа мүшелерінің құрамынан биржа комитеті
сайланып, арнайы ... ... ... ... ... ... жіберу туралы шешім қабылдайды.
Депозиттік сертификат — банк шығарған ақша нарығының инструменті. Жедел
депозиттік ақша ... ... ... ... және ... да бар. Оны ... ... ұйымдар кеңірек қолданылады.
Себебі сертификат ... ... ... ... ... инвестициялық
инструмент болып табылады. Депозиттік сертификат банкте ... ... емес ... ... бос қор ретінде сақталғандықтан сатып
алады.
Жинақтық ... - ... ... ақша ... депозитке салу жайлы
куәлік. Депозиттің белгіленген мерзімі өткен соң, ... қоса ... үшін ... беретін документ. Сертификатты Ұлттық банк немесе басқа банк
береді. Бұл кезде сертификат - белгілі уақытта алынатын келісімнің проценті
болып табылады. ... ... ... ... және ... ... ... Атаулы (есімді) сертификаттар айналымда болмайды және
оларды сату жарамсыз боп ... - ... ... бекітілген документ. Онда белгілі адамдардың есеп-
шотынан көрсетілген ... ... ... банкке нұсқау жасайды. Чекті ақшалай
және есептесу деп бөледі. Ақшалай чекпен банктен нақты ақша ... ... ... ... жазбаша толтырылған банкке берілген тапсырыс. Чек
беруші есеп-шотынан чек ... ... ... ... ... және
нақты емес есептесу ретінде де қолданылады.
Чекті ... ... бар: ... акцептелген және акцептелмеген,
лимиттелген және лимиттелмеген чектік кітапшалар. Олармен төлем жүргізгенде
үнемі қалдық лимит көрсетіліп, ... ... ... ... ... ... ... сомасына көшірме чек ... ... ішкі ... чекі кең етек ... Оның ... ... ішкі бөлімімен өзара есеп жүргізу.
Қазіргі кезде Батыс елдерінде чектен басқа несие ... ... ... карточкалары "қарыздылық" атауымен АҚШ-та 1915-ші жылы
"Дайнерс-клуб" фирмасы ... Олар ... ... ... қызмет жасады
және универмаг, бензин құятын станцияларда және т.б. қолданылады.
Сонда несие карточкасы арқылы есептесу ... ... ... асады?
Пластикадан жасалған карточка төртбұрышты стандартты мөлшерден (размер
86х54мм) ... Бұл ... ... ... ... ... береді. Онда иесінің тегі жазылып, қойған қолының үлгісі
тұрады. ... ... ... көрсетуде оларға нақты ақы төлеудің (чек
көшірмесі де керек емес) орынына өзінің ... ... ... ... ... ... номерін жазады, сонан соң онда ... ... ... ... ... болып табылады.
ЭВМ-ның, жеке компьютердің пайда болуы несие карточкасының жаңа ... ... ... - ... ... ... ... Бұл автоматты жүйемен нақты берілгендіктен кең көлемде таралды.
Бұл жүйе көбінесе ... ... ... ... ... ... табылады. Автоматты кассирлер нақты ақшаны есептеуші құрылымға
пластикалық карточка салынған соң береді. ... ... кең ... ... ... ... реквизиттері жазылған. Онда компьютер клиентті
идентификацияларды және команданы орындайды. Берілген сома дебеттің есептеу
есеп-шоты ... ... ... ... ... ... банк ... клиентінде өзара есептеу операциясында кеңірек қолданылады.
Қазақстан Республикасында ... ... ... ... ... бастады. Бұл төлемнің ақшасыз жүйесін жеңілдіктен ... ... ... ... ендіру көзделуде. Алдымен еліміздің барлық
облыстық ... ... ... ... ... ... түріне вексель де жатады. Вексель - шартты
түрдегі вексель берушінің жазбаша қарыз ... және ... соң ... ... ... берешек ақша сомасын төлеу.
Вексель қатаң белгіленген түрде ... Ол ... ... ... ақша ... ... ... құқық береді. Вексельдік
міндеттемелер ... ... ... Әдетте бір жылға, көбінесе бір-екі
айда бір рет болады. Вексель көбіне коммерциялық несиеге қызмет жасайды, ал
вексельдік ... ... ... ауыстырады. Вексельды басқа адамға беру,
индоссамент ... — жай және ... ... ... ... қол хат ... ... Вексель өзінің түрі жағынан
жай және ... ... ... Жай ... — бір ... бірнеше
адамдардың жазбаша міндеттілігі және белгілі ақша сомасын ... ... Жай ... ... жауапкершілікпен бірнеше адамға
берілуі мүмкін.
Аудармалы векселъ (тратта) — бір ... ... ... ... ... және үшінші адамда белгілі ақша сомасын ... ... ... ... ... ... талап еткен де
ақысы төленеді. Аудармалы вексель көп мөлшерде тараған. ... ... ... заңдарымен айқындалады. Вексель сыртқы саудада несие
—есептесу қатынастарын іске асыру құралы түрінде кеңірек ... ... ... ... өзара қатынастары вексель ... Банк ... ... ... ... вексель және оның
акцептелгені) кең көлемде ... ... ала ... Банк ... ие ... халыкаралық төлем құралы рөлін дұрыс атқаруға ықпал
жасады. Вексельдік айналым нарық тығыздылығы жағдайында кең шеңберде тарауы
мүмкін. Ол ... ... ... ... тұтынушыға таласып, тіпті оған
тауарды қарызға беруге дайын.
Ұлттық банк 1994-ші жылы сәуірде қазыналық вексельдің бірінші ... оны үш ай ... ... ... ... ... ... немесе номинальды күннен төмен бағамен жүргізілуі. Сатып
алу бағасын аукционға қатысушылар өз ұйғарымымен ... ... ... ... өте ... қысқа мерзімді міндеттемелерді шығару — Қазақстан үкіметі
тәжірибесінде бірінші ірі ... ... боп ... ... ... жаңа ... ... шығару тәсілімен емес, жеке және
құкықтық тұлғалар заем ... ... ... ... ... вексельдер
аукционы Ұлттық банк тәжірибесінде ақша-несие саясатының жаңа инструментін
— екінші ... ... ... ... — ендіруге ықпал жасады. ... ... ... ... ... ақша ... көлеміне әсер
етеді. Екінші бағалы қағаздар нарығы вексель ... кез ... ... ... ... бере ... және үш ай мерзімін күттірмей-ақ пайыз
өсімімен бергізеді.
ІІІ. ҚАЗАҚСТАН РЕСПУБЛИКАСЫНЫҢ ҚАРЖЫ РЫНОГЫ ҚЫЗМЕТІНІҢ МЕХАНИЗМДЕРІН
ЖЕТІЛДІРУ ЖОЛДАРЫ
Қазіргі кезде ... ... ... елде 200-ге жуық қор ... ... ... ең ірілері: Нью-Йорк (1023,2 млн.долл.), Лондон (76,4
млн.долл.), Токио (392,3 млн.долл), ... (19.3 ... ... болып
табылады. Қазақстан Республикасында қор биржасын құру процесі енді ғана
басталуда. Бұл процесс ... ... ... ... түседі.
Қазақстанда 1995 жылы сәуір айында "Бағалы қағаздар және қор биржасы жайлы"
Заң қабылданды. Онда ... ... ... жағдайлар айқындалып, оны
шығару мен айналымға енгізу қаралып, қор биржасы ... ... ... ... қор ... 1991 жылы сәуір айында Алматы
орталық қор биржасы деген атпен ... ... қор ... ... деп айта ... ... Республикасы қор биржасындағы тек
көлемді сауда-саттыққа ғана ... ... ... ... ... қатаң түрде орталықтандырылған жоспарлы
экономикадан қағидалы ... ... ... ... ... ... көшуі елімізде оған қызмет көрсететін барлық институттармен
бірге қаржы рыногының құрылуын талап етті. Қазақстанда қаржы ... ... ... ... ... — бұл, ең алдымен дербес экономикалық категория ретінде
бағалы қағаздарды сату мен қайта сату жөніндегі операцияларды жүзеге ... ... ... ... жинақтаушы зейнетақы
қорларының, сақтық институттарының, мемлекеттің және халықтың уақытша ... ... ... және ... ... ... ... нарықтық
қатынастардың жиынтығы. Ол нарықтық қатынастар жүйесінің құрамды бөлігі
болып табылады және тауар, ... ... ... ... және басқа
рыноктармен (капитал, ... ... ... үй, жер, алтын және т.б.
рыноктармен) етене байланысты (20.1 ... ... ... ... ... ... ... қаржы ресурстарын
үздіксіз қалыптастырып отырудың, оларды неғұрлым ... ... ... ақша ... ... ... айрықша нысаны
болып табылады және бағалы қағаздар рыногы, сондай - ақ ... ... де іс - ... ... Қаржы рыногы экономиканың түрлі шаруашылық
жүргізуші субъсктілері арасында ақшаны қайта ... ... әр ... ... ... ... ... жиынтығын біріктіретін неғұрлым
жалпы (ортақ) ұғым болып табылады.
Экономикалық әдебиеттерде және ... ... ... ... ұғымы
ақша, валюта, кредит, капитал рыноктарын қоса отырып кеңінен түсіндіріледі.
Бұл қаржыны жалпы ақша мен құн категорияларына бара-бар ... ... ... негізінен дүниежүзілік практикамен байланысты,
өйткені экономикалық ресурстардың кез келген түрі меншіктің титулдары болып
табылатын ... ... ... ... ... ... ... мүмкін.
Ақша нарығы дегеніміз қолма - қол ақша ғана ... ... ... ... да ... ... ... рыногы.
Кредит нарығы несие бойынша банктердің кредит ... мен ... ... ... айналым активтерінің
қозғалысына қызмет етеді.
Капитал рыногында қоғамдық өндіріс қатысушыларының, орташа және ұзақ
мерзімді қорланымдарының ... ... ... ... ... ... объектілері айрықшалықты тауарлар —
ақша және бағалы (ақшалай) қағаздар болып табылады.
Қаржы рыногында ... ... ... ... ... ... табылатын бағалы қағаздар рыногы маңызды орын
алады. Қор құндылықтарының — бағалы қағаздар мен туынды бағалы қағаздардың
айналысымен байланысты болғандықтан оны қор ... деп те ... ... ... ... ... қағаздармен мәміле жасалынатын және
ресімделінетін мекеменің — қор биржасының атымен байланысты.
3.2 Стратегиялық инвесторының қор ... ... ... ... ... ... ... қаржы рыногының жұмыс
істеу шарттарын айшықтайды. Оған мыналар жатады:
1) реттелінген тауар рыногының болуы, яғни кез ... ... ... ... мен қызмет көрсетулер бойынша сұраным мен ұсынымның
теңгерімділігі;
2) Ұлттық (орталық) банк ... ақша ... ... ... ... қолма - қол және қолма - қолсыз ... ... ... ... ... рыногының жандандырылуы, оның толық ... ... ... ... ... орналастыру; кредит ресурстарының
қозғалысы ... ... ... есептік мөлшерлемесін, коммерциялық
банктердің міндетті резервтерінің нормасын, ашық ақша рыногында операциялар
жүргізуді белгілеу арқылы реттелінеді.
Кез келген ... ... ... ... және ... ... көздерімен тура келмеуі қаржы рыногының жұмыс
істеуінің объективті алғышарты болып табылады.
Қаржы рыногының ... ... ... ... ... ... бәсекені дамыту мен монополизмді шектеу мақсатындағы материалдық
өндіріс сферасының ... ... ... — меншіктің барлық
нысандары кәсіпорындарынын, соның ішінде мемлекеттік сектордың да ... ... ... ... бөлудегі мемлекет рөлінің қысқаруы:
өндірістік күрделі жұмсалымдарды орталықтан қаржыландырудың, ... ... ... ... ... азаюы;
3) шаруашылық жүргізуші субъектілер мен ... ... ... басқа активтерге инвестицияланатын ақшалай табыстарының өсуі;
4) бюджет ... ... үшін ... ... ... ... ... - ақ жергілікті бюджеттердің тапшылықтары
мемлекеттік қарыздарды шығару арқылы ... ... ... ... бос ақша ... алу және ... қайта бөлу
есебінен ұдайы өндіріс процесіне ықпал етумен ғана айқындалып қоймайды.
Оның жұмыс істеуі ... ... ... тән ... ... орнына
"деңгейлес" қозғалыс бойынша ресурстарды қайта бөлуге мүмкіндік береді.
Деңгейлес қозғалыс кезінде шаруашылық жүргізуші ... ... ... ... ... бөлу ... төте ... іс-әрекет етеді.
Бұл қаражаттарды маңызды сфералар мен объектілерге жедел аудару есебінен
кәсіпорындардың, ... және ... ... қаржылық жағдайын
тұрақтандырады.
Қаржы рыногы бағалы қағаздардың ... ... ... бизнестің
нақтылы құнын бағалауға мүмкіндік береді: тиімді жұмыс істейтін шаруашылық
жүргізуші субъектілерде ... ... ... ... ... рыногының болуы инфляцияны тежейді, өйткені бюджет тапшылығын
жабу үшін үкімет ақша эмиссиясын ... ... ... ... сұраным мен ұсыным арқылы анықталатын құнды қағаздар шығарады.
Экономикалық ... ... ... рыногының қалыптасып, жұмыс
істеуі экономиканың дағдарысын ... және оның ... ... және ... кезігеді.
Инфляция бағалы қағаздарға айтарлықтай шектеу жасайды - олар қысқа
мерзімді немесе құны жоғалмай жеңіл ... ... ... ... ... ... жағдайында инвесторлар қаражаттарды өтімі аз бағалы қағаздарға
ұзақ мерзімге салуға бармайды. Инфляция кезінде ұзақ ... ... ... дүние-мүлікке, тауарларға, еркін айырбасталымды бағалы
қағаздарға жұмсау неғұрлым тартымды болып табылады.
Қаржы рыногының дамуы халықтың ... ... ... ... ... отыр, мұның өзі жеке Инвесторлардың ... ... ... ... ... жағдайында олардың
қаражаттарды бағалы ... ... екі ... Ақша ... ... ... кредиттер мен депозиттер ... ... ... ... ... нәтижесінде бағалы қағаздардың
табыстылығы банктердің ақша - ... ... ... мұндай
табыстылықпен бәсекелесе алмайды.
Қаржы рыногының жұмыс істеуінің маңызды ... ... ... ... болып табылады, ал бағалы қағаздардың айналысы бірқатар елдердің
экономикалық кеңістігін қамтуы мүмкін. ТМД елдерінің саяси болмыстары ... не бұл ... ... ... ұзақ мерзімді
болжамның мүмкіндігін ... ... және ... болған соң ... ... алу ... ... ... жандануы корпоративтік бағалы қағаздарды —экономиканың
нақты секторы ... ... мен ... ... ... айналысын жандандыру кезінде мүмкін. Қазақстанда соңғы уақытқа
дейін ... ... бұл ... ... ... бұл жалпы экономикалық
әлуетті тежейді.
Инвестициялық институттар, қор ... ... тыр ... депозит
мекемелері түріндегі құрамды элементтерді кіріктіретін ... қор ... бір ... ... ... ... ең алдымен әр түрлі
тұрпаттағы акционерлік ... ... бұл ... ... ... оң құрылым жасаушы рөлі ... ... ... ету ... ... ... кезде қаржы жүйесі терең өзгерістерге ұшырап, қайта құрылуда.
Қаржы жүйесін қайта құрудың басты ... оның ... ... ... ... одан әрі ... ықпал етуді күшейту,
ұлттық табыстың үздіксіз өсуін ... ету, ... ... ... ... ... ... табылады.
Нарықтық қатынастарға көшу барысында қаржы жүйесінің рөлі мен маңызы
шұғыл артады. Қаржы-кредит ... ... ... ... жүмыс
істейтін секторларының біріне айналуы тиіс.
Қаржы және ең алдымен ... ... ... ішкі ... ... және ... ... — үлттық табысқа, макро- және микроэкономика кәсілорындарының,
фирмаларының және салаларының дамуына және халықтың көптеген ... ... ... ... ... ... жайы ... ахуалымен анықталады, сондықтан түрақтану мен
дамудың бағдарламасы бірінші кезекте ... ... ... жалпыэкономикалық шараларды іске асыруды қарастыруы тиіс. Бүл
шаралардың қатарында - ... ... ... ... қайта бағдарлау, үлттық шаруашылықтың құрылымын жаңғырту, ғылыми-
техникалық прогресті тездету.
Сыртқы экономикалық қызметті жандандыру, ішкі өндіріс есебінен ... ... ... шешу шаралары тұр. Қаржы шараларының ішінде
инвестицияларды ... ... ... ... жұмсалатын
шығыңдарды азайту, шаруашылық жүргізудің барлық деңгейінде үнемдеу режімін
қатаңцандыру қажет: ... ... ...... коммерциялық есепті дамыту, қаржы жүйесінің барлық буындарыііда
қаржылық өзара қарым-қатынастарды иңдикативтік реттеу қажет.
Қаржы ... ... ... ... бар. ... ... интститутын кұру қажет және қаржы ... ... ... ... ... ... қарыз, валюта және капитал нарықтарынан
құралады. Қаржы нарығы өзіне тән ... және ... ... бар ... экономикалық қатынастар саласы. Сондықтан қаржы нарығын
құру үшін бағалы қағаздарды ... ... ... құру ... қамтамасыз етуге байланысты жүйелі ... ... ... ... ... жаңадан бой көтеріп келе жатқан қаржы
нарықтарының қатарына жатады, ал ... ... ... ... ... ... нарық;
- құнды қағаздар нарығы;
- несие капиталы нарығы (ақша нарығы);
- асыл металдар нарығы (алтын нарығы).
Қаржы нарығының айрықша бөлігі ол ... ... ... ... бұл ... осы кезде қалыптастыру процесі аяқ ... ... ... ... осы ... ... нарығы тікелей байланысты.
Елімізде ... ... ... мен ... да шаруашылық
субъектілері, ... ... ... ... ... емес ... қорлары тіркелген. Осы жоғарыда аталған
субъектілер барлық құнды ... ... ... ... ... мәселелерді зерттеу қажеттілігі пайда болды.
Қазақстан Республикасында макро- және микроэкономиканың қаржы жүйесін
реттеліп отыратын ... ... мен ақша ... жиынтығы және
оларды жұмылдыруды, ұлттық шаруашылықты қаржыландыру мен несиелендіруге
байланысты ... ... ... ... ... құрайды. Қаржы жүйесінің
ұғымы кейде тар мағынада, тек ... ... ... ... қолданылады, бұл жеткіліксіз.
Жоғарыда айтылғандардың негізінде қаржының қысқаша анықтамасын былайша
тұжырымдауға болады: ... – бұл ... ... бөлу және қайта бөлу
процесінде пайда болатын ... ... ... жиынтығы,
мұның нәтижесінде ұдайы өндіріс қатысушыларының сан ... ... үшін ... ... ... ... ... жасалып, пайдаланылады.
Пайдаланылған әдебиеттер
1. Бердалиева К.Б. «Қазақстан экономикасын басқару негіздері».
Алматы -2001 ж., 126 ... ... В.А. ... ... ... әлемінде», Алматы – 2002 ж., 225
бет
3. Ілиясов Қ.Қ., ... С. ... ... 2003 ж., 445 ... ... Н.К. ... экономикалық қатынастар», 172 бет
5. Мейірбеков А.Қ. «Кәсіпорын экономикасы», Алматы - 2003 ж, 213 бет
6. ... Е.Н. ... ... қатынастар», Алматы – 2001, 154
бет
7. Сәбден О., Тоқсанова А. «Шағын кәсіпкерлікті ... ...... 234 ... ... С.С ... экономикасы», Алматы – 2003 ж., 365 бет
9. Шеденов Ө.Қ. «Жалпы ... ... ... – 2002 ж.,
385 бет
10. «Экономикалық саясат», Экономика –Алматы, 2002 ж, 168 бет

Пән: Қаржы
Жұмыс түрі: Курстық жұмыс
Көлемі: 31 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 500 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
Бағалы қағаздарды шығару механизмі26 бет
Бағалы қағаздардың қалыптасуы мен дамуы88 бет
Еңбек нарығы6 бет
Еңбек нарығы және еңбек биржасы33 бет
Ипотекалық несиелеу жүйесі31 бет
Сақтандыру компанияларының инвес‬тициялық қызметтерің басқару61 бет
Қазақстан Республикасында бағалы қағаздар нарығының пайда болуы: негізгі элементтері мен реттеуші жүйелер35 бет
Қазақстан Республикасындағы бағалы қағаздар нарығының құрылымы27 бет
Қазақстан Республикасындағы еңбек нарығы туралы32 бет
Қазақстан Республикасының экономикасының нақты секторын белсендірудегі бағалы қағаздар нарығы71 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь