Нарықтық экономикадағы мемлекеттің ролі

КІРІСПЕ ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... 3

1. МЕМЛЕКЕТТІК БЮДЖЕТТІҢ ҚАРЖЫЛЫҚ МӘНІ ... ... ... ... ... ... ... .6
1.1 Мемлекеттік бюджет ұғымы және маңызы ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ..6
1.2 Мемлекеттік бюджеттің құрамы мен құрылымы ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ...12
1.3 Мемлекеттік бюджеттік жоспарлауды жетілдіру ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ...16
1.4 Мемлекеттік бюджетті болжау ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... 20

2.МЕМЛЕКЕТТІК БЮДЖЕТТІҢ ҚАРЖЫ ЖҮЙЕСІНДЕ АЛАТЫН ОРНЫ ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ..21
2.1 Мемлекеттік бюджеттің кірістері және шығыстары ... ... ... ... ... ... ... ... ... ..21
2.2 Мемлекеттік бюджет тапшылығы және оны жою жолдары ... ... ... ... ... ... ..25

3.МЕМЛЕКЕТТІК БЮДЖЕТТІҢ ҚАРЖЫ БАЗАСЫН ЖЕТІЛДІРУ ... ... ... ... 29

ҚОРЫТЫНДЫ ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... 32

ҚОЛДАНЫЛҒАН ӘДЕБИЕТТЕР ТІЗІМІ ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... .34
Әр аймақтың қаржылық - әлеуметтік жағдайы жіті көзқараспен, байыпты бағдар ұстап қарауды қажет ететін дүние. Оны өзгерту, көтеру жолында талпынған сол аймақ ерекшеліктеріне қарап шешім қабылдамаса болмайды. Өйткені, республика былай тұрсын, облыс аудандарының, тіпті аудан ішіндегі әр шаруашылықтың өзіне тән ерекшелігі, қалыптасқан еңбек ету дәстүрі болады.
Қазақстан Республикасының егемен мемлекет болып қалыптасып, нарықтық экономиканың даму мен құрылу жолын қабылдауы оның әлеуметтік-экономикалық дамудағы жаңа деңгейін анықтайды. Ондағы басты орын мемлекеттік бюджетке тиесілі.
Мемлекеттік бюджет - бұл мемлекеттік аппаратты, қарулы күштерді қаржыландыруға, қажетті әлеуметтік-экономикалық қызметтер атқаруға бағытталған ел үкіметінің қарамағында болатын ақша ресурстарының орталықтанған қоры болып табылады. Бюджет сонымен қатар, экономиканы мемлекеттік реттеудің, шаруашылық конъюнктураға ықпал етудің, дағдарысқа қарсы шараларды жүзеге асырудың қуатты құралы болып табылады.
Қазақстанның қаржы органдарының тарихы 1920 жылдың қазан айынан басталады, ал бақылау – тексеру қызметі 1923 жылдың соңында қаржы халық комиссариаты жанынан ұйымдастырылды.
Бақылау басқармасының негізгі қызметтеріне бюджетті толықтыру және мемлекеттік қаражаттың шығыс есебіне тексерулер жүргізу кірді. Қаржы бақылау органдарының құзіреті бүгінгі күні өзгерген жоқ.
Органдардың әр кездегі әртүрлі дәрежесі тек қана қаржы – экономикалық жағдайының нақты қажеттілігінен ғана туындаған жоқ, бақылау жұмысының көлеміне және сипатына шектен тыс қарама – қайшы көзқарастардан туындайды.
1. Қазақстан Республикасының Конституциясы. - Алматы: 1995ж.
2. Салық Кодексі. Алматы 2004ж.
3. «Республикалық және жергілікті бюджеттердің атқарылуын бақылау туралы» Қазақстан Республикасының Заңы. – 2002ж 29 қаңтар.
4. Аубакиров Я. «Экономикалық теория негіздері» Алматы
5. Әкімбеков С. «Экономикалық теория» Астана 2002ж.
6. Баянов Е. «Мемлекет және құқық негіздері» Алматы 2002ж.
7. Белгібаева Қ.Қ. Мұханбетова Е.С. «Қаржы және банк системасы бойынша» Алматы 1999ж.
8. Дорнбуш Р. Фишер С. «Макроэкономика» Алматы 1997ж.
9. Жүнісов Б.А. «Нарықтық экономика негіздері» Ақтөбе 2001ж.
10. Жұмаев Б.А. «Экономиканың мемлекеттік реттелінуі» Алматы 2001ж.
11. Иктанов. Орманбеков. «Экономиканы мемлекеттік реттеудің өзекті мәселелері» Алматы 2002ж.
12. Ильясов К.К. Исахова Г.Б. «Расходы Государственного бюджета» Алматы 2003г.
13. Ильясов К.К. Исахова Г.Б. «Государственный бюджет» Алматы 1994г.
14. Қабдиев. Оралтаев. Ескендіров. «Экономикалық саясат» Алматы 2002ж.
15. Кеулімжаев Қ.К. «Қаржылық есеп» Алматы 2001ж.
16. Мельников В.Д. Ильясов К.К. «Қаржы» Алматы 1994ж.
17. Осипова Г.М. «Экономикалық теория негіздері» Алматы 2002ж.
18. Ахметов Д. «Бюджетті толықтыру – экономиканы көтерудің бір жолы» Қаржы – Қаражат 2000 №3.
        
        ЖОСПАР
КІРІСПЕ.....................................................................
...............................................3
1. МЕМЛЕКЕТТІК БЮДЖЕТТІҢ ҚАРЖЫЛЫҚ МӘНІ.............................6
1.1 Мемлекеттік ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... Мемлекеттік ... ... ... ... ... ... және оны жою
жолдары..........................25
3.МЕМЛЕКЕТТІК ... ... ... ЖЕТІЛДІРУ................29
ҚОРЫТЫНДЫ...................................................................
.....................................32
ҚОЛДАНЫЛҒАН ... ... ... - әлеуметтік жағдайы жіті көзқараспен, байыпты
бағдар ұстап қарауды қажет ететін ... Оны ... ... ... сол ... ерекшеліктеріне қарап шешім қабылдамаса болмайды.
Өйткені, республика ... ... ... ... тіпті аудан ішіндегі
әр шаруашылықтың өзіне тән ... ... ... ету ... ... ... ... болып қалыптасып, нарықтық
экономиканың даму мен құрылу жолын қабылдауы оның әлеуметтік-экономикалық
дамудағы жаңа деңгейін анықтайды. Ондағы ... орын ... ... бюджет - бұл мемлекеттік аппаратты, қарулы күштерді
қаржыландыруға, ... ... ... ... ел ... қарамағында болатын ақша ... қоры ... ... Бюджет сонымен қатар, экономиканы
мемлекеттік реттеудің, шаруашылық конъюнктураға ықпал етудің, дағдарысқа
қарсы шараларды ... ... ... ... ... ... қаржы органдарының тарихы 1920 ... ... ... ал ...... ... 1923 ... соңында қаржы халық
комиссариаты жанынан ұйымдастырылды.
Бақылау басқармасының ... ... ... ... және
мемлекеттік қаражаттың шығыс есебіне тексерулер жүргізу кірді. Қаржы
бақылау органдарының құзіреті ... күні ... ... әр ... ... ... тек қана ... – экономикалық
жағдайының нақты қажеттілігінен ғана ... жоқ, ... ... және ... ... тыс ... – қайшы көзқарастардан туындайды.
Қаржының ырықтандырылуы, нарық қатынастарының дамуы ... ... ... ағымына қатаң бақылау жүргізу қажеттілігін нақты
көрсетеді.
Қаржының айқындылығы – ... ... ... бір ... көрсеткіші.
Бюджет, қаржы саласындағы заң, тәртіп бұзушылықтар мен зиянкестіктер небір
хронологиялық байланысқа, ұлттық тамырларға ие ... ... әр ... ... оның ... ... ... шенеуніктер тез арада, заңды және Парламентті ... ... ... ... ... ұмтылады;
екіншіден, әр қоғамда әртүрлі дәрежедегі ... ... ... саяси және коммерциялық мүдделері айқындалады, аталған мүдделерді
экономика саласында қорғау, түрлі жеңілдіктер алу көзделеді.
Адамзат өзін - өзі ... ... ... тани ... ... күнге дейін әр мемлекет үшін «мемлекет қалтасы» жағдайына жалпы,
ашық бақылау жүргізу, бюджет қаражатының пайдалануына бақылау ... ... ... ... ... ... жалпы үш тараудан тұрады. Бірінші тарауда ... ... ... ... ... ... ... және маңызы,
мемлекеттік бюджет құрамы мен құрылымы, яғни республикалық және жергілікті
бюджеттердің ... ... ... ... өндіріс саласындағы
рөлі және т.б. ... ... ... ... ... ... ... орны, мемлекеттік бюджеттердің кірістері мен шығыстары,
мемлекеттік бюджет тапшылығы және оны жою ... ... ... ... және де ... тыс ... ... қарастырылған.
Үшінші тарауда мемлекеттік бюджеттік қаржыландыру қорлары, нысандары
қарастырылған.
Осы курстық жұмыстың ... ... ...... ... ... оның ... жүйесіндегі рөлі, қоғамдық өндірістегі
өмір сүруі және т.б. табылады.
Курстық ... жазу ... ... назар келесі мән – жайларға
аударылды:
- мемлекеттік бюджеттің экономидағы алатын орны;
- мемлекеттік бюджеттің ... және ... ... ... ... мен шығыстары;
- мемлекеттік бюджет тапшылығы және жою жолдары;
- мемлекеттік бюджеттік қаржыландыру қорлары және нысандары.
Курстық жұмыстың әдістемелік ... ... ... мамандардың
монографиялары, газет – журналдар, әдебиеттер, нормативтік – құқықтық
актілер, оқу құралдары және т.б. ... ... ... ... ... ОРНЫ
1.1.Мемлекеттік бюджет ұғымы және маңызы
Сан алуан қаржы байланыстарында жекелеген ерекшеліктері бедерленетін
айрықша салалар бар. Мемлекеттің кәсіпорындармен, ... ... ... ... ... қатынастары қоғамдық өнімді құндық бөлудің
айрықша саласын құрайды. Бұл қатынастарға бөлу процесінде ... ... тән және олар ... ... ... арналған ,
орталықтандырылған қаражат қорын құрып, ... ... Бұл ... ... ... ... ... отырады. Қаржы
қатынастарының бұл жиынтығы «Мемлекеттік бюджет» деп аталған ... ... ... ... ... қатынастардың жиынтығы ретінде
объективтік сипатқа ие. Оны ... ... ... ... өмір ... ... өзі ... Оны жоспарлы дамыту орталықтандырылған
ресурстарды қажет етеді. Қаражатты орталықтандыру ... ... ... ... үздіксіз айналымын ұйымдастыру үшін, жалпы экономика
жұмыс істеуін қамтамасыз ету үшін ... ... ... ... құндық
бөлінісі мемлекеттің табиғаты мен қызметінен туындайды. ... ... ... ... ... ... ... міндеттерін шешуге, мемлекеттік басқарудың жалпы шығындарын жабуға
орталықтандырылған қаржыны қажет етеді.
Сөйтіп мемлекеттік бюджет ... ... ... ... ... қажеттілік туындайтын болып табылады.
Қаржы қазіргі жағдайда орталықтандырылған қаржы ресурстары мемлекетке
қоғамдық ... ... ... ... ... және аумақтық
құрылымдар құрып, ірі ... ... ... ... ... ... қаржының көмегімен қаражат ... ... ... ... экономикалық және әлеуметтік
саясатын жүзеге асыруға жағдай жасайды. Сөйтіп құндық ... ... ... мемлекеттік бюджет айрықша қоғамдық арналымды жалпы
мемлекеттік қажеттерді қанағаттандыруға ... ... ... ... ... ... болғандықтан айрықша
қоғамдық арналымды орындай ... ... ... ... ... ... ... жиынтығы ретінде мемлекеттік бюджетте ... тән ... бар: ... қатынастары бөлістік сипатта
мақсатты ақша қорларын құрып, пайдалану арқылы ... ... ... ... бір ... ... Бірақ ол ерекшелік
қаржыға тән сипат шегінен шықпайды. Мемлекеттік ... құн ... ... ... мыналармен сипатталады:
жиынтық қоғамдық өнімнің мемлекеттің қолында ... ... ... байланысты бөліс қатынастарының айрықша экономикалық
формасы болып табылады;
құнды ... оны ... ... ... ... ... ... құнды тұтынуға қызмет ететін өндірістен тыс сала ... ... ... ... салалары, аумақтар, экономика
секторлары, қоғамдық қызмет салалары арасында құнды ... ... ... өнімнің тауар формасындағы қозғалысымен тікелей байланысы жоқ
құнды бөлісіп, одан алшақтау жүзеге асырылады, ал ... ... ... ... ... ... қатынастарымен астасып жатады.
Кез келген басқа экономикалық ... ... ... ... ... ... соған лайықты материалдық-заттай көрініс
табады. Бюджет ... ... ... ... қорында – бюджет қорында заттанады. Нәтижесінде қоғамда
жүріп жатқан нақты экономикалық бөліс ... ... ... ... ... ... Бюджет қоры- қоғамдық өнім мен
ұлттық ... ... ... тиісті кезеңдерінен өтіп, ұдайы
өндірісті ұлғайту, халыққа ... ... ... ... жөнінде қажеттерді қанағаттандыру үшін мемлекет қарамағына түскен
бөлігінің объективті алғышарты бар экономикалық ... ... ... мен ... бөлу және ... ... ... болатын құн
қозғалысының процесін білдіреді.
Экономикалық категория ретінде мемлекеттік бюджет қоғамдық өнім ... ... ... ... құру жолымен жоспарлы түрде
бөлу, қайта бөлу процесінде және оны ... ... ... ... қанағаттандыруға пайдалану барысында мемлекет пен қоғамдық
өндіріске басқа да ... ... ... ақша ... ... ... механизмі арқылы ықпал етеді. Мұнда бюджеттің
бүкіл экономикаға ықпал құралы ретіндегі рөлі ... ... ... ... ... орталықтандырылған қорын құру және
пайдалану формалары мен ... ... ... ... қаражат қорының көлемін белгілеу, оны құру, пайдалану
формалары мен әдістерін реттеу, бюджетті құру және ... ... ... ... ... салу ... ... асырылады.
Өндіріс құрал-жабдықтарына мемлекеттік меншіктің әзірше, басым болуы
шаруашылықты үйлестіре жүргізуді ... ... ... өзі ... ... ... жоспарлы мақсатын алдын ала айқындайды.
Бюджет байланыстарының мақсатты сипаты, мемлекеттің ... ... қоры ... осыған ұқсас формасы ... ... ... ... ... ... ... жоспарында
бейнеленетіндігіне жеткізеді. Онда бюджеттің экономикалық мазмұнын құрайтын
бөліс ... ... ... мен ... ... ... қатынастарының орталықтандырылған қорын қалыптастыру
көздері мен жұмсалу бағыттарын ... ... ... ... ... қызметінің нәтижесі; онда қоғамның барлық мүшелерінің
мүдделерін ... ... еркі ... ... ... қаржы
жоспарының көрсеткіштері республика үкіметінің «Мемлекеттік бюджет туралы»
заңына сәйкес міндетті түрде орындалуы тиіс.
Қоғамдық ұдайы өндірістегі ... ... рөлі ең ... ұлттық табыстың, жалпы қоғамдық өнімнің бөлу және қайта бөлуінен
көрінеді. Ол қаражатты елдің халық шаруашылығы салалары, ... ... ... ... ... ... мен аумақтары арасында
бөледі. Бүкіл халық шаруашылығының бюджеті болғандықтан, мемлекеттік бюджет
экономикаға тұтас ықпал жасайды.
Мемлекеттік ... ... ... саласында оның ... ... зор рөл ... ... ... жеке ... шеңберінде/ және қоғамдық /бүкіл халық шаруашылығы ауқымында/
қорлар қозғалысын қамтамасыз ету үшін ... ... ... мен ... ... бюджеттен қаржыландыру,
операциялық және басқа шығындарын жабу бюджетке жеке ... ... ... ... оның ... ... жүруіне
мүмкіндік береді.
Өндірістен тыс салалардағы бюджет қаржысы олардың ... одан ... ... ... Бұл салалардағы мекемелер мен ... ... ... ... ... жоқ ... мемлекеттік бюджеттен
қаржыландырылады. Білім беру, ... ... ... сақтандыру,
әлеуметтік қамсыздандыру, ғылым, мәдениет, әдебиет және өнер салаларындағы
мемлекеттің шығындары- ... ... ... ... ... асыруға мүмкіндік беретін қаржы базасы. Өндірістік емес
салалар құрылымын ұтымды құрауда ... ... ... зор. ... ... ... ... ресурстары мен қамтамасыз ете отырып,
мемлекет ... ... ... ... ... ... ... оны
пайдалануда аумақтық пропорцияға әсер етуі мүмкін.
Мемлекеттік бюджет –бұл ... ... ... ... қажетті әлеуметтік-экономикалық ... ... ел ... қарамағында болатын ақша ресурстарының
орталықтанған қоры ... ... ... ... ... ... реттеудің, шаруашылық конъюнктураға ықпал етудің, дағдарысқа
қарсы шараларды жүзеге асырудың қуатты құралы болып табылады.
Бүгінгі мемлекеттердің ... ... ... ... құжат деуге болады. Ол мемлекеттік шығындардың және оларды
өтейтін қаржы көздерінің ... ... ... ... жыл ... заң
шығаратын органда талқыланады және елдің, ... ... ... ... ... Қаржылық жыл біткеннен кейін атқару
үкіметінің өкілетті өкілдері, алдыңғы ... ... ... ... ... өздерінің табыстарын жинақтау туралы және жасалған шығындар туралы
есеп береді
Орталық үкіметтің бюджеті мен ... ... ... ... ... бөлу туралы, ел масштабында қаражаттарды қайта ... ... ... ... ... бюджеттерді қаржыландыру туралы
жеңіл емес қатынастар пайда болады. Сондықтан мемлекеттік ... ... ... ... ... ол ... әкімшілдік-территориялық
үкіметтердің барлық дәрежедегі бюджеттерінің жиынтығы болып табылады.
Бюджеттен тыс қорлар мақсатты ... ... және ... бюджетке
жатқызылмаған бюджетпен тығыз ұштасып ... ... тыс ... және ... ... қарамағында болады және олар, ... ... үшін ... арнаулы қорларда жинақталады. Мысал ретінде
ҚР зейнетақы қорын атап ... ... ... тыс ... ... ... ... бюджеттік субсидиялар есебінен құрылады.
Біртұтастық ... ... ... ... ... ... Бұл принцип бұрынғы КСРО-ның бюджет
жүйесінде неғұрлым айқын аңғарылатын. ... ... ... дербестік алып, оларға қаржы ресурстарын пайдалану жөнінде
біршама құқықтар берілуіне байланысты әлсіреп отыр.
Біртұтастық мемлекетте ... ... ... ... ... әрекет
ететін мемлекеттік табыстардың жалпы жүйесінің өмір сүруінде, мемлекеттік
шығындардың біркелкілігінде, қаржы ... ... ... ... Бұл ... бюджетті жоспарлаудың әдістері мен
ұйымдастырылуының бірыңғайлығын, оның ... ... ... ... ... етеді. Бюджеттің біртұтастығы принципінің
міндеті парламент тарапынан бюджет қаржысы қозғалысына ... ... ... ... ... мен шығыстары туралы
мәліметтерді жұртшылыққа бюджеттің құрамы және ... мен, ... және ... ... /шығындарды қысқарту, кірістерді
көбейту, заемдар және басқалар/ таныстыру үшін баспасөзде жариялау ... ... ... ... ең ... құралы деуге болады
және тиімді де ... ... білу ... ... мәселе-лерді
шешуге көмектеседі. Ол арқылы жалпы мемлекеттік ... ... ... ... бюджет, шаруашылық конъюктураға
ықпал етудің, дағдарысқа қарсы шараларды ... ... ... ... ... ... бюджеттің құрамы мен құрылымы
Мемлекеттік бюджет құрылымы, алдымен сол елдің мемлекеттік құрылымынан
тәуелді болады. Унитарлық мемлекеттерде бюджет жүйесі екі ... ... ... ...... және жергілікті бюджет. Федералдық
мемлекеттік құрылымы бар елдерге (АҚШ, ФРГ) ... ... - ... және осыларға сәйкес келетін әкімшіл құрылымдардың бюджеті.
Қазақстан ... ... ... ... ... кіреді:
республикалық бюджет;
жергілікті бюджеттер: облыстық, қалалық, аудандық, қалалардағы аудандық,
поселкалық, селолық және ауылдық бюджеттер.
Республикалық ... ... ... ... ... және ... ... Үкіметі өзіне
Конституциямен, заңдармен және ... ... ... ... ... ... ... үшін белгілейтін жалпы
мемлекеттік бағдарламалар мен шараларды ... ... ақша ... қоры болып табылады. Республикалық
бюджетке түсетін түсімдер ... ... ... ... ... ... жергілікті бюджеттердің кірістеріне есептелуге тиісті сомаларды
шегеріп тастағаннан ... ... ... ... мен ... ... Қазақстан Республикасының салық және кеден заңдарымен ... және ... ... бұл ... жалпы мемлекеттік салықтар бойынша
түсімдердің нормативтері мен олардың облыстар және республикалық маңызы бар
қалалар бойынша алғандағы ... шегі ... ... ... ... заңдар және ... ... ... ... ... Үкіметі белгілейтін салықтық емес түсімдер;
-мемлекеттік капиталымен жасалатын операциялардан түсетін кірістер;
-Қазақтсан Республикасының заңдарына қайшы келмейтін өзге де ... ... ... ... олар мыналардан тұрады:
- ішкі трансферттер, соның ішінде атқарушы органдардан ... ... ... шет ... ... ... ... бюджеттің тапшылығын жабуға қажетті ішкі және сыртқы
көздерден бюджетке түсетін түсімдерден тұратын Үкімет қарыздары;
Бұрын ... ... ... ... өтеуден түскен
түсімдер, сондай-ақ міндеттемелерді өтеу үшін ... ... ... бумасын сатудан түскен түсімдерді біріктіреді.
Мемлекеттің біріктірілген қаржы балансының Қазақстан ... ... ... ... Республикасы Қаржы министрлігінің
республикалық бюджеттің жобасын әзірлеуі және алдағы қаржы жылына арналған
жергілікті бюджеттің ... ... ... мен ... ... ... аудару нормативтерінің және республикалық бюджетпен
жорамалданып отырған басқа да ... ... ... ... ... алынатын іріктірілген параметрлерін айқындау үшін негіз болып
табылады.
Республикалық бюджеттің жобасы ... ... ... ... бюджеттік жіктеуге сәйкес әзірленеді.
Республикалық бюджет туралы заң жобасында түсімдердің барлық түрінің
жиынтығы, ... ... ... мемлекеттік салықтарды бөлу нормативтері,
сондай-ақ бюджетте жіктеуге сәйкес, бюджет ... ... оны ... ... ... ... топтар, қызметтер, кіші қызметтер мен
мекемелер бойынша шығыстардың шекті ... ... ... ... ... мөлшері көрсетіледі.
Жергілікті бюджеттерде жергілікті бағдарламалар мен ... ... ... ... ... қоғамдық өнімнің ақша
формасындағы бір бөлігін жергілікті басқару органдары өздеріне ... ... ... ... және ... ... қаржы-
мемлекеттің қаржы жүйесінің маңызды буыны. Жергілікті ... ... ... ... басқару органдары өздеріне жүктелген қызметтеріне
сәйкес анықтайды.
Жергілікті ... ... ... ... ... ... кірістері мыналардан тұрады:
- аймақтық әлеуметтік-экономикалық даму деңгейін ескере отырып, төменгі
бюджеттерді реттеу тәртібімен жалпы мемлекеттік салықтардан бөлінетін қаржы
сомалары;
- ... ... ... заң ... ... емес ... ресми трансферттер, олар мыналардан тұрады:
- жергілікті атқарушы органдар өз бюджеттерінің теңестірілуін қамтамасыз
ету мақсатымен жоғары тұрған бюджеттен алатын ішкі ... ... ... ... ... жабу үшін ... бюджеттердің қарызға
алған қаражатының түсімдері.
Бұрын берілген несиелерді өтеуден түсетін түсімдер.
Қазіргі ... ... ... ... жағдайында жергілікті
органдардың қызмет ауқымы кеңейді, олар ... ... ... ... ... ... ие ... басқару органдары мемлекеттің әлеуметтік бағдарламаларын
жүзеге асыру жөнінде ... ... ... ... ... ... қаржыландыру негізінен жергілікті ... ... ... ... ... ... салалары халыққа
қоғамдық тұтыну қорлары есебінен тегін қызмет ... олар ... ... ... қалыптасады.
Басқарудың жергілікті органдары қаржысында жергілікті бюджеттер маңызды
рөл атқарады, ол жергілікті әкімшіліктер мен ... көп ... ... ... ... ... жобасын әзірлеу бюджетті атқаруды жергілікті әкімшілік жүзеге
асырады. Жоғары тұрған органдардың бюджетті әзірлеу, ... және ... ... жол ... ... пен жергілікті әкімшілік
бюджетті теңестіріліп атқарылуы үшін өз құзіреті шегінде ... ... ... ... жоғары органдарға тиісті бюджеттердің
кірістері мен шығыстарының жалпы сомасына қосу үшін ... ... ... ... ... Республикасы заңдарында
бекітілген көздер және жалпы мемлекеттік салықтар мен кірістер аударымдары
есебінен қалыптасады.
Жергілікті (облыс, ... ... ... ... олардың
кірістік, сондай – ақ жоғары тұрған аумақтық деңгейдегі ... ... ... ... ... ... ... басқару органдары жергілікті бюджеттердің шығыстар бөлігінде
мынадай құқықтарға ... өз ... ... жұмсауға;
қолында бар қаржы шеңберінде халыққа білім беру, денсаулық сақтау,
әлеуметтік қамсыздандыру, ... және ... ... ... ... ... мөлшерін көбейтіп, халықтың жеке топтарына
қосымша жеңілдіктер беріп, ... ... ... ... және ... ... асқан бөлігінен
резерв қорларын құру.
Республика үшін бюджетаралық қатынастарды реттеу өте ... ... ... ... ... ... қатынастардың
жетілдірілмеуіне байланысты әртүрлі деңгейлердегі ... ... ... ... өршуде. Қаржыларды орталық бюджетке
шоғырландыру, барлық деңгейлер ... ... ... ... болуы, жергілікті бюджеттердің меншікті ... ...... ... ... ... органдарын халықтың өмірлік
маңызды проблемаларын шешу ... ... ... ... ... ... ... – бюджеттік саясатты жүргізуге кедергі жасайды.
Бюджеттік жүйе деңгейлері ... ... ... ... ... ... ... маңызды сұрағы әлі шешілген жоқ.
Аймақаралық деңгейде, бюджетаралық реттеудің тиімсіз әдістерін қолдану,
аймақтардың өздерінің салықтық ... ... ... ... ... деңгейінің төмендігі аймақтық бюджеттердің
трансферттердегі қажеттілігін жоғарылатады және оның тапшылығының өсуіне
әкеледі. Аймақтардың өз күштерімен ... ... ... ... ... мен ... Осы ... бюджеттік жүйенің тігінен
баланстану деңгейі туралы сұрақ туады. Егер ... ... ... ... ... ... ... жауап берсе, бюджеттік
жүйе ... ... ... ... Тігінен баланстанбаумен
күресуге мүмкіндік беретін, әдістер бар. Үлестік негізде бюджеттік ... ... ... ... функциясын және трансферттерді
таратуды саяси көзқарастан және ... ... ... өкіметке берген жөн.
1.3 Мемлекеттік бюджеттік жоспарлауды жетілдіру
Бюджеттік жоспарлау – қаржылық жоспарлаудың құрамдас ... ... ... ... ... – экономикалық даму
жоспарлары мен ... және оның ... ... мен ... жоспарлауға тегінде оның кең мағынасында тек ... ғана ... ... ... оның ... да жатады. Өйткені
бюджеттің құрылуы мен орындалуы бір принципке негізделгендіктен, ... ... ... ... бір процестің өзара байланысты екі бұтағы.
Алдағы жылға тікелей бюджет құрау ... ... ... ... ... ... органдарға жіберілген қаржы нормалары мен ... ... ... ... процесінен айыра білген жөн. Бюджет процесі
– бюджеттің сан ... ... ... ... ... ... бұл
жұмыстың орталық пен жергілікті жерлерде ұйымдастырылуының нақты формалары
хақында, республиканың бүкіл ... ... ... ... ...... ... банкілері, бірлестіктер,
кәсіпорындар, ұйымдар, мекемелер арасында ... ... мен ... қаржы
жоспарларының теориясы және әдістемелік мәселелері енеді. ... ... екі ... ... ... ... Оның барысында жоспарлы жұмыстың негізгі
бағыттары, ... ... ... ... мен ... ... ... жылдағы белгіленген кірістері мен ... ... ... Оның ... ... ... жасалады. Негізінен жиынтық бюджеттік жоспарлау мемлекеттік бюджет
жобасын алдын ала әзірлеу кезеңінде жүзеге асырылады. ... ... ... ... ... ... қолданылады.
Екінші кезеңде бюджеттік жоспарлау ... яғни ... ... ... ... ... нақты байланыстары
орнатылады. Содан соң қаржы міндеттемелері формасын қабылдайды.
Бюджеттік жоспарлау мынадай принциптермен жүзеге асырылады:
- бюджеттік және халық шаруашылықтық ... ... ... ... ведомстволық, аумақтық жоспарлауды ұштастыру;
- еңбек, материал және қаржы ресурстары шаруашылық – мәдени ... ... ... ... үнем ... ... халық шаруашылығы, әлеуметтік – мәдени, қорғаныс, ... ... ... ... ... ... жұмсау.
Бюджеттік жоспарлауда оның кіріс және шығыс бөліктерінің нақтылық,
біртұтастық, ауқымдылық негізінде баланс әдісі кең ... ... ... ... мен ... ... ... резервтерін ескеріп, әрбір көзі
бойынша бюджет кірістері көлемін ... ... ... ... ... үнем ... сақтап салалар,
ведомстволар, шығындар түрлері бойынша бюджет шығындары көлемін айқындау;
- қарастырылған ... ... ... ... әрбір жеке
бюджетті теңестіріп, кірістер мен шығыстарды бөлу;
- мемлекеттік бюджет ... ... және оны ... – экономикалық
дамудың бағдарламалары, болжамдарымен байланыстыру;
- материалдық және ақшалай – мемлекеттік ... ... ... алдында міндеттемелер орындау және қаржы ресурстарын мақсатты,
ұтымды пайдалануға қаржы бақылауын жүзеге асыру.
Жиынтық бюджеттік жоспарлау – ... ... ... ... ... басқарудағы қызметінің айрықша түрі.
Жиынтық бюджеттік жоспарлау процесінде қаржы және бюджет ресурстарының
жиынтығы анықталып, халық ... бөлу және ... бөлу ... экономиканың теңдестіріле дамуын қамтамасыз ету мақсатымен оларды
пайдалану бағыттары айқындалады.
Бұл ұғым бюджетті құрау және орындау ... ... Ол ... ... тұрады: біріншісінде жиынтық қаржы балансы әзірленеді,
екіншісінде бюджет құрылып, орындау белгіленеді. ... ... ... жиынтық қаржы балансынан тікелей бюджетке көшудің үздік ... ... ... ... ... тән.
Жиынтық қаржы балансы халық шаруашылығындағы тұтас және мемлекеттік
сектордағы барлық қаржы ресурстарын ескеріп, әлеуметтік – экономикалық ... ... ... ... бұл бағдарламаны нақтылайды. Бұл құжаттар өзара тығыз
байланысты, бір – ... ... бір ... екі ... ... ... ... мол. Өйткені республиканың барлық
бюджеттерінің және оның ... ... ... ... ... бюджетке түсетін халықтың қаражаттарын қамтиды.
Жиынтық қаржы баланстың сызбасы бүкіл республикада және ... ... кең ... дамуы тиіс. ... ... ... ... жоспарлаудың алдында қосымша
міндет пайда болады. Нарық ... ... ... ... ... ... қорғау барысын қаржымен
қамтамасыз ету, басқарудың экономикалық тұтқаларын ... ... ... мақсаттарымен тиісті аумақта қаржы шығындарының көлемін
анықтау.
Мемлекеттік ... ... ... ... ... ... соңғы
кезеңде бюджеттік жоспарлау үшін ... ... ... ... ... деңгейіндегі бюджеттер шынайы дербес ... ... ... ... ... ... еліміздің
келешек бюджеттік жоспарларын құруға кедергілер келтіруде. Оның ... бірі – ... ... ... тиімді әдістерінің
ғылыми жобасының жоқтығы. Бюджеттік жоспарлауға арналған әдебиеттерде
жоспарлаудың ... ... ... тек онда ... ... көңіл
аударылады.
1.4. Мемлекеттік бюджетті болжау.
Бюджетті жоспарлау мен бюджетті болжау ... ... ... маңында бюджеттің кірістік және шығыстық бөлімдерінің дамуының
ықтимал бағыттарына нақты бағаларын ... ... ... ... ... болашақ жоспарлауына негізделеді, ... ... ... өсуінің есепсіз бюджеттік ресурстарды сапалы ғылыми
болжамдау мүмкін емес.
Бюджеттік болжамдаудың негізгі мақсаты- ол экономикада ... ... ... тенденцияларды, нақты әлеуметті-экономикалық шарттарды және
олардың ... ... ... есепке ала отырып, бюджеттің
оңтайлы дамуын ... мен ... ... ... ... ... саясатында тиімді шаралар қабылдауда ... мәні ... ... мен ... ... үш маңызды бағыттарда жұмыс істеуді
қарастырады:
-кірістер мен шығындардың барлық түрлері ... ... ... анықтау;
-әрекеттегі заңнамаларға сәйкес бюджет жүйесінің деңгейлері бойынша
реттеуші кірістердің бөлісі;
- ... ... мен ... ... теңестіру себебінен
жоғары және төмен тұрған бюджеттер арасында арақатынасты тағайындау.
Бюджеттік ... мен ... ... ... ... ол
жалпымемлекеттік мұқтаждыққа қажетті бюджеттік ... ... ... ... ... ... МЕМЛЕКЕТТІК БЮДЖЕТТІҢ ҚАРЖЫ ЖҮЙЕСІНДЕ АЛАТЫН ОРНЫ
2.1 Мемлекеттік бюджеттің кірістері және шығыстары
Мемлекеттің ақшалай қаражаттарының орталықтандырылған қорын жасаумен
және ... ... ... ... ... ... арқылы – бюджеттің кірістері және шығыстары арқылы атқарылады.
Олар ... ... жеке ... ... Екі категория да
объективті және ... ... ... ... ... ... ... мемлекетке қажетті қаражатпен қамтамасыз етсе, ... ... ... ... ... ... ... мен шығыстардың құрамы мен құрылымы мемлекеттің нақты
әлеуметтік-экономикалық, тарихи жағдайда жүзеге ... ... және ... іске ... ... байланысты. Соның өзінде ... ... ... ... ... жағдайға сәйкес
формалары мен әдістерін пайдаланады.
Мемлекеттік бюджет кірістері біріншіден орталық және жергілікті ... ... ... ... бюджеттен тыс немесе
мақсатты қорлардың төлемдерінен құралады. Мұндай қорлардың ... ... ... ... ... ең ... әлеуметтік-экономикалық
сипаттағы мақсаттарға шоғырландыру қызметінен туады. Бұдардың қатарына
әлеуметтік қамсыздандыру, жол құрылысы, ... ... ... ... күшін
даярлау, қайта даярлау және т.б. жатады. Мемлекеттік табыстың жалпы
материалдық ... ... ... ... мұны бөлу және ... ... ... шаралар жүзеге асырылады.
Мемлекеттік бюджет түсімдерінің ең басты көзі – салықтар болып табылады.
Өнеркәсібі дамыған елдердің бюджетіндегі салықтардың ... 90 ... да ... ... ... қатынастарды реттеу өзекті де
маңызды саяси және әлеуметтік-экономикалық ахуалдарға қатысты ... ... ... Бұл ... ... ... салу ... және олардың басты объектісі тиісті бюджеттерге түсетін салықтар
мен басқа да міндетті төлемдер болып ... Осы ... ... қатарынан көрініс табады және жалпы мемлекеттік ... ... ету ... заңды негізде, заңда белгіленген
мөлшерде және уақытта салық төлеушілерден мәжбүрлі ... ... ... ... негізде тиісті бюджетке алынатын міндетті ақшалай
төлемдер. Салықтардың ... ... ашып ... мына ... болады: салық тек мемлекеттің тарапынан, біржақты өктем түрде
белгіленетін төлем заңымен міндеттелген ... ... ... ... ... ... төлем, қайтарымсыз төлем, баламасыз төлем, ақшалай
насындағы төлем, ... ... ... ... ... ... ... салықтардан басқа міндетті төлемдер баждар,
төлемдер және алымдар алынады. Салықтар мен өзге де міндетті ... ... ... ... ... ... мен ... және
төлемдер біршама-баламалы (қызмет көрсетілгені немесе құқық берілгені үшін)
болып табылады.
Мемлекеттің салық қызметінің басты ...... ... ... ақша ... ... ... әлеуметтік,
экономикалық және саяси құрылыстың мемлекеттік бағдарламаларын ақшалай
қамтамасыз ету.
Салықтың көмегімен мемлекет ... ... ... асыруға және
халықтың мүдделері мен мұқтаждығын қамтамасыз етуге қажетті мемлекеттік
қаржылардың ең мол ...... ... ... ... мемлекеттік бюджетке түсетін салықтардың бюджеттің
табыс бөлігін қалыптастырудағы құрылымы берілген. Бұл ... айта ... ең ... ... ... ... корпоративтік табыс салығы құраған
(41,4%). Қосылған құн салығы (29,6%) мен әлеуметтік салықтардың (20,1%) ... өте ... ... ... мен қатар шығыстары да көрсетіледі.
Шығыстар бюджеттік ассигнованиялардың бағыттары мен ... ... ... ... ... ... ... бөлімдерден тұрады:
мемлекетті басқару шығындары, әскери шығындар, әлеуметтік – экономикалық
мақсаттағы шығындар, мемлекеттік ... ... ... ... ... ... және т.б. Бюджет шығындарының бірінші
орнына ие болушы әлеуметтік баптар: әлеуметтік жәрдемдер, білім, ... және ... Бұл ... ... ... басты
мақсатын дәлелдейді - әлеуметтік-экономикалық құрылысты ... және оны ... ... ... Осы ... ... тән ... әлеуметтік топтардың жіктелу ... ... ... топтардың лайықты білім алуын және медициналық
қызметімен қамтамасыз етілуін көздейді. Олар ... ... ... ... ... ... ... Республикасының Конституциясы әр адамға жасы бойынша,
мүгедектігі бойынша, ... ... ... ... ... ... ... көмек көрсетуге міндетті.
Әлеуметтік жәрдем - бұл бөлу қатынастарының ... ... ... ... қор және ... ... ... ақшалай құралдардан
тұрады. Әлеуметтік ... ... ... ... түрі ... жәрдемақылар табылады.
Мемлекеттік жәрдемақылар түрлері:
жасына байланысты жәрдемақылар;
мүгедектікке жәрдемақылар;
әскеи қызмет орнында ... ... ... жәрдемақылар және т.б.
Әлеуметтік жәрдемақылар төлеу және жағдайы нашар халыққы әлеуметтік
көмек көрсетеді. Әлеуметтік сақтандыру өзінің экономикалық ... ... ... ... ... ... ... үшін 3 әдіс қарастырылады:сақтандыру;
бюджеттік;қайырымдылық жарна.
Сақтандыру әдісі әлеуметтік төлем түрлерін ... үшін ... ... ... ... ... ... мөлшерде қайта қаржыландыруды
болжайды, ал бюджеттік әдісте жалпы мемлекеттік қордағы ақша ресурстарын
белгіленген ... ... және ... ... мен әлеуметтік
сақтандыру зейнетақымен қамтамасыз ету уақытша жұмысқа жарамсыздығы бойынша
жәрдемақы төлеу жұмсалатын жағынан әлеуметтік ... ... ... ... ... ... ... Мемлекеттік бюджет тапшылығы және оны жою жолдары
Шығындардың ... ... ... ішкі және ... ... ... бюджеттік тапшылықты тудырады. Мемлекеттік ... ... ... сату, бюджеттен тыс қорлардан заем ... ... ... ... немесе зейнетақы қорынан) және
банктерден несие алу (бюджеттік тапшылықты қаржыландырудың осы нысанасын
көбінесе ... ... жиі ... ... қамтамасыз етіледі.
Мемлекеттік заемдар бюджет тапшылығын өтеудің жалғыз ғана жолы ... ... ... ... ... тапшылығын өтеу үшін ақшаның
қосымша эмиссиясы қолданылады.
Осы құралды үкіметтер әсіресе ерекше жағдайларда, соғыс жағдайларында,
ұзақ мерзімге ... ... ... ... ... ... баршаға мәлім. Бақылауға келмейтін инфляция дамиды, ұзақ мерзімді
инвестицияның стимулы ... ... ... жанданады,
тұрғындардың жинақтары құнсызданады.
Шаруашылық және әлеуметтік тұрақтылықты ... ... ... көбінің үкіметі орынсыз ақша эмиссиясынан аулақ болуды жөн көреді.
Көп елдерде Конституция арқылы ... ... ... ... ... ... Эмиссиялық банк үкіметті қаржыландыруға міндетті
емес. Міне осылай инфляцияның үдеуіне шек ... ... ... ... қаупі төмендеу болады.
Бірақ бұл елдің экономикасына негативті әсер етеді. Біріншіден, белгілі ... ... ... ... ... ықтиярсыз орналастырады.
Бұл жеке қаржы институттарының әрекеттерінің нарықтық мотивациясын бұзады.
Екіншіден, үкімет ... және жеке ... үшін ... құнды қағаздарын
алуға жетімді стимул ... ... ... заемдар, қарыз
капиталдары нарығына бос қаражаттарды тарта отырып, жеке фирмалардың ... ... ... ... әсіресе ұсақ және ... ... ... ... үшін ... ... алушы
болып табылмайды.
Мемлекеттің жаңа заемдарының арқасында қарыз капиталдары ... ... ... ... ... ... алу ставкасының
өсуіне әкеліп соғады.
Бюджет тапшылығы ұдайы өндіріс процесіндегі ... ... ... ... ... ... ... себептері аз
болмайды: қоғамдық өндірістің құлдырауы, қоғамдық өндірістің ... ... ... ... ... үдете шығару, жөнге келмейтін
әлеуметтік бағдарламаларды қабылдау, ... ... ... ... капитал айналымының өте ... ... ... ... ... жазу, ұрлық-қымқыру, өндірілген
өнім шығындары және т.б.
Бюджеттік процесс мемлекеттің кірістері мен шығыстарын ... ... ... ... ... елдерде дерлік мемлекеттің
шығындары оның кірістері мен табыстарына қарағанда тез ... ... ... ... ... мен ... келмейді, сондықтан бюджеттің
тапшылығы үздіксіз өсіп, оның көлемі ұлғаяды. Бюджеттің тапшылығы ... оның ... ... ... да және ЖҰӨ-ге қатынасынан да
көрінеді.
Мемлекеттік ... ... ... ... ... себептер
жатыр. Оның қатарына жоғарыда көрсетілген құрылымдық факторларды ... ... Ол ... экономикалық және әлеуметтік қызметінің
ұлғаюы және осы мақсатқа шығынның көбеюіне ... ... ... ... кезінде бюджетке түсетін салықтар азаяды. Ал, мемлекет
болса әлеуметтік мұқтаждықтарға шығындарды ... тиіс ... және т.б.), ... ... ... ... секторларын қолдауға,
жалпы мемлекеттік маңызы бар ... ... ... сақтауға да
қаражат керек. Бюджеттік тапшылық ... ... ... салдары. Сонымен қатар олар ақша айналысының айтарлықтай
берекетсіздігімен де ... ... ... ... ... ... ... ең күрделі мәселесіне айналды.
Бюджеттік тапшылықтарды қаржыландырудың басты жолы ... ... ... қаржы – экономикалық қатынастардың жиынтығы, мұнда
мемлекет заем ... ...... ... рөлін атқарады. Егер әңгіме
бюджеттік тапшылықты толықтыру жайында болса, онда ... ... заем ... ... ... ... ... жеке адамның несие беруінен айтарлықтай
ерекше. ... ... ол ... ... ... Бұл ... процесс өндіріс процесіндегі құнның өсуімен ... ... ... ... ... ... несие көп жағдайда
өндірістік ... ... ... Сондықтан мемлекет өзінің ... ... ... ... ... ... ... Мемлекеттік
қаржы ресурстары негізінен түрлі мемлекеттік заемдарды шығару ... Олар ... ... және ... ... уақытша
бос ақшаларын пайдаланады. Ақша айналымы мен ... ... ... үшін оған ... ресурстарды мемлекет қандай көздерден алады? Егер
қазынашылық міндеттемелері жеке ... ... онда ақша ... жеке адам ... ... ... ... Ол үшін үкімет
өзінің қағаздарын жоғарғы процентпен, капитал иелерін қызықтыратындай ... ... ... ... ... төлеу бюджет шығыстарының
басты бөлігін алады. Мемлекеттік қарыздарды жеке ... ... ... ... ... одан әрі ... жол береді. Бірақ үкімет
өзінің қазынашылық міндеттемелерін тек жеке ... ғана ... ... ... ... шығаратын) есебінде де ұстайды. Үкіметтің
қазынашылық міндеттемелерін есептей отырып, банк айналысқа көптеген ... ... ... ... ... ... тауар көлемдерімен еш
байланысы жоқ. Мұндай жағдайда мемлекеттік бюджет ақша айналысына тікелей
инфляциялық ықпал ... Ақша ... өсуі ... ... шын ... ... ... “мемлекеттік борыштың монеттенуі” көптеген елдерге
тән жағдайда білдіреді, шексіз ... ... ... ... тұрақсыздандырудың тікелей себебі болады.
Мемлекеттік несиенің дамуы ... ... ... ... ... ... Мұнда шаралардың негізгілеріне жаңа заемдардың көлемін
шығарудың уақытын, қазынашылық міндеттеме бойынша проценттің мөлшерін,
оларды орналастыруды ... ... ... заемдар әр түрлі мерзімге
шығарылады, осы ... ... ... орта және ұзақ мерзімді деп
бөлінеді. Олардың айырмашылықтары ... ... ... ... ... 1
жылдан 5 жылға, орта мерзімді 3-тен 5, ұзақ мерзімді 5 жылдан ұзақ уақытқа
шығарылады.
Инфляция күшейген және ақша ... ... ... ... мерзімді қарыздың үлесі артады. Ақшаның инфляциялық құнсыздануы
кезінде инвесторлар ұзақ ... ... ... ... ... қашады. Несие берушілер қысқа ... ... ... ... ... ... ... әсеріне
тап болу қаупі аз. Мемлекеттік ... ... өсуі ... табыстың
проценттік төлем ретінде қайта бөлінуіне әкеледі. Ірі бюджет тапшылығы
және мемлекеттік міндеттемелер бойынша ... ... ... ... берешекті төлеудің уақытын кейін ығыстырады. Осы мақсатпен
мемлекет заемдарды конверсиялау тәжірибесін кеңінен қолданады. ... мәні ... ... ... ... мүмкін болғанынша
мемлекет міндеттемелерін қысқа мерзімнен орта және ұзақ мерзімге айналдыру.
3. МЕМЛЕКЕТТІК БЮДЖЕТТІҢ ... ... ... экономиканың пайда болуы ... ... ... рөл атқаруына әсер еттi. ... ... ... ... ... ... үлкен рөл ... ... ... мемлекеттiк
бюджеттiң негiзгi бөлiгi бюджеттiк мекемелердi ... ... ... ... ... ... көрсетiлiп
бекiтiлген барлық шаралардың толық ... және ... ... ... ... табылады. ... ... ... тек қана ... ... ... ... сома арқылы бекiтiледi. Бюджеттен ... ... ... шығын сомасы бюджеттiк шығын ... ... ... ... ... бойынша бекiтiлген және
таратушының шығындарына бюджеттен жұмсалған қаржыны айтамыз. Бюджет бойынша
қарастырылған шараларды қарастыру, бекiтiлген және ... ... ... бiр бюджеттiк мекеменiң орындау шараларының ұсыныстарын қатал
сақталуына сай келуi керек. ... ... ... ... ... ... қорлар көлемiн анықтап,
мемлекеттiк мекемелердiң қаржы жұмсалуын сараптайды. ... ... ... және ... ... ... ... бюджетке
түсетін ақшаға, жыл бойы және әр ай бойы жыл ... ... ... болуы керек. Қаржыландыруды құрастыру және
жоспарларды бекiту процесінде бюджеттiк бағдарлама қаржыландыру ... ... ... ... ... мекемелердiң
бюджет орындалу негiзiндегi негiзгi ... ... ... ... бюджеттiк мекемелердiң мiндеттерi бойынша ... ... ... ... ... жоспарды қаржы
министiрлiгiнiң бiрiншi жетекшiсi бекiтедi . ... ... ... ... ... ... органның жетекшiсi, сол
бөлiмнiң жетекшiсi өңделген жоспарға жауапты тұлға қол қойып, мөр басады.
Тағайындалған жергiлiктi орган бiр ... ... ... ... ... бюджет бойынша екi жұмыс күнінде ... ... ... ... ... ... ... бойынша мiндеттi
бюджеттiк мекемелердiң ... және бас ... қол ... мөр басылып
бюджет бағдарламасының әкiмшiлiгiне берiледi. Мемлекеттiк бюджет барлық
дербес бюджеттердiң сомасы ретiнде сонғы ... ... ... ... ... ... жинақталады және әрбiр басқару деңгейіндегi
бюджеттер ... ... ... ... Өзiн-өзi басқару және өзiн-өзi
қаржыландыру жағдайында жиынтық бюджеттiк қағидалар келесiлерден ... ... ... және ... қаржы ресурстарын пайдалану,
ұйымдастыруға республикалық және жергілікті үкімет ... ... ... ... ... ... ... сақталуы бiрыңғай қаржы саясаты
жүргізілуіненм жеке аймақтардың әлеуметтік – экономикалық дамуын теңдестіру
үшін жоғары бюджеттен субвенсия ... ... ... ... ... ... ... мен есеп схемасын құру принциптерін бірыңғай бюджет
жіктемесі негізінде орындаудан ... ... ... ... ... деңгейінде ұзақ мерзімге заңды
бекіті, бюджет шығындарын тиісінше басқару ... ... ... ... ... мен мәслихаттардың жаңа кiрiс көздерiн
ашу, ... тыс ... құру ... ... ... ... ... кеңейту;
5) Қаржы ресурстарын аумақтық бөлiске салуға жаңа әдiстер ... ... ... ... жоғарғы бюджеттен нақты
шараларды қаржыландырудың субвенция нысанына көшу. ... ... ... ... ... ... буыны. Олар мемлекет белгiлi бiр
мақсатқа ... және заң ... ... ... ... ... категория ретiнде мақсатты қаржыландыру қорлары
мемлекеттiң нысаналы қажеттерiн ... ... ... ... ұлттық табысты қайта бөлетiн қатынастар.
Бюджеттiк қаржыландыру нысандарына тоқтала кетсек: 1)жәрдем қаражаттар
беру кезiнде ... ... ... ... ... мақсатты қорынан бюджеттiк кәсiпорындар мен ұйымдардың
залалдарын жабу үшiн, ... ... ... ... үшiн
бөлiнедi. Бұл нысан ауыл шаруашылығы өнiмдерiн ... алу мен ... ... баға айырмасының орнын толтыру, тұрғын – үй коммуналдық
шаруашылықтың зияндарын табу, театр, ойын-сауық және т.б ... ... ... ... - ... ... өтеу ... кең тараған, 2)
субвенциялар - халықты ... ... ... ету ... мемлекеттiк бағдарлама мен шараларға және басқа мақсаттарға ... ... ... ... пайдалануды бұзған жағдайда қаражаттар
қайтарылады, 3) ... - ... бiр ... үлестiк негiзiнде
бюджет, бюджеттен тыс және ... ... ... қайтарымсыз
қаржыландыруға берiлетiн ақшалай немесе заттай нысандағы жәрдем ақылар.
Оперативті іс – ... ... ... ... ... ... ... бағытталған шетелдік тәжірибелердің негізінде
жасалған бірқатар шаралар ойға алынып отыр. Бұл ... ... ... ... күш ... талап етеді. Біздің міндетіміз – мемлекеттік
бюджеттің толуына жауапты болғандықтан, оны ... ... ... ... ... ... мәселелерді шешу, түптеп келгенде әрбір
қазақстандықтың әл – ауқатының өсуі ... ... ... ... ... жұмысты қорытындылай келе мемлекеттік бюджет экономиканы
реттеудің ең ... ... ... ... ... ... Оны ... де,
икемді жұмсау білу көптеген қиын түйіндерді шешеді. Ол арқылы ... ... ... ... ... ғылым, мәдениет, өнер,
денсаулық сақтау, қорғаныс пен басқару шығындары қаржыландырылады.
Мемлекеттік бюджеттің тапшылығын жабу үшін ақша ... ... ... ... ... ... қағаздар шығару арқылы тартуға болады.
Егер де экономикада мемлекеттік бюджеттің тапшылығы немесе профициті
(бюджетке келіп түсетін ... мен ... ... ... жалпы
соманың жалпы шығыстар көлемінен және қайтарымды негізде бөлінетін
несиелерден асып ... ... ... ... мен ... ... Мысалы үшін, бюджет тапшылығы болғанда, үкімет нақты ақшаның бір
бөлігін осы тапшылықты ... ... яғни ... ақша ... асып ... ... орын ... байланысты мемлекет қарамағындағы
қаржылық ресурстардың бір бөлігін бюджеттен тыс қорлар ретінде қалыптастыру
бір ... ... ... ... азайтса, екінші жағынан
айтарлықтай мөлшерде бюджет тапшылығын жоюға ат салысады. Бюджеттен ... ... ... ... ... ... мемлекеттің қаржыларын
тиімді және мақсатқа сай пайдалану болып табылады. Бюджеттен тыс ... ... ... ... ... ... ... экономикалық инфрақұрылымға тигізер ықпалына қарай бірінші кезекте қоғам
мүддесін қамтамасыз етуге бағытталған.
Жылдан жылға бюджет ... ... ... ... Тапшылық азаймаса,
тынысымыз тарыла түспек. Ал мұның өзі ... да ... ... ... ... стратегиялық маңызы бар мемлекеттік активтерімізді сатуға алып
келеді. Мұның ... де ... ... ... шабу ... айтпаса да
түсінікті.
Бюджет байланыстарының мақсатты сипаты, ... ... ... қоры ... ... ... формасы
бюджет байланыстарын тиісті қаржы құжаты - елдің негізгі қаржы ... ... Онда ... ... ... құрайтын
бөліс процестері қарастырылады. Кірістер мен ... ... ... ... ... ... қалыптастыру
көздері мен жұмсалу бағыттарын көрсетеді. ... ... ... ... жоспарлы қызметінің нәтижесі; онда қоғамның барлық мүшелерінің
мүдделерін бейнелейтін мемлекет еркі көрінеді.
Мемлекеттік ... бөлу мен ... ... көтеру
мақсатында бюджеттік ... ... ... ... шаралар
жүргізілді. Атап айтқанда, стратегиялық жоспарлар мен бюджеттің бірлігі
жасалынды, ... ... ... ... ... ... қаржыландырылатын ұйымдар саны ... және ... ... арасындағы өзара қатынастар
түзетілді, есептеу – кассалық ... ... ... қаражаттардың
жұмсалуын бақылау әдістері жетілдірілді.
Мемлекеттік бюджет жобасын талқылау кезінде бюджет, қаржы, мәдени -
әлеуметтік даму және ... ... ... заңдылық және азаматтардың
құқығын қорғау, өнеркәсіп, құрылыс, көлік, ... ... ... және ... ... ... ... ұсыныстары мен сын
ескертпелері назарға алынды. Мұның өзі нашақорлықпен күрес, қоршаған ортаны
қорғау және ... ... ... ... ... шығындарды
ұлғайтуға мүмкіндік береді.
ҚОЛДАНЫЛҒАН ӘДЕБИЕТТЕР ТІЗІМІ
1. Қазақстан Республикасының Конституциясы. - ... ... ... ... ... ... «Республикалық және жергілікті бюджеттердің атқарылуын бақылау
туралы» ... ... ... – 2002ж 29 ... ... Я. ... ... негіздері» Алматы
5. Әкімбеков С. «Экономикалық теория» Астана 2002ж.
6. ... Е. ... және ... ... Алматы 2002ж.
7. Белгібаева Қ.Қ. Мұханбетова Е.С. «Қаржы және банк ... ... ... ... Р. ... С. ... Алматы 1997ж.
9. Жүнісов Б.А. «Нарықтық экономика негіздері» Ақтөбе 2001ж.
10. Жұмаев Б.А. «Экономиканың мемлекеттік реттелінуі» Алматы 2001ж.
11. Иктанов. ... ... ... реттеудің өзекті
мәселелері» Алматы 2002ж.
12. Ильясов К.К. Исахова Г.Б. ... ... ... ... Ильясов К.К. Исахова Г.Б. «Государственный бюджет» Алматы ... ... ... ... ... ... ... Кеулімжаев Қ.К. «Қаржылық есеп» Алматы 2001ж.
16. Мельников В.Д. Ильясов К.К. «Қаржы» Алматы ... ... Г.М. ... ... ... Алматы 2002ж.
18. Ахметов Д. «Бюджетті толықтыру – экономиканы көтерудің бір жолы»
Қаржы – Қаражат 2000 №3.

Пән: Қаржы
Жұмыс түрі: Курстық жұмыс
Көлемі: 31 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 500 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
Нарықтық экономикадағы мемлекеттің ролі және оның бүгінгі мәселелерін талдау25 бет
Бағалы қағаздардың қалыптасуы мен даму48 бет
"Экономикалық теория негіздері."11 бет
«Шағын және орта кәсіпкерлік»15 бет
«Қаржы нарығы және делдалдар» пәні бойынша негізгі дәріс материалдары75 бет
Аграрлық секторды мемлекеттік реттеудің қажеттілігі мен мүмкіндіктері20 бет
Аударманың грамматикалық және лексикалық мәні және қоғамдық рөлі22 бет
Балалардың мемлекеттік символдарға когнитивтік қатынасын тәрбиелеу48 бет
Билирубин4 бет
Бухгалтерлік есеп және аудит54 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь