Адам өліміне әкеп соғатын жеке тұлғаға қарсы қылмыстың сипаттамасы

Мазмұны

Кірспе

1 Адам өліміне әкеп соғатын жеке тұлғаға қарсы қылмыстың сипаттамасы 6
1 Адам өліміне әкеп соғатын адам ұрлау ретінде қылмысты сипаттайтын белгілері
6
1.2 Адам өлтірумен адам ұрлау бір.біріне байланыстылығымен басқа қылмыстан ажырату
17
1.3 Адам өліміне әкеп соғатын адам ұрлау туралы толық анықтамасы және осы қылмысты жан.жақты сипаттайтын түрлері
20

2
Адам өліміне әкеп соғатын жағдайда жасалған адам өлтіруге заңдық талдау 22
2.1 Адам өліміне әкеп соғатын адам ұрлау туралы өлтірудің объектісі 22
2.2 Адам өліміне әкеп соғатын адам ұрлау туралы өлтірудің объективтік жағы
25
2.3 Адам өліміне әкеп соғатын адам ұрлау өлтірудің туралы субъективтік жағы
28
2.4 Адам өліміне әкеп соғатын адам ұрлау туралы өлтірудің субъектісі 31

3 Қылмыстық саралау мәселелерінің криминологиялық аспектісі ретіндегі сипаттамасы 33
3.1 Қылмысты саралаудың түсінігі және қылмыс құрамының қылмысты саралаудағы маңызы 33
3.2 Адам өлтірудің криминологиялық аспекті ретінде объективтік қасиетін сипаттайтын және ауырлататын мән.жайлар
37
3.3 Адам өлтірудің субъективтік қасиетін және кінәлінің тұлғасын қылмыстық жағынан сипаттайтын және ауырлататын мән.жайлар
46
Қорытынды 53
Пайдаланған әдебиеттер 56
Қосымша А Жеке адамға қарсы қылмыстардың түрлері
58
Қосымша Б Кісі өлтіру
59
Қосымша В Кісі өлтірудің түрлері
60
        
        Мазмұны
Кірспе
3
|1 |Адам өліміне әкеп соғатын жеке ... ... ... |6 |
| ... | |
|1 ... ... әкеп ... адам ... ... ... | |
| ... ... |6 ... ... ... адам ұрлау бір-біріне байланыстылығымен | |
| ... ... ... |17 ... ... ... әкеп ... адам ұрлау туралы толық анықтамасы | |
| ... осы ... ... ... ... |20 |
| | | |
|2 ... өліміне әкеп соғатын жағдайда жасалған адам өлтіруге заңдық|22 |
| |талдау | ... ... ... әкеп ... адам ... ... ... объектісі |22 |
|2.2 |Адам өліміне әкеп соғатын адам ұрлау ... ... | |
| ... жағы |25 ... ... ... әкеп ... адам ұрлау өлтірудің туралы | |
| ... жағы |28 ... ... өліміне әкеп соғатын адам ұрлау туралы өлтірудің |31 |
| ... | |
| | | |
|3 ... ... мәселелерінің криминологиялық |33 |
| ... ... ... | ... ... ... ... және ... ... ... |33 |
| ... ... | ... ... өлтірудің криминологиялық аспекті ретінде объективтік | |
| ... ... және ... ... |37 ... ... ... субъективтік қасиетін және кінәлінің тұлғасын | |
| |қылмыстық жағынан ... және ... ... |46 |
| ... |53 |
| ... ... |56 |
| ... А Жеке адамға қарсы қылмыстардың түрлері |58 |
| ... Б Кісі ... |59 |
| ... В Кісі ... ... |60 ... ... зерттеудің өзектілігі: Қазақстан Республикасының
ең қымбат қазынасы ... – адам және ... ... оның ... Адам және ... құқықтарын, бостандықтарын, өмірін,
қоғамдық тәртіп пен қауіпсіздікті, бейбітшілік пен адамзаттың қауіпсіздігін
қорғау қылмыстардың ... ... ... Яғни осы ... етіп және ... қол ... ... онда олар заң алдында
жауапкершілікке тартылады. Бұл заң ... ... ... көрсетілген. Қылмыстық кодекстің ерекше бөлімі жеке адамға қарсы
қылмыстардан басталады. Онда жеке ... ... және ... ... ... көрсетіліп, оған қол сұққан жағдайда қоғамға қауіпті
екенін саралайды.
Өмір сүру құқығы – бұл ең ... ең ... адам ... бірі.
Қылмыстық заң қасақана кісі өлтіруді ауырлататын ... ... ... ... оған ең ауыр жаза ... ... жазасын қолдануды” әділ
жаза ретінде көрсеткені дұрыс. Сондай-ақ қауіпті ... ... ... зиян ... ... да бар. ... адам өміріне қаза
келтіру мен адам ... зиян ... мына ... ... адам өміріне қарсы қылмыс – бұл, басқа адамның өміріне қасақана
қаза келтіруден орын ... адам ... зиян ... – бұл ... қажетті қорғану кезінде
немесе аффекті ... ... шығу ... ... орын ... ... яғни адам өміріне қарсы қылмыстар өз кезегінде объективтік ... ... ... Бұл адам ... ... ... саралау
кезінде талап етіледі. ... ... ... ... ... ... онда бұл Қылмыстық заң мен Қылмыстық іс жүргізу
заңындағы ... ... ... ... соғады. Мысалы ретінде
алсақ, қылмыскер яғни кісі өлтіруші берілген жазадан құтылып, ал керісінше
кінәсіз адам ... ... ... оған ешқандай ақталудың жолдары болмай
қалады. Міне өкінішке орай осындай жағдайлар сот тәжірибесінде кездеседі.
Қазіргі кезде Қазақстан ... ... ... ... ... сот ... ... жасап, қылмыстық іс
жүргізуде. Яғни сот тәжірибесінде кісі өлтіруді ... және ... ... ... ... туралы сұрақтар туындап, оларды
талдау ісі жүргізілуде. Кінәні мойындату субъективтік жақтың құрамынан
табылады. ... деп тану ... ... ... ... ... Кодексте жазалау қатерімен тыйым салынған айыпты қоғамдық қауіпті
әрекет (іс-әрекет немесе әрекетсіздік) ... деп ... ... ... 19-23 баптарында да көрсетілген: “Адам соларға қатысты
өз кінәсі анықталған қоғамдық ... ... ... ... ... болған қоғамдық қауіпті зардаптар үшін ғана қылмыстық жауапқа
тартылуға тиіс”. Ал объективті айыптауға, яғни ... зиян ... ... ... жол ... ... кінәсі тек қасақана және
абайсызда жасалғанда ғана кінәлі деп тануға болады.
Біздің мемлекетімізде ... ... ... мен ... ... ... ... заңның күшін дұрыс қолдану мен
мазмұнын дұрыс ... ... ... ... ... ... қатар
мемлекеттік органдар мен лауазымды тұлғалар мемлекетіміздегі заңдардың
орындалуын қатаң ... ... ... азаматтардың жеке
құқықтарын қорғау ... ... ... ... ... былай
делінген: “Қазақстан Республикасының Конституциясына сәйкес адам құқықтары
мен бостандықтары танылады және оларға кепілдік ... ... ... ... ... қорғау кезінде заңға қайшы келмейтіндей қорғауға
құқылы, заң мен сот ... бәрі де тең, ... жеке ... ... ... ... Соттың шешімімен және прокурордың
санкциясынсыз ешкімді қамауға алмайды. Қылмыстық заң ... ... ... қамтамасыз етеді. Соның ішінде адамның өміріне және
денсаулығына көп көңіл аударған. Кісі өлтіру – бұл ... ... ... қасақана қазақ келтіру. Яғни қасақана кісі өлтіру адам өміріне ... ... ... 18-бабында былай делінген: “азаматтардың
жеке ... ... ... ... ... жұмыстың мақсаты “ҚР-ның Қылмыстық кодексі бойынша
адам өліміне әкеп соғатын адам ұрлау ... ... ... біз осы ... ... ашу үшін көптеген мәселелерді
көтеріп, оларға терең, әрі ... ... өз ... ... кісі ... ең ... мәселесі болып, кісі ... ... ... ашу, оның ұғымын терең ашып көрсету және толық
түрде түсініктеме беру болып табылады. Бұл қылмыс ... ... ... ... бұл ... ... адамның өміріне қаза келтіру болып табылады.
Қасақана кісі өлтіру бұл қоғамға да ... ... ... ... ... адам өлтіру Қазақстан Республикасының ... ... ... ... ... ... аса қауіпті
тудыратын мән-жайлар.
Соттардың жұмысындағы кемшіліктерді жою, олар азаматтардың өмірі мен
денсаулығына қарсы жасалған әрекеттері үшін ... ... ... ... ету ... ... Республикасының Жоғарғы
Сотының Пленумының қаулысы бар. Бұл қаулыда жасалған ... ... ... ... толық, әрі әділ зерттеу жөніндегі заң талаптары қасақана
кісі өлтіргендігі ... ... ... ... ... ескерілуі тиіс
делінеді. Себебі, одан айыптының ... ... ... ал ... ... ... заң ... өлім жазасы қолданылатындығы
осыған байланысты екенін соттар назар аударуға тиіс. Яғни, ... ... Сот ... ... жеке адамның өмірі мен
денсаулығына қарсы жасалған ... ... ... саралау үшін үлкен
маңызды роль атқарады. Бұл үшін қылмыстың қылмыс ... ... ... ... ... ... ... қылмыстық заңнаманы жүзеге асырудағы маңызын
ашып жан-жақты зерттеу; ... ... ... ... терең талдау жасай отырып олардың практикалық қолданысына ... ... ... ... ... ... саралаудағы қылмыс құрамының
маңыздылығын барынша толық ашып көрсету және қылмыстың ... ... ... ... ... ... элементтерінің, олардың
белгілерінің қандай маңызға ие болатындығына ... ... ... дипломдық жұмыс тақырыбын 3 тарауға бөліп қарастырамыз. Бұлай
бөлудың себебі, ... ... ... адам ... ... Бұл ... қандай жағдайда, әрекетте, дәрежеде жасалатынын
анықтау. Оның қоғамға қандай қауіпті төндіретінін айқындау және жеке ... үшін ... ... ... зерттеу, кісі өлтіру қылмысымен күресу
жолдарын іздестіру еді.
Сонымен, бірінші тарауда – адам ... әкеп ... адам ... жеке ... ... ... сипаттайтын белгілерінің түсінігі деп
қарастырып және оны үш тармаққа ... ... ... адам ... ... ... жағдайда жасалған адам өлтірудің түсініктемесін беріп,
анықтамасымен осы қылмысты сипаттайтын белгілері жайында ... ... ... ... - адам ... ... талдау құрамы деп, оны
төрт тармаққа бөліп, яғни адам өлтірудің ... ... ... мен ... ... және кінәлінің тұлғасын сипаттайтын
ауырлататын мән-жайлар деп зерттеулер жүргіземіз. Өлтіруге ... ... және оны төрт ... бөліп оларға да терең зерттеулер жүргіземіз.
Яғни қылмыстық заңға сүйене отырып, оған ... ... ... ... ... ... оның ... объективтік жағын және субъектісі,
субъективтік жағын қарастырамыз.
Үшінші тарауда – ... ... ... ... өлтірудің сараланушы құрамы деп, оны үш тармаққа бөліп, яғни ... ... ... қасиетін сипаттайтын ауырлататын мән-
жайлар мен криминалогиялық субъективтік қасиетін және ... ... ... ... деп ... жүргіземіз. Бұнда мен,
Қазақстан Республикасының Қылмыстық кодекстің 96-бабының 2-бөлігіндегі 13
қылмысты объектвтік және ... ... ... бөліп зерттеу
жүргіземіз. Олардың қылмыстық дәрежеленуін анықтаймыз. Бұл кезде Қазақстан
Республикасының Жоғарғы Сотының қаулысын басшылыққа аламыз. ... ... заң ... әдебиеттерін қолданып, заң нормаларын
қарастырамыз.
Мінекей, жұмысты 3 үлкен тарауға бөліп, ондағы ... әрі ең ... ... Адам өліміне әкеп соғатын адам ұрлау ретінде жеке тұлғаға
қарсы қылмыстың ... Адам ... әкеп ... адам ... ... қылмысты
сипаттайтын белгілері
Жеке адамға қарсы қылмыстар ... ... ... ... ... ... ең ауыр түрі ... саналады.
Адамның жеке басының жағдайы қоғам, мемлекет дамуының деңгейін ... ... ... жеке ... ... ... қол сұғуға болмайтын құқығы. Сондықтан, Қазақстан Республикасының
Конституциясы, басқада заңдар ... жеке ... ... ... ... назар аударуда. «Әркімнің өмір сүруге құқығы бар,
ешкімнің өз бетінше адам өмірін қиюға қақысы жоқ. Өлім ... ... ... ... үшін ең ауыр жаза ... ... ... Ондай жазаға
кесілген адамға кешірім жасау туралы арыздану құқығыберіледі». Яғни бұл
Қазақстан ... ... 15 ... ... ... «азаматтардың құқықтары мен бостандықтарын тану және мүлтіксіз
сақтау әр ... ... ... ... ... Осы ... әр мемлекет өз аймағында тұратын және ... ... ... ... ... мен ... қамтамасыз етіп, қандай да
болсын алалаушылыққа жол бермеуі тиіc.[1,б. 9]
1948 ж БҰҰ-ның Бас Ассамблеясында адам ... ... ... ... ... ... және ажырамас құқықтары мен
бостандықтары көрсетілген. ... ... ... ... ... ... ... болады:
Енді адам ұрлау кезінде ауыр дене жарақатының салдарынан абайсыздан
өлімге әкеп соғу қылмысын , ... кісі ... ... өмір сүру ... бас бостандығы;
- құлшылықтан бостандық алу;
- ... ... ... ... ... ... жаза ... тыйым салу;
- заң алдында теңдік;
- адамдардың жеке басының өміріне араласуға;
- ар-намысы мен қадір қасиетіне қол ... ... ... ... ... ... құқылы.
Демек, азаматтардың жеке басының бостандығын, ар-намысын ... ... ... ... ... лауазым иелерінің
міндеті. Олар, яғни мемлекеттік органдар мен лауазым иелері азаматтардың
бостандықтары мен ... ... ... ... ... ... ... жүзеге асырады.[2, б.10]
Қылмыстық заңның ең басты міндеттері болып табылады мына төмендегі
келесілер:
- ... мен ... ... ... ... адам мен ... ... бостандықтары;
- бейбітшілік пен қауіпсіздік;
- меншікті, ... ... мен ... ... ... ... қорғау қылмыстық заңның ең бастысы
болып табылады.[3, б.21]
Сондықтан да, Қазақстан Республикасының Қылмыстық кодексінің ерекше
бөлімінің 1-тарауы жеке ... ... ... ... ... ... байланысты жеке адамға қарсы қылмыстар бірнеше түрге бөлінеді:
- адам өміріне қарсы қылмыстар;
- адам денсаулығына қарсы қылмыстар;
- ... ... ... қарсы қылмыстар;
- адамның бас остандығына қарсы қылмыстар;
- адамның ар-намысына және абыройына қарсы қылмыстар.[4, б.12]
Сөйтіп, адамның және ... ... мен ... ... қорғалады. Жоғарыда айтып өткендей тікелей объектісіне байланысты
жеке адамға ... ... ... ... ... айтып өттім.
Енді бұл жерде адам өміріне қарсы қылмыстар жайлы тоқталып өтейік. Жеке
адамның ... ... ... ... ретте бірнеше түрге бөлінеді.
Оларға мына келесілер жатады:
- адам ... жаңа ... ... ... ... жан ... жағдайында болған адам өлтіру;
- қажетті қорғаныс шегінен шығу кезінде жасалған адам өлтіру;
- қылмыс жасаған адамды ұстау үшін ... ... ... ... ... адам өтіру;
- абайсызда адам өлтіру;
- өзін-өзі өлтіруге дейін жеткізу.[4, ... ... ... ... ... объективтік белгілерін
толық меңгеру үшін, ең алдымен адам өлтірудің жалпы түсінігін және ... және ... ... ... білу ... ... ... Кодексінің 96 бабында адам өлтіру қылмысы үшін
жауаптылық көрсетілген. Осы баптың 1-бөліміне сәйкес: ... ... ... адам құқығына қарсы қаза келтіру – алты жылдан он бес жылға дейінгі
мерзімге бас бостандығынан айыруға жазаланады» - ... ... ... ... жасаудағы әрекеті үшін ... ... ... қылмыс түрі. Осыған байланысты адам өлтіру қылмысын 2
түрге ... ... адам ... қылмысының қарапайым түрі, яғни бұл жауаптылықты ауырлататын
және жеңілдететін жағдайлардың қолданбауы жағдайында адам ... ... ... Қылмыстық Кодексінің 96 бабының 1-бөлігінде
көрсетілген.
- жауаптылықты ауырлататын ... адам ... Бұл ... Қылмыстық Кодексінің 96 бабының 2 бөлігінде ... ... мына ... адам өлтіру жатады:
- екі немесе одан да көп адамдарды;
- осы адамның қызметтік іс-әрекетін жүзеге ... не ... ... ... орындауына байланысты адамды немесе оның жақындарын;
- дәрменсіз жағдайда екендігі айыпкерге белгілі адамды, сол ... ... не ... ... алумен ұштасқан;
- жүкті екендігі айыпкерге белгілі әйелді;
- аса қатыгездікпен ... ... ... ... ... ... жасалған;
- адамдар тобы, алдын ала сөз байласу арқылы адамдар тобы немесе ұйымдасқан
топ жүзеге асырған;
- пайда табу ... сол ... ... не ... қорқытып
алушылықпен, не бандитизммен ұштасқан;
- бұзақылық ниетпен;
- басқа қылмысты жасыру немесе оны жасауды жеңілдету ... ... ... ... ... ... қатынас сипатындағы күш ... ... ... ... діни ... ... ... не қандыкек себебі
бойынша;
- жәбірленушінің мүшелерін немесе тінін пайдалану мақсатымен жасаған;
- ... адам ... адам ... адам ... осы ... көрсетілген кісі өлтіру жауаптылықты
ауырлататын жағдайда адам ... ... ... Осы жауаптылықты
ауырлататын жағдайда адам өлтіру мүлкін ... ... ... ... ... жиырма жылға дейінгі мерзімге бас бостандығынан ... не ... ... ... ... өлім ... не мүлкін тәркілеу арқылы немесе
онсыз өмір бойы бас бостандығынан айыруға жазаланады.
Жауаптылықты жеңілдететін жағдайда адам ... Бұл ... ... ... 97, 98, 99, 100–баптары. Яғни 97 бап –
жаңа туған сәбиді анасының өтіруі. Бұл анасының ... жаңа ... ... ... ... сол сияқты одан кейінгі кезеңде психикасын бұзатын
жағдайда немесе есінің ... ... ... психикасы бұзылуы
жағдайында өлтіруі болып табылады.
Ал 98-бап, бұл жан күйзелісі жағдайында болған адам ... ... күш ... ... ... ауыр балағаттауынан не
өзге де заңға ... ... ... жат ... ... кенеттен пайда болған жан күйзелісі (аффекті) жағдайында, сонымен
бірдей жәбірленушінің жүйелі түрдегі заңға қарсы немесе ... жат ... ... ... ұзаққа созылған психиканы бұзатын жай-күйде
адам өлтіру болып табылады.
99-бап, бұл қажетті қорғаныс ... шығу ... ... ... Қазақстан Республикасының Қылмыстық кодексінің 100 бабы, бұл қылмыс
жасаған адамды ұстау үшін қажетті шаралардың шегінен шығу кезінде ... ... ... табылады.
Міне осы адам өлтіру қылмысының 2 түріне жеке-жеке тоқталып өттік.
Біздің ең негізгі зерттейтін мәселеміз адам ... әкеп ... ... ... адам ... ... мен ... және осы қылмысты
сипаттайтын белгілері туралы зерттеулер жасау.
Кез-келген адам өлтіру қылмысының белгілерін терең зерттеу барысында
Қазақстан Республикасы ... Соты ... 1994 ... ... №7 ... ... мен денсаулығына қарсы әрекеттер
үшін жауапкершілікті ... ... ... ... ... ... маңызы зор. Өйткені, бұл қаулы жеке адамдардың ... ... ... құрамының барын дәл анықтауды, қылмысты дұрыс
саралауды, кінәліге жаза ... ... ... жүрген қылмыстық заңға
сәйкес қолдануға, кінәлінің жеке тұлғасын, жауаптылықты жеңілдететін және
ауырлататын жайларды ескере отырып қылмысты дәрежелеуге көмектеседі.
Есі ... ... ... ... қылмыстың заңда көзделген белгілі бір
жасқа толған жеке адам қылмыстық заң бойынша қылмыс субъектісі бола алады.
Қылмыс субъектісінің ... ... ? Егер ... ... жеке ... есі дұрыстық, қылмыстың заң тағайындаған жасқа жету ... ... ол ... ... үшін ... жауап беруге қабілетті.
Қылмыстың субъектісі тек жеке тұлға ғана бола ... ... ... ... ... баптарынан туындайды. Мысалы, ҚР ҚК-нің 6, 7,
14 – баптарында Қазақстан Республикасының азаматтары, шетел азаматтары ... жоқ ... ... және ... ... ... ... туралы айтылған.
Қылмыстың субъектісі міндетті түрде есі дұрыс, яғни өзінің әрекетін
(әрекетсіздігін) басқара алатын, оның шын ... ... мен ... ... ... ... ... жеке тұлға болуы керек.
Ал, психикасыың бұзылуына байланысты мұндай қабілеттен айырылған есі дұрыс
емес (ҚР ҚК 16 - ... ... ... ... бола алмайды. Тіпті
психикасы сау адамның да сана мен еркінің қабілеті белгілі бір ... ғана ... ... ... ... – қылмыстық заң қылмыс
жасаған ... ... ... ... болатын жас мөлшерін
тағайындаған (ҚР ҚК 15 – ... ... үш ... ... субъектісінің ортақ заңды белгілері
болып табылады. Олар ... ... ... міндетті белгілер болып
табылады және ... ... ... іс-әрекетте қылмыс құрамының
жоқтығын білдіреді.
Сонымен қатар, ҚР ... ... ... ... ... ... субъектісін сипаттайтын жалпы ғана емес қосымша да ... ... ... ... Мысалы, әскери қызметке қарсы
қылмыстардың субъектісі болып әскерге шақырылып, ... өтеп ... ҚР ... ... ... ... және әскери құрамалардың
қатарында келісіп шартпен жүрген әскери ... ғана сол ... ... ... жиында жүрген кездерінде және де ... ... ... Бұл ... ... тиісті тұлғаны қылмыстың арнайы
субъектісіне айналдырады.
ҚР Қылмыстық кодексінің 15 – б. 2 – т. ... ... ... ... ... – 14 ... толған, ақыл есі дұрыс жеке тұлға.
Қылмыстың субъективтік жағы дегеніміз адамның өзі ... ... және оның ... ... ... қатынасы).
Сыртқы көріністі білдіретін қылмыстың объективті жағына қарағанда
субъективтік жағы ... ішкі ... ... ... ... қылмыстың
объективтік және субъективтік жақтары өзара ... ... және ... да бір ... ... Сондықтан да, қылмыстың субъективті жағын
зерттеу қылмыстың тиісті құрамының ... ... ... ... ... ... ... жағына мыналар жатады: кінә, қылмыс ... ... және ... ... ... өз ... ... жасаған адамның
психикасында пайда болатын ішкі ... ... ... ... ... ... ... байланысын бейнелейді.
Бұл белгілердің әрқайсысының мәні әртүрлі.
Кінә - қылмыстың ... ... ... ... ... ... қылмыстың құрамы да болмайды, сәйкесінше қылмыстық
жауаптылық та орын ... ... ... кінә бұл ... не ... не ... ҚР
ҚК-нің 19 – б. 3 – б. ... ... ... ... іс-әрекет жасаған
адам ғана қылмысқа кінәлі деп танылады. Қасақаналық та, ... ... ... пен оның салдарына кінәлі ... ... ... табылады. Бұл – олардың ұқсастығы. Ал, айырмашылығы –
қасақана және ... ... ... ... және ... ... ерекше, өзіне ғана тән мазмұны мен ара қатынасында.
Қылмыстың субъективтік жағына оның міндетті белгісі болып табылатын ... ... ... және мақсаты кіреді,
Егер қылмыстық кодекстің Ерекше бөліміндегі нақты қылмыс құрамында
ниет пен ... оның ... ... ... онда ол осы ... ... ... қажетті белгісі болып, ал басқа жағдайларда
құрамның факультативті белгісі болып саналады.
Қылмыстық ниет деп ... бір ... мен ... ... ... байланысты адамның соларды басшылыққа ала отырып саналы
түрде қылмыс істеуге бел бууын айтамыз. Қылмыстық мақсат деп ... ... ... ... белгілі бір нәтижеге жетуін айтамыз.
Сонымен, қылмыстың мақсаты қылмыстық ниетке негізделіп пайда болады, ал
қылмыстық ниет ... ... ... бір ... жүзеге асыру арқылы
түпкілікті нәтижеге жетуге итермелейді.
Қылмыстық ниет пен мақсат өзара тығыз байланысты ... ... ... ... ... болса, ал мақсат пайда ... ... ... ниетпен жүзеге асырылатынын анықтайды.
Қылмыс жасаудағы ниет пен мақсаттың кінәдан ... олар бір ... ... ... ... ... үшін – ... жақтың
факультативтік белгілері болып табылады.
Қылмыстың субъективтік жақтарын – ... ... ... ниет пен ... дұрыс анықтаудың маңызы зор; ол қылмыстық іс-
әрекетті қылмыстық емес әрекеттен айырып алуға, ... дәл ... жағы ... өте ұқсас қылмыс құрамдарын бірбірімен ажыратуға,
қылмыстық әрекет жасаған адамның қауіптілік дәрежесін ... ... ... ... ... субъективтік жағының мазмұнын мұқият ... ... ... жоғарғы соты Пленумының 1993 жылғы 24 маусымдағы
«жаза тағайындағанда ... ... ... ... ... ... ... қоғамдық қауіптілік деңгейін анықтағанда
сол нақты қылмыстық іс-әрекет жасалған ... ... ... ... ... ... әдісі, мән-жайы, кезеңі, келген зардаптың
ауырлығы, ... ... ... қатысу дәрежесі және сипаты,
т.б.)жиынтығына сүйену қажет»1.
Адамды ... алу ... ... жағы ... қасақаналық
түріндегі к!нә нысанымен сипатталады. Тұлғаның кепілге алғанын не ұстап
отырғанын айыпты өз түсінеді және ... ... ... ... өш
алу немесе басқа опасыз ниеттер қылмыстың себебі ... ... ... ... әсер ... ... жеке жаза ... құрамның субъективті жағының міндетті белгісі – кінәлілер көздейтін
арнайы мақсаттың болуы1. Ол – ... ... ... адамды босатудың
шарты ретінде қандай да болса бір әрекетті жасауға немесе қандай да ... ... ... бас ... ... ... немесе сотатталғанды
босату, айыптыны құралмен, ақшамен, көлік құралдарымен т.б. қамтамасыз ету.
ҚР Қылмыстық кодексінің 234 – бабының 2 – ... ... ... ... ... ... көздейді. Саралаушы белгілер ретінде заң
шығарушы келесілерді көздеді:
А. Адамдар тобының ... сөз ... ... Егер ... ... бірлесіп жасау туралы күні бұрын уағдаласқан адамдар қатысса,
ол адамдар тобы ... сөз ... ... ... деп ... Бірнеше рет. Бұл қылмыстың бірнеше рет жасалуы дегеніміз адамды
кепілге алуды екі ... одан да көп рет ... егер адам ... жасалған
қылмысы үшін заңмен белгіленген тәртіп бойынша қылмыстық ... ... не ... ... ... ... үшін ... жойылған
немесе онысыалынған болмаса немесе мұндай қылмыс үшін қылмыстық жауапқа
тарту мерзімі өтіп кетпесе.
В. ... ... ... ... күш қолдана отырып. Өмірге және
денсаулыққа қауіпті күш ұғымы денсаулыққа жеңіл, орташа ауырлықтағы ... зиян ... ... ... қаруды немесе қару ретінде пайдаланылатын заттарды қолдана отырып.
Қолдану дегеніміз қаруды немесе адамның өмірі мен ... зиян ... қару ... ... ... іс ... қолдану.
Қару ретінде пайдаланылатын өзге де заттар дегеніміз олармен адамның
денсаулығына ауыр зиян ... ... ... ... Оларға
шаруашылық – тұрмыстық қызмет атқаратын заттарды жатқызуға болады, мысалы,
балта, айыр, шалғы, пышақ, таяқтар және т.б. ... дене ... ... ... ... ... ... кәмелетке толмаған адамға қатысты, яғни 18 жасқа толмаған
адамға қатысты.
Е. Айыптыға жүктілік жағдайы көрінеу ... ... ... (жүктілік
мерзімі ұзақтылығының маңызы жоқ).
Іс көпе – көрінеу дәрменсіз күндегі адамға қатысты.
Жасалған әрекетті ҚР Қылмыстық кодексінің 234 – ... 2 – ... ... «ж» ... бойынша бағалау үшін кепілдікке алынған адамның
кәмелетке толмағандығын, жүкті әйел екендігін немесе оның ... ... ... ... ... ... қажет.
З. Екі немесе одан да көп адамға ... ... ... алу ... қылмыстық ниетпен және бірнеше жәбірленушіге қарсы қиянат жасаудың
бір мерзімде орын ... ... Бұл ... екі не одан да ... кепілге алу туралы ниет тұтас болып табылады. Ал, егер аталған
қылмысты жасау ... ниет әр жолы ... ... ... ... онда
мұндай әрекет бірнеше мәрте жасалған адамды кепілге алуды құрайды.
И. пайдакүнемдікпен немесе жалдау ... ... ... алу ... үшін немесе басқа тұлғалар үшін қаражаттық пайда алуға (ақша, мүлік,
мүлікке ... т.б.) ... ... ... ... ... ... қатысты міндеттемелерді орындау т.б.) ұмтылумен сипатталады.
ҚР Қылмыстық кодексінің 234 – ... 2 – ... «И» ... ... ... ... ... алудың жалдау арқылы жасалғандығы,
яғни айыптының үшінші тұлғалардан алынатын ақу үшін адамды ... ... ... да ... ... ... ақы алу ... адамды
кепілге алуды іске асыруға дейін немесе одан кейін екендігінің маңыздылығы
жоқ.
ҚР ҚК-нің 234 – б. 3 – т. заң ... ... ... ... сараланған
белгілерін көздеді. Адамды кепілге алудың ерекше сараланған ... оны ... ... ... не ... адам ... немесе
өзге де ауыр зардаптарға әкеп соғуын ажырату аталған салдардың ... ... ... ... ҚР ... 234 – б. 3 – ... аталған салдарды енгізуі абайсызда адам өліміне немесе өзге
де ауыр зардаптарға әкеп соққан адамды кепілге алу ... ... ... және ол орын алуы үшін ... осы ... туындауы қажет
екендігін көрсетеді.
1959 ж. Қазақ ССР ҚК 115 – 1 – б. 2 – т. заң ... ... ... ... ... ... «ауыр зардаптарды» ажыратты. Мұндай салдардың
қатарына ... ... атап ... де ... адам өміріне әкеп соғу
да жатқызылды. Мұндай салдардың адамды кепілге алу кезінде салыстырмалы
түрде кең таралғандығы ... адам ... әкеп ... ауыр ... ... деңгейде оқшаулаудың негізі болып табылады.
Адамды кепілге алудың ерекше сараланған түрі ретіндегі «өзге де ... ... ... ... ... заңдылықта ашылмайды, сондықтан да,
ол бағалаушы ұғым ретінде әрбір нақты жағдайда істің барлық мән-жайларын
ескере ... ... ... талқылануы тиіс. Алайда, бұл
зардаптардың негізгі мазмұны аталған белгі мазмұндалған барлық қылмыс
құрамдары үшін ... ... ... ... заңгер ғалымдар аталған
белгіні әр түрлі анықтайды. Мысалы, М.Лысов ауыр ... ... ... ... оның ... денсаулықтың қысқа мерзімге
бұзылуына немесе ... емес ... ... ... ... әкеп
соққан, жеңіл дене жарақаттарын да» жатқызады. В.Мальцевтің пікірі бойынша
терроризм, ... ... алу ... ауыр зардаптар ұғымына адамды
өлтіруді, денсаулыққа ауыр зиян ... ... ... елеулі
бүлінуін немесе жойылуын жатқызу қажет.
А.Е.Беляевтің пікірі бойынша терроризмнің, адамды кепілге алудың ауыр
зардаптарына бірнеше немесе ... ... ... ... ... зиян ... ... улануды, экологиялық апаттарды, ірі материалдық
залалды, тарих және мәдениет ескерткіштерінің жойылуын және т.б. жатқызу
қажет.
И.Ш.Борчашвилидің пікірі бойынша ... ... ... алу ... ауыр
зардаптарға бірнеше адамның денсаулығына ауыр зиян келтіру немесе көптеген
тұлғалардың денсаулығына орташа ауырлықтағы зиян келтіру, ... ... ... ... материалдық залал келтіру жатады4.
Аталған саралаушы белгіле ... ... ... ... арасында
денсаулыққа орташа ауыртпалықтағы зиян келтіруді адамды кепілге алудың ... ... ... ... ... ... жоқ.
Адамды кепілге алудың объектісі, сонымен қатар, оның мазмұны жәбірленушінің
денсаулығына ... ... зиян ... ... қоғамдық
қауіптіліктің жоғары деңгейін көздейді. Заңшығарушы бұл қылмысты ... ... ал ... кепілге алуды ерекше ауыр қылмыстарға
жатқызады.
Адамды кепілге алудың ерекше сараланған түрі үшін (ҚР ҚК-нің 234 – б. 3 ... ... он ... он бес ... ... ... бас бостандығынан
айыру түріндегі жаза көздеді.
Абайсызда адам өміріне немесе өзге де ауыр ... әкеп соғу ... ҚР ... 234 – б. 3 – т. ... ... үшін қажетті шарт болып
табылады. Бұл жағдайда адамды кепілге алудың ерекше ... ... ... 234 – б. ... ... ... міндетті белгілерімен қатар
бірқатар өзге белгілермен сипатталады. Мұндай мән – ... ... ... ... ... ... ... объективтік жағын
сипаттайтын, яғни ҚР ҚК-нің 234 – б. 3 – т. көзделген сандар, ... ... ... ... пен осы ... ... ... екіншіден, субъективтік жағын сипаттайтын, атап ... ... ... ... ... кепілдік ретінде ұстауға және
туындаған қоғамдық қауіпті ... ... ... ... адам ... немесе өзге де ауыр зардаптарға әкеп соққан ... алу ҚР ... 234 – б. 3 – т. ... ... ... ... немесе ұстау мен осы салдар арасында себептік байланыс ... ... ... ... туындаса сараланады.
Себептік байланыс «қажеттілікпен, заңдылықпен садарды туындатады».
Іс-әрекет пен салдар арасында себептік байланыстың бар екендігін ... ... ... ... ... қоғамдық қауіпті
салдардан бұрын орын алуы; екіншіден, қоғамдық қауіпті салдарды туындатады,
яғни, ... ... ... ... үшін қажетті және жеткілікті болуы қажет.
Осылайша, іс-әрекетті ҚР ҚК-нің 234 – б. 3 – т. бойынша ... ... ... ... алу ... кепілдік ретінде ұстау объективті түрде
адамның өміріне немесе өзге де ауыр ... әкеп ... ... зардаптың туындайы және адамды кепілге алу мен ауыр ... ... ... ... ҚР ... 234 – б. 3 – т. ... үшін ... жалғыз шарт емес. Бұл норманың диспозициясынан мұндай
салдардың абайсызда келтірілуі тиіс екендігі туындайды, яғни, іс-әрекетті
аабйсызда адам ... ... өзге де ауыр ... әкеп ... ... алу деп тану үшін ... адамды кепілге алуға және туындаған
зардаптарға әртүрлі психикалық қатынасы болғанын анықтау қажет.
ҚР ҚК-нің 234 – б. 3 – т., ... ... ... ... ... ... тұлғаға оның ниетінің ауыр зардаптар келтірілуінің қамтылмауы тән.
Оның адам өліміне немесе өзге де ауыр ... ... ... ... ... ... мүмкін.
Бірінші жағдайда кінәлі адамды кепілге алу кезінде аамның өлуі немесе
өзге де ауыр ... ... ... ... ... ... ... зардаптарды жеткілікті негіздерсіз жеңілтектікпен болғызу мүмкіндігіне
сенеді. Бұл ... ҚР ... 234 – б. 3 – т., ... салдарлардың
туындауы мүмкін екенін алдын-ала білу және жеңілтектікпен ... ... сену ... ... ... ... ал ... туындауын қаламауы қылмыстық менмендіктің ... ... ... ... ... ... ... қажетті ұқыптылық пен
сақтық болғанда ол зардаптарды болжап білуге тиіс және болжап біле ... тұра ... ... алу кезінде адамның өлуі немесе өзге де ... ... ... ... болжап білмейді. Бұл жерде қылмыскер
ауыр зардаптардың ... ... ... оларды абстрактылы түрде
мүмкін деп қарастырмайды. Қылмыстық немқұрайлыққа ... ... ... оның екі критериін – объективті және ... ... ... ... ... ... ... мәртебесіне, оның
кәсібіне, заңдық ұйғарымдарға, т.б. негізделуі мүмкін қоғамды қауіпті
салдардың туындау ... ... ... ... екінші критерий
–тұлға оның физикалық және ... ... ... ... туындау мүмкіндігін алдын-ала болжап білу мүмкіндігінің болуы.
Абайсызда адам өліміне немесе өзге де ауыр зардаптарға әкеп соққан
адамды ... алу ... ... екі ... жасалған қылмыс орын
алғанымен заңшығарушы ҚР ҚК-нің 22 – б., ... ... ... ... ... деп ... деп бекітті.
Жоғарыда аталғандардың негізінде келесі қорытынды жасауға болады: ҚР
ҚК-нің 234 – б. 3 – т. ... ... ... алудың ерекше сараланған
түрі адамды кепілге алудың қоғамдық қауіптілігі жоғары түрі болып табылады,
ол орын алу үшін ... ... ... ... ... ... белгілерін де анықтауды қажет етеді.
ҚР ҚК-нің 234 – б., 3 – т. ... ... бір ... ... ... да өліміне әкеп соғуды қарастырады. Егер адамды кепілге алу
немесе кепілдік ретінде ұстау кезінде кепілге алынған адамға немесе өзге ... ... ... өлім ... бұл ... ... ... ҚР ҚК-нің 234 – бабы мен 96 – баптың 2-бөлігінің «В» тармағы
бойынша саралау қажет.
Н.И.Загородников әділ атап ... ... кісі ... ауыр және ... ... іс-әрекет болғандықтан, саралау
кезінде ол міндетті түрде ... ... ... ... көрініс
табуы тиіс».
Заңшығарушы қасақана кісі ... ... ... ... және ... қаза ... ... жағдайында, егер іс-әрекет
тікелей адам өміріне ... ... ... ... құрамының
субъективтік жағының міндетті белгісі блып табылмаса, ... ҚР ... – б. 2 – ... «В» ... ... ... ... қолсұғушылық
ретінде саралануды көздейді.
Егер қолсұғушылықтың объектісі адамның өмірі емес, ал, мысалы, ... алу ... ... ... ... ... абайсызда адам
өліміне немесе өзге де ауыр зардаптарға бұл іс-әрекетті ҚР ҚК-нің 234 – ... – т. ... ... ... ҚК-нің 234 – бабының ескертуіне сәйкес кепілге алынған адамды өз еркімен
немесе үкіметтің талап етуі ... ... ... егер оның іс-
әрекеттерінде өзге қылмыс құрамы ... ... ... ... адамды кепілге алу қылмысына қатысты мұндай норма
ең алғашқы рет 1997 жылы жаңа Қылмыстық ... ... ... ... ... адамды кепілге алғаннан кейін ойлануға және ... ... ... сонымен қатар, жәбірленушіге қатысты өзге е
күштеу әрекеттерінен тартынуға ықпал етеді деп ... ... ... ... жаңа Қылмыстық кодекс күшіне енгізілген кездің өзінде
қарастырылып отырған ... іс ... ... ... ... ... көздейді деген пікір айтып, оны
нақтылауды (өзгерістер мен толықтырулар енгізілді) немесе заңның ... алып ... ... ... ... ... ... ұстай алатынын түсінуі (мысалы,
кепілге алынған адамның қай жерде ұсталып отырғаны ... ... ... және оның өз ... ... өкіметтің талап етуі бойынша
босатуы қажет.
Егер кінәлі ... ... ... ... барысында кепілге
алынған адамдарды босатуға ... ... ... одан әрі ... деп ... ... алынған адамды босату ерікті деп саналмайды.
Адамды кепілге алуға кінәлі ... ... ... ... ... өзге ... ... болмаса ғана орын алуы мүмкін.
Егер кінәлі кепіле ... ... ... оның ... өзге ... ... ... жарылғыш заттарды ұрлау,
адамдарды кепілге алу барысында оның денсаулығына зиян ... ... т.б.) бар ... ... онда кінәлі осы қылмыс үшін қылмыстық
жауапкершілікке тартылады.
Әдебиеттерде ... ... ... ... егер кінәлі жәбірленушіні
заңсыз ұстауды жалғастыра алғанымен оны босатса, және егер де ... ... өзге ... ... ... орындағанға дейін
жүзеге асырылса, немесе егер де босатудың шарты ретінде қандай да ... ... ... ... ... ... деген пікір басым.
Сонымен, жоғарыда аталған жәбірленушіні ... ... ҚР ... 234 – бабының ескертуіне сәйкес екі шартты қамтиды:
Біріншісі – кінәлінің ... ... ... ... және ... ... ... Бұл шарт ... ... ... жеткілікті емес. Егер бұл шарт ... ... ... ... да, ... да ... ал егер бұл ... босату ерікті болмайды.
Екіншісі – шарт бойынша босату жәбірленуші немесе өзге ... ... ... ... ... ... немесе босатудың
шарты ретінде қандай да бір талаптар мүлдем қойылмауы орын алуы ... шарт орын ... ... ... ... ... ... босату ерікті болғанын, я болмағанын түпкілікті шешуге
мүмкіндік береді.
Сонымен, ... ... ... кепілге алу қылмыстық
жауаптылықтан босатудың шарттары болып есептеледі:
а) кепілге алынғандарды өз еркімен босататын – ... ... ... етуі ... босату;
б) айыптының іс-әрекеттерінде қылмыстың өзге құрамының болмауы.
1.2 Адам өліміне әкеп соғатын адам ұрлау ... ... да ... ... ... әкеп соғатын адам ұрлау қылмысы жасалған, адам өлтіруді
денсаулыққа қасақана ауыр зиян келтіруден және басқалай ұқсас ... ... ... ... ... оған ауыр дене жарақатын салудың
ауырлататын бір түрі адам ... ... ... ауыр дене жарақатын
келтіру болып табылады. Бұл тұрғыдағы қылмыстың объектісі өте ... ... ... ... қол сұғу ... екі ... ... – адам
өміріне және денсаулығына қарсы бағытталады. Осы қылмыс ... ... ... ... өзара ұқсас. Соған байланысты болу
керек, осы құрамдарды бір-бірінен жіктеу қылмыстық құқық теориясында ... сот ... де, ... қиындықтар туғызады. Осыған байланысты
кезінде криминалист ... ... осы ... адам ... ... ауыр дене жарақаты деген түсінікті алып, жеке құрам етіп ... ... ... ... ... Қылмыстық кодекстің 96 бабымен, 125
баптың 2-бөлігінде көрсетілген адам ұрлау кезінде және ауыр дене ... ... адам ... ... жігін ажырату қиындығы сол
ауыр дене жарақатын келтіру нәтижесінде болған адам өлімі, сондай-ақ ... де ... адам ... ... табылады. Бұл құрамдарды объектісі
бойынша ажырату өте қиын. Объективтік жағынан екі құрамда белсенді әрекет
кейде ... көп ... ... ... ... бірдей болуы
арқылы жүзеге асырылады. Мұндай құрамдар субъективтік ... ... ... ... ... ... Мысалы, бұлар ұқсас қылмыстық ниеттерімен,
яғни бұзақылық, кек алу, ... ... ... зұлымдық пиғылдармен
жүзеге асырылуы мүмкін. [6, б.9]
Міне, осылардың барлығы жиылып келіп, тергеу, сот ... ... ... бір ... тигізеді. Осыған орай осы көрсетілген
ұқсас құрамдарды бір-бірінен дұрыс қатесіз бөліп ажырату үшін, осы ... ... ... ... аса ... ... жөн. Яғни,
қылмыс субъектісі ниетінің бағытын дұрыс анықтай білген дұрыс. Адам ұрлау
кезінде ауыр дене жарақатының ... ... ... әкеп соғатын
кінәлінің ниеті тікелей басқа адамның ... қол ... ... да ... кінәлінің әрекеттері адам денсаулығына қарсы қылмыстарға
жатады. Кінәлі әрекетінің субъективтік жағын қарастырсақ, кінәлі қасақана
түрде жәбірленушінің денсаулығына зиян ... ... осы ... ... тілеп және де саналы түрде оған жол ... ... ... ... ... зардап жәбірленушінің өлуін тілемейді. Егер адамның
денсаулығына абайсызда ауыр дене жарақаты келтірілсе, осының ... ... ... бұл жағдай абайсызда кісі өлтіру қылмыс құрамын
құрайды. Сонымен денеге ауыр жарақат салдыру ... ... ... жағдайға байланысты заң бойынша мынадай екі түрлі қорытынды
шығаруға ... егер ... ... ... ... ... адам ұрлап, өлтіруге
бағытталған әрекеттерді жасап, мұның салдарынан жәбірленуші қаза ... ... ... ... кісі ... ... ... құрайды. Егер
де, кінәлінің өлтіруге ... ... ... әрекетінің
салдарынан жәбірленуші өлімнен аман қалып, оған тек ауыр дене ... онда ... ... адам ... ... ретінде сараланады.
Жәбірленушіні өлтіруді мақсат тұтпай жанама қасақаналықпен ... ... ... оқталу ретінде қарастырылмайды.
- егер де, ауыр дене жарақатының салдарынан келген жәбірленушінің өліміне
кінәлінің тікелей немесе жанама ... ... ... ... ... ... тұтасымен 103-баптың 3-бөлігімен сараланады. [7, б.20]
Сот тәжірибесінде ... ауыр ... ... ... ... ... ... қылмыстарға кінәлі адамдардың әрекеттерін соттар
қасақана кісі ... ... ... жаза тағайындайтын жағдайлары жиі
кездеседі. Өйткені, бұл қылмыстардың объективтік және ... ... ... ... ... ... ниеті және мақсаты. Тергеу және
сот органдарының тарапынан кей жағдайларда қылмыстың ... ... ... ... адам ... кезінде абайсызда ауыр дене жарақатын
келтіру ... ... қаза ... ... ... қасақана кісі өлтіру деп бағаланады. Бұл жерде тергеу және сот
органдарының ... ... ... ниетін ескермей, тек келген
зардабын, яғни жәбірленушінің өлімін ғана ескереді.
Ауыр дене ... ... ... ... әкеп соғуды
қасақана кісі өлтіруден ажыратқан кезде ең бастысы кінәлінің жасалған
әрекетке және ... ... ... ... ... алуымыз керек.
Қасақана кісі өлтіру қылмысын жасаған ... ... ... ... ... ... ... әрекеті тікелей түрде жәбірленушінің өмірге маңызды органын
немесе дененің анатомиялық тұтастығын бұзуға бағытталуы ... ... бас, ... ... және ... ... ... қару немесе зат тек адамды өлтіруге ғана бағытталған болуы
керек. Мысалы, ... ... ... және ... ... ... үшін маңызды органын немесе анатомиялық ... ... ... ... ... ... интенсивтілігі қажет. Осы
жоғарыда көрсетілген белгілердің кем дегенде біреуінің болмауы ... кісі ... үшін ... ... ... деп ... [8,
б.15]
Енді адам ұрлау кезінде ауыр дене жарақатының салдарынан абайсыздан
өлімге әкеп соғу қылмысын , абайсызда кісі ... ... Егер ... ... ... абайсызда өлімге әкеп соққан кінәлінің әрекеті
ауыр дене жарақатын салуға қасақана ниеті болып, ... ... ... ... онда ... ... кодекстің 103-бабының 3-
бөлігімен сараланады. Ал егер ауыр дене ... ... ... ... ... ... ауыр дене ... жәбірленушіге келтіріп, мұның
салдарынан жәбірленуші өлсе, онда бұл абайсызда кісі өлтіру ... ... ... ауыр дене ... ... ... өлімге әкеп
соғуды абайсызда кісі ... ... ... ең бастысы осы
қылмыстардың субъективтік жағын, яғни кінәлінің ниетін, ... ... ... Ауыр дене ... өлтіруге оқталудан ажыратқан кезде міндетті
түрде бұл ... ... ... ... ескеруіміз қажет.
Егер де кінәлінің жәбірленушіге қатысты тікелей қаза ... ... ... келтірілген ауыр дене жарақатын өлтіруге оқталдық
деп қарастыруға болмайды. Денсаулыққа абайсызда ауыр зиян ... кісі ... ... ... ... егер де ... ауыр зиян келтіур салдарынан абайсызда жәбірленуші өліп кетсе,
онда кінәлінің әрекеті Қылмыстық кодекстің ... ... ал ... ... қалса, онда кінәлінің әрекеті 111-бабының тиісті
бөлігімен сараланады. Осы ... ... ... ... ... ... әрекетін субъективтік жағынан назарға алуымыз керек.
Кейбір реттерде мынадай жағдайлар істі саралауда қиындық ... ... ... ... ... ... ... бағытталғанымен, іс-
әрекеттің нәтижесінде жәбірленуші ауыр дене ... ... ... А.С.Никифоров мұндай адамның әрекетін адам ... ... ауыр дене ... үшін 103-баптың 3-бөлігімен саралауды ұсынады
да, сондай ... еш ... да ... кісі ... ... болмайды деп үзілді-кесілді пікір айтады. Біздің ойымызша, ... ... ... Ол ... кодекстің 103 бабының ... ... ... ... Өйткені, бұл баптың талабы
бойынша кісі ... әкеп ... ауыр дене ... үшін ... ауыр ... ... ... адамды өлтіруге қасақана немесе жанама ниетте
болмаса ғана жауапқа тартылады. ... ... ... талас
тудырып отырған іс-әрекетті абайсызда кісі өлтіргендігі үшін ғана ... ... ... жан ... ... адам ұрлау негізде дене жарақатын
келтірудің жан ... ... кісі ... ... қарастырайық.
Егер аффекті жағдайда кінәлінің жәбірленушіге өлім келтіруге тікелей
қасақаналық ниеті болмағандығы ... ... ... ... ... жарақаты, Қылмыстық кодекстің 108-бабы, ... ... ... ... ... жағдайда, яғни аффект жағдайында кінәлі ауыр дене
жарақатын жәбірленушіге қаза ... үшін ... ... ... ... ... Қылмыстық кодекстің 98-бабының тиісті бөлігімен
сараланады. П.И.Ивановтың айтуы бойынша «аффект» дегеніміз төтенше күшті,
тез ... ... және ұзақ ... ... ... ... дейді.
Мысалы, қиналу, ашулану аффектісі т.б. Аффект жағдайында адамның санасы,
ойлану және болып жатқан ... көз ... ... ... Ал физиологиялық аффект жағдайы эмоционалдық психиканың күшеюін
қиындатады, яғни үрейлі психикаға төтеп бере алмайды, бірақ өзін-өзі ... ... ... яғни адам өзін ... ... және адам
ұрлау тоқтата алуға мүмкіндігі жоқ. Мұндай жағдай физиологиялық аффектімен
қатар ... ... де жиі ... ... ... ... ... сау адамның психикасында пайда болатын
дәрменсіздік, әлсіздік ... ... ... Бұл ұзақ ... ... ... ... агрессивті түрде бет алып бұзу,
заттарды сындыру, шашып тастау әрекеттерімен ұштасады да, ... ... ... әлсіреуімен аяқталады. Келесі бір түрі – бұл ... ... шығу ... адам ... ... Қажетті қорғаныс шегінен
шығудың негізгі көрсеткіштеріне қарай анықталады. Бұл туралы қылмыстық
заңды және ... ... ... ... ... жоқ. ... ... қорғаныс шегінен шығудың белгілері етіп шабуылдық мәні ... сай ... ... ... анық сай ... ... құралының
шабуыл қаупіне сай келмеуі шабуыл ... ... жас ... шамасы,
денсаулық жағдайы т.б жағдайлар ескерілуі қажет деп есептеледі. [10,б.17]
Міне, адам өлтіруді денсаулыққа қасақана ауыр зиян ... ... ... ... ... ажыраттық.
1.3 Адам өліміне әкеп соғатын адам ұрлау ... ... ... осы ... ... ... түрлері
Қазақ КСР-нің 1559 жылғы Қылмыстық Кодексінде адам өлтірудің заңдылық
анықтамасы берілмеген еді. Ал Қазақсеан ... 1997 ... жаңа ... ... ... рет адам ... заңдылық
түсінігі берілген. Демек, «Адам өлтіру яғни ... ... ... ... қаза ... деп Қылмыстық Кодекстің 96-бабында тура көрсетілген.
Осыған орай абайсызда кісі өлтіру заң бойынша адам өлтіру деп табылмайды.
Бірақ ... және ... ... ... ... бұл қылмыс құрамы
абайсызда кісі өлтіру жеке адамға қарсы қылмыс үшін ... ... ... ... ... ... ... ішінде адам өлтірудің
де тікелей объектісі ... ... ... ... Заң жасына және
денсаулық жағдайына қарамастан кез-келген адамның ... ... ... өмірі нәрестенің туған сәтінен яғни анасының денесінен бөлініп шығып,
алғаш тыныс алуы арқылы оның өкпесінің ... ... ... басталады.
Бұл құбылыс нәрестенің алғашқы дыбыс беруінен басталады. Негізінен өлім
клиникалық және ... ... ... ... алуы мен ... ... кейін 5-6 минут ұзақтықта клиникалық өлім сатысы ... ... ... ... бұл кезең 10 немесе одан да
көбірек минутқа ... ... ... ... ... орталық
нерв жүйесі қызметінің істен шығуына байланысты мидың өлуі басталады.
Адамның ... ... мен ... өміршеңдік белгілері ... ... өлуі адам ... ... сәті ... табылады. Яғни
адам өмірінің соңғы сәті - биологиялық өлім. Адам өлтіру ... ... ... ... Яғни адам ... ... осылайша жасалады.
Сонымен қатар адам өлтіру жәбірленушіге психикалық әсер ету нысанында да
болуы мүмкін және де адам ... ... ... да болуы мүмкін.[11,б.
26]
Сонымен,осы қылмыстың ... біз ... ... ... ... болады. Яғни, кісі өлтіру басқа адамға құқыққа қарсы
қасақана қаза ... - алты ... он бес ... ... бас ... ... енді осы қылмысты сипаттайтын белгілер болып, бұл адам әрекетінде
қылмыстық заңмен көзделген қылмыстың барлық ... ... ... ... ... ... объективтік және субъективтік
белгілерінің жиынтығы. ... ... ... ... бір қоғамға
қауіпті әрекетті қылмыс ретінде сипаттайтын әрекеттің ... ... ... ... ... Осы ... белгілері болып
мына келесілер табылады:
- объектісі;
- объективтік жағы;
- субъектісі;
- субъективтік жағы;[12,б. 68]
Міне, осы ... ... кісі ... ... ... адам ... ... табылады. Осы жауаптылықты
ауырлататын жағдайда адам өлтіру мүлкін тәркілеу ... ... ... ... жиырма жылға дейінгі мерзімге бас бостандығынан ... не ... ... ... ... өлім ... не мүлкін тәркілеу арқылы немесе
онсыз өмір бойы бас бостандығынан ... ... Адам ... әкеп ... ... жасалған адам ... ... Адам ... әкеп соғатын адам ұрлау туралы өлтірудің
объектісі
Жалпы қоғамда жасалатын қоғамға ... ... ... ... қылмысты жеке бөліп қарау үшін қылмыстық құқық ғылымында ... ... ... ұғым ... ... құрамы ұғымы латынның
«Сorpus delict» қылмыстық құқықтық орта ғасырлық ғана ғылымында ... және ол тек ... ... ... ... ... қылмыстың іс жүзінде жасалғандығын куәландыратын объективтік
белгілердің ... ... және ... істі ... ... ретінде қарастырылады. Қылмыстық құқық тарихына көз салсақ, қылмыс
құрамы ... ... ... соңы мен ХІХ ғасырдың басында қылмыстық
кодекстердің ... ... ... ... құқыққа өтті.
[12, б.55]
Қылмыс құрамы жөніндегі тиянақты теориялық зерттеулерді ХVІІІ-ХІХ
ғасырлардағы ... ... ... ... ... ... ұғымның орыс жеріне енуіне немістің қылмыстық құқығы елеулі әсер
етті, өйткені, сол кездегі көптеген орыс ... ... ... ... атақты немістің ғалымдары Белинг және ... ... ... ... ... Қылмыстық кодексі қылмыс
құрамын «заң құрамы» ретінде Қылмыстық кодекстің ... ... ... ... ... мен ... ... қылмыс құрамы, тиісінше Қылмыстық Заң туралы ... ... ... ... күні ... дейін пікірталастық
көзқарастар тудыруда. Әсіресе, ол ... ... ... ... пен А.Т.Костарева еңбектерінде де «Қылмыс құрамы – қылмыстың
заңдығы түсінігі, яғни әрекетті ... ... тану үшін ... ... ... деп ... И.Я.Гонтарь өзінің монографиясында
осыған ұқсас нормативтік анықтаманы ұсынады, оның ... ... ... ... ... әрекет белгілерінің қылмыстық заңда суреттелуі». ... ... ... ... қылмыстық құқық оқулықтарында және
заң әдебиеттерінде ... ... ... ... ... ... құрамы - бұл адам әрекетінде қылмыстық заңмен ... ... ... ... ... құрамы – бұл қылмыстық заңмен құрастырылған қылмыстың объективтік
және субъективтік белгілерінің жиынтығы;
- қылмыс құрамы – ... ... ... ... құрамы – белгілі бір қоғамға қауіпті әрекетті ... ... ... ... және субъективтік белгілерінің міндетті
жиынтығы.
Біздіңше, осы ... ... ... ... ... ... ... қамтитын секілді. Қылмыс құрамының ұғымын қылмыс
құрамының элементтері деп ... ... төрт тобы ... Оларға
мына келесілер жатады:
- қылмыс құрамының объектісі;
- ... ... ... ... ... ... ... оларға жеке-жеке тоқталып, анықтама берейін. Яғни олардың қандай
қызмет атқаратындарын зерттеп көрсетейін. Сонымен, қылмыс объектісі деп –
қылмыстық қол ... ... ... ... ... ... мүмкін
қылмыстық заңмен қорғалатын қоғамдық қатынастар, мүдделер немесе игіліктер.
Яғни, бұл Қазақстан Республикасының ... ... 2 ... ... ... Ал енді Қылмыстың объективтік жағы деп – бұл қылмыс
объектісіне қауіп төндіретін немесе қауіп төндіру мүмкін қоғамға ... ... яғни ... ... ... ... болып қылмыс жасаған және жасаған қылмысына
жауап беруге ... жеке ... ... ... ... беру
қабілеттілігі оның ақыл-есінің дұрыстығы мен қылмыстық заңмен белгіленген
қылмыстық жауаптылық жасына ... ... ... ... ... ... ... субъективтік жағы.
Қылмыстың субъективтік жағы – бұл ... ... ... ... ... психикалық қатынасы. Оған қасақаналық немесе абайсыздық
түріндегі кінәсі, сондай-ақ қылмыстың ниеті мен мақсаты жатады. Осы ... ... ... ... ... ... 15, ... көрсетілген, ал 19-20-21-22- баптарында субъективтік
жақтың нышандары көрсетілген. [13,б.56]
Сонымен, ... ... осы ... ... ... ... міндетті жиынтығы. Себебі, осы элементтердің кемінде
біреуінің болмауы қылмыс құрамын ... ... төрт ... ... ... және өзара әрекеттесіп жатады. Мысалға ... ... ... ... ... ... арқылы байланысса, ал
объективтік жақ іс-қимыл актісі ретінде қылмыс субъектісімен әрекеттеседі,
себебі ... ... ... ... ... ... нақ сол
адам жасап отыр. Субъективтік жақ қылмыстың объективтік жағымен байланысты,
өйткені нақты әрекетке және оның зардабына ... ... ... ... бағытталған іс-қимыл арқылы жүзеге асырылады. Қылмыс әрекеттері ең
алдымен ... ... яғни ... ... ерекше бөлімінің
баптарында көрсетіледі. Алайда, қылмыс құрамының элементтеріне сілтемелер
Қылмыстық кодекстің жалпы бөлімінің нормаларында да ... ... енді ... адам ... әкеп ... адам ... ... адам өлтірудің объектісі. Бұл жерде ең ... ... ... ... тоқталып өтейік. Қылмыстың объектісі болып
қылмыстық құқықпен қорғалатын қоғамдық қатынастар болып саналады.
Объект - қылмыс ... ... ... бірі ... ... ... ... болмайды деп айта аламыз. Қылмыстық
заңда қылмыс ретінде қарастырылған кез-келген қоғамға қауіпті ... бір ... қол ... ... дұрыс анықтай білу қылмыстық
әрекеттің әлеуметтік және құқықтық қасиетін анықтауға көмегін ... ... ... қоғамға қауіптілік дәрежесі қандай объектіге айтарлықтай
қол сұғылуына байланысты. ... ... ... ... бірге
қол сұғушылық объектісі бола алмайды. Қылмыс не ... зиян ... зиян ... ... ... ғана сол қол сұғушылық объектісі ... ... ... пен зиян ... ... ... ... қажет
етпейді.
Демек адам өліміне әкеп соғатын адам ұрлау жағдайда жасалған адам
өлтірудің объектісі болып, ... ... ... ... ... ... жасына және денсаулық жағдайына қарамастан кез-келген адамның өмірін
бірдей қорғайды. Адам ... ... ... ... яғни анасының
денесінен бөлініп шығып, ... ... алу ... оның өкпесінің жұмыс
істеген уақытынан басталады. Әлеуметтік мемлекеттерде адам ... ... ... ... ... ... ... Яғни, қоғамдық қатынастарда адамдар әрекет етеді, қатынасқа
түседі. Сондықтан бұл мемлекеттің қылмыстық заңы осы ... ... және ... ... ... асырды. Советтік қылмыстық ... ... ... жеке және ... ... ... ... ғалымдар арасында адам өмірінің басталу уақыты мен аяқталуы
жөнінде теориялық және практикалық мағынада үлкен дау ... ... дау ... заң ... да ... ... А.А.Пионтковксий,
Б.С.Утевский, Н.И.Загородников. С.В.Бородин және т.б. ... ... ... адам ... ... ... ... болған ұрықтың даму
кезеңінен басталады деді. Яғни бұған мысал ретінде «Жасанды ... ... бұл ... адам ... қаза ... деді ... заң
ғалымдары. Ал енді кейбіреулері адам өмірі жарық дүниеге ... деді [14, ... ... әкеп ... адам ұрлау жағдайда жасалған адам өлтірудің
объектісі ретінде басқа адамның өмірі деп ... ... яғни ... ... және осы ... қамтамасыз ету қылмыстық заңның ең
негізгі мақсаты деді. К.Маркс адам өмірі ... емес ... Яғни адам ол ... ... ... да оның өмірі жеке ... ... деді [15, ... құқық адам өмірін қорғауды жасына, физикалық және моральдық
саласына қарай сараламайды. Заңда әрбір адамның өмірі мен денсаулығы ... Орыс ... ... ... ... ... ... қанша
уақыт өмір сүрсе де құқылы және 80 жыл өмір сүруіне құқығы бар» деп жазды.
Кісі өлтіруді ... адам ... қаза ... ... ... ғана емес, сондай-ақ жәбірленушінің жағдайын саралау үшін ... Адам ... қаза ... орнын қайта қалпына келтіру мүмкін
емес. Яғни бұл қылмыста зиянды өтеу мүмкін емес, себебі өлген ... ... ... ... Адам ... әкеп ... адам ұрлау туралы өлтірудің
объективтік жағы
Қылмыстың объективтік жағы – ... бір ... ... ... ... және ... бір уақытта қылмыстық құқықпен қорғалатын қоғамдық
қатынастарға зардап келтіретін ... ... қол ... ... ... ... ... көптеген жекеленген, соның ... ... ... Әр ... ... белгілері субъектінің
келтірілген залалдарын және қоғамға қауіпті қол сұғушылықты ... ... ... ... ... ... құрамының
объективті жағы заңмен қатаң анықталып, ... ... ... ... ... жатады. Яғни, барлық ұғымдар сияқты ол қылмыстың
белгілі бір түрінің объективті жағының ұғымын түсіндіреді, бірақ ол ... ... ... бейнеленетін құбылысты ғана көрсетеді. ... ... ... ... ... мен, оның ... ... теңестіруге болады. Нақты қылмыстың объективтік жағы
қылмыстық құқықтың ерекше бөлімінде, ал ... ... ... ... ... ... қылмыстық құқықтың жалпы бөлімінің қылмыс
құрамының объективтік жағы туралы ілімінде оқытылады [16,б. ... ... ... ... ... жатады:
- әрекет және әрекетсіздік;
- қоғамға қауіпті зардап;
- әрекет пен зардаптың арасындағы себепті байланыс;
- қылмыстың ... ... орны және ... ... жағы не ... не ... болады деп
күтілетін зардаптан, яғни әрекет пен ... ... ... көрінеді. Осыған байланысты қылмыстық құқық теориясында әрекет
қылмыстың объективті жағының міндетті белгісі, ал ... пен ... ... ... уақыты, орны және тәсілі сияқты факультативті
деп танылады.
Енді, осы объективті жақтың белгілеріне жеке-жеке тоқталып ... ... ... деп ... ... ... және ... қайшы
әрекеті немесе әрекетсіздігі деп таниды. Әрекет - әрбір қылмыс құрамының
қасиетті белгісі. Әрекет қашан да ... яғни ол ... бір ... бір ... ... және ... жасалып, белгілі бір ... ... ... – бұл ... ... ... ... белсенділігмен (әрекет), немесе
немқұрайлығымен ... ... ... зиян ... ішкі ... арқылы көрінетін мінез-құлқы. Қылмыстық әрекет
объективті түрде қоғамға қауіпті. Оның қауіптілігі ... ... зиян ... ... ... ... қауіптілік дәрежесі оның
қоғамдық қатынастарға келтірілген ... ... және ... Әрекеттің қоғамға қауіптілігі оның құқыққа қайшылығы ... ... ... да ... Әрекет жазалануға жатады
деп танылғандығынан қоғамға қауіпті деп саналмайды, керісінше ... ... ... ... деп ... ... қоғамдық
қауіптілігі – объективті және субъективті белгілерінің жиынтық қасиеті.
Әрекет адамның сыртқы дүниесінен байқалатын ... ... ... да ... ... ... көрінісі, нәтижесі. Әрекеттің сыртқы
көрінісі, яғни күш-қимылы, және ... ... ... ... бірлікте болады. Саналы әрекет мақсаттылықты, ... ... ... деп – ... ... бір ... ... түрде
бағытталған іс-қимылы нәтижесінде көрінетін мінез-құлқының көрінісі. Ал
әрекетсіздік деп – жасауға тиісті және ... ... ... бір әрекетті
жасамауымен көрінетін адамның ... ... ... ... ... және ... ... қарай әрекетпен
бірдей, бірақ оның сыртқы ... ... ... ... ... ... ... құқыққа қайшы болғанда
ғана, яғни қылмыстық құқықтық нормалардың талаптарына сай ... ... ғана ... құқықтық мәнге ие болады. Сөйтіп, қылмыстық
әрекетсіздік қоғамдық қажетті әрекетпен ... ... ... ... ... бұл ... қылмыстық әрекет қылмыстық заңмен
қорғалатын қоғамдық қатынасқа қол ... яғни зиян ... ... мәні бар ... ... яғни ... іс-
әрекеттің кез келген даму сатысында және оған ... ... Қол сұғу ... ... зиян ... ... ... қоғамдық-экономикалық формациямен адамдар арасындағы ... ол ... да ... яғни оның ... ... ... ... қатынастың заттық дүниесі болмағандықтан, оған
келтірілген зиянның сипаты тікелей анықталмайды. Тек ... ... ... мен ... ... дүниеге өзгеріс әкелген әрекеттің
сипатымен бағаланады. Осыған орай, біз өз ... ... ... ... ... ... ... моральдық
шығындарынан және әлеуметтік құндылық ... ... білу ... ... ... ... ... сан қилы әдістерін қолданады. Атап
айтқанда, бірқатар қылмыс құрамдарында ... ... ... ... ... кемелердің апатқа ұшырауы, көліктердің сынуы
Қазақстан Республикасының Қылмыстық Кодексінің 296-бабында ... ... ... ... ... және ... да ... машиналарын бүлдіру, сындыру немесе бөлшектеу, адам өлімі және
сол сияқтылар [18, б.22].
Себепті байланыс – бұл ... ... ... ... ... ... ... зардап үшін жауаптылық адамның ... ғана ... ... ... ... ... ... әрекет зардаптың пайда болуына тікелей себепкер ... ... ... ... пен ... ... ... арасындағы байланысты
айтамыз. Себепті байланыс – қылмыстың материалдық құрамының объективті
жағының міндетті белгілерінің ... ... ... ... ... ... ... алдында жасалғанда ғана адамның қоғамға қауіпті мінез-құлқы
зардаптың пайда болуына себеп ... деп ... ... ... ... кездейсоқтықтан емес, сол әрекеттің салдарынан пайда
болуы заңды деп ... ғана ... ... ... Қылмыстық
жауаптылыққа кездейсоқтық себепті байланыс деген болмайды [ 19, б.67]
Қылмыстық-құқықтық саралау процесінде қылмыстың объективті жақтарының
міндетті белгілері болып, қылмыстың ... ... ... ... ... Кез-келген қылмыстық әрекет белгілі бір уақытта, белгілі бір
орында, ... бір ... және ... бір ... ... ... осы ... мән-жайлар қылмыстың объективтік жағына
жатады, бірақ олардың қылмыстық құқықтық мәні ... ... да ... ... ... уақыты, тәсілі, құралы және жағдайы сияқты мән-
жайлары объективтік жақтың ... ... ... ... ... ... ... саралауға әсер етпейтіндіктен
жатқызылады.
Сөйтіп, біз ... ... ... ... өттік, енді адам
өліміне әкеп ... адам ... ... ... адам өлтірудегі
объективтік жағдайды саралап, зерттейік. Адам өлтірудің ... ... ... өмірінен заңсыз айырумен көрінеді. Қылмыстың аяқталуы ... ... ... бағытталған іс-әрекеттің және оның зардабынан адам
өлуінің арасындағы себептік байланыстың болуын ... ... Адам ... ... арқылы жүзеге асырылады. Адам өлтірудің көпшілігі осылайша
жасалады. Яғни, бұл қылмыс кінәлінің оқпен ... және суық ... ... ... ... ... ... жасау, басқа да әдістерді
қолдану арқылы адам ... қаза ... Адам ... ... ... әсер ету ... да болуы мүмкін. Әдетте жүрек
қан ... ... ... ... ... ... жүйкесіне зақым
келтіру жиі кездеседі. Соңғы уақыттарда адам жүйкесіне әсер ету нысандары
мен әдістерінің көбейе түсуінің ... ... әсер ету ... ... ... одан әрі кенейе түсуде. Адам өлтіру сондай-ақ
әрекетсіздік ... да ... ... – өлтірудің объективті жағының екінші белгісі-қылмыстың ... ... ... ... ... ... тікелей қасақаналық
болғанымен қылмыстық зардаптың өлімнің болмай қалуы кінәлінің әрекетіне
оқталғандығы, адам ... ... ... ... ... болады.
Адам өлтіру кезінде, өлім әрекеті жасалғаннан кейін ... ... ... уақыт өткеннен кейін жүзеге асуы мүмкін. Келтірілген зардапты кінә ... үшін ... өлім мен ... ... ... әрекетсіздігі
арасындағы себептік байланыстың болуына негіз болып табылады. Әрекет пен
зардаптың арасында ... ... ... кезде тұлға ... үшін ғана ... ... ... ... оқталу айқындалған кезде
өлтіру үшін оқталғандық жасалған болып табылады, ал өлтіруге ... ... ... ... адам ... келтірілген зиян үшін ғана ... ... ... қылмыстың, яғни адм өлтірудің объективті жағы әрекет немесе
әрекетсіздік ... ... ... ... Жоғарыда айтып өткендей адам
өлтіру әрекет арқылы ... ... ... ... ... адам ... ... берсек, осы қылмыстың объективтік жағының
бір белгісі бойынша, яғни уақыты, орны, тәсілі, жағдайы ... 24 ... ... 15% ... Адам өліміне әкеп соғатын адам ... ... ... ... қылмыстық әрекет немесе әрекетсіздік бұл тек ... ... дене ... ... ғана ... ол адамның сыртқы ортаға,
қоғамға, қоғамның өзге де мүшелеріне деген қатынасы. Осы ... ... ... ... ... яғни адамның өзі жасаған іс-
әрекетінің қоғамға қауіпті зардаптарын ұғынуы немесе ұғынбауы, оларға ... ... ... жасау кезіндегі субъектінің басшылыққа алатын
ниеттері, алдына қойған мақсаттары, сол ... ... ... бәрі
қылмыстың субъективтік жағын құрайды. Қылмыстың субъективтік жағы
қылмыстың ішкі мәні ... ... ... жақ» ... ... қолданылмайды. Алайда, заңшығарушы оның мәнін кінә, ниет, мақсат
ұғымдары арқылы ... Осы ... ... ... ... мәнін әр жағынан сипаттайды. Кінә адамның өзі ... ... ... ... ... қатынасын білдіре отырып, кез-келген
қылмыс құрамының міндетті және ... ... ... табылады. Кінә
қасақаналық және абайсыздық түрінде ... ... ... ... адам
неге және не үшін қылмыс жасады деген сұраққа жауап бермейді. Бұл ... ... мен ... ... ... Ниет – бұл ... қылмыс жасауға
итермелейтін ішкі сезім. Ал мақсат – бұл қылмыс ... ... ... ... қол жеткізуге ұмтылатын нәтижесі. Қылмыстың ниеті мен мақсаты
қылмыстық заң диспозициясында тікелей ... ... ... ... белгілерінің қатарына қосылады. [21, б.36]
Қазақстан Республикасының Қылмыстық Кодексінің ерекше бөлімінің
кейбір баптарында субъективтік ... ... ... ... Мысалы
Қылмыстық кодекстің 96- бабы «кісі өлтіру, яғни басқа адамға құқыққа ... қаза ... ...... көп ... ... ... заңда қоғамға қауіптілігі ... ... ... қарағанда кінәнің анағұрлым ауыр нысаны ретінде
қаралады. Өйткені, саналы түрде қоғамға зиян келтіруге бағытталған қасақана
әрекеттің абайсыздыққа ... ... зиян ... ... ... ... жасалады деп саналады, егер адам өз іс-әрекетінің қоғамға
қауіпті екенін ұғынып, оның қоғамға қауіпті зардаптарының ... ... ... болмай қалмайтындығын алдын-ала білсе және ол ... ... ... осы ... ... ... де, оған саналы түрде
жол берсе, не оған ... ... ... жеке бір ... ... ... ... кодексінің 21 бабында анықталған. Яғни менмендік немесе
немқұрайдылықпен ... ... ... ... қылмыс деп танылады.
Жалпы ереже бойынша, абайсыз кінәмен жасалған ... ... ... ... ... ... ... адам
қылмыс жасауға дайындалмайды және ниеттенбейді. Абайсыз ... ... ... ... ... ... өзін жоғары бағалаудан, салғыртығынан, өз міндеттері мен
қауіпсіздік ережелеріне салақтықпен қарауынан, ... ... ... ... ... ... ... не өзге ... ... ... ... өзіне алуына байланысты ... енді ... ... ... ... ретінде сипатталады,
егер:
- кінәлі өз ... ... ... ... ... ... болжап білмесе, не алдын ала білмесе;
- бірақ ұқыптылық пен сақтық болғанда ол зардаптарды болжап білуге
міндетті болса;
- ... ... ... ... болса.[22, б.25]
Ендігі біздің айтып өтетініміз осы ... ... ... ... әкеп соғатын адам ұрлау жағдайда жасалған адам өлтіруде айқындап,
оны саралайық. Сонымен, адам ... ... ... ... Адам
өлтірудің субъективтік жағы Қазақстан Республикасының Қылмыстық кодексінің
96 бабына сәйкес, тек қана қасақаналықпен жүзеге ... Адам ... ... тікелей және сол сияқты жанама болуы да мүмкін.
Тікелей қасақаналық кезінде кінәлі өзінің ... ... ... қол ... ... оның ... іс жүзінде өлімге соқтыруы ... ... ... да ... ... біледі және өлімнің болуын
тілеп іс-әрекет жасайды. Жанама қасақаналықпен адам өлтіру кезінде ... ... ... адам ... ... ... мойындайды, осы
әрекеттің нәтижесінде оның өлуі ... ... ... ... ... ... оған ... түрде жол береді не өлімнің болу болмауына
немқұрайдылық танытады. Соңғы ... ... ... ... адам ... кең ... отыр. Мұндай кезде белгілі бір құрбандардан басқа
бөгде адамдар да өледі. Бұл оқиғада кінәлі ... бір ... ... ... тікелей ниетте, ал бөгде адамдарды өмірінен айыруға қатысты
жанама ... ... ... Тікелей және жанама қасақаналықтар арасындағы
айырмашылықты айқындаудың іс ... ... ... бар. Адам ... яғни ... әрекеті ол өлімнің болатынын сезетінің, оның ... ... оның ... тыс ... ... ол болмай қалғандығы
бойынша анықталады. [23, б.25]
Кінәлінің ниетінің түрі туралы ... ... ... ... ... ... ... және атап айтқанда:
- қылмыстың тәсілі мен қаруы;
- денеге салынған жарақаттың саны;
- ... мен ... ... ... әрекетті тоқтату себебі;
- кінәлінің қылмыс істеу алдындағы және одан ... ... ... ... ... ... қажет.
Жәбірленушінің өліміне әкеліп соқтыруы кінәлі үшін ... ... ... ... бар ... ... ... салу, дұрысында
өмірден айыруға тікелей ниеттің бар екендігін айғақтайды. Оқпен атылатын
қаруды қолдану ... ... ... ... ... ... ... жағдайлармен қатар кінәлінің адам өлтіру ниетінде ... ... ... ... Жақын арақашықтықан ату әдетте адам
өлтіру мақсатында істеледі. Тікелей қасақаналық болған кезде кінәлі өлімнің
болуын тілейді, ... ... ... ... ... түрде болуын
қаламайтындығын да ескеру керек мұндай жағдайда. Оның ниеті баламалы болуы
мүмкін, оның шамалауы бойынша өлімнің болуы, сол ... ... ... ... ... және осы зардаптардың кез келгенінің болуын
міндетті түрде тілейді. Ал егер де оған ... емес ... ... ... болмаған жағдайда, ол адам өлтіруге ... ... ... ... ... өлтіру мен алдын ала ... ... ... ... адам ... ... бар екендігіне маңызды дәлелдеме болып
табылады. Дегенімен, осындай қатерді тудыруды айтқан ... ... шын ... іс ... ... ... Тіпті, егер ол сөздер
кейде және төндірілген ... ... ... мүмкіндігіне сырттай
ұқсас кейбір әрекеттермен қоса ... ... адам ... ... асыру туралы сөздер кінәлінің шын ... анық ... Адам ... мен қорқыту көбінесе атылатын немесе суық қаруды
немесе өзге ... ... қару ... ... ... қолдану
мен немесе қолдануға әрекет етумен ... ... ... ... ... тәжірибе көрсетіп отыр. Адам өлтіруге ... ... ... бөлу керек. Адам өлтіруге жанама қасақаналық
кезінде кінәлі әрекетінің нәтижесінде өлімнің ... болу ... ... зардаптың қалай да болмай қоймайтынын шамалаған жағдайда
сөз тек қана ... ... ... бола ... Ниеттің осы түрлерінің
арасындағы неғұрлым елеулі айырмашылық, заңда көрсетілгендей еріктілік
кезеңі бойынша анықталады. ... адам ... ... ... ... ... тілемейді, бірақ оған саналы түрде жол береді не, өлімнің болуына
немқұрайды қарайды. Бұл ... ... ... ... ... деген мағынада емес, «тікелей тілемейді» деген мағынада ... ... ... жол ... ... ... ... өз іс-әрекетінің
нәтижесі ретінде қабылдайды дегенді ... [24, ... Адам ... әкеп ... адам ... туралы өлтірудің субъектісі
Қылмыстың субъектісі – қылмыс құрамының міндетті элементтерінің бірі.
Қылмыс субъектісі болып – есі дұрыс, ... ... ... жасқа
толған қылмыс жасаған адамдар ғана қылмыс субъектісі бола алады. Қазақстан
Республикасының Қылмыстық кодексінің жалпы бөлімінде қылмыс ... ... ... ... ... Заң ... қылмыс
субъектісінің белгілерін көрсете отырып, қылмыс субъектісі ... ... ... жасаған адам емес, тек қылмыстық жауаптылыққа ... бір ... мен ... ... ... ғана таниды. Сонда
субъектінің барлық қасиеттерінің ішінде заң ... ... ... ... ... түсуге және қылмыстық жауаптылықты өтуге
қабілетті екендігін куәландыратын қасиеттерін ғана бөліп көрсетеді. ... ... ... ... ... субъектісін сипаттайтын негізгі 3
бөлігін қарастырады. Олар мына келесілер:
- жеке адам;
- есі ... ... ... ... ... үш ... ... жиынтығы қылмыс субъектісін құрайды. Олардың
кемінде біреуі болмаса қылмыстың субъектісі жоқ, тиісінше қылмыс құрамы да
жоқ деген сөз. Қылмыстық ... ... ... ... ... белгісі
ретінде көрсету заң шығарушының қылмыстық жауаптылықпен жазаны жеке даралау
қағидасын ұсынатындығын білдіреді. Сондықтан, Қазақстан Республикасының
Қылмыстық ... ... ... ... ... да ... ... жеке
сипатты иемденеді, яғни жауаптылыққа тек қылмыс ... ... ... қатысқан жеке адам ғана тартылады. Жеке адамдар дегеніміз -
Қазақстан ... ... шет ел ... және ... ... [25, ... қылмыс субъектісі болып қылмыс жасау кезінде өз ... ... оған ... ... ... бар және оның ... мен маңызын түсінуге қабілетті жеке адам танылады. Сондықтан,
адамның өз іс-әрекетіне есеп беру және оны ... ... ... ... бар. ... ... ... болуы, оның есінің
дұрыстығын білдіреді. Есі дұрыстық ... ... ... ... кінәсін анықтайтын заңдық және іс жүзіндегі алғы шарттары. Есі
дұрыстықпен қатар, ... жасы да ... ... үшін ... қылмыс
субъектісі деп танудың негізгі қажетті белгісі болып табылады. Қолданыстағы
қылмыстық заңға сәйкес жалпы қылмыстық жауаптылық туындайтын 16 жас, ... ... 15 ... 2 ... ... қылмыстардың
түпкілікті тізімі үшін 14 жас деп ... ... ... Қылмыстық кодексінің ерекше бөлігінде көрсетілген кейбір
қылмыстар үшін 18 жастан ... ... ... ... ... ... ... қылмысы үшін және т.б. Ал, кей ... ... ... ... одан ... 25 ... ... мысалы ретінде көрінеу әділетсіз сот үкімін, шешімін ... ... ... ... үшін осы жастан басталады. Қоғамға ... ... ... ... ... ... ... оның қылмыс жасау сәтіндегі
жасы ескерілетіндігін ұмытпау ... ... ... ... жас ... ... белгіленуі қылмыс жасаған адамның жасын нақты
анықтауды талап ... Бұл ... ... жеке ... куәландыратын тиісті
құжаттар, яғни туу туралы куәлік, жеке куәлігі және т.б негізінде шешіледі.
Сөйтіп, Қазақстан Республикасының Қылмыстық кодексінің 15 ... ... ... көрсетілген қылмыстар үшін заң ... ... ... 14 жас деп ... Қылмыстық жауаптылықтың мұндай
төменгі жасын белгілеуде заң шығарушы мынандай ... ... ... ... 15 ... 2 бөлігінде көрсетілген қылмыстардың
қоғамға қауіптілігі мен құқыққа ... ... 14 ... ... бар ... және өз әрекетіне есеп бере алатындығын;
- бұл қылмыстардың ... ... және ... ... ... көрсетілген қылмыстардың тізімі түпкілікті болып
табылады. Ол кеңейтілуге жатпайды. Себебі, бұл қылмыстар үшін ... егер олар ... ... ғана 14 жастан басталады. Сонымен,
қылмыстық жауаптылық басталатын ең төменгі жас 14 жас, яғни ... ... ... 15 ... 2 ... қылмыстар
үшін, ал жалпы жауаптылық жасы 16 жас, яғни ... ... ... ... ... қылмыстарға толық көлемде жауап
беретін жас. Ендігі айтатынымыз арнайы жас шамасы 18 ... 25 ... ... ... ... ... басталатын төменгі жас
белгіленгенімен, ... ... ... жасы ... ... ересек
қартайған жаста қылмыс жасаған адам қылмыс ... ... ... сөз. ... заң шығарушы ізгілік қағидасына ... ... ... жазалардың кейбір түрлерін қолдануда бірқатар шектеулерді
қарастырады. [26, б.12]
Сөйтіп, біз жоғарыда айтып кеттік Қазақстан Республикасының Қылмыстық
Кодексінің 15 ... 2 ... ... ... ... үшін ... ... жауаптылық жасын 14 жас деп белгіледі.
Осы бапта көрсетілген қылмыстардың бірі – кісі ... ... ... ... адам өлтіру. Қасақана адам ... 14 ... ... жеке тұлға болып табылады, ал осы ... 97-102 ... ... ... адам ... 16 ... ... адамдар болып табылады.
3 Қылмыстық саралау мәселелерінің ... ... ... ... ... ... және ... құрамының
қылмысты саралаудағы маңызы
Қылмыстық құқық теориясында ... ... ... қорғау
органдарының қылмыстық-құқылық нормаларды қолдануының бір сатысы ... Ол ... ... тұлғалармен алдын ала тергеуде, сот
тергеуінде, аппеляциялық және ... ... ... ... тек ... ... саралау жүзеге асырылғаннан кейін ғана
күдікті адамға бұлтаратпау шарасын алу, кінәлі адамға әлде ... ... ... ... ... немесе тәрбиелеу колониясының белгілі бір
режимін белгілеу, жазаның орындалысын кейінге қалдыру т.б. ... және ... ... ... ... әдістемелік негізіне жалпы
ұғым (заң нормасы) мен жеке ... ... ... ... ара
қатынастың материалистік түсінілуі жатады. Заң нормасы әрқашанда жалпылама,
абстрактивті сипатқа ие екендігі ... ... ... ... ... ... табылады. [27, б.65]
Құқықтық әдебиеттерде қылмысты саралауға анықтамалар берілген. Өзінің
мәністері бойынша олардың ... бір ... ... ... ... ... ... және қылмысты саралаудың ұғымының өзін, оның
мазмұнын нақтылап, маңызын ашып ... ... де ... ... ... ретінде «Қылмысты саралау жасалған іс-әрекеттің
белгілі бір қылмыс құрамы белгілерімен сәйкестігін анықтау».
Құқықтық білімдердің энцоклопедиялық сөздігінде берілген ... ... ... және оның түсіндірмесі барынша дәл және ақиқат
болып табылады. Ол бойынша «Қылмысты саралау дегеніміз жасалған ... ... ... ... ... қылмыс құрамына дәл
сәйкестігін тиісті процессуалдық актіде анықтау және ... ... ... ... ... оған заңи баға беру осы ... бекітетін қылмыстық-құқылық норманы көрсету болып табылады. Б.А.
Куриновтың пікірінше «қылмысты саралау – бұл өмірдегі нақты ... ... ... ... тұжырымдалған берілген қылмыс туралы ... ... ... ... ... ... өмірдегі нақты жағдайға
қылмыстық заңның нормасын таңдап алу және ... ... ... тек бір түрі ғана ... ... және практикада қылмысты саралаудың екі мағынасы ... және ... ... ретінде қарастырылады. В.Н. Кудрявцев ... ... бұл ... атап ғана ... қылмысты саралау ұғымын анықтау
барысында ескеруді ұсынады.
Аталған жағдайды сақтамау немесе ескермеу яғни ... ... ... сәйкес емес қылмыстық заңды қолдану ... ... ... ... ... оған ... баға ... және әділетсіз
үкімнің шығуына әкеліп соқтырады. Бұндай жағдайда қылмысты саралау дұрыс
емес. Ол қылмысты дұрыс ... ... ... ... ие болады себебі сот-
тергеу органдарымен ... ... ... ... емес ... ... да мүмкін, ол
құқыққа қарсы әрекетке (әрекетсіздікке) ... баға ... ... және ... ... түсіндірулерде, оқулықтарда, ғылыми
жұмыстарда ұсынған кезде ... ... ... ... заңи ... ... – бұл жасалған іс-әрекеттің оқиғалық белгілерінің
және ... ... ... бөлімінің нормасында қарастырылған қылмыс
құрамы белгілерінің толықтай сәйкестігін анықтау және заңи ... ... ... [28, ... дұрыс сараламау үкімнің күшін жою немесе өзгерту үшін негіз
болып табылады. Саралау барысында жіберілген қателік ... түрі ... ... ... туындатып ғана қоймайды, сонымен қатар
бірқатар басқа да құқықтық салдардың негізсіз ... алып ... ... ... ... және ... колониясының режимін
анықтау, рақымшылық жасауды қолдану ... ... ... ... ... ... ... жазаның мөлшерін дұрыс анықтау іс-әрекетті дұрыс
саралауға айта қаларлықтай тәуелді.Мысалы абайсыздықтан кісі ... ... ... іс-әрекетіне сәйкес жаза тағайындау мүмкін емес,
егер оның әрекеті қателіктің салдарынан қасақаналықпен адам өлтіру ретінде
сараланатын ... ... ... 101 бабы ... яғни ... ... үшін үш жылға дейінгі мерзімге бас бостандығын шектеуге немесе сол
мерзімге бас бостандығынан айыру жазасы белгіленген, ал ҚК-тің 96 ... ... ... алты ... 15 ... ... мерзімге бас бостандығынан
айыру жазасы , ал 96 ... 2 ... ... он ... ... ... ... бас бостандығынан айыру немесе өлім жазасы немесе өмір бойы бас
бостандығынан ... ... ... Осы ... ... қылмысты
дұрыс саралаудың қандай маңызға ие болатындығын байқауға болады.
Криминалогиялық аспекті ретінде, яғни оның ... ... істі ... ... ... процесстің барлық сатыларында
орын алады. Қылмыс ... ... ... ... ... тергеу
және анықтама органдары өздерінің өкілеттіктерінің шегінде қылмыстық ... ... ... оны ... кінәлі тұлғаларды және оларды
жазалауға заңда ... ... ... ... асыруға міндетті.
Қылмыстық істі қозғау туралы қаулыда оны қозғауға негіз болған мәліметтер,
белгілері бойынша қылмыстық іс ... ... ... бабы ... іс ... өндірісі немесе сот тергеуін жүргізу үшін ... ... ... істі қозғау сатысы қылмыстық істі қозғау туралы қаулы
шығарумен шектелмейді. Оның мазмұны болып:
- ... істі ... ... себептер мен негіздердің болуын алдын ала
тексеруі;
- қылмыстық істі қозғау туралы мәселенің тікелей шешуі табылады.
Сондықтан аталған қаулыны ... ... сот ... ... іс бойынша өндірісті бастау мүмкіндігінің шарттарын анықтайды,
көп реттерде бұл үшін белгілі бір ... ... ... ... істі ... ... қозғаудан бас тарту туралы шешім қабылдайды.
Тіпті осы сәттен-ақ қылмысты ... ала ... ... ... ... ... асырылуы мүмкін.
Қылмыстық процесстің келесі сатыларында қылмысты ... ... Бұл ... ... ... ... ... туралы
негізделген қаулыны жасақтауда орын ... онда іс- ... ... ... ... ... ... сотқа өткізу сатысында алдын
ала таңдау барысында айыпталушыға тағылатын іс-әрекеттерге қылмыстық заңның
қолданылуының ... ... ... ... мемлекеттік
бағалануы болып табылатын сот үкімі әрине, одан тыс ... ... ... ... – үкім ... ... ... орын алады:
онымен қылмыстық іс негізінен шешіледі және ... өзі ... ... ... ... ... және оның ... дәрежесі жөніндегі
мәселеге түпкілікті жауап беріледі»-деп жазған М.С. Строгович.
Қылмыстық-құқылық норманы оның дәл ... ... ... және ... ... ... қолданбаудың басқа жағдайларында:
айыптау үкімін бақылау тәртібімен қайта қараған кезде, ауырырақ ... ... ... ... ... сот ... мен қаулыларын
жазаның жеңілдігі немесе басқалай негіздер сонымен қатар ... ... істі ... туралы шешім немесе қаулылардың барысында орын ... ... ... ... заң, ... болған кезде қылмысты қайта саралаудың тиісті тәртіптерін
бекітеді. «Мемлекеттік ... ... осы ... заңмен айқын
реттелуі қылмыстық істің тергелуінің жан-жақтылығы, қылмысты ... ... ... ... ... ... ... әрбір қылмыстық
істің әділетті шешілуіне кепілдік беретін басқа да көптеген сәттерге ақыр
аяғында заңдылықтың қатаң сақталуы қажеттілігінен ... [29, ... ... ... ... да қылмысты саралауды үш
кезеңге бөледі, бірақ оларды басқаша түсіндіреді. ... ... ... ... ... мән-жайларын толық және дұрыс анықтаудан ... ... ... ... сипаттайтын нақ сол қылмыстық-құқылық
норманы ... ... ... жасалған іс-әрекеттің құрамын таңдап
алынған нормада сипатталып жазылған қылмыс құрамымен салыстыруды қамтиды.
Қарастырылған кезеңдердің тек ... ... ... ... қылмысты саралаудың бірегей процессін құрайтын олардың логикалық
мәнісінде берілетіндігін ескерте кетуіміз керек. Осыған ... ... ... ... үшін ... ... тек ... түрде
анықтау ғана жүзеге асырылмай оның айқындылығы ... және ... ... дәлдігі тексеріледі. Үшінші кезеңде іс-әрекет пен
қылмыс құрамының белгілері салыстырылады. Олардың ... ... ... аяқталады және бұдан шығатын қортынды «тұлғаның ... ... бар ... ... ... ... орындады ендеше, оны
қылмыстық жауапкершілікке ... және ... бұл ... ... ... бар».[30,б.9]
Осыдан біз сілтеме жасаған оқулықтың авторларының түсінігінде нақты
түрінде қылмысты саралау қылмыстық істі ... ... ... және ... ... ... Шын ... бұл логикалық процесс тергеу
мен қылмысты сот-тергеу ... ... ... ... саралау криминологиялық аспекті ретінде теориясында саралау
және объективті шындық мәселесі белгілі бір күрделілікті ... ... ... ... пікірлердің туындауына себепші. Мәселенің ... ... ... ... ... ... ... анықталама? Тергеу және
сот органдарымен жасалған іс-әрекеттің фактілік құрамын анықтау ... ... емес ... ... ... ... ... заңды қолдануға
негіз болады.
Негізінде қылмысты дұрыс саралау қылмыстық істі ... ... мен сот ... анықталатын обективтік шындықтың мазмұнына кіреді.
Сот тергеу практикасында қылмысты ... ... ... ... ... ... қылмыс жасаған тұлғаға ҚК-тің ауырырақ
қылмыс түрі үшін жауап кершілік қарастырылған бабы ... ... ... ... сараламаудың түрлерінің бірі көрсетілген. Қылмысты
дұрыс сараламаудың тағы бір түрі қылмыс жасаған тұлғаға қылмыстың жеңілдеу
түрі үшін ... ... ... ... ... табылады.
Қылмысты дұрыс сараламаудың үшінші түрі қолданылуға тиісті ... ... ... және тармақшасын қолданудан ... ... ... ... түрі ... бір түрін жасаған адамға ҚК-тің
бірнеше бабын қолданудан көрініс табуы мүмкін. ... ... ... 237 ... ... ... 96, 179 баптарын қолдану. Қылмысты
саралаудағы осындай қателіктерді әдебиетте басы ... ... деп ... ... ... келесі, бесінші түрі қылмыстың жиынтығын
ҚК-тің бір бабымен немесе баптың бөлімімен ... ... ... ... түрі ... ... болмасын қылмыс құрамының
белгісі жоқ адамға қылмыстық ... ... ... ... ... жағдайда іс-әрекетте қылмыс құрамы жоқ деп танылады. Ендеше қылмыс
жасамаған кінәсіз тұлға негізсіз қылмыстық жауапкершілкке тартылады ол ... ... ... ... 77 ... ... ... құқықтарын өрескел бұзу болып табылады. Нақты қылмыс
құрамының белгілері жоқ әрекетті ... ... ... ... бабымен дұрыс сараламаудың барысында осындай жағдай орын ... ... ... көп жағдайда анықтама және алдын-ала ... айта ... жиі ... ... ... ... белгілі болмай қалады, саралаудағы қателіктерге істі ... да жол ... ... ... ... және ... ала тергеу
органдарымен қылмыстың дұрыс сараланбауы сотта да қайталанып әділсотты емес
үкімдердің шығуына жол ... Кей ... ... ... ... кінәсіз адамды қылмыстық жауапкершілікке тарту деп атауға
болады.
Қылмысты криминологиялық аспекті реетінде дұрыс сараламаудың ... ... ... ... бойынша үкімдерге шағым немесе
наразылықтар келтірілмеуіне байланысты жоғарғы сот сатыларында да ... ... ... ... ... бөлігі жоғарғы сот
сатыларында тексеруден өтпестен күшіне енгізіледі және орындалады.
Қазақстан Республикасының жаңа ... ... ... ... байланысты қылмыстық іс қайта тергеуге жіберілетін, сот үкімі
өзгерілетін немесе ... ... ... ... Адам ... криминологиялық аспекті ретінде объективті
қасиетін сипаттайтын және ауырлататын ... ... ... кодексінде адам өлтірудің негізгі
құрамы мен адам ұрлау жағдайда адам ... ... бір ... яғни жинақталмаған. Бұл жердегі негізгі ... ... ... ... ... ... ... 96 бабының 2 тармағына жаттатын құрам, яғни Қылмыстық кодекстің
96 бабының 1-тармағындағы адам өлтіру ... ... Ол ... ... ... ... ... кезінде немесе ұрыс-керіс үстінде, яғни бұзақылық себептер
болмағанда;
- жәбірленушінің заңсыз әрекеттеріне байланысты;
- жеке қарым-қатынас негізінде туындаған кек ... ... адам ... ... ... енді ... ең ... айтатынымыз, адам өліміне әкеп соғатын адам
ұрлау жағдайда адам ... ... ... Адам ... ... ... дене ... келтіру жағдайларында адам өлтіру- Қазақстан
Республикасының ... ... ... ... ... ... теориясында бұл жағдайларды топтарға бөлу қалыптасқан.
Мұндай жағдайда бөлу өлшемі әртүрлі. ... бөлу үшін ... ... ... пайдаланылады. 1997 ж. Қылмыстық Кодексте ауырлататын
жағдайлар белгілі бір ... ... атап ... ... ... және ... ... қатысты жағдайлар;
- субъективтік жаққа жән субъектіге қатысты жағдайлары келтірілген.
Сондықтан да адам ... ... ... ретінде
ауырлататын жағдайлары Қазақстан Республикасының Қылмыстық кодексінің 96-
бабында қалай орналастырылған ... ол сол ... ... ... ... адам ... криминологиялық аспекті
ретінде осы Қылмыстық кодексте бірнеше түрі ... Кез ... ... ... ... белгілерін терең зерттеу барысында Қазақстан
Республикасы Жоғарғы Соты ... 1994 ... 23 ... №7,
Пленумның 1996 жылғы 20 желтоқсандағы №11 ... ... ... яғни ... өмірі мен денсаулығына қарсы
әрекеттері үшін жауапкершілікті реттейтін заңдарды соттардың ... ... ... ... зор. ... бұл ... ... адам өлтіруі әрекетінде қылмыс құрамының барын дәл ... ... ... ... жаза тағайындауды нақты ... ... ... ... қолдануға, кінәлінің жеке ... ... және ... ... ... ... дәрежелеуге көмектеседі. Қылмыстық кодекстің 96-бабының 2-
бөлігінде адам өлтіру ... ... ... ... 13 ... ... ... осыларға жеке-жеке тоқталып кетейік. Оларды Жоғары Сот
Пленумының 1996 ... 20 ... №11 ... ... ... ... ... жағдайларды ескере отырып,
қылмысты дәрежелеуге болады. Оларға жеке-жеке анықтама беріп, ... ... жөн. ... екі ... одан да көп ... ... ауырлататын жағдайда екі немесе одан да көп ... деп – бір ... ... ... бірнеше рет әрекет жасап, екі не
одан да көп ... ... соң ... ... және бұл ... ... ... тікелей немесе жанама ниетте ... ... ... ... ... немесе одан да көп адамды өлтіруге ойы болған ... ... ... ... ... оқталуы екі немесе одан да көп адамды
өлтірген ... ... ... ... ... жасау пиғылы бола тұра,
бірақ қылмыскердің ырқынан тыс жағдайларға байланысты ... ... ... ескерген жөн. Мұндай жағдайда айыптының ... ... ... ... мен ... ... “а” тармағымен және
басқаша дәрежелену белгілерінің болуына байланысты Қылмыстық Кодекстің ... ... ... ... саралануға тиісті. Айыптының бір мезгілде
бір адамды өлтіріп, екінші адамды өлтіруге ... ... ... ... ... ... 24-бабымен және 96-баптың екінші
бөлігінің “а” тармағымен дәрежеленеді. Ал егер бірнеше адам өлтірсе, ... ... ... әр ... адам ... көмегінсіз тек барлық
қылмыскерлердің бірнеше ... ... ... ... сол ниеттерін
жүзеге асыруда өзара ролдерін бөліп алғандары анықталған жағдайда ғана
тағайындалады.
Адам өлтірудің бұл түрі ... екі ... одан көп ... өмірінен
айырған жағдайда болады. Мұндайда кінәлінің екі немесе одан көп ... ... ... яғни ... қасақана ниеттің болғандығын
анықтау қажет. ... ... өлуі бір ... ... ... да ... ... кінәлі әуелі бір адамды емес, екі немесе
одан да көп адамды өлтіреді. Оның бір ... ... екі ... одан ... өлтіру ниетінің болғандығын дәлелдеудің маңызы бар. Мұндай да ... ... ... ... болмауы мүмкін. Біреуін, ол мысалы үшін -
кек алу мақсатында, ал ... ... ... ұрлау арқылы, өлтіруді
жасыру мақсатында ... ... ... ... ... өлтіру ниеті
бірінші кісі өлтіруден кейін емес, оған дейін пайда ... Осы ... ... осы “а” ... ... Егер екі немесе ... ... ... ... бола ... бір адам өлтірілсе және ... ... ... болса, мұнда екі немесе одан көп адамды өлтіру
аяқталмағандықтан, кінәлінің әрекеті Қылмыстық ... ... ... және ... ... “а” ... бойынша саралануы тиіс.
[33, б.20]
Бір немесе қысқа мерзімде бірнеше рет әрекет жасап екі ... одан ... ... ... соң ... ... және бұл әрекеттері көп адамның
өліміне тікелей немесе ... ... ... ... онда ... Қылмыстық кодекстің 96-бабының 2-бөлігінің “а” тармағымен
дәрежеленеді. Екі немесе одан да көп ... ... ойы ... айыптының
бір адамды өлтіріп, екіншісін өлтіруге оқталуы екі немсе одан да көп адамды
өлтірген қылмыс болып табылмайды. Өйткені, ... ... ... бола ... адам ... ... ... тыс жағдайларға байланысты өлмей қалып
тұр. Мұндай жағдайда айыптының әрекеті басқаша ... ... ... мезгілде бір адамды өлтіріп, екінші ... ... ... ... ... қарамастан Қылмыстық кодекстің 96-баптың 2-бөлігінің
«а» тармағы бойынша дәрежеленеді.
Белгілі бір адамның өзінің қызметтік, кәсіби немесе қоғамдық ... ... оған ... оның ... ... ... ... Яғни, осы ауырлататын жағдайда жасалған адам ... ... ... ... ... қызметін немесе қоғамдық борышын атқарып
жүрген адамды немесе оның жақындарын ... ... кісі ... ... ... ... Бұл ... өзінің қызметін атқарып жүрген адамды өлтіру
деп – ... ... ... ... немесе коммерциялық, аппаратта
заң бойынша белгіленген лауазым иесі міндетін ... ... ... ... Ал ... ... жеке адам ... үшін пайдалы іс
-әрекеттегі адамды өлтіру – қоғамдық борышын атқарып жүрген ... ... ... ... халық жасақшыларын өлтіру, қылмысты тойтаруға қарсы
әрекет ... ... ... ... ... жәбірленушіге көмек көрсетуге
әрекеттенген адамды өлтіру [34, б.26].
Мұндай адам ... ... ... ... оның ... ... ... немесе қоғамдық борышын орындауына кедергі
келтіру ... ... ... ... әрекеттері үшін кек алу
мақсатында жүзеге асырылады. Қазақстан Республикасы Жоғарғы Соты Пленумының
1996 жылғы 20 ... ... ... мен ... ... үшін ... реттейтін заңдарды соттардың ... № 11 ... ... ... ... ... ... жұмысын
қызметтік борышты орындау, ал қоғамдық борышты орындау деп арнайы ... ... ... ... ... ... ... жеке
адамның мүддесіне бола заңды бұзуға жол бермеу, дайындалып жатқан немесе
жасалған қылмыс туралы ... ... ... және тағы да ... басқа әрекеттері де қоғамдық міндеттер болып танылады. ... үшін ... ... немесе қоғамдық іс-әрекеттер
жасағаннан бері өткен уақытының маңызы шамалы. Ең ... ... ... олардың осындай функцияларды атқаруына байланысты болады. Адам
өлтірудің осы түрі ... ... ... қызметтік немесе қоғамдық
функцияларын атқарған адамның өзі немесе олардың ... ... ... ... ... түсінігі Қазақстан Республикасының Қылмыстық іс
жүргізу Кодексінің 7-бабының 24-тармағында берілген. Оларға мына ... ... ... асырап алушылары мен асырап алынғандар;
- бірге тұрған және бірге тумаған ... мен ... ... ... ... қызметтік немесе қоғамдық борышын орындамауымен байланысты және
криминалогиялық жағының тармақтары қаралса, яғни жақын туыстарын ... ... ... бап көзделген болса, онда кінәлінің әрекеті осы арнаулы
норма бойынша саралануға жатады. [35, ... кісі ... ... ... ... ... дәрежелегенде айыпты адам өзінің бұл ... ... ... ... ... орындалуына байланысты екенін сезуі керек.
Сондықтан оны қылмысқа итерген жәбірленушінің ... ... ... себеп
болғанын анықтауы қажет. Кез келген адамның міндетті қызмет аясына жататын
жұмысын қызметтік борышты орындау, ал ... ... ... деп – арнайы
жүктелетін қоғамдық міндеттердің орындалуын айтады. Сондай-ақ ... ... ... мүддесіне бола заңды бұзуға жол бермеу, дайындалып ... ... ... ... ... органдарына хабарлау және тағы да
басқалары, жасалған ... ... де ... ... ... ... ... жөніндегі өзіне жүктелген қызметін атқарып ... оның ... ... және де ... бұл әрекеті Қылмыстық кодекстің
173-1 бабының диспозициясымен қамтылған жағдайларды қоспаған басқа да
өзінің ... ... ... тұрғанда өміріне қарсы жасалған әрекеттер,
Қылмыстық кодекстің 96-абының 2-бөлігінің “б” тармағымен ... ... ... қызметкері болмаса, бірақ сол мезетте милиция
қызметкерімін деп өзін ... және ... ... ... әрекеттер жасаса, оның өміріне қарсы ... ... ... ... 2-бөлігінің “б” тармағымен дәрежеленеді.
Дәрменсіз жағдайда екендігі айыпкерге ... ... сол ... ... не адамды кепілге алумен ұштасқан адам өлтіру. Бұл жәбірленушінің
дәрменсіз жағдайда болған кезде қасақана тікелей ... адам ... адам ... ... ... жасы ... кәрі адамды өлтіру. Яғни,
ешқандай қарсылықтар жасауға шамасы келмейтін адамға қасақана қаза келтіру.
Бұл Қазақстан Республикасының Қылмыстық ... ... ... ... ... ... ретінде.
48 жастағы Өскемен қаласының тұрғыны К. ... ... ... 17
жасында бұзақылығы үшін 2 жылға бас бостандығынан айыруға сотталған. Одан
соң қарақшылықпен кісі тонағаны үшін тағы да 12 ... бас ... ... ... соң ... жеткен шешесінің дүние-мүлкінің
мұрагері жалғыз өзі екенін, бірақ оған тек шешесі өлгеннен кейін ғана қолы
жететінін ... ол, тез ... ... ... байлыққа кенелуді көздеп
шешесін өлтіруді ойластырады. Осы арам ойын ол аяусыз ... ... ... іске ... К. дем алып ... ... машинаға салып алып оны
басқа бір пәтерге қамап қояды, өзі ... ... ... ... ... еш аяусыз қамап, қол аяғын байлап тастайды. Ақыры ... ... ... жан ... Сот алқасы жаза тағайындау кезінде К-ның
анасы Ф. аса ... ... ... ... ... ... ... екенін, оның енді қоғамнан оқшаулаудың өзінде
түзету ... емес ... ... ... ауыр жаза - өлім жазасына үкім
шығарды.
Жүктілік жағдайы айыпкерге белгілі ... ... ... жағдайы айыпкерге белгілі әйелді өлтіру, яғни ... тұра ... ... ... қылмысында айыпты адамның әйелді өлтіргенде
оның жүкті екенін ... ... ... Бұл ... ... ... ... өміршең еместігі, әйелдің жүктілігі жөнінде тиісті емдеу
мекемелерінде есепте тұрған-тұрмағаны туралы ... ... ... қылмыскер адам жәбірленушінің жүкті екенін білмей оны өлтірсе,
ондай қылмыскерді Қылмыстық кодекстің 96-бабының ... “в” ... ... жоқ. Ал ол қателесіп жүкті емес әйелді жүкті әйел екен деп
өлтірсе, оның ... ... ниет ... ... ... ... белгілі бір объектіге қол сұғатын болып ойланғанымен, ал шын
мәнінде басқа ... ... ... Қылмыстық құқық теориясында мұндай
жағдай фактілі қате деп, яғни ... ... ... объектісін және
объективтік жағының белгілері жөніндегі теріс ұғынуын айтамыз.
Жас шамасының өте ... ... ... дене ... ... ... ... жүйке ауруына шалдығу, ақыл-есінен
уақытша айырылу немесе ... ... ... ... оның дене
мүшелерінің немесе психикалық жай-күйінің салдарынан кінәліге қарсылық
көрсете ... ... оны ... айыруға жасаған әрекетінің сипатын
түсінбеу жағдайын жәбірленуші ... ... ... деп ... ... жай-күй алкогольден, сол сияқты есірткіден мас болудың және
жүйкеге қатты әсер ететін дәрілік ... ... улы ... ... Саралау үшін жәбірленушіні мұндай жағдайға кімнің душар
еткендігінің, ... ... ... ... ешбір мәні жоқ. Бұл
Қылмыстық кодекстің 96-бабының 2-бөілігінің “г” ... ... ... тиіс. Қазақстан Республикасының Жоғарғы Сот Пленумының
“Азаматтардың өмірі мен ... ... ... үшін ... заңдарында” былай көрсетілген: Қылмыстық Қодекстің 96-бабының 2-
бөлігінің “г” тармағын қолдану үшін айыпты адамның ... ... ... ... ... жетіп жатыр. Бұл жерде оның жүктілік мерзімі,
ұрықтың өміршең еместігі, әйелдің ... ... ... ... ... ... тұрған-тұрмағандығы оған қатысы жоқ. Оған ... ... ... М. өзімен бірге тұратын жәбірленуші В. аса
қатыгездікпен қасақана кісі өлтіру қастандығын жасағаны үшін ... ... Бұл ... ... жүктілік жағдайында болды. Оның қылмыстық
әрекеті Қылмыстық кодексінің 24-бабының 3-тармағымен және ... ... ... “д” тармақшаларымен сараланды.
Сотталушы соттың үкіміне келіспей Жоғарғыт ... ... ... ол ... ... екенін білмей және өлтірудің тікелей ниеті
болмағанын, сондай-ақ аса қатыгездіктің белгілері жоқ деді. ... ... ... ... ... Кодексінің 103-бабының 1-тармағымен
саралануға тиіс ... сот ... ... ... сәл өзгерістер шығарды, ... ... ... деп, ... мына ... ... енді адамды ұрлаумен не кепілге алумен ұштасқан адам өлтіру, ұрлау
не кепілге алу ... ... ... ... немесе аталған
қылмысты жасыру мақсатында адам өлтіру бола алады. Адамды ұрлау түсінігі
Қылмыстық кодекстің 125-бабында және ... алу ... ... ... ... бұл ... ала сөз ... адамдар тобымен және бірнеше
рет, сондай-ақ өмірі мен денсаулығына қауіпті күш ... ... ... –бұл кепілге алынған адамды босату шарты ретінде мемлекетті, ұйымды,
азаматты, қандай да бір іс-әрекет жасауға немесе ... бір ... ... ... ету ... ... кепілге немесе кепілдік
ретінде ұстауды айтамыз. Адамды ұрлау және кепілге алу қасақана ... ... адам ... осы ... ... жасыру әдісі
болып, мұндай әрекеттерде дербес қылмыс құрамы құралатындықтан, кінәлінің
әрекеттері қылмыстың ... ... ... Яғни Қылмыстық кодекстің
125, 96-бабы 2-тармағының “в” тармақшасы, 234, 96 ... ... ... ... дәрежеленеді.
Ендігі зерттеуді осы қылмыстың, яғни адам ... ... ... ауырлататын мән-жайларды объективтік жағынан бастайық.
Қылмыстың объективтік жағына қатысты жасалған адам өлтіру ... ... ... ... мына ... келесілер жатады:
- аса қатыгездікпен жасалған адам өлтіру;
- көптеген адамдардың өміріне қауіпті тәсілмен жасалған адам ... ... ... ... ... Аса қатыгездікпен адам
өлтіру деп – қылмыскердің жәбірленушіні қинап, оны азаптап, жанын, тәнін
ауыртып, оған аса ауыр ... және ... ... ... ... ... ... ерекше қайғы қасіретке душар етсе, оның денесін
көп жерден жарақаттау, жанын қинайтын уды ... ... ... ... аш қалдыру және сол сияқты тағы басқа қорлайтын әрекеттерді ... ... ... кінәлінің бұл әрекеті аса қатыгездікпен адам
өлтіру деп дәрежеленіп, Қылмыстық кодекстің 96-бабы 2-бөлігінің “д” ... ... ... ... Аса ... адам өлтіру қылмысы
күнделікті өмірдегі сот тәжірибесінде көптеп кездесетін қылмыстардың бірі.
Қазақстан ... ... ... ... іс ... сот
алқасы айыпталушы О. қатысты үкімі ерекше қатыгездікпен өлтірілген
жәбірленуші К. ... еш ... ... Осы қылмыстағы әрекетті
шешу барысында қаулыда мына жағдайлар көрсетілді:
“О. әйелі К. ... ... ... оны ... ... ұрып-соғып, пышақпен бірнеше рет ауыр жарақаттар салып, артынан
кейін тамағынан бауыздайды. Ақыры ... К. сот ... ... ... ... ... ... жәбірленушінің жеке өміріне
ерекше қатыгездікпен қаза ... ... ... ... ... сот
Қазақстан Республикасының Қылмыстық кодексінің 96-бабының 2-бөлігінің “д”
тармағымен дәрежелеп, бұл ... ... ... ... отырып және оны енді қоғамнан оқшаулаудың өзінде түзету мүмкін ... ... ... ауыр жаза өлім ... үкім ... [36, б.13]
Сот Орловты аса қатыгездікпен жәбірленушіні, яғни ... үшін ... деп ... Ол ... ... Сарсенбаевтың үстіне
қасақана тікелей ниетпен бензин шашып, оны өртеп жібереді. ... 95% ... ... емханада қайтыс болады. Айыптының әрекеті
Қазақстан ... ... ... ... ... “в”,
“д”, “е” тармақшалары бойынша дәрежеленеді. Өйткені, жәбірленуші біріншіден
– дәрменсіз жағдайда болып, қылмыс аса қатыгездікпен жасалып және ... ... ... ... бұндай дәрежелеу, қылмысты саралау дұрыс. Себебі, Орлов аса
қатыгездікпен адам өлтіруді тілеп жәбірленушіні ... яғни ... ... ... өлтіру болып табылады.
Ерекше қаталдықпен қасақана кісі өлтірген жағдайға баға ... ... ... ... кінәлі адамның объективтік іс-әрекеттерінен басқа
өз қылығына психикалық тұрғыдан қарауынан да көрініс табу ... ... ... Егер, қылмыскер жәбірленушіні оған жақын ... ... бұл ... ... ... ... ерекше күйзеліс
пен қайғы-қасірет әкелген болса, ол да ерекше қаталдықтың белгісі ... ... ... ... көзқарасы жәбірленушінің
жақындарына ерекше күйзеліс пен қайғы-қасірет әкелген ниет ... ... ... туыс ... ғана ... ... бірге жақын-
жарасты өзара қарым-қатынастағы сыйлас адамдар да оның ... ... ... ... адам ... өлтірген соң, оны жасыру мақсатымен
мүшелеп тастаудан басқа, оның денесін танымастай етіп ... не ... онда ол ... ... ... әрекеттерін дәлелдейді.
Сөйтіп, ерекше қаталдықпен қасақана кісі өлтірген жағдайға баға
бергенде, мұндай ерекше қаталдық ... ... ... ... ... психикалық тұрғыдан қарауынан да көрінуі мүмкіндігін ескерген
жөн. Атап айтқанда, жәбірленушіні ... ... ... өлтіру үстінде оны
азаптаған, қинаған немесе қорлаған болса, айыпты біле тұра жәбірленушіні
ерекше ... ... ... яғни ... ... көп жерден
жарақаттау, жанын қинаған уды пайдалану, ... ... көп ... ... су ... т.б., бұл ... ... қаталдықтың белгілері деп
саналады. Жәбірленушіні жақындарының көзінше өлтірсе, бұл ... ... ... ... ... әкелген болса,
онда ерекше қаталдық болып табылады. Мұнда айыптының субъективті көзқарасы
жәбірленушіні өлтіруге бағытталған тікелей арам ... ... ... процесінің басы-қасында болған оның жақындарына ерекше күйзеліс пен
қайғы-қасірет ... ниет ... ... ... туыс ... ... ... өзара қарым-қатынастағы сыйлас адамдар да, ... жоқ ... ... пен қалыңдық, қамқоршылар мен бағып-
қағушылар, ... ... және тағы да ... оның ... ... ... ... жәбірленушіні өлтірген кезде жақындарының ... болу ... ғана ... ... ... ... ... яғни
қылмыс жасағаннан хабардар екендігін де анықтау ... ... адам ... ... ... ... алдынан басқаларының көзінше жәбірленушінің
бірін, одан соң қалғанын өлтірсе, ол қаталдықпен кісі ... ... ... ... ... ... ... олардың
көзінше жақын адамдарын өлтіргенде, ерекше моральдық күйзеліс әкелген болып
саналады. Жәбірленушіні ... соң, оны ... ... ... ... оның ... етіп ... мәйітті қорлауына да
қаталдықты дәлелдейді және ол ... ... ... ... ... дәрежелеуге негіз болады.
Көптеген адамдардың өміріне қауіпті тәсілмен жасалған адам ... көп ... ... ... ... қасақана жасалған кісі өлтіру
қылмысын дәрежелеу үшін ... ... ... өміріне немесе
денсаулығына нақты қауіп ... ... ... ... ... ... өлтіруге барғандығын анықтау қажет. Бұл жерде жалпыға бірдей қауіпті
тәсілдерді ... кісі ... ... ... заң ... көптеген
қоғамдық қатынастарға зиян келтіру қаупін туғызады. Жалпыға бірдей қауіпті
тәсілдерге мына төмендегі келесілер жатады:
- жарылыс;
- қопарылыс ... өрт ... су ... ... ... ... пайдалану;
- тез тұтанатын және жанғыш сұйық заттар;
- қару мен оқ-дәрі;
- жарылғыш заттар мен ... ... ... пайдаланып қылмыс жасаулар
жатады.
Жалпыға бірдей қауіпті тәсілдерді қолдану арқылы кісі өлтіру қылмысын
Қылмыстық Кодекстің 96-бабының 2-бөлігінің “е” ... ... ... ... адамның қасында болғандардың саны, дене жарақатын алған-
алмағаны есепке алынбайды. ... бір ... ... ... ... ... ... басқалардың зақымдануына әкеліп
соғатын айыптының қылығы жанама ниет түрінде ... ... ... көп ... ... ... тәсілмен өлтіргенде басқаларды да өлуі
мүмкін немесе дене жарақатын алуы ... ... ... ... “е” ... және “а” тармағымен немесе дене жарақатын алуы 96-
баптың 2-бөлігінің “е” тармағымен және қасақана дене ... ... ... ... да ... ... дәрежеленуге тиіс.
Адам өлтірудің осы түрін жасаған кезде кінәлі бір ... ғана ... ... ... тудыратын тәсілді қолданады. Мұндай тәсілдерге
адамдар көп болатын жерлерде ... өрт қою, су ... тағы да ... Кей ... ... ... ... қауіп келтіру атылатын
қаруды, улы заттарды, жарылғыш заттарды қолдану арқылы да жүзеге ... ... ... ... ... кінәлінің белгілі бір адамды өлтіру
мақсатымен ол тұрған топқа ... ... атуы ... ... келе ... топ ішінде тұрған сол адамға қарай зор жылдамдықпен бұрып,
басып өтпекші болу әрекеттері де ... ... ... ... ... ... кісі ... үшін таңдап алынған қылмысты істеу тәсілі мен
қару қолданудың орнын дұрыс ... ... ... Қылмыстық кодекстің
96-бабы 2-тармағының “е” тармақшасымен жауапқа ... үшін ... ... бір ... ... ... оны ... үшін көп адамдардың
өміріне қауіпті тәсілді ... ... ... ... ... мен ... ... зиян келтіретінін сезетінін анықтау қажет.
Осындай істелген іс-әрекетті көп адамдардың ... ... ... деп тану ... ... кісіні өлтіру кезінде қауіпті жағдайда қалған
басқа адамдарға зиян келгені немесе ... ... ... Егер ... ... ... ... қолдану нәтижесінде адам
өлімінен басқа адамға қасақана дене жарақаты келтірілсе, онда ... ... ... ... ... ... ... көрсетілген мән-жайлар бойынша адам өлтірудің объективтік
қасиетін сипаттайтын ауырлататын мән-жайларын анықтап өттік. Ұйымдасқан ... адам ... ... да ... ... ... ... алдын ала
келіскен адамдар тобы немесе ұйымдасқан топ деген түсінікті айқындау үшін
қылмысқа қатысудың аталған нысандарына түсініктеме ... оны ... ... ... керек. Яғни онда былай деп көрсетілген. Егер адам
өлтіруге екі немесе одан көп орындаушы күні бұрын бірлесіп қатысқан ... ... тобы ... адам ... болып табылады. Мұндайды
қасақана адам өлтіруге бағытталған және жәбірленушіні өмірінен ... ... ... ... ... жасаған адамдар тобы деп тану
керек. Бұл жағдайда тұлғаны кісі өлтіруді орындаушы деп тану үшін ... ... тобы ... ... ... ... маңызды
емес. Ең бастысы, барлық қылмысқа қатысушылардың ... ... ... мен қасақана адам өлтіруге бағытталған әрекет ... ... Егер адам ... ... ... қылмыс жасау
туралы алдын-ала сөз байласқан болса, алдын ала сөз байласу бойынша адамдар
тобының адам өлтіргені белгілі. Адам ... ... ... ... ... ... қана қоймай, сонымен бірге бір немесе ... ... үшін ... ала бірлесетін тұрақты адамдар тобын ойластырған
болса, ұйымдасқан топтың адам өлтіруі орын алады. Бұл ... ... ... ... ... 2-тармағының “ж”
тармақшасымен дәрежеленуге тиіс. Міне адам өлтірудің объективтік ... ... ... ... ... беріп, оларды
объективтік қасиетіне қарай дәрежеледік.
3.3 Адам өлтірудің ... ... және ... ... ... сипаттайтын және ауырлататын мән-жайлар
Адам өлтірудің субъективтік ... және ... ... ... ... ... ... жағына қатысты
жасалған адам өлтіру қылмысы үшін жауаптылықты ауырлататын мән-жайлар мен
қылмыстың субъектісін ерекшелейтін ... ... ... ... осы ... ... ... түсінік беріп, олардың қалай
дәрежеленетініне тоқталып өтейік. Пайда табу мақсатымен немесе жалданып,
сол сияқты ... ... алу ... ... ... адам
өлтіру Қылмыстық кодекстің 96-бабы 2-тармағының “з” ... ... ... ... “з” ... бойынша
кінәлі немесе басқа адамдар үшін материалдық пайда алу ... ... ... мақсатында жасалған қасақана адам ... ... ... мына ... ... ... ... мүлік немесе мүлікке;
- тұрғын үй алаңына;
- үшінші адамнан сыйақы алуға құқықта алу түрінде болуы мүмкін.
Сондай-ақ мына төмендегі келесі ... да ... ... ... ... ... құтылу;
- қарызды өтеуден;
- мүлікті қайтарудан;
- көрсетілген қызметке ақы төлеуден;
- алимент төлеуден;
- ... ... адам ... де пайдакүнемдік мақсатты бідіреді.
Адам өлтірудің осы ... ... ... табу мақсатымен,
қарақшылық пен қорқытып алу немесе адам ұрлау кезінде ұштасқан жағдайлар да
жатады. Қасақана адам ... ... ... жасау, адам ұрлау,
қорқытып алу ... ... ... ... ... істелген әрекет
аталған қылмыстардың жиынтығы бойынша саралануға жатады. ... ... ... жасалған адам өлтіру ретінде саралау үшін кінәлінің ... адам ... ... ... ... ... ... бұл жағдай
болмаса, мысалы: адам өмірінен айырылғаннан кейін оның мүлкін ... табу ... адам ... құрамы мен ұрлық құрамын ... ... ... ... алу ... бандитизм
жасалғаннан кейін өмірінен айыру аталған қылмысты жасыру мақсатында ... ... ... жағдайда адам өлтіру Қылмыстық кодекстің 96-бабы 2-
тармағының “к” ... ... ... табу ... ... ... ... материалдық пайда алу немесе материалдық
шығыннан құтылу ниетінің ... ... ... Егер бұл ... онда адам өлтіруді пайда табу ... деп ... ... ... адам ... ... ... бір төленетін
оқиғада жәбірленушіні “алып тастауды” пайда табу ... адам ... түрі ... ... [37, б.25]
Сонымен, қазіргі кезде кең таралып жүрген “ ... адам ... оның ... әкеп ... ... ” деп ... адам өлтіру қылмыстары
пайда көру мақсатымен адам ... ... ... ... ... ... кісі өлтіру қылмысының ерекшелігі қылмысты бірлесіп
қатысушылар арқылы, яғни адам өлтіру кезінде қылмысқа ... ... ... ... ... Қылмысқа қатысудың бұл түрі бойынша адам
өлтіру қылмысының объективтік ... ... ... орындаушы ғана
жүзеге асырады, ал ... ...... ... ... ... ... жауапқа тартылады. Ол дегеніміз арнаулы тапсырыспен адам
өлтіру қылмысының ... ... ... ... ... ... ... пайда табу мақсатымен адам өлтіру қылмысына
қатысушы ретінде ... ... ... ... табу мақсатымен жасалған
немесе жалданып кісі өлтіру қылмыстары үшін жауаптылық пен жазаны Қылмыстық
кодекстің 96-бабының 2-бөлігінің “з” ... ... ... ... ... ... ... біреуге материалдық пайда келтіру, яки
материалдық ... ... ... ... ... ... ... Кодекстің 96-бабының 2-бөлігінің “з” ... ... ... өлтіру деп дәрежелеу керек. Ақы ... ... ... адамның әрекеті Қылмыстық кодекстің 96-бабының ... ... ал бұл ... ... ... ... ... азғырушы
адамның әрекеті Қылмыстық кодекстің 28,29-бабымен және ... ... “з” ... дәрежеленуі керек. Шабуыл жасау кезінде жасалған
кісі өлтіруді пайдақорлық ниетпен және шабуыл ... ... ... кісі
өлтіргені үшін жауапкершілік Қылмыстық кодекстің баптары мен қылмыс
жиынтығы ... ... ... Егер пайдақорлық мақсат қасақана
өлтіруге себеп болмаса, жәбірленуші ... соң, оның ... ... ... ... ... қарсы қылмыс жасағаны үшін жауаптылық
Қылмыстық Кодекстің баптары бойынша, ал кісі ... ... ол ... ... ... ... Қылмыстық кодекстің 96-бабына
сәйкес дәрежеленуі керек [38, б.56].
Көбінесе бұл қылмыс ... ... ... нәрсені адам
өлтіруге ілік ретінде пайдаланумен жасалады. Бұзақылық ниет ... ... Оның өзге ... ... ... ... әсер ... адамдарды, қоғамды сыйламайтындығын ашықтан-ашық көрсету ниетін
тудырады, өзінің менмендігін ... ... ... ... ... қатыгездігін көрсету жолымен қоғамдық тәртіпке ... ... ... әсер ... ... ... кінәлі де ашу, ыза, кек
қайтарғысы келетін көңіл-күй пайда болады. Осы ... ... ... ... ... ... Сөйтіп кінәлінің ниетінде қоғамдық
пікрге қарсы шығу, моралдың қарапайым нормаларын, адамның жеке ... ... ... бұзақылық ниет ең соңында адам өлтіруге
әкеліп соғады. Егер мұндай ниеттер анықталмаса, ал ... ... ... жеке ... бойынша ғана пайда болса, онда бұл
жағдайда адам өлтіру оның жасаған ... ... ... ... ... ретінде саралануы мүмкін емес. Мұндай әрекет өзара ерегістен
кісі өлтіруге жатады. Көбінесе бұзақылық ниетте адам ... ... ... ... ... ... бұл ... немесе төбелесте болған
кез келген адам өлтіру өзінен-өзі бұзақылық ниетте адам өлтіру ... тиіс ... ... ... ... ... қасақана
өлтіруден бұл қылмысты дау-дамай, төбелес үстінде немесе араздықпен ... ... ... ... жөн. Бұл ... шешкен кезде
айыпты мен жәбірленушінің арасындағы қарым-қатынасты, дау-дамайдың,
төбелестің шығу ... ... де ... мен әрекеттерінің
сипатын және басқа да мән-жайларды анықтап алу ... ... ... ... жат, өзін ... ... қою және ... көпшілікті менсінбеу пиғылынан туған болып ... ... мен ... ... өрескел бұза отырып, көпшілікті ашықтан-
ашық сыйламау жағдайында жасаған ... кісі ... ... ... ... “и” тармағымен дәрежеленеді. Бұл қылмыс көп жағдайда
себепсіз немесе болмашы сылтауды себеп ету арқылы ... ... ... ... ... ... деп – айыптының қоғамдық тәртіпке жат,
өзін айналасындағыларға қарсы қою және өзін ... ... ... ... ... жағдайда, моралі мен адамгершілік нормаларын
өрескел бұза отырып, көпшілікті ашықтан-ашық сыйламау жағдайында ... ... ... ... айтып өткендей, бұл қылмыс ... ... ... ... және ... себепті сылтау етіп, сол арқылы жасалады
деп. Мысалы, бөгде адамдардың көзінше қызғаныш, кек алу және ... ... ... ... туындаған қасақана кісі өлтіру
қоғамдық орындарда жасалса да, ондай әрекет бұзақылық ниетпен кісі ... ... ... бұзақылық ниетпен қасақана өлтіру Қылмыстық
кодекстің 96-бабының 2-бөлігінің “и” ... ... ... ... ... жағдайда жасалған кісі өлтірудің келесі түрі болып
– басқа қылмысты жасыру немесе оны жасауды ... ... ... ... ... ... қатынас сипатындағы күш қолдану әрекеттерімен
ұштасқан адам өлтіру, яғни Қылмыстық кодекстің 96-бабы ... ... ... ... мен оны ... ... өздерінің мазмұны
бойынша бір-бірінен айырмашылығы бола ... да, көп ... ... ... ... ... ... жасалып болған қылмысты
жасыру үшін немесе оны жасауды жеңілдету үшін адам ... оны ... ... ... үстінде. Адам құқық қорғау органдарына белгісіз өзі
жасаған қылмысты жасырады. Адам өлтіру тек қана ұрып соғу ... ... ... күш ... ... де ... ... Зорлау
немесе зорлауға оқталған кезде айыпты жәбірленушінің қарсылығын жою кезінде
өз ... ... ... ауыр ... ... ... соғатынын біле тұрып, соған жол берсе және ол өліп ... ...... ... ... кісі ... деп
танылады. Жәбірленушіні өлтіру және қылмыс жасауды оңайлату немесе басқа
адамның жәбірленушіні білетін өзге де ... ... ... ... ... ... ... кодекстің 96-бабының 2-бөлігінің “к”
тармағымен дәрежеленеді деп жоғарыда айтып өттік. Бұл ... ... ... өзі ... ... ... айыптының өз мақсатына
жеткен немесе хабар түсіп, айыптыға ол белгілі болған жағдайда да, ... ... ... жасыру мақсатымен болуы мүмкін. Басқа қылмысты
жеңілдету немесе жасыру мақсатымен кісі өлтіру – бұл ... ... ... да, олар ... өзара сөз байласа отырып әртүрлі ... ... ... әр ... де ... ... ... немесе жеңілдету
мақсатымен кісі өлтіруге себеп болған қылмыс өз бетімен бөлек дәрежеленеді.
Егер ... ... ... ... ... өтеу үстіндегі жәбірленушіні
айыпты қасақана өлтірсе, оның өзі басқа қылмыс жасауды ... ... үшін ... бұл ... Қылмыстық кодекстің 96-бабының “б” және
“к” тармақтарымен ... ... ... ... немесе оны жасауды оңайлату мақсатымен
адам өлтіру қылмысы да жауаптылықты ауырлататын жағдайда адам ... да ... ... ... адам ... ... ... Өйткені, бұл жерде қылмыс жасаған адам екі бірдей ... ... ... ... ... ... жасағанын көрген адамды, қылмысының
ізін жасыру мақсатында сол ... ... ... ... ... ... ... өлтіріп, банкті тонау.
Қылмыстық кодекстің 96-бабының 2-бөлігіндегі келесі жауаптылықты
ауырлататын қылмыстың бір түрі - ... ... ... дінге
байланысты жеккөрушілік немесе араздық не қанды кек себебі бойынша адам
өлтіру, яғни Қылмыстық ... ... ... “л” ... ... сай мысалы ретінде келтірсек [40, б.76].
Сотпен К. және М. мына төмендегі келесі жағдайларда жасалған қылмысы
үшін кінәлі деп ... ... сот осы ... ... ісі ... мына ... ... Бірінші сатыдағы сот М. әрекетін Қылмыстық
кодекстің 28-29-баптарымен және ... ... ... ... ... ... ... шығыннан құтылу мақсатында
өлтіруге қатысушы ретінде ... ... ал К. ... ... ... ... үшін оны өлтіріп, содан соң қылмысты ... Б. ... ... шығарған қорытындысы дұрыс.
Адам өлтірудің мұндай түрі соңғы уақытта барған сайын кең ... ... бұл ... жек ... ... ... ... бойынша
адам өлтіруге қатысты. Бұған көбінесе дұрыс ... ... ... Соңғы уақытта барған сайын ұлттың өзін-өзі дәріптеу идеясы
өршіп барады. Бұл идеялар ... ... ... ... және ... пен алауыздықты бұл идеялар тудырмайды, әрине, егер олар ... пен ... ... ... Бірақ, өкінішке орай, ұлттық
жеккөрушілік пен алауыздықты тұтандыруға ... ... бар. Егер ... ... ... ... ... негізінде жүзеге асырылса, онда
мұндай жағдайда адам өлтіру Қылмыстық кодекстің ... ... ... ... ... ... адам ... үшін сылтау барынша
әртүрлі болуы мүмкін:
- жәбірленушінің немесе өзге адамдардың ... ... ... діни ... немесе араздықтың салдарынан нәсілдік
белгілері бойынша адам өлтіру. Яғни осындай жағдайлар мен негіздерде болуы
мүмкін.
Сонымен қатар, осы тармақта көзделген ... кек ... ... ... ... ерекшеліктері бар. Қанды кек, ... ... ... адамдарға жарияланады. Мұндайда қанды кектің
құрбандары осы ... кек ... ... өзі, сол ... ... сондай-ақ өзге адамдар да болуы мүмкін. Бұл қылмыстың
субъектісі ... кек ... ... ... ... ... топқа
жататын адам ғана болуы мүмкін. Саралау жасау үшін қылмыс жасалған жер
маңызды роль атқармайды [41, ... ... ... ... ... “л” тармағында,
жауаптылықты көздейтін жағдайда ұлттық, нәсілдік және діни өшпенділік
немесе ... ... ... басқа адамдардың заңды іс-әрекеті үшін
кектенушілік мақсатында адам өлтіру қылмысы үшін ... ... ... ... ... “тегіне, әлеуметтік,
лауазымдық және мүліктік жағдайына, жынысына, нәсіліне, ... ... ... ... ... ... ... өзге жағдаяттар
бойынша ешкімді ешқашан кемсітуге болмайды” ... ... ... ... ... қай ұлтқа, қай партияға және қай
дінге жататынын өз ... ... және оны ... ...... ... қылмысты, ұлттық немесе нәсілдік дұшпандықты, не араздықты
қоздыру мақсатымен ... ... ... мән-жайларға жатқызады,
олардың ішінде қылмыстардың ең ауыр түрі - ... ... ... ... ... ... не қанды кек себебі бойынша кісі өлтіру
қылмысы болып табылады. Бұл ... ... кісі ... ... 96-бабы 2-бөлігінің “л” тармағы бойынша дәрежелеу үшін ... деп кек ... ... ... ... ... ... қажет. Сондай-ақ аталған қылмыс жасалғанға дейін
адам ... ... орын ... ... ... ... ... оның тусының өліміне жәбірленушінің немесе
туыстарының кінәлі екені қылмыскерге қалай белгілі ... ... Адам ... ... ... ... кек қайтаруы мен жеке
бастың жеккөрушілік қатынастары негізіндегі тұрғыдан кек қайтарудан ажырата
білу қажет.
“Жәбірленушінің органдарын немесе ... ... ... адам ... ... ... заңда бірінші рет көзделеді. Бұл
қазіргі өмір шындықтарынан туындап ... Егер ... ... ... пайдалану мақсатында адам өлтірсе, ол Қылмыстық ... ... ... “м” тармақшасы бойынша сараланады.
Ендігі біздің тоқталатынымыз адам өлтірудің субъективті қасиетін
сипаттайтын ауырлататын мән-жайларды ... ... онда ... ... жауаптылықты ауырлататын жағдайды айтып өтейік.
Осы қылмыстың субъектісін ерекшелейтін жауаптылықты ауырлататын жағдайына
мына ... ... ... ... ... ... ... адам өлтірген адамның қайта адам өлтіруі. Қылмыстық
кодекстің 96-бабының 2-тармағының “н” тармақшасына ... ... ... ... ... алғашқы қылмысы бойынша сотталған сотталмағанына
қарамастан қасақана адам өлтіру сараланады, абайсызда, ... ... асу ... немесе қатты жан күйзеліс үстінде ашумен өлтіруден
басқасы. ... ... ... үшін қудалау мерзімі өтіп кетсе немесе
сотталғандығы жойылса, не болмаса одан ... ... онда ... ... ... алынбайды [42, б.46]..
Егер айыпты Қылмыстық кодекстің ... ... ... ... кісі ... немесе өлтіруге оқталғаны үшін сотталмаса,
онда бұл әрекет жеке саралануға жатады, яғни ... ... ... ... 2 ... бойынша тиісті тармақшалары көрсетіледі. Ал соңғы
адам өлтіру Қылмыстық ... ... ... “н” ... ... ... Әр ... жауаптылықты ауырлататын екі рет адам
өлтіруге оқталған, яғни ... ... ... ... ... жағдайда екі рет ... адам ... ... 96-бабының 2-тармағының тиісті ... ... ... үшін сотталмаған адамның әрекеттері тиісінше Қылмыстық
Кодекстің 24-бабы және 96-бабының ... “н” ... ... қатар кінәлінің қылмыстарын ауырлататын жағдайларды ... ... ... ... ... ... ... кісі өлтірген адамның алғашқы қылмысы ... ... ... ... қасақана кісі өлтіру үшін
жауаптылықты.
Мінекей, адам ... ... ... ... объективтік
қасиетін сипаттайтын және кінәлінің тұлғасын ... ... ... ... ... оларды заңға сәйкес дәрежелеп көрсеттік.
Қорытынды
Әрбір адамның өмір сүруге құқығы бар. Бұл құқық адам құқықтарының ... ... ... Жеке ... қол ... ... оны ... Қазіргі кезде қоғамда адамға қарсы қылмыстарды дәрежелеу және
кінәліге жаза ... көп ... ... ... ... ... ... байланысты бірнеше түрге бөлінеді. Оларға ... ... ... адам ... қарсы қылмыстар;
- адам денсаулығына қарсы қылмыстар;
- адамның жыныс бостандығына қарсы қылмыстар;
- адамның бас бостандығына қарсы қылмыстар;
- адамның ... ... ... Республикасының Қылмыстық кодексінің ерекше бөлімінің 1
тарауы жеке адамға қарсы қылмыстарға арналып ... ... ... ... ... ... басталады. Адам өлтіру мен адам ұрлау және осы
зардапқа сәйкес – бұл материалдық құрамға жататын ... Адам ... ... ... және адамға аса қауіп төнідеретін қылмыстардың бірі.
Қазақстан Республикасы Қылмыстық ... ... адам ... ... ... 125- ... қылмысы үшін жауаптылық көрсетілген. Яғни ... ... ... ... ... яғни ... ... құқығына қарсы
қасақана қаза келтіру, ол 6 ... 15 ... ... ... ... ... ... делінген.
Кінәлінің қылмыс жасаудағы әрекеті үшін жауаптылықты ауырлататын
жағдайда көрсететін қылмысты 3 түрге бөліп көрсетуге ... Олар ... адам ... ... ... ... бұнда жауаптылықты
ауырлататын және жеңілдететін жағдайлардың қолданбауы жағдайында адам
өлтіру;
- жауаптылықты жеңілдететін жағдайда адам ... ... ... ... ... жауаптылықты ауырлататын жағдайда адам өлтіру, бұл Қылмыстық кодекстің 96-
бабының 2-тармағы.
Адам өліміне әкеп соғатын адам ... ... адам ... ... ... ... шешіледі. Мысалы, Германияда қарапайым кісі
өлтіру және адам ұрлау жағдайда кісі өлтіру деп ... ... ... қасақана адам өлтіргені үшін 10 жылдан ... емес ... өмір ... бас ... айыру болып табылады. Ал өлім жазасы
ауырлататын жағдайда жасалған адам ... ... мен ... мен ... ... ... қолданылады. Болгарияда да
тура осы қылмыстарға, осындай жаза қолданылады. Ал ... ... ... үшін 8 ... төмен емес жылға және өлім жазасына кесіледі.
Сонымен қатар, біздің мемлекетімізде де ауырлататын жағдайда жасалған
адам өлтіруге жазалар көрсетілген. Яғни мүлкін тәркілеу ... ... ... ... 20 ... дейінгі мерзімге бас бостандығынан айыруға не мүлкін
тәркілеу арқылы немесе ... өлім ... не ... ... ... ... өмір бойы бас ... ... ... ... ... ... ... адам өлтіруді саралау үшін осы
Қылмыстық кодекстің 96-бабының 2-тармағы жеткілікті. Әрі кез келген ... ... ... ... ... ... ... Республикасы
Жоғарғы Соты Пленумының 1994 ж. 23 желтоқсандағы №7, Пленумның 1996 ж № 20
желтоқсандағы №11 ... ... ... ... ... ... Республикасының Қылмыстық кодексі бойынша ауырлататын
жағдайда жасалған адам ... үшін ... ... ... ... жұмыстар жүргіздік. Ең адымен біз, ауырлататын жағдайда ... ... ... ... ... Оны ... әрі дұрыс түсіну үшін
оған анықтама беріп және қылмысты сипаттайтын белгілерін айтып өттік. Яғни
анықтама ... ... біз ... ... ... ... сүйенеміз. Онда былай көрсетілген: “Кісі өлтіру, яғни басқа ... ... ... қаза ... Яғни ... ... ... өлтіру – адам өміріне қасақана, тікелей ниетпен және ... ... ... ... Осы ... ... өзіндік
белгілері болады. Бұл ... ... ... ... Бұған қылмыстың объектісі мен объективтік жағы және
субъектісі мен ... ... ... ... осы қылмысты бір-біріне
байланысты басқа да қылмыстан ажырату еді. Осы ауырлататын ... адам ... адам ... ... зиян ... Көп жағдайларда осы қылмыстар бір мезетте жүреді. Яғни адамға
қасақана адам өлтіру кезінде оған ең ... ... ауыр ... оның ... ауыр қаза ... ... ауырлататын жағдайда, яғни адам ұрлау кезінде
адам өліміне әкеп ... ... адам ... ... ... ... талдау жасау кезінде осы қылмыстың қылмыс құрамын анықтадық. Қылмыс
құрамының элементтеріне жеке-жеке тоқталып, оны жеке ... ... ... ... ... ... адам өлтірудің объектісі
дедік. Адам өлтірудің ... ...... бір ... ... Ал
объективті жағы – басқа адамға құқыққа қарсы қаза келтіру. ... ... адам ... ... жағы – ... ал
субъектісі болып – 14 жасқа толған тұлға Қылмыстық кодекстің 96-бабындағы
қылмыстар үшін және 16 ... ... ... бұл ... ... қылмыстар үшін. Міне осылай біз заңдық ... ... адам ... ... ... жасалған адам
өлтірудің бағаланған құрамын анықтау еді. Бұл жерде біз, адам өлтірудің
объективтік ... ... ... ... ... ... қасиетін сипаттайтын және кінәлінің тұлғасын сипаттайтын
ауырлататын мән-жайлар деп бөліп қарастырдық. Онда біз ... ... адам ... ... ... ... ... 13-қылмыс сипаттарына сәйкес, объективтік жақ және субъективтік
жағына байланысты бөлдік.
Міне, осы қылмыстарды дипломдық жұмыстың негізгі бөлімінде қарастырып
өттім. Оларға терең зерттеу ... ... ... ... болып, осы
қылмыстардың құрамын дұрыс анықтап, оларды қылмыстық ... ... ... Ал ... көтеретін мәселе болып адамға қарсы ... қоса ... ... ... ... ... атынан жаза
тағайындау мәселелері. Себебі соттық іс жүргізуде кемшіліктер кетіп жатады.
Олар, яғни соттар жасалған қылмыстың барлық мән-жайы ... ... ... ... ... заң ... қасақана кісі өлтіргендігі туралы
істерді қараған кезде ерекше ескерулері тиіс. ... одан ... ... ... ал қылмысты ауырлататын жағдайда жасалған
қылмыстар үшін заң ... өлім ... ... ... ... ... ... мәселе болып, осы қылмыспен күресу жолдарын іздеу.
Осы қылмысты жою ... яғни ... үшін ... ... мәжбүрлеу
шаралары мен ескертпелер болуы керек. Әр азаматтар мынадай ... ... ... туындайтынын білулері керек, не ... ... ... ... ... ... бұл өлім ... қолдану. Менің көзқарасым
бойынша бұл жазаны қолдану орынды. Мүмкін бұндай қолдану ... ... ... ... сәл ... да ... мүмкін.
Бесінші көтеретін мәселе қазіргі кезде, қоғамда адам етін жейтіндер
саны жасырын ... ... Бұл ... ауырлататын жағдайда жасалған адам
өлтірудің бір түріне жатқызылуы тиіс. Қылмыстық заңның ... ... түрі ... Сондықтан да осы қылмыстық заңда көрсетіліп,
оған қандай жаза тағайындау көрсетілуі керек еді.
Сондықтан да осы ... ... ... ... көзделсе
деймін. Осы қылмыстардың алдын алу жолдарын заң ғалымдары мен заң шығарушы
органдары күресу ... мен ... ... деп ... ... ... мәселе бұл адам мен қоғамға қауіпті төндіретін қандай да болмасын
қылмыстарды дер кезінде алып, жою шараларын ... ... ... ... бойынша біз осындай мәселелерді
көтеріп және адам өліміне әкеп соғатын адам ... ... ... ... үшін ... ... зерттедім.
Пайдаланған әдебиеттер
1. Қазақстан Республикасының Конституциясы (1995 жылы 30 ... ... мен ... ... ж. ... ... Дина ... қарсы қылмыстарды дәрежелеу және кінәліге жаза
тағайындау мәселелері» Алматы 1998 ... ... ... ... ... 16 ... ж № 167-I
(өзгертулер мен толықтырулар 21.07.2007 ж. енгізілген)
4. ... А.Н. ... ... ... ... ... « Жеті Жарғы» 2000
жыл
5. Бородин С.В. Квалификация преступлений против жизни Москва Юридическая
литература 1997 год.
6. «Заң және ... ... №16 1999 ... ... « ... ... , Волгоград 1989 год, В.В. Орехов « Борьба
с преступлениями против жизни и здоровья ... ... 1980 ... ... «Мотив и квалификация преступлений» Казань 1979 год.
9. А.С.Никифоров « ... ... ... ... 1989 год.
10. И.Тротнов Убийство в состояний аффекта при ... ... 1974 ... «Заң және ... №3 1999 ... ... ... учение о составе преступление» Москва 1992 год.
13. Р.И.Михеев « Установление субъективной стороны умышленных преступлений»
Иркутск 1979 ... Ю.Р ... ... объект уголовно правовой охраны. Москва 1978
год.
15. Н.И.Загородников Преступление против жизни Москва 1978 ... ... ... ... ... часть) Москва 1996 год.
17. Г.К.Рахимжанова Уголовное право ... ... ... ... ... 1998 ... ... Н.Н.Гурецкий Преступление против личности Алматы 2001год.
19. Б.С.Никифоров,Г.А.Злобин Умысел его ... ... 1977 ... ... ... ... ... құқығы (Ерекше
Бөлім) Алматы Дәнекер 2001 жыл.
21. З.О.Ашитов Квалификация ... ... ... ... ... ... ... 1978 год.
22. Б.А.Куриков Научные основы квалификаций преступлений МГУ 1976 ... ... В.; ... С. ... ... журналы.
24. Уголовный Закон Москва 1970 год.
25. «Заң және ... ... №3 2001 ... ... ... ... Республикасының Жоғарғы Соты қылмыстық істер бойынша Сот
алқасының №14 1999 жыл 14 ... ... А.А. ... субъективной стороны преступления: учебное
пособие для студентов высших учебных ... / А.А. ... - ... 2005 ... ... Б.Г. Проблемы предупреждения преступного насилия в
отношении женщин. ... ... 2003 ... ... А.А. ... и ... сторона преступления против
жизни и здоровья, совершенных в состоянии аффекта // ... ... год. ... ... ... Республики Казахстан. Особенная часть: Учебник –
Алматы: Жеті жаргы 2003 год.
32. ... ... ... часть / Под ред. Герцензона А.А. и
Пионтковского А.А. М., 1939 ... ... ... Особенная часть / Под ред. И.Я. ... ... Г.П. ... М., 1998 ... ... В. ... как ... квалифицирующий склонение к
потреблению наркотиков //Правовая реформа. № 8. 2008.
35. Шарапов Р.Д. ... в ... ... ... ... механизма уголовно-правового предупреждения). Автореф.
дисс. … д.ю.н. Екатеринбург, 2006 год.
36. Горелик И.И. ... ... ... ... ... 1979 ... ... для вузов / Под ред. Н.Ф. Кузнецова, В.В. ... 2, ... и доп. М, 2004 ... ... С.А. ... и ... ... преступлений. К:
Киевский госуниверситет, 1978 год.
38. Статистические данные о ... ... в ... ... (2004-2008 гг.). ДТС ... ... г. ... 2009 год.
39. Қазақстан Республикасының «Азаматтардын денсалығын қорғау туралы» Заңы
7 шілде 2006ж №170 –ші ... ... ... ... Е.В. ... ... при разбое.1994 год.
41. Кочин С.М. Ответственность за ... ... ... М., 1998 ... Криминальное насилие: общие проблемы и опыт борьбы в Республике Саха
(Якутия) // Под ред. Долговой А.И. М., 2004 ... ... ... / Под ред. В.Н. ... В.Е. ... ... ... Криминология: Учебник для вузов / Под ред. Н.Ф. Кузнецова, В.В.
Лунеева. Изд. 2, ... и доп. М, 2004 ... ... ... ... ... ... Б
Кісі өлтіру
Қосымша В
Кісі өлтірудің түрлері
-----------------------
Жеке адамға қарсы қылмыстардың ... ... ... ... (96-102-баптар)
2.Адам денсаулығына қарсы қылмыстар
(103-111, 114-116-баптар).
3.Адам өмірін және денсаулығын қауіпті жағдайда қалдыратын қылмыстар (112,
113, 117-119-баптар).
4.Адамның жыныстық дербестігіне және жыныстық еркіне қарсы ... ... және ... бас ... ... ... ... және азаматтың ар-намысы мен қадір-қасиетіне қарсы қылмыстар
(129,130-баптар).
Кісі өлтіру ( 96,97,98,99,100-баптар).
Басқа бір адамның өмірі
Басқа адамға құқыққа қарсы қаза келтіру
Қасақаналық
14 жасқа ... ... ... жасқа толған тұлға (97,98,99,100-баптар).
Объект
Объективтік жағы
Субъективтік жағы
Субъект
Кісі өлтірудің түрлері
Жаңа туған сәбиді анасының өлтіруі (97-бап)
Жан күйзелісі жағдайында ... адам адам ... ... ... ... шығу ... жасалған кісі өлтіру (99-бап)
Қылмыс жасаған адамды ұстау үшін ... ... ... шығу ... кісі ... (100-бап).
Жәй кісі өлтіру
Жеңілдетілген мән-жайларда кісі өлтіру
Ауырлататын мән-жайларда кісі өлтіру
ҚР Қылмыстық Кодекстінің 96 бабының 2-бөлігінде көрсетілген адам өлтіру
түрлері
Жауаптылықты ... және ... ... ... адам ...

Пән: Құқық, Криминалистика
Жұмыс түрі: Дипломдық жұмыс
Көлемі: 53 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 900 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
Тәрбие процесі туралы жалпы ұғым4 бет
«Биология. Адам және оның денсаулығы» (8-сынып) пәнін оқытуда жеке тұлғаға бағытталған технологияны пайдалану39 бет
Желдің ауыл шаруашылығына тигізетін әсері және күрес шаралары11 бет
Төтенше жағдайдың психологиялық аспектілері5 бет
Химияны оқытуда аяушылық технологиясын қолдану және оның артықшылықтары мен кемшіліктерін талдау55 бет
Құқықтық тәрбие жайлы31 бет
Азот тотығының бидай алейрон клеткаларының программаланған өліміне әсері30 бет
Жазаланушылықтың негіздері және аяқталмаған қылмыстың түсінігі45 бет
Жеке тұлғаға және оның эстетикалық талғамының қалыптасуына қолөнердің әсері26 бет
Жеке тұлғаға несие берудің ақпараттық жүйесі24 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь