Ян Амос Коменскийдің педагогикалық қызметі мен теориясы

Жоспар

1. Я.А.Коменскийдің қысқаша ғұмырнамалық деректері.
2. Я.А.Коменскийдің көзқарасының қалыптастыруы.
3. Табиғатқа сәйкес тәрбиелеу қағидасы туралы.
4. Жас кезеңдері. Мектеп жүйесі және оқытудың мазмұны.
5. Я.А.Коменский оқыту теориясы туралы.
6. Я.А.Коменский тәрбие мәселелері туралы.
7. Я.А.Коменскийдің педагогикалық теориясының маңызы.
1. Я.А.Коменскийдің қысқаша ғұмырнамалық деректері.
Ұлы славян педагогі-гуманисі, жаңа педагогиканың негізін қалаушы Ян Амос Коменский, оның отаны чехия халқы неміс феодалдарының тарапынан ауыр ұлттық езгіге ұшыраған жағдайда болды. Чехия халқы өз бостандығы үшін күреске бас көтерді. Феодализмге халықтың қарсылығы діни-демократиялық, сектанттық қозғалыс сипатында болды.
Осындай демократиялық сектаттық ұйымдардың ішінде ХҮ ғасырдың басында табориттердің діни-коммунистік қауымы болды, осы қозғалыстың атымен аталды (Табор деген қаланың аты). Табориттер Чехиядағы бірден-бір радикалды, гуситтік ұлттық-діни қозғалыстың неміс дворяндары мен католиктік шіркеуге қарсы бағытталған плебейлік қанаты болып табылады. Табориттердің айтуынша, жақын арада “байлар да, жарлылар да болмайтын” күн туады, бәрі де тең болады, жекеменшік болмайды, бәрі де ортақ болады деген болатын-ды.
ХҮ ғасырдың бірінші жарытысында табориттер қауымы жеңіліске ұшырады. Оның қалдықтарынан “чех ағайындары” деп аталатын демократиялық қауымдастық ұйымдасты,оның құрамына қолөнершілер мен шаруалар кірді. Я.А.Коменский 1592 жылы 28 наурызда Чехияда “чех ағайындары” демократиялық қауымға жататын жанұяда дүниеге келді. Бұл қауым чех халқының тәуелсіздігі үшін күреске бағытталған патриоттық бірлестігі болып табылады.
Я.А.Коменский ата-аналарынан ерте айырылып, ол “чех ағайындары” қауымдастығының қамқорлығының арқасында алғашында бастауыш және орта мектепті бітірді, кейін Гейдельберг университетіне түсіп, онда математикамен айналысты, Коперниктің ілімін оқып-үйренді. Европаның сол кездегі ірі орталықтарының бірі Амстердамда болды. Студент кезінің өзінде, Коменский чех тілінде халқы үшін кітаптар жазды. Ол былай деді: “Ғалымдар үшін ғылымды кітаптарда жасырып қоюға болмайды, себебі білім бәріне де қол жететіндей түсінікті болу керек”. Осы демократиялық
        
        Ян Амос Коменскийдің педагогикалық
қызметі мен теориясы. (1592-1670жж).
Жоспар
1. Я.А.Коменскийдің қысқаша ғұмырнамалық деректері.
2. Я.А.Коменскийдің көзқарасының қалыптастыруы.
3. Табиғатқа сәйкес тәрбиелеу қағидасы ... Жас ... ... ... және ... ... ... оқыту теориясы туралы.
6. Я.А.Коменский тәрбие мәселелері туралы.
7. Я.А.Коменскийдің педагогикалық теориясының маңызы.
1. ... ... ... деректері.
Ұлы славян педагогі-гуманисі, жаңа педагогиканың негізін қалаушы Ян
Амос Коменский, оның отаны ... ... ... ... ... ауыр
ұлттық езгіге ұшыраған жағдайда болды. Чехия халқы өз бостандығы үшін
күреске бас ... ... ... ... ... ... сипатында болды.
Осындай демократиялық сектаттық ұйымдардың ішінде ХҮ ғасырдың басында
табориттердің діни-коммунистік қауымы болды, осы қозғалыстың ... ... ... ... аты). ... ... бірден-бір радикалды,
гуситтік ұлттық-діни қозғалыстың неміс дворяндары мен ... ... ... ... ... ... ... Табориттердің айтуынша,
жақын арада “байлар да, жарлылар да болмайтын” күн туады, бәрі де ... ... ... бәрі де ... ... деген болатын-ды.
ХҮ ғасырдың бірінші жарытысында табориттер қауымы жеңіліске ұшырады.
Оның қалдықтарынан “чех ағайындары” деп аталатын ... ... ... ... мен ... ... Я.А.Коменский 1592
жылы 28 наурызда Чехияда “чех ағайындары” демократиялық қауымға жататын
жанұяда дүниеге ... Бұл ... чех ... ... үшін ... патриоттық бірлестігі болып табылады.
Я.А.Коменский ата-аналарынан ерте айырылып, ол “чех ағайындары”
қауымдастығының қамқорлығының арқасында ... ... және ... ... ... ... университетіне түсіп, ... ... ... ... оқып-үйренді. Европаның сол
кездегі ірі орталықтарының бірі Амстердамда болды. Студент кезінің өзінде,
Коменский чех ... ... үшін ... ... Ол ... ... “Ғалымдар
үшін ғылымды кітаптарда жасырып қоюға болмайды, себебі білім бәріне де ... ... болу ... Осы ... ... ... ... дейін берік болды. 1614 жылы ... ... ... ... орта ... ... ... мектеп басшысы болып
тағайындалды. ... ... ... ... ... ... етіп сайлайды. Коменский мектепке ерекше көп көңіл бөлді:
мұғалімдер мен шәкірттердің ... ... ... талап
етті, мектеп тәжірибесіне білімнің ерекше түсініктілігін қамтамасыз ететін
оқытудың тәсілдерін ... ... ... ... олардың
табиғатқа деген сүйіспеншілігін тәрбиелеуге, оны тануға ... ... ... ... ... ... ерекше көңіл бөлді. Бұл кезеңде Коменский ... ... ... ... ... ... басталуымен (1618-1648), “чех ағайындары” қауымы
бүкіл чех халықмен бірге ұлттық тәуелсіздік үшін ... ... ... ... ... ... бастады. Осындай қуғын-сүргіннен
кейін “чех ағайындары” қауымы және оның жетекшісі ... өз ... ... ... қоныс аударуға тура келді. Осындай қуғын-сүргіннің
салдарынан шума ауруынан жолдасы және балалары ... ... ... мен бағалы кітапханасы отқа жағылды. Польшаның Лешно ... ... ... өз ... қол үзе ... ол гимназия
басшысының міндетін өзіне алды. Гимназияда тағы да ерекше табандылықпен
мектеп тәжірибесіне ... ... ... ... одан ... ... толықтай дене жазалауын және басқа да балаларға
ықпал ететін өрескел шараларды, құрғақ жаттауды алып ... және ... ... ... ... және ... төзімді жолдары
мен тәсілдері кеңінен мадақталды.
Өзінің тәжірибелік ... ... ол ... ... педагогикалық тәжірибе мен педагогикалық теорияны ... ... ... ... ... ... білді.
1631 жылы Коменский “Тілдер мен барлық ғылымдардың ашық ... ... ... шығарды. Бұл еңбегі автордың есімін кеңінен танытты. 1632
жылы ол өзінің ең негізгі ... ... ... чех ... ... ... жылы ол еңбек сол кездегі ғылым тілі латын ... ... ... ... ... ... танымал болды.
“Ұлы дидактика” педагогика тарихында педагогика ғылымын теориялық
тұрғыдан негіздеген, оқыту теориясы – ... ... ... ... ... Осы еңбек жарық көргеннен кейін Коменскийді әлемнің көптеген
елдері Англия, ... ... ... және т.б. ... ісін ... үшін өз ... шақыруға ұсыныс жасаған болатын-ды.
1641-1654 жылдардың аралығында Коменский Англияда, Швецияда және
Венгрияда болды, ол онда ... ... ... ... ... ... оқулықтар және оқытудың әдістемесін жасаумен
айналысты. Осы уақыттың ішінде ол ... және 1648 жылы ... ... деп ... еңбегі жарық көрді және негізінен көрнекілік қағидасына
негізделіп құрылған атақты оқулығы “Дүниені суреттер ... ... ... кейіннен 1658 жылы жарық көрді. Бұл атақты оқулығы кейін дүние
жүзінің барлық елдерінде аударылып, жарық көрді. ... ... бойы ... ... ... ... келді.
1654 жылы Коменский Лешко қаласына қайта ... ... ... кезінде Лешко қаласы 1656 жылы соғыста қиратылды. Коменский екінші
рет өзінің қолжазбаларының, кітапханасының, өз өз ... көп ... ... ... ... ... ... мәжбүр болды,
өмірінің соңғы 14 жылын Амстердамда өткізді, онда өз ... ... ... көзқарасының қалыптасуы.
Коменскийдің көзқарасының қалыптасуына кей жағдайда қарама-қарсы
факторлардың әсері болды: феодалдық қоғамның дәстүрлері, феодалдық ... ... ... ... ... бірге алып келген жаңалығы, “чех
ағайындардың” демократиялық (аяғына дейін ... ... ... және ғылымдағы материалистік лептің әсері зор болды.
Сол кезеңдегі материалистік бағыттар айтқанда, ең алдымен дүниенің
шексіздігі ... ... ... ... философиясын, ағылшын
материализмнің ... ... ол ... ... негізіне бақылауды,
тәжірибені индукцияны алды және ол ... ... ... ... ... басқа ештеңе болмайды деп үйреткен болатын-ды.
Коменскийдің көзқарасына Қайта ... ... ... ... бас
ию, оның адамның идеялын күшті жан мен ... ... ... ... ... ... ... жан-жақты дамыту идеялары
өте күшті әсер етті. Каменскийдің көзқарасындағы қарама-қайшылық және екі
жақтылығы.Мәселен, Коменский көзқарасында материализм ... ... ... ... діни ... терең гуманизмді және діни
талаптарды орындамағаны үшін ... ... ... ... жатқызуға
болады.
Коменскийдің көзқарасының ерекшелігі оның педагогикалық еңбектерінде
өзіндік із қалдырды. Еңбектерінде өте ... ... ... жекеленген артта қалған діни көзқарастар мен ойлар кездеседі.
Мәселен, ол ... ... ... ... міндеттерінің бірі ретінде
қарастырды. Бірақ ... ... ... ... ... қатарлы,
прогрессивті озық көзқарасы Коменскийдің педагогикалық теориясының сипатын
айқындайды. Ол өзінің мәні жағынан ... ... және өте ... ... идея ... ... ... педагогикалық теория мен педагогикалық
тәжірибені одан әрі дамытуда ықпалы ерекше болды.
Гуманизм және демократизм Коменский педагогикасының ... ... ... ... ... ... мен еңбектері адамға деген ерекше
сеніммен, сүйіспеншілікпен қарауға ... ... оның ... бұл ... керемет құрылым”, ол табиғаттан
қабілеттіктермен сыйланған, білім ... ең ... ... ... білім алуға құқы, әрбір адаманың табиғи құқы ретінде ... ... ... шеберханасы” деді.
Каменскийдің айтуынша, барлық балалар жынысына және тегіне қарамастан
білім алуға құқылы. Балалар ... ... ... ... ... ... қабілеттілігіндегі өзгешелік Коменскийдің
түсіндіруінше, балалардың біреулеріне ... беру үшін ... ... ... бұлтаруға негіз бола алмайды. Бұл тек ... бір ... ... ... бір үлгі ... ... балалардың
жас ерекшеліктеріне қарай, оқыту мен тәрбиенің ... ... ... ... қағидаларды басшылыққа ала отырып, Коменский білім алуға барлық
балалардың қолы жетуі қажет деп тұжырымдады. Ол ... деп ... тек ғана ... мен ... ... ... беру ғана
жеткіліксіз сонымен қатар барлығын беру керек: атақты және атақсыздардың,
байлардың және ... ер ... және ... ... ... ... ... селолар мен деревняларда”. Коменский осылай ... ... ... ... ... Ол ... ... қажеттігі
жоқ дейтін дәстүрлі көзқарасқа қарсы шықты. Оқыту үрдісінде жалыпға бірдей
демократиялық қағидаларды ұсынды.
Коменскийдің негізгі дидактикалық ... ... ... ... ... ... ... қағидасы негізінде тану.
Коменскийдің айтуынша, “интеллектіде ең алдымен түйсіктерден басқа ... Бұл ... ... ... ... ... К.Маркстің
сипаттауынша, Бекон “ағылшын материализмінің және бүкіл ... ... ... ... ... ... ... тәрбиелеу қағидасы.
Коменскийдің айтуынша, дұрыс тәрбие табиғатқа сәйкес болу керек. ... кең ... ... схоластикалық әдістеріне қарсы күресе отырып,
ұлы педагог-гуманист ... ... ... ғылымдарға үйрету” табиғаттың
нұсқауларынан, заңдылықтарын басшылыққа алу, баланың дара ... ... ... ... мән ... ... дәуірінде қалыптасқан адам туралы көзқарастарға сүйене
отырып, Коменский адамды табиғаттың бір бөлігі деп есептеді және ... де, ... қоса ... ... ... ... әмбебап
заңдарына бағындырылған.
Коменский “жалпыға бірдей табиғи әдісті” жасау тұжырымдады, ол
негізінен ... ... ... және оның ... ... ... ... болатынды. Сондықтан да, ол өзінің
педагогикалық қағидаларын ... ... ол ... ... ... жасап отырды және адам іс-әрекетінен мысалдар келтірді.
Мысалы, оқытуды жалып пәнмен таныстырудан, балалардың оны тұтас
қабылдауынан ... ... ... одан ... ... ... көшуді дәлелдеу үшін, Коменский табиғат барлығын да жалпыдан
бастап, жекемен аяқтайды: мәселен, жұмыртқадан балапан ... ... ... белгісі пайда болады, содан кейін барып оның жекелеген мүшелері
дамиды. Осы ... ... ... ... де ... ... ... әуелі бейнелейтін заттың жалпы белгісін жасайды, ал содан кейін оның
жеке бөліктерін ... ... ... ... керек, адамдардың табиғаты мен ... жиі ... ... ... өзінің педагогикалық қағидаларының
дұрыстығын дәлелдеу үшін қолданылған тек ғана өзіндік тәсіл ... ... ... оған ... бай педагогикалық тәжірибесін және сол кезден
алдыңғы қатарлы педагогикалық тәжірибені дәлелдеу үшін көмектесті.
Коменский оқыту ... ... ... ... Баланың
психикасымен санаспаған схоластикалық мектепке ... ... ол ... адам ... заңдылықтарын білуге құруға ұмтылды.
Ол адамды табиғаттың бір бөлігі ретінде қарады. Табиғатқа сәйкес деп,
Коменский бойынша, балалардың жас ... ... ... ... ... ... ... барлық педагогикалық шығармаларының өне бойына, оның
ішінде негзігі педагогикалық шығарма – “Ұлы дидактиканың ... ... ... ... ... ... болу ... деген тұжырым жасалды.
Табиғатқа сәйкес тәрбиелеу қағидасы, Коменскийден ... ХҮІІ ... ғ.ғ ... ... ... рет ... ... педагогика
(Коменский, Руссо, Песталоцци, Дистервег және т.б.) бұл қағиданы ... ... адам ... бір ... ... өсімдіктер
және жануарлыар жүйесінде, сонымен қатар адамдарға қатысты іске асатын
табиғаттың негізгі, ... ... ... ... жұмыс тәртібін табиғаттан үйрену керек” деді.
4. Жас кезеңдері. Мектеп жүйесі және оқытудың мазмұны.
Коменский ... ... ... ... ... ... ... ретінде түсінумен қатар ал жас кезеңдерін, мектеп жүйесін
және кейбір ... ... және ... ... ... (туа ... ... және балалардың табиғи жас кезеңдеріне
сүйену кездеседі.
Коменский, адамның табиғатын ескере отырып, балалардың жас әрқайсысы
6 жастан 4 жас ... ... ... ... шақ – ... ... 6 жасқа дейін;
2) жеткіншек шақ – 6 жастан 12 ... ... ... шақ – 12 ... 18 ... ... ... шақ – 18 жастан 24 жасқа дейін.
Балалардың жас ерекшеліктерін ескере отырып, осындай жас кезеңдерге
бөлді: Ол әр жас ... ... ... ... шақ. ... дене
жағынан тез қарқынмен өсуімен және сезім органдарының дамуымен сипатталады;
жеткіншек шақ- есі мен қиялының, оның ... ... – тілі мен ... ... шақ ... ... сапалардың дамуымен қатар өте жоғары
деңгейде ойлау деңгейі дамиды және ... ...... ... ... дами түседі.
Әрбір осы жас кезеңдерге жас ерекшеліктеріне сәйкес Коменский білім
берудің ерекше сатысын ұсынады.
1) 6 жасқа ... ... үшін ол ... ... ... ... ... дейінгі тәрбие іске асырылады.
2) Жеткіншектер (6 жастан 12 ... ... үшін ... қауымда, жергілікті
жерлерде алтыжылдық ана тілі мектебін ұсынады.
3) Жастық шақ кезеңіндегілер (12 жастан 18 жасқа дейін) ... ... ... ... ... ұсынады.
4) Ересектер үшін (18 ден 24 жасқа дейін) ... ... ...... ұсынады.
Сонымен, Коменский балаларды жас кезеңдерге бөлуге бірыңғай мектептің
демократиялық қағидасын ... ... ... беру ... үшін ... ... ... жан-жақты
талдады.
Аналық мектеп – мектепке дейінгі тәрбие мен оқытудың сатысы, ... ... ана ... табылады. Аналық мектепте ... ... ... ... ... бағдарлама бойынша ерекше қарапайым осы жас
кезіндегі балаларға түсінікті әдістемелік тәсілдерді ... ... ... ... ... ... бағдарламасына ғылымның барлық салаларынан
алғашқы мәліметтер енгізілді. Онда ... су, жер, ауа, ... қар, ... ... ... шөп және т.б. ... не екендігін білу қажет болды,
табиғаттанудан қарапайым мәліметтерді меңгеру тиіс ... ... ... білу, аспанның, күннің, айдың не екендігі туралы жағырафия
ғылымынан мәліметтер мен ... ... ... ... ... мектеп балаларды адамгершілікке
тәрбиелеуге ерекше мән ... ... сүю, ... құрмет, кішіге ізет,
тәртіпті болу, кішіпейілділік және ... тілі ... ... ... ... ... ... онда алған білімді кеңіте және тереңдете отырып, адам өміріне
қажетті: атап ... ана ... ... ... еркін оқу, анық, тез
және дұрыс жаза білу, санай, өлшей білу, ән салу және т.б.
Бірақ Коменский ... ... Оның ... ... ... ... түсіну және өмірде іске асыруға ұмтылу қажет,
азаматтық тарих туралы ... ... ... ... ... ... ... шаруашылықтан және саясаттан хабардар болу
қажеттігіне тоқталды.
Демек, бұл сол ... ... ана ... ... ... бастауыш
оқытудың ерекше бағдарламасы болып табылады. Ана тілі ... ... ... ... мектептерде барлық оқыту
өмірден алшақ берілді, тек ғана латын тілінде оқытылды, ал ана ... ... ... ... тек ғана ана ... ... ... мектебін немесе гимназия ұйымдастыруды Коменский әрбір қалада
белгіледі. Латын мектебінің бағдараламасына ортағасыр мектептеріне ... ... ... ескі мазмұнымен жаңа мазмұнын ұштастыруға ерекше
мән берді.
Академияда Коменский сол кездегі ... оқу ... ... ... үш ... ... ... заңгерлік және
дәрігерлік.
5. Я.А.Коменский оқыту теориясы туралы.
Коменскийдің еңбектерінде неге және қалай үйрету керек деген ... орын ... ... ... ... ... онда қолданылған
схолостикалық оқыту тәсілдері және шәкірттерге әсер ... ... ... ... ... бұл ... ... қорқытып-үркітудің
және ақылдылардың түрмесі деп атады. Ал шәкірттерді дамытпады, ... ... ... ... ... оқуға деген ықыласын өлтіріп
отырды.
Мектеп, Коменскийдің пікірінше, адамдардың тірі шеберханасы болу
тиісті, немесе, оның ... ... ... ... деп ... ... ... ақылды, адамгершілікті, қайырымды
ету үшін бәріне үйрету керек деді. Бұл дегеніміз ... ... ... ... алу ... ... ... білім жеңіл-желпі ат үсті болмау
керек, берік берілетін білім ... ... ... адам ... ақылын
басшылыққа алмау керек, өзінің ақылымен жұмыс істеу керек, тек ... оқып қою, ... мен ... ... ... ... ... өзінің жеке басында заттардың мәніне үңіле білу қабілеттілігін
дамыту және шын ... ... ... ... білуді қалыптастыру қажет.
Осыдан келіп, ұлы педагог жалып ... ... ... ... ... негіздерін енгізді (гуманитарлық және
реалдық). Мектепте моральді оқытуды енгізуді ұсынды. ... ... ... ... ... ерекше мән берді.
“Ақылды, адамгершілігі мол, қайырымды адамдарды” дұрыс даярлау үшін,
уақытында оқу бағдарламасын ... ... іске ... үшін ... ескі ... ... қорқытудың варварлық тәсілдерінен ... жеке ... ... бас ... қажеттігін атап өтті. Осыны
қамтамасыз ету үшін, демек, ... ... ... үшін ... негіздерін түбірімен өзгерту керек деген болатын-ды.
Ескі ортағасырлық мектепте негізделген жүйеге қарама-қарсы ол өзінің
көптеген ... жаңа ... ... ... ... ... ... қарағанда, оқыту
үрдісін “өміршең және табиғи, ... және ... ету үшін ... варварлық оқыту әдістеріне, өз мәні жағынан негізіне “табиғи
әдісті” немесе табиғатқа сәйкестікті, яғни, оқытудың ... ... ... ... ... ... өз дидактикалық
қағидаларын табиғатқа сілтеме жасау арқылы ... және ... ... өсімдіктердің өміріне, құстардың дамуына, ... ... ... және ... ... ... ... “алтын ережесін”
төменгіше түсіндірді: “Бәрі де сезім органдары арқылы ... ... ... ...... үшін көру сезімімен, еститін нәрсе – есту
сезімімен, иіс – иіс ... ... – дәм ... ... ... іске ... Егер де қандай ма болмасын заттар мен
құбылыстарды бірнеше сезіммен бірден ... ... ... олар ... сезімдер арқылы қабылдансын”.
Коменскийдің талап етуінше, оқу заттар мен құбылыстартуралы сөздік
баяндаудан басталмау керек, бірақ ... ... ... ... ... ... ... бақылау қажет, бірақ заттарды тікелей ... ... ... ... суреттермен, моделдермен, картинкалармен
ауыстыру керек.
Негізгі ... ... бірі ... ... ... сіңірген еңбегі ұлан-теңіз. Сол кездегі қалыптасқан көрнекілік
оқытудың кейбір практикалық іс-тәжірибесін ол ұлы ғұлама педагог ... ... әрі ... ... және ... ... кеңінен қолданды, өзінің оқулықтарын суреттермен қамтамасыз
етті. Мағынасыз, механикалық жаттауға, догматикалық ... ... ... ... ... ... біржүйелік оқытуға ерекше мән берді. Ол құбылыстардың
арасындағы байланыстарды ... ... ... атап ... ... ... дұрыс ұйымдастыру керек, ол шәкірттерге ... ... ... ... ... ... қысқаша баяндалған болуы
керек.
Оқыту үрдісінде, оның айтуынша, ... ... ... ... ... ... демек, бұл деректер мен
мысалдарды біржүйелейді, жинақтайды; нақтылыдан абстрактыға, ... ... ... ... отыруды талап етті.
Коменский дидактикалық қағидаларының бірі – оқытудың ... ... ... ... ... ... ... үшін жаңа материалды оқыту оның ... ... ... тікелей жалғасы болуы керек.
Коменский балалардың жас ерекшеліктерімен санаса отырып, ең ... ... одан ... ... одан әрі ... ең ... ... қолын дамыту қажет деп кеңес береді, себебі шәкірт меңгергенді дұрыс
айта білуі және оны ... ... ... білуі қажет.
Коменский оқытудың түсініктілік қағидасы туралы құнды кеңестер
береді. ... ... тек ғана жас ... ... беру ... ... және түсініктілік қағидаларын оықтудың анықтығына, ... ... ... іске алады.
Сонымен қатар Коменский оқытудың беріктілік қағидасы туралы да ... ... ... ... ... ... керек, оқытуда асықпау керек,
оқушылар берілген материалды толық меңгеруі қажет”.
Оқу материалын берік меңгеруде жаттығулардың және қайталаудың ... ... ... ... ... дамытуға ұмтылып
отырды.
Оқыту жұмысының нәтижесі белгілі дәрежеде қолданылатын ұйымдастыру
түрлеріне, әдістеріне және ... ... ... ... ... сол кезде үстемдік еткен оқытудың түрі де, оқытудың
қолданылатын ... де ... да ... ... ... ... тапсырма берумен және әрбір оқушыдан негізінен
тапсырма берумен және ... ... ... ... ... ... ... тұңғыш рет әртүрлі әдістерді қолдана отырып,
жаңа сынып-сабақ жүйесін ұсынды, оның ішінде ... ... ... орын ... ... ... рет жаңа сынып-сабақ жүйесін ... ... ... ... ... ... ... оқу жылы белгілі жыл мезгілінің тек ғана бір күні ... ... 2) ... ... ... ... ... дәл бөліну
туралы; 3) уақыт сондай дәл бөлінген болу ... ... жыл, ай, ... ... ... болу ... Коменский оқу жылы және оның оқу
тоқсандарына бөлінуі ... ... рет ... оқу ... енгізді, оқу күнін ұйымдастыруды анықтады (4 сағат ана тілі
мектебінде, 6 сағат ... ... ... ... ... ... салды және оны тәжірибеде қолданды, іске асырды.
Коменскийге дейін мектептерге шәкірттерді қабылдау әртүрлі уақытта,
бүкіл оқу жылының бойында жүргізілді. ... ... ... ... ... ... оқу шәкірттермен көп жағдайда ұжымдық сабақ болмады.
Мұғалім әр ... жеке ... ... ... ... ... ... негізін сабақты қалай жоспарлау, өткізу керек, шәкірттерден
сұрап отыруға, сонымен қатар сабақта жаңа материалды түсіндіріп ... ... ... ... ... ... ... атқаратын қызметі ерекше. Кітаптар,
оқулықтар – бұл тілсіз мұғалімдер. Тек ғана мұғалімнің ... ... ... ол шәкірттің жан дүниесінде жаңарып, терең із
қалдырады. Мұғалім ... ... ... ... ... басқа да достық қарым-қатынаспен, балаларға жүрек жылуымен,
кейде ... ... ... ... ... ... ... Сабақтағы шәкірттердің зейініне ерекше мән берді. Ал ... ... ... ... ойдағыдай меңгеру шәкірттің сабаққа
зейін аударуына тікелей байланысты.
Коменский мұғалімдерді ... ... ... ... ... ... ... мән берді. Мұғалім мамандығының өте
құремтті, абыройлы мамандық екеніне тоқтала келіп, оны өте ... ... ... ... қызмет тапсырылған, күн астында одан жоғары
ешнәрсе болмақ емес”, - деген ... Бұл ... оны ұлы ... жаңаша, прогрессивті көзқарас болып табылады. Бұл мәселе күні бүгінге
дейін күн тәртібінен түспей отырған өзекті мәселенің бірі болып табылады.
Коменский ... деп ... -ол ... ... белсенді,
табанды, шәкірттерге адамгершілік қасиеттің үлгісін көрсетуі тиіс, сонымен
қатар білімді, еңбексүйгіш болуы керек.
Коменский теориялық оқулық ... болу ... ... ... ... ... және бірнеше оқулықтар мен оқу құралдарын ... ... ... іс ... ... Оның айтуынша, оқулықтар дәл
және түсінікті тілмен жазылуы керек, оның сыртқы түрі балалар үшін ... ... ... “Тілдердің және барлық ғылымдардың есігі ашық” ... ... ... ... ... (1658) ... ерекше кеңінен
тарады.
Россияда Коменскийдің оқу ... ... ... Оның ... ... ... ... атты оқу құралы ХҮ ... ... ... Ол ... ... Петербург оқу орындарында ХҮІІІ
ғ.ІІ жартысында Москва университеті басып шығарды.
6. Я.А.Коменский тәрбие мәселелері туралы.
Коменский білім беру мен ... ... ... ... ... әр ... бірінсіз екіншісін елестете алмады. Білім беру мен ... ... ... ... ... тәрбиенің үш сатысы, үш міндеттері болады:
өзін-өзі және қоршаған ортаны тану ... ... ... басқару
(адамгершілік тәрбиесі) және құдайға құлшылық ету ... ... ... айырмашылығы Коменский бірінші міндеттерді
шешуге ерекше мән берді, яғни ақыл-ой тәрбиесін ... ... ... ... үрдісінде берілетін бір ғана ғылыми білім беру ... ... ... қалыптастыра алмайды.
Коменский тәрбиенің ролін өте жоғары бағалады. Адам ... ғана адам ... ол ... жас ... ... ... ... Ол “кез-келген баладан адам ... ... ... ... ... және ... ықпалына көнгіш балалармен
қатар, ... ... және ... ... өте аз ... ... дей келіп, Коменский бұл топтағы балаларды да тәрбиелеу ... ... ... ... ... басқара білуі, Коменскийдің көзқарасы бойынша,
тәрбиенің үш түрінің бірі ... ... Ол ... ... ... ... және ... кейін, Коменский негізгі адамгершілік
сапарларға даналық, бірқалыптылық, батылдық және әділеттілікті жатқызды.
Даналық ... ... ... ... бұл адамгершілік қасиет
негізінен оқыту үрдісінде шәкірттерді ғылым, өнер және тілдер негіздеріне
үйретуде, ... ... ... ... тәрбиелейді.
Бірқалыптылық Коменскийдің айтуынша, оқушыларда әруақытта да “шамадан
тыс асып кетпеу” ... ... ... ... тәрбиелеуді ұсынды. “Бірқалыптылықты тамақта, ұйқыда және жұмыста
және ойында, әңгімеде және тыныштықтыққа сақтап отыру” ... ... – бұл жеке ... ... ... ... демек, адамда дамыған ой мен берік еріктің, өз іс-әрекетін және
қылықтарын ақылмен анықтай ... ... ... етеді. Табандылық пен
шыдамдылық Коменскийде батылдылықтың бір-бірінен ... ... ... және басқа да адамгершілік қасиеттер оқушыларға бірден
берілмейді, оқыту ... ... ... ... ... Бұл ... қасиет,
Коменскийдің айтуынша, жастық шақ кезіндегі жастарға ... ... ... ... ... да балалардың қандай болмасын
іспен айналысуы болып табылады.
Осы ... ... ... ... Коменский балаларда
қарапайымдылық, басқаның айтқанын ... ... ... сыйлау, еңбексүйгіштік қасиеттерді қалыптастыруға кеңес берді.
Адамгершілік тәрбиесінің негізгі құралдарына Коменский: ата-ананың,
мұғалімдердің, жолдастарының үлгісін, ... ... ... ... адамгершілік мінез-құлыққа балаларды жаттықтау, ... ... ... ... жатқызды.
Коменский адамгершілік тәрбиесіне төмендегідей негізгі ... ... ... ... кезден бастау керек;
2) адамгершілік қасиеттерді сөзбен емес, іс-әрекетпен тәрбиелеу;
3) балаларды тәрбиелеуде өмірден және ... ... ... кеңінен
пайдалану;
4) балаларды бүлінген адамдардың ... және ... ... да
адамгершілікке жат қылықтардан сақтандыру;
Оқыту және тәрбие мәселелерімен тығыз байланыста тәртіп мәселесін оны
жаңаша және кең көлемде шеше ... ... ... ауадай қажет.
“Тәртіпсіз мектеп, сусыз айналған диірменмен бірдей” деген чех ... жиі ... ... ... ... мән бере ... ... үлес
қосты. Ол баланың адамгершілік қасиеті мен жеке басын басып-жаншуға, ұрып-
соғуға, таяқ тәртібіне ... ... ... қарсы шықты. Ол
тәртіпті қоя білді, сонымен ... ... ... ... ... орнатудың қажеттігін түсіне білді. “Жақсы үлгілермен, жылы
сөздермен және ... да ... да, ... ... ... ... ... балалардың дене жағынан жазалауға қарсы шыға отырып,
мектептерде қолданбауды күн ... қоя ... бұл ... ... Ол ... ... және мектеп кеңесінің шешімі бойынша, егер
оқушы құдайға қарсылық білдірген жағдайда ... ... ... ... деп ... ... мектептің заңдары” атты шағын шығармасында қысқаша
ережелер ... ... ... ... ... Онда ... ... ұйымдастыруға, мектепті басқаруға, мұғалімдердің міндеттеріне,
оқушылардың тәртібіне қатысты мәселелерге қатысты болды.
Ережелер ... ... ... тәртібі мен тәсілдерін жан-
жақты бекітеді.
7. Я.А.Коменскийдің ... ... ... ... ... – ең белгілі, аты әлемге танымал ірі
тұлғалардың ... Өз ... ... ... ... ... отырып,
демократиялық сипаттағы және бұқара халықтың ... ... ... ... ... жасады. Коменский жалпыға бірдей оқыту,
бірыңғай мектеп жүйесі, ана тіліндегі мектеп, ... де және ... ... ... ... ерте жас ... ... мүмкіншілігі келетін
еңбекке баулу қажеттігін атап көрсетті.
Коменский - өте күрделі, қарама-қайшылықты тұлға. Ол ... ... ... ... туралы мәселелерде ортағасырлық діни
көзқарасқа бой ұрды. Бірақ оның жүйесі тұтас алғанда прогрессивтік сипатқа
ие ... ... ... ... мәселелерді алдыңғы қатарлы, ал
кейде тіпті өз дәуірінің материалистік теориясының және мектебінің ... ... шеше ... дидактика саласында алғашқы жаңашыл педагог-гуманист
ретінде көптеген құнды прогрессивті дидактикалық ... ... оқу ... ... ережелерін ұсынды (оқу жылы, ... ... оқу ... ... ... бір ... балаларды мектепке
қабылдау, сынып-сабақ жүйесі, оқушылардың білімін ескеру, оқу күнінің
ұзақтығы және ... ... ... ... оқытудың өміршеңдігі, реализмі
қағидасын ұсынды, гуманизм және табиғатқа сәйкестік талаптарынан туындай
отырып, ... ... және жас ... ескертуді,
көрнекілікті қолданудың негізінде таным қабілеттіктерін дамытуды ... ... ... ... есте ... ... талдады және
оқытудың негізгі қағидаларын және ерекшелерін айқындап берді.
Ол алғаш рет сабақ теориясны терең талдап берді.
Я.А.Коменский ... ... ... ... ... ... дамуына орасан зор әсер етті. Оны жаңашыл педагог, дидактиканың
ғылыми негізін салушы ретінде көптеген батыс елдері ... ... ... және ... ... ... алмасты (Англия, Швеция,
Венгрия және ... ... ... шет тілдерге аударылды, оның ... ... ... ғ.ғ. ... ... Бұл ... алғашқы оқытудың 150
жылдан астам уақыт ең сапалы оқулықтары ретінде ... ... ... ... үшін үлгі ... ... ұлы педагогі К.Д.Ушинский ХІХғ. 60 жылдарында былай ... ... жас ... ... отырып, балалар туралы ғылым
педагогикалық бастауын біз Коменскийдің “Дүниенің картинкалар ... ... деп ... оқулықтары мен дидактика мәселелері жөніндегі ұсыныстары
күні бүгінге дейін әртүрлі елдердің мектеп тәжірибесінде кеңінен қолданылып
келеді. ... ... ... ... ... ... міндетті
білім беру, мектепті демократияландыру, ана тілі, білім беру ... ... күні де күн ... ... ... болып табылады.
Лейбництің айтуынша, Декарт пен ... ... ... ... ... ... сіңірсе, педагогика ғылымын дамытуда
Коменский сондай еңбек сіңірген болатын-ды.
Ұлы педагогтің қиялдаған көптеген мәселелері күні ... ... ... жазған жоқ. Я.А.Коменский бала тәрбиесі туралы ғылымның негізін сала
отырып, педагогиканың дидактика саласында жаңашылдық ... ... ... әлемдік педагогиканың дамуына ерекше ықпал етті.
Коменскийдің педагогикалық мұрасын орыс ... ұлы ... ... ұлы ағартушы, педагогі Ы.Алтынсарин және ... ... ғ.ІІ ... Ресейді мекендеген орыс емес ұлттардың педагогикасының
өкілдері Я.С.Гогебашвили, Уавчавадзе, М.Ф.Ахундов, Г.Агаян, Карм Насыри,
И.Я.Яковлев және т.б. ... өз ... ... ... ... ... ... сіңірді.

Пән: Педагогика
Жұмыс түрі: Реферат
Көлемі: 19 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 400 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
Педагогиканың негізін салуға және дамытуға үлес қосқан педагогтар27 бет
Я. А. Коменский - Еуропа педагогикасының негізін салушы13 бет
Қазақ тілін оқытудағы дидактикалық принциптер, жаңа оқулықтардың ерекшеліктері7 бет
XVII – XVIII ғасырлардағы демократиялық педагогиканың дамуы6 бет
Атмосфераның антропогендік ластануы6 бет
Денсаулық – медицинаның басты сұрағы11 бет
Денсаулықты сауықтыру6 бет
Дидактикалық ойындар-оқыту құралы7 бет
Ғылымның қазіргі даму деңгейіндегі дидактика пәні және оның мақсаты10 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь