Қазіргі қазақ жарнамаларының тілдік ерекшеліктері

Ана тілі . ұлттықтың, елдіктің қамалы. Тіл . халықтың ажары, базары, бағы. Ұзын ғасырларға тамыры бойлаған ұлттық мәдениетіміздің шырыны да, салт пен санамыздың сәні де, дәстүрімізбен ұлттық табиғатымыздың мәйегі де . тіл. Тіл . қоғамдық құбылыс. Тілдің даму тарихы қоғамдық өмірмен тығыз байланысты. Қатынас құралы болып саналатын тілдің адам қоғамында алатын орны ерекше. Бүгінде еліміз еркіндік алып, қазақ тілі . мемлекеттік тіл мәртебесіне ие. Десек те, қазақ тілінің мәселесі бүгінгі таңда өзекті де, өткір мәселенің бірі болып отыр. Қазақ тілін дамытуды біреулер жоғарыдан, билік басындағылардан бастау керек десе, енді біреулер қазақ тілінде оқытатын және қазақы тәрбие беретін балабақшалардан бастау керек дейді. Қайткен күнде де қазір қолға алмасақ, ертең санымызды соғып қалатын жайымыз бар. Сондықтан ұсақ.түйек деп санайтын жайлардан бастасақ: қоғамдық көліктерде тек қазақша хабарласа. Темір жол, автобекеттерде қазақ музыкасы немесе күйлері ойнап тұрса. Қазақ тілі Қазақстанда сөйлемегенде, қайда сөйлейді? Бүгінгі күні көкейкесті мәселеге айналып, ұлтжанды азаматтардың орынды алаңдауын тудырып отырған жай: қазақ тілінің көрнекі ақпарат пен жарнама тілі ретінде қолданылуы. Жасыратыны жоқ, бұл салада қазақ тілі . қосалқы тіл, аударма тіл, оқылмайтын шалажансар тіл. Өз тіліміз өз көшемізден көрінбей жүр. Қазіргі қазақ қоғамы нарықтық қарым.қатынасқа көшкен уақытта жер мен көкті жарнама жаулаған заман. Көшеге шықсаңыз . жарнама, теледидар, радио қоса қалсаңыз . жарнама. Жарнама дегеніміз . белгілі бір зат пен құбылысты, іс.әрекет пен қызметті елге таныту, насихаттау, оларға деген сұранысты күшейту мақсатымен жарияланған хабарлама жиынтығы.(2. 86) Жарнама (жар+нама; «жар» . жария етті, мәлімдеді, хабар таратты, жарияланды; «нама» . араб, парсы «жазылған хат, шығарылған бәйіт, дастан» . қазақ мәдениетінде кең қолданылған ұғым, дефинициясы айқын термин. Энциклопедиялық, лексикологиялық, мағлұматнамалық, терминологиялық еңбектерде берілген анықтамалардан шығатын қорытынды . «жарнама . спектакль, концерт немесе көрермендерге арналған басқа да мәдени шаралар, спорттық жарыстар, ойын.сауық туралы хабарландарудың бір түрі». (4.9) Жарнама . тілдік құралдар арқылы да, вербалды емес құралдар арқылы да ұлттық мәдениеттің белгілерін көрсетуі қажет. Ал ұлттық мәдентиеттің танылуы тілдің ұлттық белгілері: сөз қолдану, граматикалық заңдылығы, нормалары игерілгенде көрінеді. Жарнама мәтіні ұлт тілімен, ұлттық мәдениетпен байланысты қалыптасатын жағдайда ғана, өзінің негізгі мақсатын атқара алады. (4.11)
        
        ҚАЗІРГІ ҚАЗАҚ ЖАРНАМАЛАРЫНЫҢ ТІЛДІК ЕРЕКШЕЛІКТЕРІ
Ана тілі – ұлттықтың, елдіктің ... Тіл – ... ... ... Ұзын ғасырларға тамыры бойлаған ұлттық мәдениетіміздің шырыны да,
салт пен ... сәні де, ... ... ... мәйегі де
– тіл.
Тіл – қоғамдық құбылыс. ... даму ... ... ... ... ... ... болып саналатын тілдің адам қоғамында алатын
орны ерекше. Бүгінде еліміз еркіндік алып, қазақ тілі – ... ... ие. ... те, ... ... мәселесі бүгінгі таңда өзекті де,
өткір мәселенің бірі болып отыр. Қазақ тілін дамытуды ... ... ... ... ... ... енді ... қазақ тілінде
оқытатын және қазақы тәрбие беретін балабақшалардан бастау керек ... ... де ... ... ... ертең санымызды соғып қалатын жайымыз
бар. Сондықтан ... деп ... ... ... ... тек қазақша хабарласа. Темір жол, автобекеттерде қазақ ... ... ... ... ... тілі ... ... қайда
сөйлейді?
Бүгінгі күні көкейкесті мәселеге айналып, ұлтжанды азаматтардың орынды
алаңдауын тудырып отырған жай: қазақ тілінің көрнекі ақпарат пен ... ... ... ... жоқ, бұл салада қазақ тілі – қосалқы
тіл, аударма тіл, ... ... тіл. Өз ... өз ... жүр. ... ... қоғамы нарықтық қарым-қатынасқа көшкен уақытта
жер мен көкті ... ... ... ... ... - жарнама, теледидар,
радио қоса қалсаңыз - жарнама.
Жарнама дегеніміз – ... бір зат пен ... ... ... елге ... ... ... деген сұранысты күшейту мақсатымен
жарияланған хабарлама жиынтығы.(2. 86) Жарнама (жар+нама; «жар» - жария
етті, мәлімдеді, хабар ... ... ... - ... парсы «жазылған
хат, шығарылған бәйіт, дастан» - қазақ мәдениетінде кең ... ... ... ... ... ... ... еңбектерде берілген анықтамалардан шығатын
қорытынды – «жарнама – спектакль, концерт немесе көрермендерге арналған
басқа да ... ... ... ... ... ... бір ... (4.9)
Жарнама – тілдік құралдар арқылы да, вербалды емес ... ... ... ... ... көрсетуі қажет. Ал ұлттық мәдентиеттің
танылуы тілдің ұлттық белгілері: сөз ... ... ... ... көрінеді. Жарнама мәтіні ұлт тілімен, ұлттық
мәдениетпен байланысты қалыптасатын ... ... ... ... ... алады. (4.11)
Қазіргі қазақ жарнамалары таралу жолдарына, ... ... ... әр ... ... ... жарнама (маңдайшалар, жарнамалық қалқандар, панно, плакаттар)
- теле және ... ... ... ... ... ... ... қатарлар, радио хабарландырулар, радио роликтер)
- парақша жарнама (каталогтар, буклеттер, жапсырмалар, шағын жарнама
парақтар, ... ... баға ... ... ... (газет-журналдарда жарияланған жарнама мәтіндері) (4.11)
Бүгінде жарнаманың жаңа ... мен жаңа ... ... ... жарнама мәтінінде әрдайым негізгі, жетекші қызметті сөз атқарады.
Жарнама тілі ... ... ... жаңа сала деп ... ... ... ... үстем болып отырған орыс тілінде дайындалады да, кейін ... ... Бұл ... ... ... ... ... қазақ елінде
қазақ тілінде әзірлену керек. Сол тілдің ыңғайына жығылу, сол тілде ... үтір ... ... ... қазақ тілінде де солай жазу басым.
Оған лайық балама немесе ... ... ... ... ... ұмыт
қалғандай. Сөзбе-сөздіктің қазақ тілінің граматикалық құрылысына, қиыстыру
жүйесіне қиянат жасаған жерлері баршыдық. Қиыны, міне ... ... ... оқып ... ... отырғанда, не оқып, не түсінгенініді
білмей қайран қаласың. Бірен-сраны болмаса, кілең қазақ сөздерінен құрылған
тіркестер ... ... ... нақтылы ұғым берместен сіресіп тұрады.
Сөзім дәлелді болу үшін мысал келтірейін:
Строиетельные ... ... ... и в ... ... ... (Әбілхайыр хан даңғылы)
Бұл мысалда сөйлем тиянақсыз, аяқталмаған. Негізгі ой – ... ... және ... ... ... яғни бұл сөйлем
«баға» деген сөзді керек етіп тұр. Демек, ... ... ... ... ... десе ... ... болар еді. Немесе калька тәсілімен
аударылған тағы бір мына мысалға назар аударыңыз:
Ген победителя в ... ... гені ... хан даңғылы)
Адресанттың не айтқысы келіп, қандай ой жеткізгісі келгені белгісіз.
Мағынаға мән беру атымен жоқ.
Магазин продуктов и промышленных ... және ... ... ... ... ... ... «тауарлар» деген сөзге ілік септігін, яғни «-нің» жалғауын
қоссақ, сөйлем ... ... ... ... ... еді. ... және
өнеркәсіп тауарларының дүкені.
Кейбір сөздердің, терминдердің аудармасы ... ... орыс ... ... ... ... жатады. Мысалы,
Ремонт автомобилей ... хан ... – адам ... жүк ... машина, яғни көлік. Неге ... ... ... ... ... город. ... ... ... ... ... ... ... уақыт
Активные слова ... ... хан ... бұл ... ... ... ... сөзінің бірінші мағынасы –
белгілі ұйымның беріле, белсене істейтін мүшесі. Ал ... ... ... ... құнды зат я аласы, ақша бұйымдары. Демек мысалымыздағы
«активті» сөзінің аудармасы – «белсенді». Белсенді ... ... ... ... ... ... белсенді сөздер десек орынды болар еді.
Кейбір қазақ тіліндегі жарнамалар ... орыс ... ... ... ... ... ... Ең ... ... ... хан ... ... мәтінде «тізім» деген сөз, «тізім» туралы ой да жоқ. «Ең
тартымды тарифтер тізімі» болуы үшін «список самых ... ... ... емес пе? Яғни ... - ... деп аударылады емес пе?
Белая техника ... ... ... ... зер ... ... ... деп тұрған – кір жуатын
машина, тоңазытқыш, плиталар, қысқатолқынды пештер, яғни бір ... ... ... ... техника» деу тіпті сауатсыздық!
Ақмаржан сөзінің мағынасына үңілсек, «маржан» деген тастың түрі, орысшасы –
коралл, ақмаржан – ... ... ... ... ... ... деу өте
орынсыз, ойға сыйымсыз.
Для всех кто ищет! Кім ... ... всех кто ... Кім ... ... ... көш)
Бұл жарнаманың адамға әсер ету қызметі өте төмен. Неге дейсіз ғой?
Өйткені кімнің нені іздейтіні, нені ... ... Бір сөз ... ... ... ... да жағымсыз. Іздеушілер мен таңдаушылар
назарына! десе де айтар ой жетімді болары анық.
«Кулинария жалға ... ... ... ... сөзі ... сөздікте «аспаздық, аспазхана» деп берілген, күнделікті сөйлеу
тілімізде де кулинария ... деп ... Неге ... белгісіз,
жарнамалауға келгенде «аспазхана жалға беріледі» делінбейді.
С новым кодом! ... ... ... ... ... ... ... - шартты белгілер жүйесі, мысалы
телеграф коды ... код), ... коды ... код). ...
лингвистикалық термин, сөз алды қосымшасы. Код пен ... екі ... ... сан, ... жөнінде айтылып тұрғандықтан, жаңа кодыңызбен
деген түсініктірек болар еді.
Бұл мысалдар толғанысымды ... ету үшін ... ... ... ... ... сауатсыздық кең етек алып бара
жатырғаны ащы шындық. Қазақ жарнамаларында шетелдік жарнамалардың ... ... ... ... ... ... ... айқын
көрінеді.Бұлар- қазақ жарнамаларының ықпал ету қызметін төмендетеді.
Әрине, «іші – ... ...... сөз ... ... ... да бар. ... «еселеп артар кірісің, үнемді болса әр ісің» -
«тройной результат без ... ... ... ... за ... ... алты ай ... Бұл аударма тіл емес, қазақша мәтін,
ой.
Сочитание качеста и цены! Сапа мен баға ... ... ... жалғаулар мен жұрнақтар жоқ. Әрбір сөз
орнында тамырын терең ... тұр. ... сөз ... сай келетін сөздер.
Бірнеше мысал келтірейік:
Офисный мир ... ... на все ... по ... ... ұялы байланысқа қоңырау бір бағамен!
Все для отделки и ... Бәрі де ... және ... ... ... ... бірге бол!
«Құлақтан кіріп бойды алар» дегендей қандай ... ... сән ... ... қарап күнделікті өмірде де бір жаңалық
барын білеміз, десек те қазақша жарнама тілін ... ... ... ... ... ... ел болатынымыз айғақ.
Бұл тек біздің облысытың емес, Республикалық деңгейдегі үлкен мәселе.
Тоқсан сөздің ... ... ... ... пен ... ... емес, семантикалық, грамматикалық, стилистикалық нормалары
сақталған қазақша жарнама тілін ... ... ... бөлу ... мен өнімдердің, қызмет түрлерінің жарнамаланып ... ... ... ... және олармен мемлекеттік тілді жетік
меңгерген, қазақ халқының этномәдениетінен толық хабардар, сондай-ақ басқа
тілдерді де ... ... ... ... ... ... түрлерімен айналысатын агенттіктер мен кәсіпорындарға тіл
нормаларын сақтауды талап ету, ... ... ... заңды
бұзғандарға айыппұл салғызу керек.
Міне бүгінгі қазақ қауымы алдында тұрған, салмағы екі ... да ... ел ... жұрт болып ойлана-толғана отырып шешетін ұлт тағдырына
байланысты, күрделі де қиын проблема осы болса ... Бұл ... ... сырт ... ... ... мықтап қөателеседі, ал тіл заңын сөз
жүзінде ... ... іс ... жүрдім-бардым қарайтындардың күйкі
тірлігі – елді ... ең ... ... ... ... көтерген жүк
жеңіл» - деп дана халық тегін айтпаған. Қоғамның арқалаған жүгі ... да оның ... ... азаматтардың ұраны ынтымақ, бірлік,
тұтастық болуы керек деп білемін.
Ел ... ... ... ... ... ... қолдау мен қорғау - әрбір ұлтжанды азаматтың парызы мен міндеті.
Осы ... ... ғана біз ... ... мен шалажансар
ақпаратқа бейжай қарамайтымыз анық. Өзгеге сыйлы боламыз десек, өзімізді
сыйлай білейік. Тілімізді ... оның ... ... ... ... ... барлығының парызы. Онсыз біз ... ... ... ... Біздер - болашақ жастар, қазақ тілін ту етіп туып, кейінгі
ұрпаққа ... ... ... ... біз ... ... баласы
болғанымызбен, келешектің кілтін ұстар ұрпақтың атасымыз. Ана ... ...... ... ... ... ... үшін, яғни отбасымыз үшін
күрес. Ар-ұятпен аяланатын ана тілімізге аянбай ... ... ... ... ... ... «Тіл ... ... ... Н.А.Кенжебекова «ҚазМУ хабаршысы»№9 Алматы ... ... ... ... ... ... Солтанбекова Ғ.Ә. «Қазақ жарнамалары: тілдік сипаты және олардың
ықпал ету қызметі» автореферат ... ... ... ... ... ... ... 2005ж.
6. Қазақ тілінің сөздігі. Алматы 1999ж.
7. Балақаев М, Жанпейісов Е, Томанов М, ... Б. ... ... Алматы 1990ж.
Тіркеу формасы.
1. Аты-жөні: Демесинова Самал Нұрболатқызы.
2. Ғылыми дәрежесі, ғылыми атағы: Студент.
3. ... ... ... ... ... ... мемлекеттік
университетінің студенті.
4. Мекен-жайы, индекс: 000090 Ж.Молдағалиев көшесі, 19
5. Телефон: 8 (3112) 51-26-32
6. Е-Мail: zapkazgu@rambler.ru
7. Факс: 8 (3112) ... ... ... «Қазақ жарнамаларының тілдік ерекшеліктері»
9. Секция: Филология (қазақ тілі)
10. ... ... ... ... үй ... брондау қажеттігі:
Мен
Секция мәжілісінде бяндамамен сөз сөйлеуді қалаймын.

Пән: Тілтану, Филология
Жұмыс түрі: Материал
Көлемі: 5 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 200 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
Жарнамадағы түс және психолингвистикалық зерттеу88 бет
Қазақ тілді жарнамалардағы кемшіліктер мен қателіктер69 бет
Жарнамадағы нейролингвистикалық бағдарламалау47 бет
Маманның сөз сөйлеу ерекшеліктері. Маманның сөз сөйлеу мәдениеті. Белгілі кәсіби топтағы адамның дресс-коды6 бет
Мемлекеттік тілде іс - қағаздар жүргізу ережелері40 бет
"Қазақ әйелі" концептісінің этномәдени сипаты47 бет
Aғылшын және қaзaқ тілдеріндегі келер шaқ63 бет
Xx ғасыр лингвистикасындағы бағыттар мен мектептер15 бет
«Айналайын» ұғымының ассоциативтік өрісі50 бет
«Аққу» концептінің лингвомәдени ерекшелігі59 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь