Қазақстанның мұнай газ саласы

Мазмұны
Кіріспе ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... . 3
Негізгі бөлім ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... 4
1 Қазақстанның мұнай газ саласы ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... 4
1.1 Қазақстанның мұнай газ саласының дамуы ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... .. 4
1.2 Қазақстанмен бірлескен шетел компанияларының тарихы ... ... ... ... ... 6
1.3 Шетелдік мұнай компаниялары ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... . 8
2 Қазақстан үшін шетел инвестициясының маңызы ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... .. 11
2.1 Шетелдік инвестицияның экономикалық мәні, классификациясы және құрылымы.
12
2.2 Шетелдік инвестициялар және олардың Қазақстан экономикасындағы атқаратын ролі ..
15
2.3 Инвестициялық стратегиялар ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... . 17
Қорытынды ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... 21
Пайдаланған әдебеттер тізімі ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... 22
        
        Кіріспе
Қазақстанда мұнай мен газ өндiру iсi шетел инвесторларының қатысуымен
жүзеге ... Атап ... ... ... кәсiпорны,
«Қазақойл-Ембi» АҚ, «Атырау мұнай компаниясы», «Қазақстанкаспийшельф»,
«Каспиймұнайгаз», «Қазгермұнай» ЖАҚ-дары, т.б.
Соңғы жылдары бұл ... ... ... ... ... артып
барады. Олар 939 миллион долларға «ҚазМұнайГаздың» 14,5 пайыз ... алып ... Бір ... ... «ҚазМұнайГаз» ұлттық компаниямыздың
үлесінен Қытайдың «CNPC» компаниясының үлесі асып кетіпті. Жалпы көршінің
үлесі Қазақстандағы энергетика саласының жартысына жуықтады. ... ... ... монополист компания «ҚазМұнайГаз» емес, «CNPC» болды
деген сөз. Білгенге бұл жақсылық емес.
ҚР «Бәсекелестік туралы» Заңның 12-бабына сәйкес ... ... ... ... компания үстем деп табылады. Өйткені, алғашқы жылдары елдегі
кен орындарының 80 ... ... ... ... 24-50 ... берілгені белгілі. Әлемдегі қалыптасқан норма бойынша шетелдік
компаниялардың басқаруына кен ... мен ... 15-20 ... беру – ел ... ... ... келтіреді екен.
Ендеше, еліміздегі жетекші саланы шетелдіктердің қанжығасына байлап
жіберуге болмайды. Қазірдің өзінде ... ... ... 80 ... ... қолында. Қазақстан бұл саланы тұтастай өз қолына
алғанда ғана шынайы тәуелсіздікке қол ... ... ... ... ... тәуелсіздіктің құны жоқ.
Жалпы, мұнай саласындағы түсімді реттейтін ... ... ... ... ... 90 ... түсуі керек болса, бізде бұл
көрсеткіш 4-6 есе кем түседі. Яғни ... ... 5-6 ... ... ... ... пайданы Қазақстан емес, шетелдік компаниялар көруде.
Жұмыстың мақсаты – Қазақстанның мұнай саласының шетел компанияларымен
экономикалық байланысын ... ...... ... үшін шетел
компанияларымен экономикалық қарым-қатынастарын нығайту.
1 Қазақстанның мұнай газ ... ... ... ұйымдық өзгерістердің негізінде
тәуелсіз мемлекетіміздің экономикалық өсуін қамтамасыз ету және ... ... ... ... ... мәні мен ... жайдан-жай емес. Өйткені, нарықтық
экономикаға және демократиялық даму жолына түскен тәуелсіз Қазақстанның ... ... ... жолы – ... ... ұйымдық
өзгерістер мен осы бағыттағы жұмыстарды заман талабына, уақыт ағымына сайма-
сай ұйымдастырудың үлкен маңызы бар. Себебі, Қазақстан халқының ... ... ... мен ... ... толығуы осы
саладағы нақты жағдай мен мүмкіндікке тікелей ... ... ... ... алған алғашқы күннен бастап мұнай-газ секторын
дамытуға, осы ... ... ... мен ... ... олардың
арасында шын мәніндегі нарықтық бәсеке болуына ерекше назар ... ... ... да, ... тәуелсіздікке қол жеткізген 1991
жылдан бастап ойдағыдай шешілді десек, астамшылық болар. Өйткені, 1991-1995
жылдар ... ел ... ... мақсатында жан-жақты бағдарламалар
қабылданып, оң талпыныс болғанымен, оның ... ... ... ... жоқ. Экономика құлдырап, инфляция өсе берді. Бұл Қазақстанның
мұнай-газ өнеркәсібімен де тікелей байланысты. Кәсіпорындар тоқтай ... ... ... ... ... негізі айырбас болды.
1.1 Қазақстанның мұнай газ саласының дамуы
Мұнай − біздің елдің басты бағдары, асыраушысы, мақтанышы, ... ... ... мен ... бастау көзі де. Биыл Қазақстанда
көптеген мерейтойларды атап өтуге себеп бар: Доссор ... ... жыл, ... мұнайына 50 жыл және Құмкөл кенішіне 25 жыл толды. Осы
күзде жарыққа шығатын "Қазақстан мұнайы. Суреттер сыр ... атты ... ... ... ... ... туралы баяндайтын сирек
кездесетін суреттер жинақталған.
1899 жылы ... ... ... 40 метр ... құбыр
арқылы алғаш рет мұнай шықты, Қазақстан ... ... осы ... ... 1911 жылы ... ... Доссор кенішінен шыққан жоғары ... ... ... ... ... Екі жылдан соң Гурьев облысында
Мақат кеніш орны ашылды. 1914 жылы ... пен ... ... 200 мың
тоннада астам мұнай өндіріледі.
1922 жылы ... ... ... ... ... ... ... құрылды. 1926 жылдан бастап Ембіде мұнай барлау
ісінде ... ... және ... ... қолданыла бастады. Гурьев-
Доссор темір жолы іске қосылып, онымен Доссор мұнайы тасымалдана бастады.
1930 жылдары Гурьев облысы дәуірлеп дами бастады. ... ... ... ... ашылды, «Ембімұнайжоба» кеңсесі құрылды. 1932 жылдың
маусымында Гурьев ‒ Ембі ‒ Орск ... ... ... басталды.
Байшонас, Қосшағыл, Шұбарқұдық және Құлсары ... жаңа ... ... жылы ... ... ... ... қозғалысы
өріс алды.
Соғыс жылдары, Майкоп пен Грозный аудандарында мұнай өндірісі уақытша
тоқтап қалғандықтан, оның орнын ... үшін ... ... ... ... міндеті қойылды. Орал-Ембі ауданының мұнайшылары бүкіл соғыс
жылдары демалыссыз тәулігіне 12-13 ... ... ... ... ... ... Совет армиясын жанармаймен қамтамасыз етті. Фашизмді
талқандап жеңіске жетуде Ембі мұнайы ... үлес ... ... ... отынға сұраныстың үнемі артуы тұтастай
алғанда мұндай өндіру және мұнайды қайта ... ... ... ... ... ... өндірушілер КСРО-де алғаш ... ... ... өндіруді меңгерді. Сағыз, Жақсымбай, Комсомольское,
Қошқар, Тентексор кеніштерін игеру басталды. Мұнайлы, Бекбике, және Қаратон
кеніштері іске ... ... ... ... меңгерілді. Гурьев
мұнай өңдеу зауыты салына ... 1965 жылы ... ... ... ... мұнайының алғашқы эшелонын жөнелтті. ... жыл ... ... ... 2 ... тоннаға жетті.
Маңғышлақтың оңтүстігінде Өзен мен Жетібай сияқты ірі кеніштер ашылған
соң барланған мұнай қоры 20 есеге, ал ... ... ... 14 ... ... жылға қарай Қазақстанда жыл сайын шығатын мұнай көлемі 10 ... ... ... 70-ші ... ... қатысты үлкен жаңалықтар кезеңі
деп батыл түрде айтуға болады. Аз ғана ... ... ... ... ... кеніштері ашылды. 1974 жылға қарай Маңғышлақта жылына 21
миллион ... ... ... өндіріле бастады. Осылайша, Қазақстан Совет
одағында мұнай өндіруден екінші орынға шықты.
Қазақстан-америкалық ... ... ... құру ... ... келісімге қол қойылды. 1993 жылы Алматыда алғаш
рет «KIOGE» халықаралық ... ... ... ҚР ... және ... ... құрылды, «Мұнай туралы» заң қабылданды, «Agip»,
«British Gas», «Газпром» ААҚ, ... және ... ... ... кенішіндегі өнімді бөлісудің принциптері туралы
келісімге қол қойылды. Жылына 60 миллион ... ... ... ... (КТК) салу туралы Қазақстан, Ресей, Оман және ... ... ... ... ... қол ... ... ұлттық мұнай
компаниясы құрылып, оған ірі мұнай-газ кеніштері ... ... ... таныту құқықтары берілді, сондай-ақ «ҚазТрансОйл»
ұлттық ... ... жылы ... мен ... ... ... теңізі
акваториясының солтүстік бөлігінің шекарасы туралы тарихи келісімге қол
қойды. Ақтау портын қайта құру ... ... 1999 жылы ... ... ... ... атап өтті, ол бастауын Қарашұңғылда
алғаш рет мұнай атқылаған 1899 ... ... ... «ҚазТрансГаз» АҚ құрылды. Шикізат саласындағы ... ... ... болашақ ұрпақтың қажеті үшін қаржы
активтерін жинақтау мақсатында Ұлттық қор құрылды.
Каспий қайраңында ... 30 ... әлем ... өте ірі ... ... ... кеніші ашылды. «ҚазМұнайГаз» ұлттық компаниясы құрылды.
  ... ... және ... арасында Каспий түбіндегі үш ... ... ... ... ... ... ... келісім
жасалып, қол қойылды.
2006 жылы Теңіз кенішінде алғашқы миллиард баррель мұнай өндірілді.
Жыл сайын өндірілетін мұнай ... 2010 жылы 76 ... ... ... ... ... ... компанияларының тарихы
1992 жылы мұнай шығатын Теңізден – Новороссискіге, одан әрі Қара ... ... ... тасымалдау үшін жол салу және жабдықтандыру жайын
жоспарлай ... ... мен ... ... ... ... Дәл осы жылы ... мұнайгаз шығатын кен орнын игеруге,
Қазақстан Республикасымен, «Аджип» (Италия) және «Бритиш газ» (Ұлыбритания)
компанияларымен келісім ... қол ... жылы 4 ... ең алғаш Республикамызда газ мұнай саласындағы
кәсіпорынмен ...... ... ... құрылды.
1993 жылдың 6-сәуірінде «ғасыр келісім шарты» жасалынды. Қазақстан
Республикасы үкіметі мен Американың ... ... ұзақ ... жыл) ... шарт ... атанды. 1993 жылдың 3-желтоқсанында Қазақстан
Каспий шельфінде геологиялық ... ... ... ... осы жобада
оператор ретінде өздерін көрсететін жеті ... ... ... ... ... «Бритиш Газ», «Мобил», «Тоталь», «Шелл» )
және «Қазақстан-КаспийШельф» құралған. ... ... ... туралы
келісімге, мұнай саласы аймақтарына үш жыл қатарынан геологиялық зерттеулер
туралы келіміге де қол қойылды.
1993 жылы республикада ... ... ... ең ... ... ... ... «ҚазГерМұнай» құрылды.
1995 жылдың наурызында «Қарашығанақ» атты өндіріс жерінде Қазақстан
Республикасы өзінің «Қазақгаз» және ... ... ... ... және ... ... ... бөлісім келісім шартқа қол
қойды.
1996 жылдың сәуірінде Қазақстан, Ресей, Оман және халықаралық мұнай
компаниялар консорциуының арасында, «Тенгиз-Тихорецк-Новороссиск» ... ... ... ... 67 млн. ... мұнай құбырының
құрылысы жайында келісімге қол қойылды. Бұл келісім бойынша ... ... ... , ... ... – 19%, Оман ... – 7% құрады, ал қалған бөлігін 8
мұнай компаниясының еншілігіне таратылды. 1996 жылдың 9 ... ... ... ... ... ... келісімге қол
қойылды. 1996 жылы тамызда ҚКШ халықаралық ... ... ... ... ... ... типографиялық түсірілім жасалынып
бітті. Аймақ потенциалы 26-дан 60 млрд ... ... жылы ... ... өтетін, «Баку ‒ Батуми ‒ Супса» атты мұнай
құбырының ... ... ... Бұл жол арқылы ... ... ... және одан әрі ... ... ... ... 4-наурызында Қазақстан Республикасы ... ... ... ... ең ірі Ұлттық газмұнай компаниясы
«ҚазақОйл» құрылды. Компания Қазақстан атынан барлық ірі мұнайгаз кәсіпорын
салалар жобаларына ... ... ие ... 1997 ... ... ... ... Ұлттық компаниясы құрылды. 1997 ... газ ... ... жекешелендіру басталды. 1997 жылы
ең бірінші болып АҚ «Ақтөбемұнайгаздың» (60%) бақылау акция пакеттері ... ... ... (ҚҰМК) сатылды.
1997 жылдың 18 қарашасында Президент Нұрсұлтан ... ... ... ... ... кен орын ... ... бөлісуіне соңғы келісім шарт жасалды. Қазақстан Республикасының
үлесі – 80% құрады. Құрамға «Интеграцияланған ... ... ... ... ... ... ... (32,5%), Британдық
«Бритиш Газ» (32,5%), Американдық «Тексако» (20 %), ресейлік «ЛУКойл» ... ... 18 ... ... ... ... ... «Бритиш Газ», «Бритиш Петролеум», «Статойл», «Мобил»,
«Шелл», «Тоталь», және ... ... ... ... қол қойылды. Бұл СРП шарт бойынша ... қол ... ... ... 6 ... құрайды, егер қажет болған жағдайда СРП өз
күшін жоймаған уақытына дейін, тағы, екі ... ... ... ... ... екі ... он ... дейін ұзартуға, өнімді өндіру – 20
жылға дейін.
1999 жылдың маусым айында ... ... ... ... «Сұңқар» атты жүзетін бұрғылау биржасын жіберді. 1999 ... ... ... секторындағы Каспий шельфі ОКИОК бірінші «Шығыс Қашаған
– 1» ұңғымана бұрғылау ісін ... ... ... ... ... ... мұнай кен орнын
өңдеуге Италяндық топ «ЭНИ» компаниясы оператор ретінде таңдалынды.
2001 жылдың 26 наурызында Атыраудағы КТК ... ... ... ... ‒ Новосибирск» мұнай айдау ісі басталды. 1480 километрлік құбыр
жүйесін ... 1 млн. тонн ... ... 2001 ... 2 ... ... ... мұнай және газ магистарлды құбырын басқару
үшін, Ұлттық «Мұнай және газ ... ... ... МГТ) Жаңа
компанияға ЖАҚ «ҚазТрансОйл» және «ҚазТрансГаз» мемлекеттік пакет ... 2001 ... 3 ... ... Каспий құбырынан мұнай тасу
консорцум (КТК) келісім шартын бекітті.
2002 жылдың 3 мамырында Н.Назарбаев және В.Путин ... ... ... – яғни, Каспий теңізінің солтүсті бөлігін, Ресей және Қазастан өзара
ынтымақтастықта бөлу туралы протоколға қол қойылды.
2004 ... 9 ... ... ... ... Тюб ... және Аташ теңіз жобалары берілді. 2004 жылдың қазанында «Атасу ‒
лашанкөл» (Қазақстан ‒ Қытай) ... ... ... ... Осы жылы
Қазақстанда мұнай сапа банкі ашылды. Бұл Қазақстандағы ... ... ... ... ... Бұл Қазақстандағы
партиялардың, өңдеудегі әртүрлі кезеңдерін, сақтауды теңестіреді.
2005 жылы наурызда АҚ «ҚазМұнайГаз» ... ... ... жарты үлесін 8,33 % иемденді.
2005 жылдың 11 ... ААҚ ... ... ... ... Республикасының аймағы арқылы, ортаазия және ресей
газын тасымалдау туралы келісім қиылды.
2006 ... 20 ... ...... ...... ... коммерциялық эксплуатация басталды. 2006 жылдың қазанында
Лондондық қор биржада «ҚазМұнайГаз» ... ... ... ... ... ... ... International Petroleum CO» команиясы Қазақстан рыногына 1970
жылы келді, 20 % акцияны сатып алып «Agip Eni», «Britis Gas, ... ... ... ... алып кен ... ... орындауда сенімді серік болды, ол кезде Texaco мен ҚР үкіметі
арасында өнімді бөлу туралы келісімге қол ... ... Кен ... қоры 1,2 млрд. газконденсат және 1,35 млрд.м³ газ, ол Оралдан
16 км ... ... Кен орны 1979 жылы ... оны ... 2000 ... ... ... 100 барр. конденсатпен 450 млн. стандартты
фут³ газ өндіріледі.
1998 жылы компания 65 % ... ... ... ... ... ... ... және серігі болды. Солтүстік
Бұзачдағы кен орны Ақтау қаласынан 240 км жерде мұнай қоры – 215-285 ... 1998 жылы ... ... ... мүмкіндіктерін анықтау үшін
мұнай газ қорын ... ... ... ... Қазіргі кезде
күнделікті 2-2,5 мың. баррель мұнай шығарылады. Жұмыс істейтіндердің 70 ... ... ... ... Texaco ... мен ... бензин құю станцияларын
ашып отыр, олар халықаралық стандарттарға сәйкес салынған және қоршаған
ортаны қорғау талаптарын орындайды.
«Exxon Mobil» ... ... 1993 жылы ... Ол ... АҚШ ... ... ... Қазақстан бөліміндегі көмірсутек
потенциалын игеріп жатқан Каспий консорциумдағы бірден-бір мүше болатын.
1996 жылы ... ... ... соң ... ... 12 блогы
барлау жұмыстарына іріктеліп алынды. Осы ... ... үшін ...... ... Бұл ... ... үлесі 14,3 %.
Барлау бұрғылары 1999 ... ... ... «Exxon Mobil»-ға теңіз
мұнайын өндіріп жатқан ... ... ... 25 % ... ТШО ... 1996 жылы ... ... бері мұнай өндіру көлемі
күніне 100 мың баррельден 220-ға өсті, ал 2000 жылдың аяғына қарай ... мың ... ... ... ... ... құбырлар консорциумының
(КТК) 7,5 % акцияларына ие. КТК ... ... Қара ... ... портына тасымалдайтын құбыр салуда. Компанияның ... ... екі ... бар және ... ... ... және ... дистрибьютерлік жүйелер арқылы таратумен айналысады.
1990 жылдың, сәуірінде Қазақстан мен ... ... ... ... ... (50х50) ... ... «Теңізшевройл» бірлескен
кәсіпорны құрылды. Қазіргі кезде бұл ... ... – 50 ... – 20 %, ... ... – 25 %, ... – 5 % ... бар.
1979 жылы ашылған Теңіз мұнай кен орны ... ең ... әрі ірі кен ... ... 1990 жылдан бері ТШО мұнай өндіруді күніне 60 мың
баррельден – 215 мың ... ... ... Жаңа ... іске ... бұл ... 260 мың ... жеткізіледі.
Мұнай өнімін жылына 17 мың тоннаға жеткізу ... ТШО ... ... 1 ... доллардан аса қаржы енгізбек. ТШО стратегиясы
маркетинг пен әр түрлі ... ... ... газ, ... газ, күкірт)
тасымалдаудың жан-жақтылығы мен сенімділігіне бағытталған. Қазіргі кезде
мұнай темір жолымен, құбыр арқылы және ... ... Ең ... – Қара ...... ... ... әрі қарай мұнайды Шығыс
және Батыс Европа елдеріне мұнай танкерлерімен жеткізіледі.
ТШО-ның Қазақстанға тікелей төлеген ақшасы 1999 жылы 330 млн. ... ... ... ... ... ... тауарларының бағасы мен көрсеткен қызметтерінің ақысы,
«Қазақстан темір ... ... ... төленген қаржылар,
үкіметке төлеген салықтар мен роялти, ... ... ... ... 2000 ... алғашқы алты айындағы төлемдер 400 млн.
долларға жетті, ал ... ... 900 млн. ... асты. Қазіргі кезде
ТШО штатында 68 % Қазақстан мамандары (басында 50), яғни 2200 ... бар. ... ... ТШО-ның мердігерлік компанияларында 50 000 астам
қазақстандықтар жұмыс істейді. 1996 жылы ... ... 1998 ... және ... май құю станцияларын ашты.
Шеврон КТК-дағы ең ірі жекеменшік инвестор ... ... (15 ... ... ... ... инвестициясы – 750 млн.долларды құрайды. Қазір
теңіз терминалы салынып жатыр.
«Offshore Kazakhstan International ... ... ... ... ... Каспий акваториясында алты жылдық барлау
жұмыстарын жүргізу үшін ... ... ... ... 9
әлемге әйгілі компаниялар кіреді: Agip (14,29 %), BP Amoco Kazakhstan ... %), British Gas ... (14,29 %), Inpex North Caspian Sea ... %), ... ... ... Philips Petroleum Kazakhstan Ltd.
(7,14 %), Shell Kazakhstan Exploration B.V. (14,29 %), Statoil (4,8 ... Elf (14,29 ... бөлу ... ... ... ... ... атқарушы комитет
бекіткен бағдарламаның орындалуына жауапты халықаралық ... ... ... ... ОКИОК-тың өз міндеттерін орындап
отыруын акционерлер қадағалайды. Көмірсутектер ... ... ... ... ... 3 млрд. жоба бойынша барлығы 28 млрд. доллар.
Республика бөлінетін кірістің 80 % ... оған 400 мың ... ... кіреді.
Коммерциялық өндіру 2004 жылы басталып, 2005 жылға қарай қалыпты жұмыс
басталады. Қашағанда 4500 м ... ... қор ... ... және ... ... әрі ... жалғастыруына көзін жеткізіп отыр.
Болжамдық қордың барлығы расталатын болса, 40 жылға ... ... ... ... ‒ Каспийшельф» компаниясы 1993 жылы ҚР үкіметінің ... ... ... ... ... және басқа да территориялық
суларда мұнай мен газ барлау, өндіру ... ... ... ... ... ... 1990 жылдың 3 желтоқсанында Каспий теңізі
бойынша консорциум жөніндегі келісімге қол ... оған жеті ... ... Agip, British Gas ... British ... Mobil, Shell, Total. ... ... операторы болып
Қазақстан-Каспийшельф бекітілді.
1996-1998 жылдары Қазақстан-Каспийшельф теңіздегі мұнай операцияларына
қолдау көрсетудің инфрақұрылымдарын құру ... ... және ... ... ... ... басталды. Қазіргі кезде ККШ Каспий және
Арал теңіздері аймақтары ... ... ... геологиялық-геофизикалық
ақпараттарға ие. 1998 жылы консорциумның жұмысы аяқталғаннан кейін «ҚҚШ»
АҚ, «ҚҚШ» ААҚ геологиялық-геофизикалық ... ... ... ... ... Aktobe ... JSC» – 2000 ... 2 қыркүйегіне
қарай 1,6 трлн.тонна мұнай өндірді. ... ... осы ... 17 %-ке ... Бірінші жарты жылдықта 194,3 млн. м³ газ
пайдаға ... оның 127,8 млн. м³ газ ... ... ... мәселелерді орындау көптеген ұйымдастыру-техникалық
шараларды шешуді қамтамасыз етеді. «Ұлы Қорған» Қазақстан-Қытай ... ... ... 8 ...... ... ... 3 ұңғысын
бұрғылады.
Өткен осы жылмен салыстырғанда күрделі қаржының мөлшері 17 есе ... ... ... ... ... ... мөлшері өткен жылмен
салыстырғанда 3 есе ... ... ... 1992 жылы құрылып ҚР үкіметі қаулысымен
Қызылорда облысындағы Қоныс және Бектас ... кен ... ... кен ... ... үшін компания Amlon Ltd Британ фирмасымен
бірлесе ... ... ... ... оның жарғылық қоры 10
млн.доллар. 1995 жылы біріккен кәсіпорын кен ... ... ... ... ... ... ... 18 млн.т мұнай, 6,2 млрд. м³ газ бар екені анықталды. 1999
жылы БКО бірлескен өндіру кәсіпорны 40 мың тоннадан аса ... ал 2000 ... мың ... ... ... 2000 жылдың қаңтарында Қызылордада
күніне 2000 м³ ... құю ... салу ... БКО ... ... мұнай, газды барлау және өндіруге лицензия алған, онда 150 ... ... қоры бар. Осы ... ... үшін “Gulf Star ... ... ... «Боран» және «Нұрбай» кәсіпорындарын құрды.
Омск-Павлодар мұнай ... ... ... ... ... бұл аймақтың маңызы зор. Осы ... ... ... «Зайсан» БКО-сын құрып, Шығыс Қазақстан мұнай және
газ қорын барлауға лицензия алды.
«Offshore Kazakhstan International Operating ... ... ... ... ... ... алты ... барлау
жұмыстарын жүргізу үшін тіркелген.
2 Қазақстан үшін шетел ... ... ... ... ... ... ... өндiрiстi
модернизациялау, құрылымдық қайта құру, жаңа өнiмдi жетiлдiру бойынша және
тағы басқа да ... ... ... тұр. ... ... салымын қажет етедi және кәсiпорынның жеке
қаражаттарының шектеулiгiнiң ... ... ... ... ... және ұзақ ... ... ие. Кәсiпорынның ... ... ... ... ... ... ... көрсетудi сұрауға мәжбүр, бiрақ мұндай қолдауды
алу жолында кәсiпорын үлкен қиыншылықтармен соқтығысады. ... ... ... ... келу тәуекелдiгiне ғана емес,
ұзақ мерзiмдi салымдардың тиiмдiлiгiнiң төмендеуiнiң тәуекелдiгiне душар
болады. Осындай ... ... ... кредиторлар, банктер
немесе инвесторлар қысқа мерзiмдi және ликвидтi қаржылық ... ... ... ... мен ... ... қазiргi кезде сенiм арту қиын.
2.1 Шетелдік инвестицияның экономикалық мәні, классификациясы және
құрылымы
Инвестиция деңгейі қоғамның ... ... ... ... ... ... көптеген макропропорциялары инвестиция қозғалысына
тәуелді. Кейнстік теория бойынша ... мен ... ... ... мен ... арқылы анықталады.
Ел аумағындағы инвестициялар ұлғаймалы ұдайы өндіріс ... Жаңа ... ... үй ... жол ... байланысты
жаңа жұмыс орнын жасау инвестициялық процестерге немесе капиталдың
құрылуына ... ... және ... ... беру үшін ол өте ... ... ... салалар мен әртүрлі экономикалық салаларда ол өз
ерекшеліктерін ... ... жаңа ... және ең жаңа ... ... ... байланысты шығын.
“Инвестиция” – бұл өндірістік теорияда және бүкіл макроэкономикада,
инвестиция жаңа ... құру ... ... ... Ал, енді ... ... ... қазіргі кезеңдегі “шығын”, болашақта табыс
әкеледі деген мақсатпен нақты және ... ... ... алу. ... инвестициялар – бұл бүгінгі күндегі анықталған құнның ... ... ... ... бiз «инвестиция» деген ұғымда қаржылық аспаптар, инновациялық
салалар арқылы ... ... және ... ... ... тiкелей немесе жанама түрде салынған ... ... ... ... салынатын инвестициялық
ресурстардың белгiлi-бiр бөлiгi күрделi ... ... ... ... бiз ол ... ... ... уақытта негiзгi капиталға салынған
инвестиция ... ... ... деп атайтын боламыз. Инвестициялардың
қандай түрлерi болмасын капитал әлемiнде әрқайсысының атқарар рөлi ... де, ... ... ... өркендетудегi маңызы зор.
Негiзгi капиталды қайта жаңарту iсiндегi алатын орны ... ... ... ... мына ... ... ... жалпы және бүтiндей инвестициялар;
2) негiзгi капиталды көбейтуге бағытталған таза инвестиция;
3) iстен шыққанның орнын ... ... ... ... ... ... әсер ... сәйкес оларды туынды және индукциялы, автономды деп ... ... ... ... экономикалық жүйенiң iшкi
(эндогендi) факторларына, яғни, ұлттық табыс пен тұтынушылық сұраныстағы
өзгерiстерге байланысты болады. Автономды инвестициялардың өсуiне ... ... ... халықтар санының өсуi, мемлекеттің
саясаты және тағы басқалары себепкер ... ... және ... инвестицияларды мақсатты бағытталуына байланысты келесi түрлерге
бөлiп қарайды:
1) Өндiрiс ғимараттарын, құрылғыларды, сондай-ақ ... ... бiр ... ... болып келетiн активтерге қаражат жұмсалуын
сипаттайтын инвестициялар ... ... ... ... ... ... активтерге жұмсалған инвестициялар – бұл басқадай заңды
және жеке тұлғалардьң құрылтайшылық қызметiне ... ... ... ... ... немесе қарызды мiндеттемелердi сатып алу ... сома алу ... ... ... емес ... ... инвестициялар – бұл қандай да
бiр кәсiпкерлiкпен айналысатын шаруашылық субъектiлерiнiң қызмет етуiне,
сондай-ақ сауда ... ... ... ... және тағы ... қаражаттарды бiлдiредi.
Заттай активтерге жұмсалған ... ... ... ... ... ... ... тиiмдiлiгiн арттыруға жұмсалған қаражаттар, яғни, өндiрiстегi
құрал-жабдыктарды, құрылғыларды және т.б. ауыстыру нәтижесiнде өндiрiс
шығындарының төмендiгiн ... ... ... өндiрiстi кеңейтуге жұмсалған инвестициялар. Оның басты мiндетi
тауарлар ... ... ... ... ... таза ... ... салуға жұмсалған инвестициялар, ... ... ... ... жаңа ... ... көрсетуге
бағытталған кәсiпорындарды салуды қамтамасыз етудi сипаттайды;
4) жаңа өндiрiс орнын салуға жұмсалған ... ... жаңа ... ... жаңа ... түрлерін көрсетуге бағытталған
кәсiпорындарды салуды қамтамасыз етудi сипаттайды.
Экономикалық ... ... ... ... ... қызмет түрлерiн дамытуға пайдаланатын инвестицияларды олардың
экономикалық мазмұнына қарай әртүрлi нысанда бөлiп қарастырады. Оның iшiнде
бiзге ... ... ... ... ...... ссудалық
қарыз немесе әртүрлi несие нысандарында пайдалануын сипаттайды.
Кәсiпкерлiк нысанындағы инвестициялар – ... ... және ... ... пайдаланылуын бiлдiредi.
Кәсiпкерлiк капиталдың тiкелей нысанында пайдаланылуы ... ... ал ... ... ... портфелдiк
инвестицияларды сипаттайды. Тiкелей инвестициялар өндiрiстiк кәсiпорындарға
тiкелей ... ... ... ... ... ... ал портфелдiк инвестициялар – бұл ... ... ... әртүрлi қорлардың, кәсiпорындардың, ұйымдардьң немесе
мекемелердiң бағалы қағаздарын, акция, облигацияларын, ... алу ... ... ... байланысты экономикалық қатынастар
жиынтығын бiлдiредi.
Қазақстанның ... ... ... ... байланысты үлес салмағын ... ... ... ... өте ... көрсеткiшке ие болуын сипаттайды.
Әрине, бұл жағдай елiмiздегi ... ... ... аса ... ... ... меншiк нысанына байланысты келесiдей
түрде ... ... ... ... нысанындағы инвестициялар мемлекеттiк бюджет
есебiнен қаржыландыруды ... оның ... ... ... ... табылады.
2) Жеке меншiк капитал нысанындағы инвестициялар кәсiпкерлiк қызметпен
айналысатын ұлттық шаруашылық ... өз ... ... қаражаттарының жиынтығын сипаттайды. Мұндай мемлекеттiк және
жеке меншiк нысанындағы инвестицияларды бiр ... ... деп те ... ... ... ... ... шет мемлекеттерден, оның
iшiнде халықаралық қаржы ұйымдарынан ... ... ... ... инвестициялардың тек мазмұндық сипатына ғана
көңіл бөліп ғана қоймай, сонымен бірге оның мақсатты бағыттылығын да ескеру
керек. Осы тұрғыдан ... ... ... ... ... ... ... және жаңа технологияларды, материалдарды және ... ... мен ... ... байланысты өндірісті кеңейту мен
жаңартуға жұмсалған шығындар болып табылады, яғни ақша ... ол ... ... ... және капитал құрумен
байланысты инвестицияларды статикада емес, ... яғни ... ... ... және ... осы ... ... соңғы өніміне айналуында қарастырған жөн. Бұл ... ... ... алуға дейінгі ... ... осы ... ... ... деген ынта болмайды.
2.2 Шетелдік инвестициялар және олардың Қазақстан экономикасындағы
атқаратын ролі
Қазақстан Республикасы ашық ... ... ... ... ... және ... бір жүйелілікке беталыспен келеді. Бұл
Республика Президенті мен Үкіметінің республикаға ... ... ... ... ... ... ... саясат ел экономикасында маңызды рөл атқарады және оның
мақсаты мен алға қойылған міндеттерін білу ... ҚР ... ... жинақталған тәжірибені негізге ала отырып, шетелдік ин-весторлар
мүддесінің белгілі шеңбері туралы мәліметтер алды.
Жалпы ... ... ... ... ... ... (соның ішінде тура, портфельді, қарыз қаржылары, сыртқы
несиелер) ... ... 22 ... АҚШ ... тартылған. Соның ішінде тікелей
инвестиция – 9,4 млрд.АҚШ доллары, оның 46,7 % ... ... 29,7 ... ... ... жыл сайынғы Қазақстанның ... ... ... 4-6 ... АҚШ доллары көлемінде. 2000
жылы шетелдік капиталды тарату 4,3 млрд.доллар деп болжанған, оның ... ... 7,1% және 24% ... ... өз ... ішкі рынокқа да атқарып келеді.
Ішкі рынокта ... ... ... өткізу, бөлшек сауда тауар
айналысының 16%-ын құрады. ... ... ... ... шикізаттық салаларына бірінші кезекте тау-кен өнеркәсібі
және отын-энергетика кешеніне көп көңіл аударуда.
Tау-кен өнеркәсіптік кешеніндегі тура ... ... ... кәсіпорынның ең ірі және өте белгілісі Семей облысы, Бақыршақ кен
орнында ... ... ... ... ... мен ... фирма «Минпрон-
Чилевич» және НАК «Алтын Алмас». Инвестицияның болжамдағы көлемі 212 млн.
АҚШ доллары. Ол 30 ... ... ... 930 млн. АҚШ ... таза табыс алынады деп күтілуде, оның 230 млн. ... ... ал НАК ... Алмас» үлесі сыбағасы 490 млн. АҚШ
доллары.
Қазіргі кезеңде 18 ... ... ... ... табу ... ... ... жатыр. Оның қатарында белгілі Тенгиз және Королев
мұнай орындарын игеріп ... ... ... ... ... ... ... және Қазақстанның батыс облыстарында
мұнай орындарын зерттейтін және ... ... ... ... ... ... Одан басқа өз қызметтерін табыспен
жүргізіп жатқан біріккен кәсіпорындарға: Орикс (АҚШ) ... ... ... ... кен ... ... ... біріккен
кәсіпорын «Арман», Канада фирмаларымен «Канадиен ... және ... ... ... Петромум» Қызылорда облысындағы Қызыл-Қия,
Майбұлақ және Арыскұм кен ... ... Ойл ... германия
компаниясымен ашылған «Казгермұнайы Ақшабұлақ», Нуралы және Ақсай ... ... ... ... ... ... ... табатын және өндіретін
Қазақстандық біріккен кәсіпорындар қазіргі ... ... ... ... жер ... иесі ретіндегі мемлекеттің
өте тиімді пайда табуға мүмкіндік болса да, бұл ... ... ... ... Мемлекет үшін тиімді келісім-шарт өнімді бөлу болды.
Қазақстан мұнай-газ ресурстарына, өте мол мұнай-газ кен ... ... ... бөлу ... ... кол қойылып бекітілгеннен
кейін күрделі қаржыны салу мен игеру ... ... деп ... Қарашығанақ орнында «Бритиш Газ» ... және ... ... және ... ... ... барлау мен өндірумен
келісімге ниет білдіруші консорциум ... ... ... ... ... Газ», «Мобил», «Аджип» және «Тоталь»).
Шетел инвесторын тарту саясатының негізгі мақсаты – ұлттық экономиканы
жетілдіру мен ... ... ... ... капиталын пайдалану
негізінде экономикалық артта қалушылықты жою, ел өмірінің жоғарғы ... ету ... ... Республика шетел капиталының ағылуын жалпы
оң ... ... ... кредитор елдердің белгіленбегенін атап өткен жөн.
Келісімшарттарды жасау шарты нашар ... және олар ... ... ... ... ... болашақтағы мүдделерін
ескермейді, облыстар мен аймақтарға ретсіз бөлінеді.
Қазақстан кешенінің ... ... ... ... ... асыл ... орасан зор қорына пайдалы
қазбаларды өндірудің және бастапқы ұқсатудың қуатты индустриясына ие ... көп ... осы ... машина жасау базасына, жоғары сапалы тауар
өнімдерін шығару жөніндегі өндіріссіз қалып отыр. Іс-жүзінде ... ... ... ... ... сала жоқ, халық тұтынатын тауарлар
өндірісі мыналар дамыған: химия өнеркәсібі, ауыл ... ... ... ... өнеркәсіптің жетекші саласы қара және түсті
металлургияда, ... ... ... көп ... экологиясы лас
технологияны әбден тозған қондырғыны пайдаланудың үлес салмағы жоғары,
осыған ... ... ... ... ... инвестициялық
жобаларын, ұзақ мерзімді багдарламасы жасалды.
Артықшылық ретінде мыналарға бағытталған жобалар танылады:
1) ... ... ... ... ... ... ... өндірісінің көлемін күрт ұлғайту (түсті металл, болат
прокаты, ақ қаңылтыр, хром кені, темір кені, сары ... ... ... ... жасалынған өнімдердің тауарлық әзірлігін көтеретін мұнай
құбырлары өндірісін құру;
3) өнімнің жаңа ... ... ... ... ... ... көлігі техникасы, электр қозғалтқыштар, аккумуляторлар,
көмір қышқылы негізіндегі композициялық материалдар, ... ... ... ... және ... күрделі ғылыми мәнді өнімдерді және халық тұтынатын тауарларды
шығаратын өндірісті құру ... ... ... улы газды
тоқтатқыш, сирек металдар негізіндегі бұйымдар және т.б.).
2.3 Инвестициялық стратегиялар
Қазақстан ресми түрде тиімді нарықтық экономика ... ... ... ... үшін ... ... алғы ... бар. Елдегі бар
инвестициялық потенциал (табиғи ресурстардың үлкен қоры, жоғары ... ... ... ... ... ... нарықтарының жақын
болуы және т.б.) бизнестің көптеген бағыттарын дамыту үшін жақсы болашақты
қалыптастырады.
Қазақстан экономикасы дамуының жағымды жақтарынан он ... ... атап ... ... ... ... ... түрде банктік жүйе қалыптасқан;
2) Қор нарығы үшін барлық қажетті инфрақұрылым қалыптасқан;
3) Ұлттық валютадағы жақсы ақша ағымы бар ірі ...... ... ... ... ... ары ... дамуы жөнінде стратегиялық келісім-
шарттар жасаланған;
5) Қызметтің ғылыми сыйымды шеңбері де өте ... ... ... фармакология және т.б.)
Инвестиция тартушы және бизнестің дамуы үшін барлық қажетті жағдайлар
жасаушы елдер үшін сыртқы инвестордың мүдделеріне қарау ... деп ... ... ... неғұрлым елге тез келуімен қатар,
соғұрлым олар нарықтан тез ... ... ... ... ... алу – бұл қор нарығы ... ... ел ... ... ... ... елде жекешелендіру жүріп жатқанда ... ... ... ... әдіс ... ... Бұл қосымша инвестициялық
міндеттемелерсіз ... ... алу үшін ең ... жол болып табылады.
Инвестициялық тәуекелдің көлемі мен құны ... ... ... алумен кәсіпорынды басқаруға алу болып табылады. Әдетте,
кәсіпорынды Үкіметтің бақылауы кәсіпорын ... ... ... барлық қаржылық және экономикалық саясат инвестордың өзімен
анықталады, яғни ірі шетел ... ... ... ... сондай-ақ шетелдік, шектелген кеңістіктің шектерінде ғана шешім
қабылдай алады. Бұл жағдайда кәсіпорынды басқарудың жалпы ... ... ... ұзақ ... ... ... көз
қарастары мен талғамдарына, инвестициялық жобалардың ... ... ... ... ... ... ... мен оны
қолдану мүмкіндіктеріне байланысты.
Жоғарыда келтірілген екі инвестициялық ... ... ... ... ... және осы келісімдердің ажырамас бөлігі болып
табылатын ... ... ... ... ... ... емес
орындалулар, бұл міндеттемелердің еркін трактовкасы және қайта тапсырыстар,
ереже бойынша, ... ... ... және ... талқылаулармен
байланысты инвестициялық келісімдердің нәтижесінде болатын бұзуларға алып
келеді.
Классикалық инвестициялық стратегиялар ... ... яғни ... ... ... жеке ... ... құрал-жабдықпен қоса, кез келген өтімді қорды кепілге бере отырып,
несие алумен байланысты. Бұл стратегия басқарылып ... ... ... ... ... тәуекелдерді максимизациялаумен қатар өзіндік
тәуекелдерді минимизациялаумен ... ... ... ... болашақ табыстардың ағымымен өтеледі.
Келесі стратегия экспортты-бағдарланған өндіріс үшін арналған
(мұнай-газ секторына, қара және ... ... және т.б.). ... сондай-
ақ қаржылық тұтқаны күшейту инвестицияға қажетті көлемді және ... ... ... ... ... несиелік сызбалар мен
болашақ экспорт ағымдарының есебінде жетеді.
Экономиканың маңызды ... ... ... және
мемлекеттік кепілдіктерді алу инвестициялық стратегиялардың жағымды түрінің
бірі болып табылады. Бұл жағдайда ХВҚ ... ... қор ... ... ... ... ... рөлді атқарады.
Барлық жоғары келтірілген базалық стратегиялар әртүрлі жаңартуларда
да сәйкестендіріліп қолданылуы мүмкін. ... та, ... ... мен ... және ... инвестициялық стратегиялары
арасында бір баланс бар.
Инвесторларға ... ... ... ... келесідей арнайы міндеттер шешілуі қажет:
1) Сыртқы сауда ақпараттар жүйесі және ақпараттық-кеңестік қызметтер
құру, ... ... ... және ... ... ... Мемлекеттің қатысуымен инвестицияны сақтандыру және несиелендіру
механизмдерін қалыптастыруды ... ету, ... ... лер бойынша мемлекеттік кепілдендіру міндеттемелерін беру;
3) Шетелде приоритетті ... ... ... ... қызметтер жұмысын жүзеге асыру.
Ұлттық инвестициялық стратегияның маңызды ... ... ... ... үшін ... ... әртүрлі формаларын тиімді қолдану болып табылады.
Әлемдік тәжірибеге экономикалық бірлестіктің жиырмадан астам негізгі
формалары бар екендігі белгілі, және де ... ... таза ... ... ... байланысып қолданылады. Әрбір форманың ... және ... ... бар, және де оларды епті қолдану
нақты жағдайларда ел үшін ... ... ... ... ... ... ... өндірістік іс-әрекетте бірлескен
кәсіпорындардың өте кең ... ... үшін ... ... ... ... ... өнеркәсіп пен машина жасау салаларында, себебі,
қазіргі ... ... ... ... ... ... мен ... кешенінің қуаттылығын жаңартуына немесе қызмет көрсету сферасына
инвестиция салуға көбірек қызығушылық танытуда.
Шетелдік инвестицияларды ... ... ... ... ... ... ... Экспортқа бағытталған өндіріс пен ұйымдарды айналым ... ету үшін ... ... ... ... ... ... кепілдендірілген міндеттемелерді тапсыру;
2) Жоғары қосылған құнды өнімдер экспортын сақтандыру және несиелендіру
механизмдерін қалыптастыру, ... ... ... ... ... үшін экспортты-импортты сақтандыру
құрылымдарын жасау және дамыту;
3) ... ... ... ... үшін ... және ... бойынша кепілдіктер мен контркепілдіктер
беру;
4) Экспорттық келісімдер бойынша пұрсаттылықты тасымалдау ... ... ... ... ... үшін ... бар шетелдік
елдерге «байланған» мемлекеттік қарыздар беру.
Ынталандырудың ұйымдық-құқықтық және арнайыландырылған өлшемдері:
1) Нормативті базаны жаңашаландыру;
2) Сыртқы сауда қзметін ақпаратпен ... ... ... өнімді сертификациялаудың тиімді жүйесін ұйымдастыру;
4) Сыртқы нарықта қазақстандық өнімдердің жүруіне көмектесу;
5) Экспортерлардың, ... ірі ... және ... ... ... мүмкіндік беретін қаржылық-
өнеркәсіптік топтар және экспорттық консорциумдар құру.
Кең ұғымда, инвестициялық сфераны мемлекеттік ... ... жеке ... ... ... және ... процесін
қамтамасыз ететін басқару әдістері, құралдары және ... ... ... ... және ... ... бірлескен
жүйесінде, экономикадағы тұтыну, қорлану және ... ... ... ... ... ... ... болады.
Экономикада мемлекеттің реттеуші рөлі нарықтың қалыптасуына кішкене
араласуынан басқару ... ... ... ... ... отыруы
мүмкін. Осыдан, перманентті жағдайларға байланысты, ... ... ... ... ... дамуын және экономикалық
қатынастардың ... ... ... ... ... ... ... жетуге қабілетті болуы керек. Инвестициялық
сфераға мемлекеттің әсер етуінің сипаты мен өлшемі ... ... ... ... ... процестерге байланысты өзгеріп отырады.
Сонымен қатар, инвестициялық нарықтағы конъюнктураның өзгеруіне
байланыссыз, инвестициялық сфераны ... ... ... ... экономикалық немесе әкімшілік реттеушілер көбіне тиімді әсер
ете алмайтын ... ... ... ... реттілігі мен
сәйкестілігін қамтамасыз ету қажет.
Жалпы жүйелік аспектіде, көрсетілген ... яғни ... ... жүйеде біріктіру келесідей ... ... жүйе ... ... ... ... Мемлекеттік деңгейде инвестициялық саясаттың нақты концепциясын жасап
шығаруға мүмкіндік беретін болжамдау;
3) Капитал ... мен ... ... ... мүмкіндік
беретін мақсатты бағдарламалары,экономиканың жеке салалары мен елдің
территориялары бойынша берілген өзгертулерге жету үшін қажетті ... ... мен ... ... кезеңдерге анықталған ресурстар, оларды тиімді қолдану және
экономикалық-әкімшілік реттеушілердің ... ... ... ... ... экономикасында және оның салаларында
тиімді нәтижелерге жету үшін ... ... ... Инвестиция нарығын мемлекеттік реттеу ... және ... ... ... ... ... ... нарығын,
құрылыс материалдары нарығын және ... ... ... келе, Қазақстан рыногына ең алғаш «Texaco ... CO» ... 1970 жылы ... 20 % акцияны сатып алып «Agip
Eni», «Britis Gas, Lukoil» ... ... ... ... кен ... ... бағдарламасын орындауда сенімді серік болды. ... 1998 жылы 65 % ... ... ... ... ... бағдарламасының операторы және серігі болды.
Кейін 1993 жылы «Exxon Mobil» компаниясының ... ... Ол ... компания АҚШ жағынан Каспий теңізінің Қазақстан
бөліміндегі көмірсутек потенциалын ... ... ... ... мүше ... ... 1990 ... сәуірінде Қазақстанмен Теңіз кен
орнының бірлесіп игеру ... ... ... ... ... ... бұл кәсіпорында Шевронның – 50 %, Қазақойлдың – 20
%, ... ... – 25 %, ... – 5 % ... ... ‒ Каспийшельф компаниясы 1993 жылы ҚР ... ... ... ... ... бөлімінде және басқа да территориялық
суларда мұнай мен газ барлау, өндіру жұмыстарын жүргізу мақсатында құрылды.
«CNPC International Aktobe ... JSC» ...... 2 ... қарай 1,6 трлн.тонна мұнай өндірді.
«Kuat Holding Compani» («Қуат холдинг компаниясына) 1992 жылы ... ... ... Қызылорда облысындағы Қоныс және Бектас мұнай-газ кен
орындары берілген. Аталған кен орындарын игеру үшін ... Amlon ... ... ... ... ... кәсіпорнын құрды, оның
жарғылық қоры 10 млн. доллар.
Пайдаланылған әдебиеттер тізімі
1. Сейдалы А.С. ... ... и ... ... ... за рубежом и в Казахстане. – Алматы:
КазгосИНТИ, 2001.
2. Грей Ф. ... ... - М.: ... ЗАО ...... ... Е.Н. // ... инвестиционная политика и ее ... – Жн. ... 2002, ... ... Р., ... В. // ... инвестиции и интересы
Республики, Мысль, 1998, № 3.
5. Указ ... РК «Об ... ... приоритетных секторов
экономики Республики Казахстан для привлечения прямых отечественных и
иностранных инвестиций», ... ... С. ... ... в ... анализ и прогноз
инвестиционных процессов в экономике. – Алматы, ... 1999, ... ... отрасль РК (Аналитическая служба «Нефтегазовой вертикали»).
Нефтегазовая вертикаль, сентябрь, 2002, №15-82c.
8. ... М. // ... о ... и ... ... и
перспективы. Petroleum, 2003, № 5-23c.
9. Томас К. О'Брайен, Джеймс Б. ... // ... ... ... ... вертикаль, сентябрь,
2002, №15-82c.
10. Новейшая история казахстанской нефти. Petroleum, 2003, № 5-23c.
11. ... Н. ... ... ... мир. Астана,
2000, №5-10с.

Пән: Мұнай, Газ
Жұмыс түрі: Реферат
Көлемі: 19 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 400 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
Қазақстанның мұнай-газ саласында машина құрастырудың дамуын мемлекеттік реттеу70 бет
Сұйық мұнай газды пайдалану35 бет
«мұнай және газ саласындағы азаматтық-құқықтық шарттар»40 бет
Мұнай газ өңдеу саласын жоспарлау негізі33 бет
Мұнай және газ саласындағы терминологиялық өрістің ерекшелігі93 бет
Мұнай-газ саласы35 бет
Мұнай-газ саласы бойынша22 бет
Мұнай-газ саласын дамыту97 бет
Мұнай-газ саласындағы бәсеке қабілеттіліктің теориялық аспектілері27 бет
Мұнай-газ саласындағы инвестициялық-инновациялық даму проблемалары110 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь