Аралас экономика

1. Аралас экономикаға сипаттама
1.1.Аралас экономика жүйесі және оның басты ерекшеліктері
1.2.Аралас экономика мазмұны және негізгі белгілері

2.Аралас экономиканың қалыптасуы әлеуметтік бағыттағы қоғамның экономикалық негізі
2.1.Аралас экономиканың қалыптасу тегін ашатын алғы шарттар
2.2.Әлеуметтік бағыттағы нарықтық экономикада аралас экономиканың қалыптасуының кезеңі

Қолданылған әдебиеттер тізімі
        
        Ќазаќстан Республикасыныњ Білім жєне Ѓылым Министлігі
Ќараѓанды «Болашаќ»Университеті
Ќаржы кафедрасы
Курстық жұмыс
Таќырыбы: Аралас экономика
Орындаѓан:Ф062 каз тобыныњ
студенті ... ... ... ... ... экономикаѓа сипаттама
1.1.Аралас экономика ж‰йесі жєне оныњ басты ерекшеліктері
1.2.Аралас экономика мазм±ны жєне негізгі белгілері
2.Аралас экономиканыњ ќалыптасуы єлеуметтік баѓыттаѓы ќоѓамныњ
экономикалыќ ... ... ... ... ... алѓы шарттар
2.2.Єлеуметтік баѓыттаѓы нарыќтыќ экономикада аралас
экономиканыњ ќалыптасуыныњ ... ... ... эканомика ж‰йесі жєне оныњ басты ерекшеліктері.
Аралас эканомика, ол бір ќоѓамныњ µндіріс ... ... ... ... ... ... ... осы
ж‰йе бойынша ешкімді ешќандай ќыстау-ќинау болмайды. М±нда
эвалюциялыќ табиѓи жолмен біреулері жањадан б±рынѓылары
ќоѓамныњ ... ... ... ... ... ... меншіктіњ пайда болуы-
тауар ќатынастарында жања ±жымдыќ µндірістіњ ‰стемдігін
сипаттайды. Аралас эканомикаѓа меншіктіњ кµп т‰рлілігі
тєн, б±л жерде жеке дара жєне ±жымдыќ меншіктер. ... ... ... ... ... ... етеді. Осындай негізде
аралас ж‰йесініњ мањызды бір белгісі – ќ±ндыќ жєне жоспарлы
т±тќалар арќылы, ±лттыќ ... ... ... ... ... ... ... ретінде пайда болып,
тек ±жымдыќ µндірісті ќамтиды, тауарлар ќатынастар ж‰йесін
терењдете т‰седі.
Эканомика ж‰йелерініњ осы замандаѓы ... бірі ... ... ... ... ... басты ерекшелігіне келсек, м±надай
эканомикалыќ ж‰йеде жоспарлы эканомиканыњ элементтері нарыќты
эканомиканыњ элементтерімен ќатар ќалыптасады жєне ќандай да
болмасын єлеуметтік ... даму ... ... ... ж‰йесініњ басты негізі- жартылай мемлекеттік,
жартылай жекеменшік ж‰йесі болып келеді. М: ... ... ... аралас эканомика ж‰йесі µткен
ѓасырлар бойы дамып келеді. Соныњ ... осы ... ... ... ... ... ... ќамтамасыз
етіліп, наќтылы µмір ж‰зінде кµрсетіліп отыр.
Аралас эканомика ж‰йесініњ н±сќасы, ... ... ... онда ењ ... ... ... арќылы,
немесе µндіргіш к‰штерді толыќ пайдалану арќылы халыќ
шаруашылыѓын µркендетуде, жалпы эканомиканы µрлеу
дењгейінде т±раќты µсіруді, ... ... ... ... ... ... ... потенциялын, єлеуметтік сапасыныњ салаларын ќ±рып
іске ќосып ж±мыс істеу- µндіріс пен эканомиканы ... ... осы ... ... µмір ж‰зінде аралас
эканомика ж‰йесініњ механизмініњ негіздері Ќытай елінде де
кейінгі жылдары эканомикалыќ ж‰йесінде орын алып, ... ... ... ... ењ жоѓары дењгейге жетті.
2. Салыстырмалы ќосымша ќ±н µндіру єдісін ќолдану ењ ... Оныњ ... ... ... ... арттыру
арќылы ќажетті уаќытын кемітіп, ќосымша уаќытын кµбейту;
є) ... ... ... ... ќоѓамдыќ ќ±нын єр т‰рлі
жолдармен кеміту нєтижесінде алынатын ќ±нды арттыру; б)
ж±мысшыныњ ж±мыс к‰нін ±зарту ... ... ... эканомика ж‰йесініњ сипаттамасыныњ ќатарында басты
мєселе- эканомикалыќ н±сќаны ќ±рудаѓы кезењніњ мазм±ны
болып келеді. Жоѓарыда ќаралѓан аралас эканомика ... ... осы ... ... ... ... эканомиканыњ методологиялыќ
негіздері ќалыптасады. Ол ж‰йеде б±л ќатынас, єсіресе
меншік ... дєл, ... ... сол ... ... эканомикалыќ дамуы- ел кµлемінде тиімді
эканомикалыќ дамуды ќамтамасыз етеді. ... ... іске ... ... ... ... ... даму, атап айтсаќ мысалы, ж‰з жыл бойы
Скандинавия елдері, оныњ ішінде Швеция мемелекеті осындай
аралас эканомика ж‰йесініњ негізінде дамып, єлемдік дењгейде
µркендеу, даму ... іс ... ... келеді.Осы
кезењде аралас эканомика ж‰йесініњ элементтерін пайдалануда
социолистік елдер де кездесіп отыр. Б±л ... ... ... ... ... ... ... с‰йенсек, ол аса ірі єлем елдерініњ біріне
айналды. Эканомикалыќ даму осындай ж‰йе механизмін ќолданѓан
осы жєне ... ... ... даму аса ... ... болып
келе жатќаны мєлім. Аталѓан ж‰йелердіњ ішінде ењ жоѓары
дењгейде даму-аралас эканомикалыќ ж‰йесі, яѓни жартылай
мемлекеттік жєне жартылай ... ... ... ... ... эканомиканыќ н±сќаны ќ±рѓаннан кейњн, оныњ
шынайы к‰нделікті µмірде эканомикалыќ даму ... ... ... ... ... кіріс
пен шыѓыстыњ дењгейін есептеп шыѓару, тењдестіру болып
келеді. Ондай тењестіру осы кµрсеткіштердіњ жалпы техника
эканомикалыќ кµрсеткіштердіњ эканомикалыќ дамуындаѓы барлыќ
ресустарда ... ... ... ... ... ... эканомикалыќ н±сќаны ќ±рып, іске асыруда
т±раќты єр бір ... ... ... ... ... µмір аѓымымен байланыстырып отыру керек. Єсіресе,
мынадай мєселелерге жауап беруге тиісті ќабылданѓан шешім
бойынша; эканомикалыќ н±сќа бойынша; µндірістік шаруашылыќ
мекемелерде, ондаѓы ењбек µнімділігі ... ... ... ... келгенде, жалпы пайда, таза пайда ќаралады.
Осындай мєселелерді шешу ‰шін жєне эканомикалыќ н±сќаларды
т±раќты эканомикалыќ талдау- есептеу, т±жырымдау жєне шешім
ќабылдау ... ... ... ... жоспарлы эканомикалыќ элементтерін
нарыќ эканомика ж‰йесімен ќатар ќалыптастыратын наќты негізде
олардыњ аралас ж‰йесі ќалыптасып, ќандайда болмасын елде даму
негізін салады.(М±ндай елдер ... ... ... ... єлем ... эканомикалыќ ж‰йелерді теория
т±рѓысынан ќараѓанда, макро эканомика, оныњ жалпы ел
эканомикасы дењгейінде болатындыѓын жєне метадологияныњ
негізін жєне сол дењгейде эканомиканыњ кµрсеткіштер ... ... ... ... эканомикаѓа тікелей єсерінен
саяси эканомика обьективті ѓылыми болып табылады. Ал , аралас
эканомиканыњ н±сќалары макроэканомикалыќ теориясыз, ѓылымѓа
айналѓан теориясыз еркін баѓалау негізініњ ... ... ... емес.
Макроэканомика 3 бµлімнен т±рады:
1.Ќарапайым жєне фундаментальды макроэканомиканыњ функциялардыќ
н±сќасы;
2. Нарыќты н±сќа жоспарлы жєне аралас н±сќамен салыстырмалы
т‰рде алѓанда;
3. Єр т‰рлі ... ... ... ... ... ... эканомикалы ж‰йелерді алсаќ, оныњ ќарамаѓында
конъюнктуралыќ саясат, оны мемелекеттік есептермен
ќаржыландыру жєне макротеория негізін ќамтамасыз ету
ќажет. Онда:а) ќоѓамдаѓы µндіріс процесінде ... ... жєне ... ... ... ... є) ќоѓамда µндіріс процесінде
µндіру, бµлу, айырбастау жєне т±тынуда адамдардыњ санасы
мен еркіне байланысты ... ... ... ... ќатынастар.
Осы аталѓан µндірістік ќатынас ењ бірінші µзгермелі капиталды
пайдаланумен тікелей байланысты, оныњ басты наќты дєлелдері,
біріншіден, б±л ... ... ... алуѓа ж±салатын, єр µндіріс
процесінде µсіп ±лѓайатын капитал. Сонымен ќатар ол айналмалы
капитал ретінде µз ќ±нымен дамып, µнімге біртіндеп µткізетін
заттар болуы жєне ... ... ... болатын,
µндіріс процесінде µз ќ±нын µзгертетеін бµлігі , ж±мыс к‰ні-
тауарлардыњ т±тынуын ќамтамасыз ететін негізі ... ... ... µз ... ... ќ±нынан артыќ жасаѓан
ењбекаќы тµленбеген ењбегі арќылы жасалатын ќ±н негізінде
болды. Осыѓан байланысты ж±мысшыныњ жєне оныњ жан±я
м‰шелерініњ µмір с‰руі ‰шін ќажетті тіршілік
заттарыныњ ... µнім ... ... ењбек процесінде ж±мысшыныњ µзініњ ж±мыс к‰ні
ќ±ны мµлшерінен артыќ ќосымша ќ±н ... ... ... µндіріс -аралас эканомика. Тауарлыќ µндіріс аралас
эканомика, µйткені, м±нда ±жымдыќ µндіріс ќалыптасып,
біреуініњ зањдылыќтары басќасына айналып жатады. ... ... ... тауарлар зањдылыќтарына
негізделген ±жымдыќ µндірістіњ зањдылыќтарыныњ єрекеті
сипатымен байланысты. ¤ндірістіњ жања ±жымдыќ ... ... ... Аралас эканомиканыњ µтпелі
эканомикадан айырмашылыѓы мынада µтпелі эканомика
формациялыќ даму ... жєне ... ... кµрсетеді. Аралас эканомиканыњ
алѓашќы кµрнісі- эканомиканы реттеуге мемелекеттіњ
араласуы. Аралас эканомика шаруашылыќты ж‰ргізу ретінде
пайда болып, тек ±жымдыќ µндірісті дамытып ќоймайды, ол
тауарлы ... ... ... ... Осы ... эканомика теориясындаѓы басты негіз, ол ќоѓамныњ
µндірісті ±йымдастырудыњ эканомикалыќ негіздеріне
айналады. Осы замандаѓы ... ... ... ... ... µндірілген µнімдер жоспарлы
т‰рде тауар формасына айналады.
1.2.Аралас эканомика мазм±ны жєне негізгі ... ... ... ... бір ... ж‰йесі емес,
жања эканомиканыњ ж‰йе ќалыптасатын ккезењ. Осылай ... ... ... бір ... сипатталуы м‰мкін емес µйткені
ж‰йеде эканомикалыќ зањдар иерархиясы ‰стемдік етеді олар
бір-біріне ... ... ... ... ... µмірге келіп, басќаларѓа ауысып отырады. Б±л
процестер сырт ќараѓанда ... жеке ... ... болып эканомикалы± шындыќты
кµрсетеді. (Б±л табиѓи нєрсе)
Эканомика не ... ... ... Немен араласуда жєне б±л
араласу ќайда апарады? Аралас эканомика неден басталып
ќалыптасады? Єр бір зерттеуші µзі кµздегенін ... ... мына ... жаны бар: ... ... ... ... баѓалаѓанда жєне теорияны тањдаѓанда
ќ±нды пікірлер обьективті эканомикалыќ зерттеулерден аныќ
бµлінуі тиіс.
Осыныњ негізінде батыс єлемінде ... ... ... ... ќоѓам орнады. тиімділігінен
байланысатын эканомикадаѓы бос орындарды басады.
Нєтижесінде эканомика єлемінде ... ... ... ... ... ... ... Эканомика д‰ниесін
тек ќана жеке меншіктіден емес, тек жеке-дара нєрселерден емес
сондыќтан ±жымдыќ меншіктен, мемлекеттік меншіктен т±рып
олврдыњ т‰рлілігін ќосады.
Эканомикалыќ ... єр ... ... ... ... жєне ... ... бµлісімен
байланысты.
Нєтижесінде ќоѓамныњ µндіріс машинаѓа с‰йеніп µз бойында
ќарама-ќарсы екі ... ... ... ... жєне ... ... Тауарлы µндірістегі
±жымдыќ ќатынастарды немесе ±жымдыќ µндірістегі тауарлы
ќатынастарды ќоѓамдыќ ... бір ... ... ... ... ... Ќоѓамдыќ µндірістіњ
б±л µтпелі жаѓдайы нарыќтыќ ќатынас дамуыныњ жања
сатысын-аралас эканомиканы ... ... ... ... ... ... ... µндіріс
ќалыптасады, біреуініњ зањдылыќтары басќасына айналады. Аралас
эканомиканыњ тауарлы µндіріс болуы ±жымдыќ ... ... ... даму дењгейі
аралас эканомиканыњ ќалыптасу кезењдерін білдіреді. Аралас
эканомика ќызметініњ ерекшелігі, тауарлы µндіріс
зањдылыќтарына негізделген ... ... ... ... ... ... дамуыныњ табиѓи-тарихи процесі меншіктіњ т‰рлі
формаларыныњ басын ќосады. Шаруашылыќты ж‰ргізудіњ бір
тєсілі табиѓи жолмен басќасына ... ... Б±л ... ... мына ... ... ... ж‰йе нарыќќа ауысты. Жоспарлаудыњ бір т‰рініњ
конвергенцияѓа баѓыт ±станѓаны айќын байќалады.
М±нда автор капитализм мен социализмді ... отыр , ... ... ... ... Б±л идеяѓа атап µтетін жай,
ќайсыбір процестердіњ м±ндай ойѓа итерілмегені.
Аралас эканомиканы т‰рлі µндіріс єдістері арасындаѓы ... ... ... жеке ... ... ... ... деп
ќарамау керек. Аралас эканомиканы кµп укладылыќпен
тењестіруде ќате кµзќарас. Єр т‰рлі укладтор т‰рлі
дамыѓан ... ... ... Айталыќ дамыѓан
капитализмде феодалдыќ жер пайдалану ±саќ тауарлыќ
шаруалардыњ ќалдыќтары болады, біраќ осыныњ себебінен
капиталистік ... ... ... ... ... ... ... емес деп ќарауда к‰мєнді. М±ндай
кµзќарас µндіріспен ±штасады, оѓан маркстік формация
ж‰йесінде орын берілмегені белгілі. Шын ... ... ... ... сырт ... ... ќ±былыс капитализмде емес социолизмде емес, соњѓысына
капиталистік µндіріс ќатынастары енбейді, онда ол-
информациялыќ ќ±былыс емес. М±ндай ... ... ... ... ... ... ... дамуыныњ обьекбивтік процестерін талдау мынаны
білдіреді: ќазіргі эканомиканыњ ќ±рылыс -аралас эканомиканы
сипаттайды, ол б±рынѓыныњ ... ... ... ж‰ргізудіњ жања т‰рі: тек сыртќы кµрніс
т‰рі тауарлы ±жымдыќ ќатынастардыњ бар екенін кµрсетті, ... ... ... ... ... айтуѓа мєжб‰р
екені, содан кейін теория жасауѓа кірісті. Ќоѓамдыќ
шаруашылыќты ж‰ргізудіњ екі т‰рі аралас эканомиканыњ
тарихи алѓы шарттары еді. ... ... ... ... ... бергі жаѓын емес ењ терењгі шын
наќты ќатынастарды айќындайды.
Аралас эканомика µзініњ бойына мемелекет пен ... ... ... ... укладтар
арасындаѓы ќатынастарды емес, тіпті формациялар мен
µндіріс єдістері арасындаѓы ќатынастарды емес, ол бір
ќоѓамдыќ µндіріс т‰рініњ екіншісімен ... ... ... ... ... ... ... єр т‰рлі конценциялар болады. Олар аралас
эканомиканыњ т‰рлі жаќтарын жєне оныњ мєндік ... ... б±л ... ... д±рыстыѓы
жасалады. Сондыќтан єр бір эканомикалыќ ќ±былысты
ќараѓанда, соныњ ішінде аралас эканомиканы да, олардыњ
ќорыту дењгейін жєне модификациялану зањдылыќтарын дєл айыра
білу керек. ... шын ... білу ... ол ... жетілдіру ±сыныстары біржаќты сипат алады.
Аралас эканомиканыњ "ќоѓамдыќ µтпелі тииі", ... ... мен жања ... ... ... ... т‰сіндірулер мына с±раќќа жауап бермейді: М±ндай
µтуге не иермелейді? Ќарасырѓан кµзќараста ... ... Ол ... ... ... ... ќ±рлысыныњ моделі жања элементтер шыњдалады.
Аралас ќоѓамда ешкімді, ештењені, ешќандай ќыстау ќинау шыњдау
жоќ.М±нда эволюция табиѓи жолмен біреулердіњ жањадан
б±рынѓыдан, ... ... ... ... болып, ж‰ріп отырады. Оныњ
µтпелілігі м±ндаѓы жања µндіріс єдісініњ жетілуінде,
біраќ б±л µндіріс єдісініњ екіншісіне µту кезењі емес.
М±ндаѓы процестер µте ... ... ... ... ... мен ... мєндік ќатынастардыњ
µзгерген т‰рлері туралы, сµз болып отыр. Б±лар жµнінде
µтеплі кезењде айтуѓа болмайды, µйткені ол б±рынѓы т‰рдегі
порцестерді µзіне ќабылдамайды жєне ... ... база ... кезењге дейінгіні ќамтымайды.
Шаруашылыќты ж‰ргізудіњ жања т‰рініњ ќалыптасуын айтќанда
мынаны атап µту керек, м±нда жањалыќ бєрі емес жањалыќ
жоѓары ... ол ... ... ... біреуін
басќамен, µміріне келе жатќанымен жоќќа шыѓару
тауарлары µндірісініњ ќалыптасуында µндірістіњ жања
±жымдыќ ... келу ... ... ... µтпелі эканомикадан айырмашылыѓы мынады:
соњѓысы формациялыќ даму дењгейі жєне жања ... ... ... ... эканомикасын аралас эканомика деп
сипаттауѓа болады. Біраќ АЌШ-њ немесе ФРГ-њ эканомикасын
µтпелі деп айтуѓа болмайды. ... ... ... µз ... жєне ... ... зањдылыќтарын ±стайды, біраќ
туып келе жатќан ќоѓамдыќ-эканомикалыќ ќ±рлысытыњ эканомикалыќ
укладттары жоќ. Сондыќтан біз ... ... ... ... µтпелі эканомика деп айта аламыз. Жања
эканомикалыќ ж‰йеніњ алѓы шарттары жєне жања бір-бірінен
µз бетінше дамитын ерекше эмбрион сияќты
Аралас эканомика ... ... ... ... ... тек ќана ±жымныњ µндірісті дамытып ќоймайды ењ
алдымен тауарлы ќатынастар ж‰йесін терењдетеді. Б±л
шењберлердіњ ±лѓаюы- тауарлы ќатынастардыњ жер шарындаѓы
кµптеген елдерді ќамтумен аныќ ... Олар ... ... дамуынан, оныњ зањдары єрекетініњ
к‰рделенуінен, элементтіњ жања т‰рлерінен кµрінеді
жєне олар ±жымдыќ µндірістіњ тењ зањдылыќтары болып табылады.
Аралас эканомиканы бір µндіріс ... ... ... ретінде ќарау б±лардыњ ±заќ µмір с‰руініњ
ќ±пиясы неде дейтін с±раќ туѓызады жєне б±л ... ... ... эканомикалыќ негіздерге єкеледі. Жалпы
эканомикалыќ негіз абстркаты ±ѓымдар мен жалпы адамзаттыќ
тєжірибе ... ... ... ... ... ... тєн жєне б±л ќырынан олар
аралас эканомикалыќ белгілерін, ... ... ... ... ... атау ќиын ... ... б±рынѓы ѓалым-экономистер µз т‰сінігімен аныќтады.
Ѓылыми єдісте олар ... ... ... ... басќа бір конценциялыќ белгілі
сипаттары ретінде кµрінеді. Осы алѓы шарттар аралас
эканомика ±ѓымын ... жєне ... ... ... ... ... эканомика ќоѓамдыќ µндірістегі тауарлы жєне
±жымдыќ µндірістіњ барлыѓын, оларѓа тєн зањдар зањдылыќтар
мен ќатынастарды сипаттайды.
Аралас эканомика наќтылы эканомикалыќ ... ќ±н зањы ... ... ... ... Олар туралы Дж.
Гэльбрейт:Нарыќтыќ ќатынастар кейбір жоспарлау жолымен
модификацияланып отыруы тиіс-деп жазды. Проблеманыњ осы
жаѓына назар аударуды Ч. Макмиллан жаќтап ... ... ... ... ... теорияныњ ењ ‰лкен
ќасиеттерініњ бірі- бизнесшілдерді ќозѓаушы к‰ш ќызмет
кµрсету мен тауарларды сату, ол нарыќтыќ эканомикадаѓы
µндірісті дамытудаѓы бірден-бір м‰дде- сатып алу мен ... ... ... ірге ... ... ... істей алады. Оныњ дамуы ‰шін мемлекеттік реттеуді
енгізу керек. Жоспарлыќ пен ќ±нныњ модификацмяланѓан т‰рлері
єлі де ... ... ... эканомикасында классикалыќ
тауар µндірістіњ жоќтыѓын білдіреді.
Ќ±былыстыњ бетінде аралас эканомиканыњ алѓашќы кµрнісі
эканомикаѓа мемлекеттіњ араласуы. Араласу алдымен
мемлекеттіњ эканомикалыќ ќызметініњ к‰шеюінен кµрінеді;
б±ѓан с±ранысты ... ... ... ... ... ... жєне т.б. шаралар
кіреді. Аралас эканомикаѓа тєн белгілерініњ бірі-мемлекет пен
бизнестіњ µзара байланысы. Біраќ м±нда басќа да кµптеген
аралыќ буындар мен элементтер бар, ол єр ... ... ... ... ... ... ... µзара
байланысатын т‰рлері мен саяси лоббизм жолымен ќоѓамдыќ
µндірістерді реттеуге ... ... ... белгісі- мемлекеттік меншік. Айталыќ
жеке сектордан ќолынан бєрі келе бермейді, б±л єсіресе темір
жол транспортында, атом энергиясында, ... ... ... ... б±л ... тек ... кµлемде аќша
ќаржыларын талап етіп ќоймай сонымен ќатар ќоѓамдыќ
барлыќ к‰ш-жігерін ќажет етеді. Олар µз кезегінде
шаруашылыќтыњ басќа салаларына айтарлыќтай тиімді
ыќпал жасайды.
Мемлекеттік меншіктіњ ... ... ... ... ... ... кµп т‰рлілігі тєн, м±нда
жеке-дара жєне ±жымдыќ меншіктіњ т‰рі олардыњ негізі
болып, басќа т‰рлерініњ пайда болуына єсер етеді.
Аралас эканомиканыњ ... бір ... жєне ... ... ... ... ќолдану басќарудыњ мемлекеттік
жєне консультатция немесе єсерлеу сипатында болады.
¤неркєсіп органдарын сєйкестендіретін мемлекеттік
жоспарлау принципі негізінде ... ... ... жєне ... ќ±ралдары эканомикалыќ белсенділікті реттеу
‰шін ќолданылады.
Жапония сипаттаѓан шаруалардан басќаларын да ж‰ргізеді. Олар:
б‰кіл эканомика ‰шін ±заќ мерзімді индустриялыќ ќ±рлымын
жан-жаќты жасап б±л ... єлем ... ... ... ... ... Жап-ныњ, мыс,
индустриялыќ дамуы, жоѓары жєне пост-индустриялыќ
жаѓдайына кµшуі аныѓыраќ болѓан сайын эканомикада
жоспарлылыќта жоѓары болады. Єр ... ... олар ... ... ... ... мєнді бір сипатын микро-макро дењгейдегі
эканомикалыќ процестерді ±йымдастырудыњ, басќалардан рµлініњ
артыуы. ¦йымдастыру ќатынастары рµлініњ артыуы тек ќана
техникалыќ себептепрмен емес, алдымен эканомикалыќ
процестердіњ салдарынан ... ... ... ... ... Л.И мен ... В.П-
ењ бастысы республикалыќ єкімшілік баѓдарламасында мемлекеттік-
монолистік капитализмніњ ќызмет ету механизмін т‰бірімн ќайта
ќ±ру, єлсіреу жєне ќазіргі амеркандыќ эканомикаѓа ... ... ... Атап ... ... ... аралас эканомиканыњ біріњѓай реттеу
механизміндегі біріктіргіш бастамасын білдіреді.
Ќарастырып аралас эканомиканыњ белгісініњ таѓы ... ... ... концернге,
диверсификацияланѓан фирмаларѓа ауысуы. Олар микро дењгейдегі
±йымдастырулар мен басќарудыњ ќызметін т‰бірімен µзгертеді. Ірі
кєсіпорындардыњ кµлемі, олардыњ µндірістік т±тымды,траоспорттыќ
жєне аќпарат м‰мкіндіктеріне ќарап µнім ... бєрі ... ... ... баќылауѓа, нарыќтыќ
берекетсіздігін жоюѓа жаѓдай жасайды еркін бєсеке
дєуірлеріне тєн ќиындыќтарды жењуге кµмектеседі.
Сµйтіп, аралас эканомикада нарыќты баѓалау болады, ол ... ... ... жєне т.б. орта ... ... ... ... етуге ±йымдастырушылыќ
шараларды енгізу ќажет. Осыѓан ќарамастан µндірілген
µнім жоспар емес, ... ... ... ... ... концерін ќызметі µскенге
ќарамастан тек нарыќ ќана нені, ќанша ќайда, жєне ќалай
µсіру керектігін кµрсетеді жєне б±л ... ... ... ... де ќатысады.
Жоѓарыда аталѓан белгілер аралас эканомиканы ќазіргі ќоѓамныњ
индустриялдыќ даму ... ... ... ... ... ... тєн. Ол зањдылыќтар тауарлы жєне ±жымдыќ
µндірістіњ зањдылыќтарына баѓынады. Кµрсетілген т‰рлер
ќазіргі ќоѓамѓа меншіктіњ ±жымдыќ жеке-дар ... ... ... ... ќатар етеді. М±ндаі
ерекшеліктер µндірістік сауда жєне басќа кєсіпорындардыњ
ќызметтеріне єсер етеді. Б±ларды ескермеу ... ... ... єкеледі.Аталѓан зањдылыќтардыњ жалѓасуы,
єсіресе кєсіпорын дењгейінде, катаклизмге соќтырады.
2.1.Аралас ... ... ... ашатын шын мєніндегі
алѓы шарттар
Тарихи алѓы шарттарды аныќтау мынадай с±раќтарды туѓызады:пайда
болѓан ќоѓамдыќ µндіріс т‰рініњ єрекет ету негізіне не жатады?
Мєнін сипаттайтын б±л ... ... ... ... ... ... µтпелі, басќадан енгізілген
жолсерік т‰рлерінен ойша алшаќтасаќ, К.Маркстіњ байќаѓанын
кµруге болады.Ол былай деп ... «Кµп ... ... ... ... µнімінен тауар ќолµнершілер
одаѓыныњ µніміне айналады. Одаќтыњ єр м‰шесі операцияныњ
белгілі бір ... ... ... бір ... ол ... ... ... ќолµнерініњ жеке-дара µнімінен саѓат
кµптеген ж±мысшылардыњ ќоѓамдыќ µніміне айналды».
Ќазіргі µндірістіњ шындыѓы мынада: ќоѓамдыќ µнім бірлескен
ењбектіњ нєтижесі деп айтуѓа болады. ... ... µзге ... бар. Осылардыњ ішінде тікелей
ќоѓамдыќ µнім деген категория ретінде ±сынды. М±ны
В.Н.Черковец былай жазады: «...егер... капитализмніњ
бастапќы т‰рі тауар дегенге ±ќсастыќ іздесек, онда ... ... ... µнім ... ... ... тєн ... мен ќасиеттері болѓанымен, ќазіргі
µндіріс пен ондаѓы ќатынастар ењбек ... ... ... деп ... дєрежесіне жеткен жоќ.
Ірі кєсіпорындардаѓы бірлескен ењбекпен µндірілген µнім шын
µмірде тауар болып кµрінеді, біраќ ... ... ... ... ... осымен байланысты оныњ белгілі ќасиеттері бар.
Заттыќ к‰ш ќасиеттерінен шыѓатын ењбек ... ... ... дєл сипаттау керек – ол т±тыну
пайдалылыѓы. Соњѓы жаѓдай тікелей ќоѓамдыќ µнімніњ
ќоѓамныњ жекелеген м‰шесі мен ... ... ... ... жєне ол ... ќарай болады. Т±тыну
пайдалылыѓы – ±жымдыќ µндіріс жаѓдайында µндірілген ... ... ... ол – ќоѓамдыќ µндірістіњ ќасиеті.
Ќоѓамда µндірілген µнімге белгілі ќатынастар жолсерік жасайды.
Бір µндірушілердегі артыќ µнім жєне басќалардыњ оларѓа
ќажеттілігі ... ... ... ... ... болып ќ±ндыќ ќатынастарды ќалыптастырады.
Ќ±н – ењбек µнімініњ факторы ретінде тауар т‰рінде кµрінеді,
біраќ ол ... ... ... ... ... ... ... болып, осы себепті тек
ол тауар болады. Ќ±н болмаѓан жерде тауар айырбасы тумайды,
эквивалентті айырбас жоќ, ќ±нсыз тауар, ... ... ... ... бір ... ... ... жаѓына тєн
ќасиеттерді сипаттаса, екіншісі µнім µндіруге байланысты
ќатынастарды білдіреді, б±л ... ... ... ... ... де ... болады: оѓан тєн
µндірістік ќатынастар ењбек µнімі ќозѓалысына басты
белгілерді енгізеді, осыѓан сєйкес соњѓысыныњ т‰рін
аныќтайды.
Ќазіргі экономиканыњ жоспарлыќ сипатына белгілі экономист
Дж.Гэлбрейт те кµњіл ... Ол ... деп ... ... ... экономикалыќ ж‰йеміз, мейлі ол ќандай
идеологиялыќ шымылдыќпен жасырылса да негізінен
жоспарлы экономиканы береді». М±ны ќазіргі жапон
µнеркєсібініњ жасалуын суреттеген Ч.Макмиллан да
жазѓан ... ... ... ... ... ... ... жоќ. Сондыќтан жоспарлыќтыњ µзіндік мазм±ны бар
деген кµзќарас проблема шењберін тарылтады, оныњ туынды
белгілерін ... ... ... ќ±былыстыќ мєні ретіндегі
мазм±нына ќарамай, оныњ алѓашќы себебін, жасайтын
негізін, кµріну т‰рлерін, олардыњ µзгешеліктері ... ... ... ... ... ... ... проблемалар - жоспарлыќты ±жымдыќ µндірістіњ
бастапќы т‰рі ретінде танып-білудегі ењ басты
проблемаларды, ... шешу ... ... ... ... ... диалектикалыќ материализм
принциптерін шыѓармашылыќпен ќолданумен ж‰реді.
Экономикалыќ єдебиеттерде жоспарлыќтыњ екі аныќтамасы кењінен
таралѓан. Біреулері жоспарлылыќты ќоѓамдыќ µндірісті саналы
т‰рде реттеу деп есептейді. Басќалары м±ны ... ... ... ... ... ... ... Принципті
т±рѓыдан екінші аныќтаманыњ біріншіден айырмашылыѓы аз,
µйткені келістіру саналы реттеуді ќажет етеді. Келтірілген
жоспарлылыќ т‰сінігі туралы аныќтамалар адамдар ... ... ... жоспарлыќтыњ негізгі міндеті
- халыќтар мен µндірістіњ ќажеттіктері мен материалдыќ
ресурстарына байланысты ... ... ... ќосылѓан экономикалыќ процестердіњ белгілі бір жаќтары
жеткіліксіз болса, олардыњ мерзімін ±зартады.
Шынында, жоспарлау процесі ... ... ... єрекеті келісілген , демек,
жоспарлылыќ зањыныњ к‰шіне енген.
Жоспарлылыќ ±ѓымыныњ деформациялануы кµп жаѓдайда µндіріс
процесініњ сыртќы кµрінісінен шыѓады. ... ... ... ... ... бµлінеді.
Жиынтыќ ењбектіњ буындарын ќ±райтын ењбекшілер арасындаѓы µзара
байланыс «ќажетті ... ... ... олар ... ... ж‰руін ќамтамасыз етеді. Ењбек
заттарын ењбек µнімдеріне ауыстыруын ‰здіксіз µндіріс
процесін ќамтамасыз ететін ќатынастар жоспарлылыќ ... ... ... ... ... жµніндегі
адамдардыњ ќатынастары. Ол µнім тікелей ќоѓамдастырылѓан
µндіріске ќатысушылардыњ бірлескен ењбегі арќылы жасалады.
Жоспарлы ќатынастар єрбір ... жеке ... ... ... ... ... ... Алайда кµрсетілген параметрлерге єрбір жеке-дара
ењбеккердіњ ќабілеті, іскерлігі жєне тєжірибесіндегі
айырмашылыќтар дєл келе бермейді. Б±л ќоѓамдыќ ... ... ... бєрі ... ... ќоѓамдыќ
ењбек бола алмайтындыѓын кµрсетеді.
Єдетте єрбір жеке адамныњ ењбегі - жиынтыќ ењбектіњ буыны,
біраќ ол тікелей ќоѓамдыќ ењбекке айналуы керек.
Біріншісініњ ... ... ... есеп пен ... ж‰реді. Егер баќылау µнімі параметр талаптарына
жауап бермесе, онда ж±мысшыныњ ењбегі тікелей ќоѓамдыќ
емес, демек, жоспарлылыќ ќатынасы ж‰зеге аспаѓаны.
Т±тынуѓа єзір болмаѓан ... ... ... Осыѓан сєйкес жоспарлар жоспар ‰шін,
адамдар ќоѓамдыќ ќызметтерініњ барлыќ жаѓын жоспарлау
‰шін жасалѓан, ол жоспарлылыќты кµрсетпейді.
Жоспарлылыќ – тікелей ќоѓамдыќ ењбек єрекетініњ, ... ... ... ... ... мен ... бірлескен немесе тікелей
ќоѓамдастырылѓан ењбектіњ тікелей ќоѓамдыќ ењбекке
айналѓан нєтижесінен кµрінеді.
Ќоѓамдыќ µндірісте жеке-дара ж±мыс к‰шініњ ... ... ... ќоѓамдыќ бµлу болып кµрінеді», єрбіреуі
т‰пкі µнімніњ белгілі бір бµлігін µндіреді. Б±л жаѓдай ... ... да бір ... ... µнім тікелей
ќоѓамдастырылѓан ењбектіњ нєтижесі ретінде тікелей
ќоѓамдыќ µнім болуы жєне болмауы да м‰мкін.
«Тікелей ќоѓамдастырылѓан µнімді ... ... ... Олар ... ... ... ењбектіњ т‰рлі сипаттары».
Айтылѓандардан шыѓатыны: тікелей ќоѓамдыќ µндіріс жєне тікелей
ќоѓамдастырылѓан ењбек ... ... ... ... ол тек ±жымдыќ µндірістіњ негізгісі.
Осымен байланысты мынаны атап µту керек: экономикалыќ
єдебиеттерде жоспарлылыќтыњ ќайшылыќтарыныњ ... ... - ... ... ењбектіњ оныњ µндірістік
єрекетініњ нєтижесі. Ќоѓамдыќ µнімдегі тікелей ќоѓамдыќ
ењбекті білдіретін жоспарлылыќтыњ б±л ќасиеті, оныњ тікелей
ќоѓамдыќ ењбекпен жєне µнімдегі бірлескен ењбекпен ... ... бар ... кµрсетеді.
¦жымдыќ µндіріс к‰рделілігіне ќарай сипаты мен мазм±ны
µзгеретін єрт‰рлі ењбектермен ж‰ргендіктен оларды
уаќытпен µлшеу асыѓыстау. Осыны нысанаѓа алѓан
єдебиеттердегі кµзќарастар бар. «...ењбек шыѓынын
есептеудіњ бір ѓана жолы ... ... ... ... ... ... ... ќоѓамдыќ нормаланѓан ењбек
саѓаты деп тек нормаѓа алынѓан µнімділіктен тµмен болмайтын
ењбек саѓаты алынады».
Жоспарлылыќ – ... ... ... ... ... ... ... басќа т‰рде кµрінетін єрекет .
Осыны кµрсете келіп К.Маркс: «заттардыњ кµріну т‰рі мен
мєні тікелей сєйкес келсе, онда кез келген ... ... ... - деп ... ... ... капитал жеке кєсіпкерлердіњ
шаруашылыѓына мемлекеттіњ араласуын мойындайды жєне
баѓдарламалар т‰ріндегі жоспарлылыќ принциптерді
ќолданады. Болып жатќан процестер мазм±нын
кµретіндіктерін білдіреді.
Баѓдарламаларда ... бір ... ... ... маќсаттарѓа б‰кіл шаруашылыќ пен оныњ бµліктерініњ дамуын
баѓындырады. Экономика дамуыныњ болашаќ м‰мкіндіктері
белгіленіп ќоймай, ќалаѓан экономикалыќ белестерге жету
кµрсетіледі, ал б±ны ж‰зеге ... ... ... пен ... наќтылы шаралары керек.
Жоспар – наќтылы жоспарлау кезењініњ басты мєселесін білдіреді.
Осыдан келіп материалдыќ жєне адамдыќ ресурстарды бµлу
реттеледі , осы ... ... да ... ... µндіріс салалары мен жеке кєсіпорындар бойынша жасалѓан
да ... ... ... ... ... ... ењ к‰рделі жєне жауапты сєті.
¦жымдыќ µндіріс экономикалыќ ... ... ... ... ... ... тірі ... пен материалдыќ шыѓындарды
белгілейді. М±нда жалпы шыѓындар емес, µнім µндірушілерге
тапсырылѓан белгілі шектеулі шыѓындарды есептейді. Осылай
єрт‰рлі шаруашылыќ ќызметтер ... ... ... ќатынастардыњ басты буыны –
есеп пен баќылау. ¦жымдыќ µндіріс жаѓдайында µнімдерді
жасау єрт‰рлі ењбек ресурстары ... ... ... мен ... ... ¦жымдыќ µндірістегі ењбек
процесі - ‰здік процесс, ол ж±мысшылардыњ ќабілеттері мен
шеберліктеріне, оларѓа єсер ететін ... ... ... ... Б±л ... ... ... ќалайды, біраќ µздері
оны істей алмайды. Белгілі бір µндірістіњ ішінде ж±мысшы
топтарыныњ немесе жекелеген адамдардыњ ќызметтері айырбасын
тепе-тењдестіруді ... ... ... ... ... есеп пен ... ... баѓыттаѓы нарыќтыќ экономикада аралас
экономиканыњ ќалыптасуыныњ кезењі
Аралас экономика ќоѓамдыќ ... жања ... ... ... ... ... шаруашылыќ
ќатынастарына тєн зањдылыќтармен сипатталады. Аралас
экономика ±ѓымынсыз ќазіргі шаруашылыќ тєжірибесінде ќ±ндыќ
ќатынастарды немесе жоспарлыќ ќатынастарды ќолдануды
теориялыќ жаѓынан ... ... ... ... ... ол ... шаруашылыќ ж‰йесін аныќтауѓа
жеткіліксіз. Сондыќтан ќазіргі µндіргіш к‰штерді ману
фактурлы, машиналы, индустриалды, постиндустриалды болып
ќалыптасу ... ... ... тєн ... сипаттау да ќажет. Тарихи жаѓынан б±ларды еркін
бєсеке, монополистік капитализм, єлеуметтік нпрыќтыќ экономика
деп бµлді. ... ... ... ... де ... да
болады. Біраќ б±л бµлудіњ мєні – ќоѓамныњ экономикалыќ
даму сатысыныњ ара жігін ашуда емес, ... ... ... даму ... ... экономиканыњ теориясы мен тєжірибесініњ авторы
Л.Эрхард былай деп жазды: «... шын мєніндегі жєне ... ... ... бар к‰ш ... ... ... ... аударылады, тек мынадай
жаѓдайда кепеілді болады, егер еркін жарыс арќасында
жаќсы жетістіктер шамалыларѓа ќараѓанда артыќша ... ... саны мен ... ... ... ... ету ... болады. Сонымен ќатар, б±л принцип
жоѓары жетістік кµп пайда келтіреді жєне єлеуметтік
баѓалы кєсіпкер кµп табысќа жєне жања м‰мкіндєіктерге
кепілдік алады».
Л.Эрхардтыњ ойынша, нарыќ ... ... ... ... ... табысќа кімде-кім бєсекелестік к‰ресте техникалыќ
жєне шаруашылыќ прогресті одан єрі µсіруге жања м‰мкіндіктерге
ќолы жетсе солар ѓана жетеді.
Ќазќіргі экономикада мемлекеттіњ ролініњ ... ... ... ... ... жєне ... жања ... елдерде, мысалы, мемлекетке
экономиканы басќаруды басты орын береді, сµйтіп мемлекет
ќандай да болмасын шешім ќабылдаѓанда кµшеніњ ыќпалына
кµнбейтін болсын. ... ... ... ... нарыќтыќ механизм жасайды, табиѓаты саяси µкіметтіњ
экономикалыќ процестерге араласуына шек ќояды». Б±л ... ... ... ... ... ... нарыќтыќ ќатынастар орнаѓан жаѓдайда болып отыр,
ал ТМД ... ... ... єлі ... жоќ.
Оњт‰стік Шыѓыс Азия елдерінде шикізат базасы єлсіз адам
ресурстары кµп, халыќ жоѓарѓы ењбекќорлыѓымен
ерекшеленеді, шыѓысќа тєн тµзімділік, жоѓары ±лттыќ
сана сезімі, ±лттыќ ... ... ... ењбекті
кµп сіњіретін шет елдік капиталдын т±раќтылыѓы бар. Осы
факторлардыњ барлыѓы б±л елдердіњ тез дамуына єкеледі.
Олардыњ даму жолы ... ... ... ... ... ќайталау м‰мкін емес, єйтсе де экономиканы
мемлекеттік реттеу тєжірибесі µте ... жєне ТМД ... ... ... даму ... деп ... мыналарды ±сынады:
ашыќ нарыќтыќ экономика
жабыќ нарыќтыќ эконогмика
либеральдыќ-єміршілдік экономика
хаостыќ экономика( єрт‰рлі варианттар)
Б±ларда ±сынылѓан даму жолдарында шетел ... ... ... деп, жоспарлы экономикаѓа ќайта келу бар немесе
экономикада хаос басталады. Б±л жаѓдайда кµлењкелі
экономика мен ... ... ... ... ... ... ... ±сыныстардыњ бірде-бірі Ќазаќстанѓа
сай келмейді, біраќ жаѓдайдыњ к‰рделілігі сондай, олардыњ
бірде-біреуі таза к‰йінде бола алмайды, ... ... ... ... ... кетті. Жеке кєсіпкерлік
дамып келеді, бірте-бірте нарыќтыќ институттар ќалыптасып
жатыр, халыќ шаруашылыѓын реттеуде мемлекеттіњ ролі артты,
мемлекетте – шаруашылыќ аппаратта ... ... ... ... элементтері бар.
Жоѓарыда ќаралѓан кµзќарастар негізінен ќазіргі дамыѓан елдерде
болѓан тєжірибеге с‰йенеді. Кейде б±л тєжірибені б±рынѓы ТМД
елдеріне жай ѓана ... ... ... ... ... , єрбіреуініњ тарихын, ±лттыќ теориялыќ
айырмашылыќтарын ескермейді, сонымен ќатар олардыњ
µнеркєсібін, ауыл шаруашылыѓын, ±лттыќ байлыѓын да
назарѓа алмайды.
ТМД ... одан єрі ... ... ... ... бір басты кемшілігі – ол жолдардан теориялыќ негіздіњ
жоќтыѓы, ... ... ... кездегі экономикалыќ
дамын т‰сінбеу. Барлыќ ±сыныстар мынаѓан арќа с‰йейді:
дамыѓан елдер ... µмір ... ... ... жоѓары
сатыѓа жетті, ол б‰гінг.і тањдаѓы ењ д±рыс, ењ жаќсы жол,
сонымен ж‰ру керек. Б‰гінгі ... ... жол ... ... ... ... б±л єлі ... елдердіњ экономикалыќ саясатыныњ жоѓары єлеуметтік
баѓыты жєне б±л баѓыттаѓы жоѓары ... ... ... ... ... ... ... ќ±рылыстыњ туѓанын жєне б±л т‰сінікте єлеуметтік
аралас болды. Дєлірек айтќанда полиформистік, µйткені
м±ндаѓы ењ бастытысы араластыру ... ... ... ... ... µзара єрекеті». Єлеуметтік –
экономикалыќ дамудыњ полиформистік типініњ негізінде єлеуметтік
т‰рлердіњ кµпшілігі ... яѓни ... ... ... ... ... ... басталды. Ол былай
жазды: «Єрт‰рлі елдердегі аралас типті ж‰йеніњ ќалыптасуы
бастамалы дамудыњ жоѓары индустриалды жєне
постиндустриалды кездерге кµшуінен басталды»,
одан єрі « аралас ... ...... ... мен ... да єлеуметтік –
экономикалыќ ќозѓалыстардыњ табиѓи нєтижесі».
Келтірілген жолдарда автор атап µткендей, аралас
экономиканыњ бастапќы н‰ктесі жања µндіргіш к‰штердіњ
ќалыптасуында, капиталдыњ ... яѓни ... ... ... ... Ресейдіњ даму жолдары туралы ойлары мынаѓан
с‰йенеді: «ењ соњында жања ќоѓамныњ жолына, аралас типке
шыѓады». Біракќ б±л ... ... ... мен ... ... деген ой басым. Ал б±л - аралас
экономика ќатынастарыныњ ќ±рылуыныњ ќажетті элементі,
жаѓдайы. Аралас экономика – ќоѓам дамуыныњ м±раты емес,
ќазіргі ... ... ... ... ... ... ... ќатынастарын орнататын шараларды
ж‰зеге асыру ќажет. Ол ‰шін алдымен тауарлы ќатынастарды
дамыту керек, ал б±л ќозѓалыс ... ... ... ... типті мемлекеттік µкімет
ќ±рылымында» сондай ой туѓызады.
Аралас экономикасын т‰сінудегі єрт‰рлілік, оныњ теориялыќ
жаѓынан негізделгені халыќтыњ кµбінде алањдаушылыќ,
біразында т‰сінбеушілік, ‰шіншілерінде ќарсылыќ ,
экономикаѓа оныњ ... ... ... ... Л.Никифировтыњ µзі де: «Ресейге кезекті тарихи шырѓалањ
ќажет пе? Не себепті басќа жолмен, ќазіргі посткапиталистік
даму ... бар ... ... оныњ ... ... єлеуметтік, саяси ќ±рылымдар µзара байланысты,
бірін-бірі толыќтырады», - дейді.
М±нда ... ... ... ... ... ... ... Капитализм – оныњ ойынша дамыѓан елдер ‰шін
µткен кезењ, ал бізге кейін ж‰ру «бєрін ќайтадан бастау»
керек емес жєне ќолымыздан келмейді, µйткені ... ... ... капитализмге б±рылу тауарлы, ќ±ндыќ
ќатынастармен, кєсіпкерлікпен, шыѓармашылдыќпен
байланысты. Біраќ б±л кері кету емес, оны аралас ... ... ... ... ... ... о ... бєсекелес к‰ресті, шыѓармашылыќ саланы тањдау
еркіндігі, капиталды ж±мсауды жєне т.б. ќалайды. Ќазіргі
ќоѓам ќозѓалысыныњ аќылѓа ... ... ... даму дєрежесін,
басќа елдердіњ тєжірибесін, табиѓи, ±лттыќ жєне территориялыќ
ерекшеліктерін ескеріп ж‰ру ќажет.
Жоѓарыда аталѓан баѓыттарда ќоѓманыњ аралас типі: аралас
экономика ... айту µте ... ... ... т‰сіну экономикадаѓы жоспарлы ќатынастарды немесе
тауарлы µндіріс зањдылыќтарын жоќќа шыѓаруѓа ... ... ... де ... ... ... ... єлеуметтік ахуалды ќиындатады.
Тауарлы ќатынастар зањдылыќтары ашыќ кµрінетін ќоѓамда ... ... ... ... ... ... ол біздіњ
еркін бєсеке дєуіріндегі капиталистік ќоѓамда т±рѓанымыздыњ
дєлелі емес.
Жоспарлы ќатынастар бірлескен µндіріспен т±тыну зањдылыќтарымен
тыѓыз байланыста болып, ±жымдыќ µндірісте ... ... ... жєне оны жай ѓана ... Ол туралы тек ќана шетел тєжіирбелері жєне оны
жай ѓана айтып ќоймайды, сонымен ... ... ... ... ќосылады.
Сонымен, аралас экономика зањдылыќтары объективті т‰рде жања
типтегі ќоѓамныњ орнауына єкеледі. Б±л ќоѓам еркін бєсекелі
капитализм немесе монополистік капитализм емес.
Аралас экономика ... ... жєне ... ... µте ... ... ... екіншісініњ
аяѓын аныќтау µте ќиын, µмірдіњ объективті ерекшеліктерін
ескеру керек. Осыларды есепке алмасаќ біз ±дайы объективті
ќиыншылыќтарѓа тап болып, экономикалыќ реформаны ж‰зеге
асыруда сєтсіздікке ... ... ... ... ќандай экономикалыќ ж‰йеден шыќќанымызды
ескеріп, ќазіргі жаѓдайда ќай баѓытќа ќозѓауѓа тиісті
екенімізді білуіміз керек.
Жапония, ... Азия ... Чили жєне ... ... ... тек ќана нарыќтыќ
экономика зањдарын тиімді пайдаланудыњ нєтижесі емес, ењ
бастысы оныњ зањдылыќтарын ќолданудыњ салдары. Соњѓысына
ќызмет кµрсету саласын ... ... ... ... аќша ... ... экономика мен мемлекеттік
саясаттану µзара тыѓыз байланысты жєне т.б. Сонымен ќатар,
єрбір елде немесе ... ... ... тєн ... экономикалыќ саясаты болуы м‰мкін. Айталыќ
Оњт‰стік-Шыѓыс Азия елдерінде «реформалар ... ... ... ... ... ... саќталды, оныњ
ролі тек єлеуметтік салада ѓана емес, сонымен бірге экспортты
ынталандырудан да кµрінеді. Єсіресе, азиаттыќ «жолбарыстардыњ
жетістігіне ыќпал еткендер – ... ... ...... ... ... ќаржыѓа финанстыќ
кедергілердіњ болмауы - µзініњ жєне шетелдік
инвесторларды ... ... ... ... ... ... елдер тєжірибесі
кµрсеткендей, м±ндай жетістікке ќол жеткізу ќ±ндыќ
жєне жоспарлылыќ ќатынастарды аќылмен ќосу, реформаныњ
маќсаты мен ќ±ралдарын д±рыс аныќтау м‰мкін. Маќсатты
белгілегенде дамудыњ б±рынѓы ... ... ... ... ќандай болѓанына ќарамастан, ол - оныњ єр дамуыныњ
базасы.
Жања шаруашылыќ ... ... ... ... ... ... ќажет болды. М±нда мынаны ескеру
керек: б±рынѓы ж‰йе ќаншалыќты б‰лінген болса да, біраќ
б±рынѓы идея халыќ санасына єлеуметтенген экономиканы ќ±йды,
яѓни ... ... ... етті деп ... ... субъективтік себептермен ќалыптасќан ж‰йе µзініњ
тиімсіздігін кµрсетті. Алайда ... ... ... ... ... ќойды, оны ескеруге болмайды.
Тіпті, дамыѓан елдер кµрсеткіндей, экономикалыќ даму µмір
с‰ру дењгейін кµтеретіні сµзсіз. ... ... ... ... экономикалыќ ќ±рылымѓа да ќатысы бар.
Єлеуметтік діктеген нарыќтыќ экономика ќ±нды принциптер мен
жоспарлы ќатынастарѓа негізделген. Ол ... ... ... ... ... ... шаруашылыќ
субъектілерініњ арасындаѓы бєсеке жєне б±л бєсеке тек
бірлестіру ... ... ... ... ... єлем ... ... тиіс. Сонымен ќатар
«экономикалыќ кµркею мемлекет таѓдырымен тыѓыз
байланысты жєне керісінше - єрбір ‰кіметті, мемлекетті
мойындау, олардыњ экономикалыќ саясатыныњ жетістігі ... де ... ... ... ... жаѓдайы, єсіресе ТМД елдеріндегі
экономикалыќ жаѓдай объективті т‰рде к‰шті мемлекетті ќажет
етеді, оныњ ролі - шаруашылыќ саясатты ... ... ... ... мен ... ... ... кезењде єлеуметтік баѓыттаѓы нарыќтыќ
экономика ретінде толыќ сипаттайды. Оныњ ќалыптасуы мен
ќызмет етуі ењбек с‰йгіш, бай ... бар ... ... ... баѓыттаѓы нарыќтыќ экономиканыњ ќалыптасу ісінде
мањызды орынды аралас экономиканыњ зањдылыќтарын ж‰зеге
асыру жолдары аныќтайды.
Ќолданылѓан єдебиеттер ... ... ... Е.Жатќанбаев, Алматы.
2.Жања ткезењ – экономикалыќ теориясы. С.С. Сахариев, Алматы
Дєнекер 2004.
3.Єлем экономикасы. ... ... 2003 ... ... ... 2002 ... классика. Экономика 2000 ж.
6.Ќаржы. Ќ±лпыбаев, Алматы 2007 ж.
7.Аќша, несие, банктер. Ѓ.С.Сейітќасымов, Алматы 2006 ж.
8.Аќша, несие, банктер. Б.А.Кµшенова, Алматы. Экономика ... ... ... 2006ж.

Пән: Экономика
Жұмыс түрі: Курстық жұмыс
Көлемі: 25 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 500 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
Аралас сандық қондырғылар26 бет
Аралас шөп тұқымын сақтауда жүретін физиологиялық, биологиялық және микробиологиялық үрдістер17 бет
Аралас экономика жүйесі19 бет
Аралас экономика жүйесі және оның басты ерекшеліктері6 бет
Аралас экономика мәні, маңызы34 бет
Аралас экономика туралы ұғымды түсіну, оның сипаттамалары мен белгілерін талдау және қазіргі Қазақстандағы аралас экономиканың ахуалы22 бет
Аралас экономика, оның мәні және ерекшеліктері36 бет
Аралас экономика: қалыптасу негіздері және қызмет ету заңдылықтары18 бет
Аралас экономикалық жүйе11 бет
Аралас экономиканың қалыптасуының теориялық ас – пектісі28 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь