Аралас экономика


1. Аралас экономикаға сипаттама
1.1.Аралас экономика жүйесі және оның басты ерекшеліктері
1.2.Аралас экономика мазмұны және негізгі белгілері

2.Аралас экономиканың қалыптасуы әлеуметтік бағыттағы қоғамның экономикалық негізі
2.1.Аралас экономиканың қалыптасу тегін ашатын алғы шарттар
2.2.Әлеуметтік бағыттағы нарықтық экономикада аралас экономиканың қалыптасуының кезеңі

Қолданылған әдебиеттер тізімі

Пән: Экономика
Жұмыс түрі: Курстық жұмыс
Көлемі: 25 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 500 теңге




Ќазаќстан Республикасыныњ Білім жєне Ѓылым Министлігі
Ќараѓанды БолашаќУниверситеті

Ќаржы кафедрасы

Курстық жұмыс

Таќырыбы: Аралас экономика

Орындаѓан:Ф062 каз тобыныњ
студенті Ќ±сайнова Б.Т.
Тексерген:Баграмова Г.Е.

Ќараѓанды 2007

МАЗМ¦НЫ:

1. Аралас экономикаѓа сипаттама
1.1.Аралас экономика ж‰йесі жєне оныњ басты ерекшеліктері
1.2.Аралас экономика мазм±ны жєне негізгі белгілері

2.Аралас экономиканыњ ќалыптасуы єлеуметтік баѓыттаѓы ќоѓамныњ экономикалыќ негізі
2.1.Аралас экономиканыњ ќалыптасу тегін ашатын алѓы шарттар
2.2.Єлеуметтік баѓыттаѓы нарыќтыќ экономикада аралас экономиканыњ ќалыптасуыныњ кезењі

Ќолданылѓан єдебиеттер тізімі

1.Аралас эканомика ж‰йесі жєне оныњ басты ерекшеліктері.

Аралас эканомика, ол бір ќоѓамныњ µндіріс т‰рініњ екіншісіне ауысу ќатынастарын жинаќтайды. М±ндаѓы басты ерекшелік, осы ж‰йе бойынша ешкімді ешќандай ќыстау-ќинау болмайды. М±нда эвалюциялыќ табиѓи жолмен біреулері жањадан б±рынѓылары ќоѓамныњ µндіріс элементтерініњ "ескертуімен" µзгеріп ж‰ргізіліп отырады. Мемлекеттік меншіктіњ пайда болуы- тауар ќатынастарында жања ±жымдыќ µндірістіњ ‰стемдігін сипаттайды. Аралас эканомикаѓа меншіктіњ кµп т‰рлілігі тєн, б±л жерде жеке дара жєне ±жымдыќ меншіктер. Б±лар басќа меншік т‰рлерініњ пайда болуына ыќпал етеді. Осындай негізде аралас ж‰йесініњ мањызды бір белгісі – ќ±ндыќ жєне жоспарлы т±тќалар арќылы, ±лттыќ экономиканы реттеу, дамыту. Аралас эканомика шаруашылыќты ж‰ргізу ж‰йесі ретінде пайда болып, тек ±жымдыќ µндірісті ќамтиды, тауарлар ќатынастар ж‰йесін терењдете т‰седі.
Эканомика ж‰йелерініњ осы замандаѓы т‰рлерініњ бірі аралас эканомика ж‰йесі.
1. Аралас эканомика ж‰йесініњ басты ерекшелігіне келсек, м±надай эканомикалыќ ж‰йеде жоспарлы эканомиканыњ элементтері нарыќты эканомиканыњ элементтерімен ќатар ќалыптасады жєне ќандай да болмасын єлеуметтік эканомикалыќ даму негізін, салады. Аралас эканомика ж‰йесініњ басты негізі- жартылай мемлекеттік, жартылай жекеменшік ж‰йесі болып келеді. М: Швецияда, жалпы Скандинавия елдерінде аралас эканомика ж‰йесі µткен ѓасырлар бойы дамып келеді. Соныњ негізінде осы елдерде аса жоѓары дењгейде єлеуметтік эканомиканыњ дамуы ќамтамасыз етіліп, наќтылы µмір ж‰зінде кµрсетіліп отыр.
Аралас эканомика ж‰йесініњ н±сќасы, мехонизм негізінде- т±раќты капиталдыњ, онда ењ бірінші инвестициялыќ процесс арќылы, немесе µндіргіш к‰штерді толыќ пайдалану арќылы халыќ шаруашылыѓын µркендетуде, жалпы эканомиканы µрлеу дењгейінде т±раќты µсіруді, к‰рделі ќаржыны эканомикалыќ т±рѓыдан тиімді пайдаланып, барлыќ халыќ шаруашылыќ потенциялын, єлеуметтік сапасыныњ салаларын ќ±рып іске ќосып ж±мыс істеу- µндіріс пен эканомиканы µркендету. Осындай негізде, осы кездегі наќтылы µмір ж‰зінде аралас эканомика ж‰йесініњ механизмініњ негіздері Ќытай елінде де кейінгі жылдары эканомикалыќ ж‰йесінде орын алып, ондаѓы жалпы µнім кµлемініњ µсімі ењ жоѓары дењгейге жетті.
2. Салыстырмалы ќосымша ќ±н µндіру єдісін ќолдану ењ мањызды шара. Оныњ негіздері:а) ж±мысшыныњ ењбек µнімін арттыру арќылы ќажетті уаќытын кемітіп, ќосымша уаќытын кµбейту;
є) µндірілген тауардыњ ќ±нын, таурдыњ ќоѓамдыќ ќ±нын єр т‰рлі жолдармен кеміту нєтижесінде алынатын ќ±нды арттыру; б) ж±мысшыныњ ж±мыс к‰нін ±зарту арќылы µндірлген ќосымша ќ±н.
Аралас эканомика ж‰йесініњ сипаттамасыныњ ќатарында басты мєселе- эканомикалыќ н±сќаны ќ±рудаѓы кезењніњ мазм±ны болып келеді. Жоѓарыда ќаралѓан аралас эканомика ж‰йесініњ басты ерекшеліктері осы эканомикалыќ элементтер, ‰лгі механизмдер, нарыќтыќ эканомиканыњ методологиялыќ негіздері ќалыптасады. Ол ж‰йеде б±л ќатынас, єсіресе меншік ‰лесі, дєл, .наќты ‰йлестіріліп сол дењгейде олардыњ єлеуметтік- эканомикалыќ дамуы- ел кµлемінде тиімді эканомикалыќ дамуды ќамтамасыз етеді. Наќтылы µмір ж‰зінде іске асќан осындай эканомикалыќ ж‰йе, єлеуметтік эканомиканыњ даму, атап айтсаќ мысалы, ж‰з жыл бойы Скандинавия елдері, оныњ ішінде Швеция мемелекеті осындай аралас эканомика ж‰йесініњ негізінде дамып, єлемдік дењгейде µркендеу, даму тєжірибесін іс ж‰зінде кµрсетіп келеді.Осы кезењде аралас эканомика ж‰йесініњ элементтерін пайдалануда социолистік елдер де кездесіп отыр. Б±л жерде Ќытай Халыќ Республикасын айтуымызѓа болады. Ќазіргі жаѓдайдаѓы тєжірибеге с‰йенсек, ол аса ірі єлем елдерініњ біріне айналды. Эканомикалыќ даму осындай ж‰йе механизмін ќолданѓан осы жєне басќа елдерде жалпы даму аса жоѓары дєрежеде болып келе жатќаны мєлім. Аталѓан ж‰йелердіњ ішінде ењ жоѓары дењгейде даму-аралас эканомикалыќ ж‰йесі, яѓни жартылай мемлекеттік жєне жартылай жекеменшік ж‰йесі болып келеді.
Ќандайда болмасын эканомиканыќ н±сќаны ќ±рѓаннан кейњн, оныњ шынайы к‰нделікті µмірде эканомикалыќ даму дењгейін салыстырмалы т‰рде айналуы, жалпы эканомикада кіріс пен шыѓыстыњ дењгейін есептеп шыѓару, тењдестіру болып келеді. Ондай тењестіру осы кµрсеткіштердіњ жалпы техника эканомикалыќ кµрсеткіштердіњ эканомикалыќ дамуындаѓы барлыќ ресустарда толыќ пайдалану негізінде жасалады. Эканомикалыќ есептеу- талдауда эканомикалыќ н±сќаны ќ±рып, іске асыруда т±раќты єр бір кезењде модульдерді ќайта есептеп, т‰зетіп, жањартып µмір аѓымымен байланыстырып отыру керек. Єсіресе, мынадай мєселелерге жауап беруге тиісті ќабылданѓан шешім бойынша; эканомикалыќ н±сќа бойынша; µндірістік шаруашылыќ мекемелерде, ондаѓы ењбек µнімділігі жалпы табыс кіріс, шыѓын, ќортып келгенде, жалпы пайда, таза пайда ќаралады. Осындай мєселелерді шешу ‰шін жєне эканомикалыќ н±сќаларды т±раќты эканомикалыќ талдау- есептеу, т±жырымдау жєне шешім ќабылдау ќажет болады.
М±ндай эканомикалыќ ж‰йеде жоспарлы эканомикалыќ элементтерін нарыќ эканомика ж‰йесімен ќатар ќалыптастыратын наќты негізде олардыњ аралас ж‰йесі ќалыптасып, ќандайда болмасын елде даму негізін салады.(М±ндай елдер жайлы жоѓарыда айтылѓан).
Жања заманда єлем елдердегі эканомикалыќ ж‰йелерді теория т±рѓысынан ќараѓанда, макро эканомика, оныњ жалпы ел эканомикасы дењгейінде болатындыѓын жєне метадологияныњ негізін жєне сол дењгейде эканомиканыњ кµрсеткіштер ж‰йесі болады. Теория бойынша саясаттыњ эканомикаѓа тікелей єсерінен саяси эканомика обьективті ѓылыми болып табылады. Ал , аралас эканомиканыњ н±сќалары макроэканомикалыќ теориясыз, ѓылымѓа айналѓан теориясыз еркін баѓалау негізініњ н±сќалар ќ±рып даму м‰мкін емес.
Макроэканомика 3 бµлімнен т±рады:
1.Ќарапайым жєне фундаментальды макроэканомиканыњ функциялардыќ н±сќасы;
2. Нарыќты н±сќа жоспарлы жєне аралас н±сќамен салыстырмалы т‰рде алѓанда;
3. Єр т‰рлі нарыќтарды эканомикалыќ талдау яѓни макроэканомикалыќ теория.
Егерде аралас эканомикалы ж‰йелерді алсаќ, оныњ ќарамаѓында конъюнктуралыќ саясат, оны мемелекеттік есептермен ќаржыландыру жєне макротеория негізін ќамтамасыз ету ќажет. Онда:а) ќоѓамдаѓы µндіріс процесінде µндіру, бµлу, айырбастау жєне т±тынуда ќалыптасатын эканомикалыќ ќатынастар жиынтыѓы, є) ќоѓамда µндіріс процесінде µндіру, бµлу, айырбастау жєне т±тынуда адамдардыњ санасы мен еркіне байланысты пайда болатын, оларда реттелетін эканомикалыќ ќатынастар.
Осы аталѓан µндірістік ќатынас ењ бірінші µзгермелі капиталды пайдаланумен тікелей байланысты, оныњ басты наќты дєлелдері, біріншіден, б±л ж±мыс к‰шін сатып алуѓа ж±салатын, єр µндіріс процесінде µсіп ±лѓайатын капитал. Сонымен ќатар ол айналмалы капитал ретінде µз ќ±нымен дамып, µнімге біртіндеп µткізетін заттар болуы жєне µндіріс ќ±рал-жабдыќтары т‰рінде болатын, µндіріс процесінде µз ќ±нын µзгертетеін бµлігі , ж±мыс к‰ні- тауарлардыњ т±тынуын ќамтамасыз ететін негізі болды.¤згермелі немесе айналмалы капитал µз ж±мыс к‰ні ќ±нынан артыќ жасаѓан ењбекаќы тµленбеген ењбегі арќылы жасалатын ќ±н негізінде болды. Осыѓан байланысты ж±мысшыныњ жєне оныњ жан±я м‰шелерініњ µмір с‰руі ‰шін ќажетті тіршілік заттарыныњ ќ±ны.¤ндірісте µнім µндіруде аталѓан капитал, ењбек процесінде ж±мысшыныњ µзініњ ж±мыс к‰ні ќ±ны мµлшерінен артыќ ќосымша ќ±н µндіру ќаблеті ретінде тундайды.
Тауарлыќ µндіріс -аралас эканомика. Тауарлыќ µндіріс аралас эканомика, µйткені, м±нда ±жымдыќ µндіріс ќалыптасып, біреуініњ зањдылыќтары басќасына айналып жатады. Аралас эканомика ќызметініњ ерекшелігі тауарлар зањдылыќтарына негізделген ±жымдыќ µндірістіњ зањдылыќтарыныњ єрекеті сипатымен байланысты. ¤ндірістіњ жања ±жымдыќ т‰рініњ ену процесі-аралас эканомика. Аралас эканомиканыњ µтпелі эканомикадан айырмашылыѓы мынада µтпелі эканомика формациялыќ даму дењгейін жєне ќайта µзгертіп ±йымдастыруды кµрсетеді. Аралас эканомиканыњ алѓашќы кµрнісі- эканомиканы реттеуге мемелекеттіњ араласуы. Аралас эканомика шаруашылыќты ж‰ргізу ретінде пайда болып, тек ±жымдыќ µндірісті дамытып ќоймайды, ол тауарлы ќатынастар ж‰йесін терењдете т‰седі. Осы т±рѓыдан алѓанда эканомика теориясындаѓы басты негіз, ол ќоѓамныњ µндірісті ±йымдастырудыњ эканомикалыќ негіздеріне айналады. Осы замандаѓы эканомикалыќ ќоѓам µмірініњ наќты шындыѓы кєсіпорында µндірілген µнімдер жоспарлы т‰рде тауар формасына айналады.

1.2.Аралас эканомика мазм±ны жєне негізгі белгілері

Аралас эканомика шаруашылыќты ж‰ргізудіњ бір жаќты ж‰йесі емес, жања эканомиканыњ ж‰йе ќалыптасатын ккезењ. Осылай болѓандыќтан ол ж‰йе ретінде бір баѓытта сипатталуы м‰мкін емес µйткені ж‰йеде эканомикалыќ зањдар иерархиясы ‰стемдік етеді олар бір-біріне баѓынышты болады. М±нда эканомикалыќ ќ±былыстыњ біреулері µмірге келіп, басќаларѓа ауысып отырады. Б±л процестер сырт ќараѓанда мемлекеттіњ жеке кєсіпкерлер шаруашылыѓына араласуы болып эканомикалы± шындыќты кµрсетеді. (Б±л табиѓи нєрсе)
Эканомика не себептер аралас болуы. Немен араласуда жєне б±л араласу ќайда апарады? Аралас эканомика неден басталып ќалыптасады? Єр бір зерттеуші µзі кµздегенін табады. Осы жаѓынан мына сµздердіњ жаны бар: Мынадай т‰сінікке ќарамай прблемалыќ ситуацияны баѓалаѓанда жєне теорияны тањдаѓанда ќ±нды пікірлер обьективті эканомикалыќ зерттеулерден аныќ бµлінуі тиіс.
Осыныњ негізінде батыс єлемінде корпорациялар д‰ниесінде ХХѓ ќазіргі индустриалды ќоѓам орнады. тиімділігінен байланысатын эканомикадаѓы бос орындарды басады. Нєтижесінде эканомика єлемінде ќоѓамныњ µндірістіњ тауарлы жєне ±жымдыќ т‰рлері араласуын т±йыќтайды. Эканомика д‰ниесін тек ќана жеке меншіктіден емес, тек жеке-дара нєрселерден емес сондыќтан ±жымдыќ меншіктен, мемлекеттік меншіктен т±рып олврдыњ т‰рлілігін ќосады.
Эканомикалыќ µмірде єр т‰рлері пайда болудыњ себебі мануфактуралыќ жєне ќоѓамныњ ењбек бµлісімен байланысты.
Нєтижесінде ќоѓамныњ µндіріс машинаѓа с‰йеніп µз бойында ќарама-ќарсы екі тенденцияны ќосады, µндіріс салаларыныњ оќшаулануы жєне µзара байланыстылыѓы. Тауарлы µндірістегі ±жымдыќ ќатынастарды немесе ±жымдыќ µндірістегі тауарлы ќатынастарды ќоѓамдыќ µндірістіњ бір т‰рінен екіншісіне ауысатын µтпелі жаѓдайын білдіреді. Ќоѓамдыќ µндірістіњ б±л µтпелі жаѓдайы нарыќтыќ ќатынас дамуыныњ жања сатысын-аралас эканомиканы кµрсетеді.
Тауарлы µндіріс аралас эканомика, µйткені м±нда ±жымдыќ µндіріс ќалыптасады, біреуініњ зањдылыќтары басќасына айналады. Аралас эканомиканыњ тауарлы µндіріс болуы ±жымдыќ µндіріс ќатынастарын ±рыќтануынан соњѓысыныњ даму дењгейі аралас эканомиканыњ ќалыптасу кезењдерін білдіреді. Аралас эканомика ќызметініњ ерекшелігі, тауарлы µндіріс зањдылыќтарына негізделген ±жымдыќ µндірістіњ зањдылыќтарыныњ єрекет сипатымен байланысты эканомикалыќ ќайшылыќтыр дамуыныњ табиѓи-тарихи процесі меншіктіњ т‰рлі формаларыныњ басын ќосады. Шаруашылыќты ж‰ргізудіњ бір тєсілі табиѓи жолмен басќасына ауысып отырады. Б±л процесс Ож. Гэлбрейттіњ мына ойында кµрніс тапќан:
Екі ж‰йе нарыќќа ауысты. Жоспарлаудыњ бір т‰рініњ конвергенцияѓа баѓыт ±станѓаны айќын байќалады. М±нда автор капитализм мен социализмді айтып отыр , біраќ ол, шындыќќа сєйкес келмейді. Б±л идеяѓа атап µтетін жай, ќайсыбір процестердіњ м±ндай ойѓа итерілмегені.
Аралас эканомиканы т‰рлі µндіріс єдістері арасындаѓы кедергі , ол мемлекеттіњ жеке кєсіпкерлер ісіне араласуынан болады деп ќарамау керек. Аралас эканомиканы кµп укладылыќпен тењестіруде ќате кµзќарас. Єр т‰рлі укладтор т‰рлі дамыѓан µндіріс єдістерінде болады. Айталыќ дамыѓан капитализмде феодалдыќ жер пайдалану ±саќ тауарлыќ шаруалардыњ ќалдыќтары болады, біраќ осыныњ себебінен капиталистік µндірістіњ капитализмді туѓызѓанымен бірдей керісінше емес.
Аралас эканомика формациялыќ емес деп ќарауда к‰мєнді. М±ндай кµзќарас µндіріспен ±штасады, оѓан маркстік формация ж‰йесінде орын берілмегені белгілі. Шын мєнінде б±л кµзќарас ќоѓамдыќ ќатынастарына сырт ќараушылыќтан шаѓады. Б±л ќ±былыс капитализмде емес социолизмде емес, соњѓысына капиталистік µндіріс ќатынастары енбейді, онда ол- информациялыќ ќ±былыс емес. М±ндай кµзќарас ќоѓамдыќ даму барысындаѓы процестерді кµрсете алмайды.
Ќазіргі ќоѓам дамуыныњ обьекбивтік процестерін талдау мынаны білдіреді: ќазіргі эканомиканыњ ќ±рылыс -аралас эканомиканы сипаттайды, ол б±рынѓыныњ ќойнауында туѓан ќоѓамдыќ шаруашылыќты ж‰ргізудіњ жања т‰рі: тек сыртќы кµрніс т‰рі тауарлы ±жымдыќ ќатынастардыњ бар екенін кµрсетті, сµйтіп экономист ѓалымдарды аралас эканомикма туралы айтуѓа мєжб‰р екені, содан кейін теория жасауѓа кірісті. Ќоѓамдыќ шаруашылыќты ж‰ргізудіњ екі т‰рі аралас эканомиканыњ тарихи алѓы шарттары еді. Сондыќтан аралас эканомика шын µмірдегі ќатынастардыњ бергі жаѓын емес ењ терењгі шын наќты ќатынастарды айќындайды.
Аралас эканомика µзініњ бойына мемелекет пен кєсіпкерлердіњ арасындаѓы ќатынастарды емес, эканомикалыќ укладтар арасындаѓы ќатынастарды емес, тіпті формациялар мен µндіріс єдістері арасындаѓы ќатынастарды емес, ол бір ќоѓамдыќ µндіріс т‰рініњ екіншісімен ауысу ќатынастарын жинаќтайды. Осыныњ салдарынан проблеманы т‰сінуден т‰рлі кµзќарастар, єр т‰рлі конценциялар болады. Олар аралас эканомиканыњ т‰рлі жаќтарын жєне оныњ мєндік белгілерін кµрсетеді. Осылай б±л кµзќарастыњ алдымен д±рыстыѓы жасалады. Сондыќтан єр бір эканомикалыќ ќ±былысты ќараѓанда, соныњ ішінде аралас эканомиканы да, олардыњ ќорыту дењгейін жєне модификациялану зањдылыќтарын дєл айыра білу керек. Онсыз шын танып білу болмайды, ол шаруашылыќ процестерін жетілдіру ±сыныстары біржаќты сипат алады.
Аралас эканомиканыњ "ќоѓамдыќ µтпелі тииі", м±нда жања метацивилизация мен жања µндіріс єдісі ќатар ж‰руі дейтін т‰сіндірулер мына с±раќќа жауап бермейді: М±ндай µтуге не иермелейді? Ќарасырѓан кµзќараста механикалыќ элемент басым. Ол мынадай тєсілдермен дєлелденеді болашаќ ќоѓамныњ ќ±рлысыныњ моделі жања элементтер шыњдалады.
Аралас ќоѓамда ешкімді, ештењені, ешќандай ќыстау ќинау шыњдау жоќ.М±нда эволюция табиѓи жолмен біреулердіњ жањадан б±рынѓыдан, ќоѓамдыќ µндіріс элементтерініњ ескертуімен пайда болып, ж‰ріп отырады. Оныњ µтпелілігі м±ндаѓы жања µндіріс єдісініњ жетілуінде, біраќ б±л µндіріс єдісініњ екіншісіне µту кезењі емес. М±ндаѓы процестер µте к‰рделі, µйткені жања зањдылыќтарды ќалыптастыру б±рынѓылардыњ модификациялануы мен жањаруы мєндік ќатынастардыњ µзгерген т‰рлері туралы, сµз болып отыр. Б±лар жµнінде µтеплі кезењде айтуѓа болмайды, µйткені ол б±рынѓы т‰рдегі порцестерді µзіне ќабылдамайды жєне адевкатты материалдыќ- техникалыќ база жасалѓан кезењге дейінгіні ќамтымайды.
Шаруашылыќты ж‰ргізудіњ жања т‰рініњ ќалыптасуын айтќанда мынаны атап µту керек, м±нда жањалыќ бєрі емес жањалыќ жоѓары дєрежелі, ол ќоѓамдыќ µндіріс т‰рініњ біреуін басќамен, µміріне келе жатќанымен жоќќа шыѓару тауарлары µндірісініњ ќалыптасуында µндірістіњ жања ±жымдыќ т‰рініњ келу процесін-аралас эканомика. Аралас эканомиканыњ µтпелі эканомикадан айырмашылыѓы мынады: соњѓысы формациялыќ даму дењгейі жєне жања µзгерісті ±йымдастыруда кµрсетеді.
Т‰рлі елдердіњ ќазіргі эканомикасын аралас эканомика деп сипаттауѓа болады. Біраќ АЌШ-њ немесе ФРГ-њ эканомикасын µтпелі деп айтуѓа болмайды. АЌШ-њ, ФРГ-њ эканомикасы µз бойында тауарлы жєне ±жымдыќ ќатынастардыњ зањдылыќтарын ±стайды, біраќ туып келе жатќан ќоѓамдыќ-эканомикалыќ ќ±рлысытыњ эканомикалыќ укладттары жоќ. Сондыќтан біз АЌШ-њ немесе ФРГ-њ ќазіргі эканомикасын µтпелі эканомика деп айта аламыз. Жања эканомикалыќ ж‰йеніњ алѓы шарттары жєне жања бір-бірінен µз бетінше дамитын ерекше эмбрион сияќты
Аралас эканомика шаруашылыќты ж‰ргізу ж‰йесі ретінде пайда болып, тек ќана ±жымныњ µндірісті дамытып ќоймайды ењ алдымен тауарлы ќатынастар ж‰йесін терењдетеді. Б±л шењберлердіњ ±лѓаюы- тауарлы ќатынастардыњ жер шарындаѓы кµптеген елдерді ќамтумен аныќ білінеді. Олар тауарлы µндіріс зањдылыќтарыныњ дамуынан, оныњ зањдары єрекетініњ к‰рделенуінен, элементтіњ жања т‰рлерінен кµрінеді жєне олар ±жымдыќ µндірістіњ тењ зањдылыќтары болып табылады.
Аралас эканомиканы бір µндіріс єдісімен екіншісімен ауысу µќбылысы ретінде ќарау б±лардыњ ±заќ µмір с‰руініњ ќ±пиясы неде дейтін с±раќ туѓызады жєне б±л с±раќќа жауап іздеу жалпы эканомикалыќ негіздерге єкеледі. Жалпы эканомикалыќ негіз абстркаты ±ѓымдар мен жалпы адамзаттыќ тєжірибе ретінде барлыќ µндіріс тєсілдерін т‰рлі эканомикалыќ єдістерге тєн жєне б±л ќырынан олар аралас эканомикалыќ белгілерін, ерекшеліктерін білдіре алмайды.
Зерделеп отырѓан ќ±былыстыњ белгілерін атау ќиын емес, µйткені оларды б±рынѓы ѓалым-экономистер µз т‰сінігімен аныќтады. Ѓылыми єдісте олар монополистік капитализмніњ немесе индустриалды, болмаса басќа бір конценциялыќ белгілі сипаттары ретінде кµрінеді. Осы алѓы шарттар аралас эканомика ±ѓымын аныќтайды жєне мынадай белгілерін атап µтуге болады.
Алдымен аралас эканомика ќоѓамдыќ µндірістегі тауарлы жєне ±жымдыќ µндірістіњ барлыѓын, оларѓа тєн зањдар зањдылыќтар мен ќатынастарды сипаттайды.
Аралас эканомика наќтылы эканомикалыќ шындыќтыњ ќ±н зањы мен жоспарлау зањыныњ єрекетін білдіреді. Олар туралы Дж. Гэльбрейт:Нарыќтыќ ќатынастар кейбір жоспарлау жолымен модификацияланып отыруы тиіс-деп жазды. Проблеманыњ осы жаѓына назар аударуды Ч. Макмиллан жаќтап Линбломныњ мына сµздерін келтіреді: Дєст‰рлі эканомикалыќ теорияныњ ењ ‰лкен ќасиеттерініњ бірі- бизнесшілдерді ќозѓаушы к‰ш ќызмет кµрсету мен тауарларды сату, ол нарыќтыќ эканомикадаѓы µндірісті дамытудаѓы бірден-бір м‰дде- сатып алу мен сату ќатынастары. М±ндай к‰мєнді ірге тасты µндіріс ж‰йелері ќызмет істей алады. Оныњ дамуы ‰шін мемлекеттік реттеуді енгізу керек. Жоспарлыќ пен ќ±нныњ модификацмяланѓан т‰рлері єлі де болса ±жымдыќ µндірістіњ эканомикасында классикалыќ тауар µндірістіњ жоќтыѓын білдіреді.
Ќ±былыстыњ бетінде аралас эканомиканыњ алѓашќы кµрнісі эканомикаѓа мемлекеттіњ араласуы. Араласу алдымен мемлекеттіњ эканомикалыќ ќызметініњ к‰шеюінен кµрінеді; б±ѓан с±ранысты ынталандыру, салыќты реттеу арќылы инвестицияны ынталандыру жылдамдату жєне т.б. шаралар кіреді. Аралас эканомикаѓа тєн белгілерініњ бірі-мемлекет пен бизнестіњ µзара байланысы. Біраќ м±нда басќа да кµптеген аралыќ буындар мен элементтер бар, ол єр т‰рлі µнеркєсіп, сауда, саяси топтардыњ м‰ддесін білдіріп, бірт±тас µзара байланысатын т‰рлері мен саяси лоббизм жолымен ќоѓамдыќ µндірістерді реттеуге ќатысады.
Аралас эканомиканыњ басты белгісі- мемлекеттік меншік. Айталыќ жеке сектордан ќолынан бєрі келе бермейді, б±л єсіресе темір жол транспортында, атом энергиясында, космостыќ техникада ерекше білінеді.
Ќазіргі µндірістіњ б±л салалары тек ‰лкен кµлемде аќша ќаржыларын талап етіп ќоймай сонымен ќатар ќоѓамдыќ барлыќ к‰ш-жігерін ќажет етеді. Олар µз кезегінде шаруашылыќтыњ басќа салаларына айтарлыќтай тиімді ыќпал жасайды.
Мемлекеттік меншіктіњ пайда болуы-тауар ќатарында сипатталады. Аралас эканомикаѓа меншіктіњ кµп т‰рлілігі тєн, м±нда жеке-дара жєне ±жымдыќ меншіктіњ т‰рі олардыњ негізі болып, басќа т‰рлерініњ пайда болуына єсер етеді.
Аралас эканомиканыњ мањызды бір белгісі-ќ±ндыќ жєне жоспарлылыќ т±тќалар арќылы реттеу оларды ќолдану басќарудыњ мемлекеттік жєне консультатция немесе єсерлеу сипатында болады. ¤неркєсіп органдарын сєйкестендіретін мемлекеттік жоспарлау принципі негізінде т±раќтандыру саясатына салыќ аќша жєне сауда ќ±ралдары эканомикалыќ белсенділікті реттеу ‰шін ќолданылады.
Жапония сипаттаѓан шаруалардан басќаларын да ж‰ргізеді. Олар: б‰кіл эканомика ‰шін ±заќ мерзімді индустриялыќ ќ±рлымын жан-жаќты жасап б±л ќ±рылымдар єлем эканомикасында єрекет ететін нарыќтыќ к‰штерін аныќтады. Жап-ныњ, мыс, индустриялыќ дамуы, жоѓары жєне пост-индустриялыќ жаѓдайына кµшуі аныѓыраќ болѓан сайын эканомикада жоспарлылыќта жоѓары болады. Єр т‰рлі мемлекеттік ќ±рлымдарда олар т‰рлі кµрністер табады.
Аралас эканомиканыњ мєнді бір сипатын микро-макро дењгейдегі эканомикалыќ процестерді ±йымдастырудыњ, басќалардан рµлініњ артыуы. ¦йымдастыру ќатынастары рµлініњ артыуы тек ќана техникалыќ себептепрмен емес, алдымен эканомикалыќ процестердіњ салдарынан болады.
Басќару жаѓынан алѓанда;-деп жазады Евенко Л.И мен Аверчев В.П- ењ бастысы республикалыќ єкімшілік баѓдарламасында мемлекеттік- монолистік капитализмніњ ќызмет ету механизмін т‰бірімн ќайта ќ±ру, єлсіреу жєне ќазіргі амеркандыќ эканомикаѓа тєн нарыќтыќ тетіктерді к‰шейту. Атап кµрсетілген момент макро дењгейдегі аралас эканомиканыњ біріњѓай реттеу механизміндегі біріктіргіш бастамасын білдіреді.
Ќарастырып аралас эканомиканыњ белгісініњ таѓы бір жаѓы-жекеленген кєсіпорындардыњ трест, концернге, диверсификацияланѓан фирмаларѓа ауысуы. Олар микро дењгейдегі ±йымдастырулар мен басќарудыњ ќызметін т‰бірімен µзгертеді. Ірі кєсіпорындардыњ кµлемі, олардыњ µндірістік т±тымды,траоспорттыќ жєне аќпарат м‰мкіндіктеріне ќарап µнім шыѓарады- бєрі баѓа белгілеуге с±ранысты ±сынысты баќылауѓа, нарыќтыќ берекетсіздігін жоюѓа жаѓдай жасайды еркін бєсеке дєуірлеріне тєн ќиындыќтарды жењуге кµмектеседі.
Сµйтіп, аралас эканомикада нарыќты баѓалау болады, ол ‰шін жарнама, маркетингтіњ, жоспарлаудыњ жєне т.б. орта жєне ±саќ фирмалардыњ тиімді ќызмет етуге ±йымдастырушылыќ шараларды енгізу ќажет. Осыѓан ќарамастан µндірілген µнім жоспар емес, нарыќтыќ с±раныс аныќталады.
Эканомикалыќ орталыќтыњ мемлекет, концерін ќызметі µскенге ќарамастан тек нарыќ ќана нені, ќанша ќайда, жєне ќалай µсіру керектігін кµрсетеді жєне б±л µнеркєсіп орнына жеке ќызмет кµрсетуге де ќатысады.
Жоѓарыда аталѓан белгілер аралас эканомиканы ќазіргі ќоѓамныњ индустриялдыќ даму дєуіріндегі эканомикалыќ ж‰йе сипаты, оѓан белгілі зањдылыќтар тєн. Ол зањдылыќтар тауарлы жєне ±жымдыќ µндірістіњ зањдылыќтарына баѓынады. Кµрсетілген т‰рлер ќазіргі ќоѓамѓа меншіктіњ ±жымдыќ жеке-дар т‰рлеріне тєн ерекшеліктерді мемлекеттік меншікпен ќатар етеді. М±ндаі ерекшеліктер µндірістік сауда жєне басќа кєсіпорындардыњ ќызметтеріне єсер етеді. Б±ларды ескермеу кењестік шаруашылыќ ж‰йесін к‰йзеліске єкеледі.Аталѓан зањдылыќтардыњ жалѓасуы, єсіресе кєсіпорын дењгейінде, катаклизмге соќтырады.

2.1.Аралас экономиканыњ ќалыптасу тегін ашатын шын ... жалғасы
Ұқсас жұмыстар
Аралас экономика мәні, маңызы
Аралас экономика жүйесі
Аралас экономика, оның мәні және ерекшеліктері
Аралас экономика жүйесі және оның басты ерекшеліктері
Аралас экономика туралы ұғымды түсіну, оның сипаттамалары мен белгілерін талдау және қазіргі Қазақстандағы аралас экономиканың ахуалы
Аралас экономика: қалыптасу негіздері және қызмет ету заңдылықтары
Дамыған елдердегi аралас экономика және сол туралы ғалымдарының iлiмдерi
Аралас туындылар
Экономика
Аралас сандық қондырғылар
Пәндер

Қазақ тілінде жазылған рефераттар, курстық жұмыстар, дипломдық жұмыстар бойынша біздің қор №1 болып табылады.

Байланыс

Qazaqstan
Phone: 777 614 50 20
WhatsApp: 777 614 50 20
Email: info@stud.kz
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь