Коммерциялық банктердің депозит операциялары

Кіріспе ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... .6
1 Коммерциялық банктердің қызметін жүзеге асыру кезінде депозит операцияларының теориялық аспектілері 8
1.1 Депозит . коммерциялық банктерде ресурстар базасын құрудағы негізгі көзі ретінде 8
1.2 Депозит операциясының класификациясы. 16
1.3 Банк қаржысын құру кезіндегі депозит саясатының рөлі. 16
2 Қазақстан Республикасындағы коммерциялық банктердің депозит операцияларының жағдайын талдау және бағалау 36
2.1 Екінші деңгейлі банктердегі депозиттік операцияларының жағдайын анықтау 36
2.2 «БТА» АҚ .ның депозиттік операцияларын талдау 45
2.3 Коммерциялық банктердегі депозиттерді кепілдендіру жүйесінің рөлі 55
3 Қазақстандағы коммерциялық банктердің ресурстарын кеғейту жолдарын дамыту 63
3.1 Депозиттік саясатты басқарудың шетелдік тәжірибесі 36
3.2 Депозиттік операцияларды жетілдіру жетілдіру 45
Қорытынды ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... 75
Қолданған әдебиеттер тізімі 82
        
        Кіріспе
Бүгінгі таңда елбасы жолдауда атап өткендей ... ... ... жиылдыру қажетт» екенін атап өтеді. Яғни сырты ... ... ... ... атап ... ... әртүрлі функциялар атқара отырып өзара және басқа да ... ... ... ... ... ... ... ақшалай-несиелік функциялары қоғамдық өндіріс процесіне
тікелей және кері байланысты бола отырып ашылады және де банктер ... банк ... ... ... ... ... ... таңда
коммерциялық банк өз тұтынушыларына екі жүзге дейін әртүрлі өнімдер мен
қызметтер ... ... ... ... ... ... ... өз тұтынушыларын сақтауға және барынша жағдайсыз
конъюнктура кезінде де пайдада болуына мүмкіндік береді.
Бір амалдың шығыны сол ... ... ... ... ... ... жабылады, нарықтық экономикадағы барлық елдерде ... ... ... негізгі амал буыны болуы жайдан жай ... ... ... ... шарттарына тез үйренуі ... ... ... ... ... ... ... қызметі экономиканың барлық ... ... ... ... ... ие болып отыр. Банктің міндеті үзіліссіз ақша
айналымы мен капитал айналымын қамтамасыз ету, ... ... пен ... ... және де ... ... қорына
жағдай жасау болып табылады. Қазіргі коммерциялық банктер қаржы делдалдары
рөлін атқара отырып, ақша ... сала ... және ... ... ... ... ету ... халық шаруашылығының маңызды функциясын
орындайды. Сала, сфера бойынша капиталдарды тарату және ... ... ... ... ... ... бойынша дамытуға мүмкіндік береді,
сонымен қатар экономиканың құрылымы жағынан ... ... ... Коммерциялық банктер кәсіпорындардың, мекемелердің, тұрғындардың,
басқа банктердің қаражаттарын ... ... ... ... ... ... ... сәйкесінше шот ашу мүмкіндігіне ие. Банктің өзіне тартқан
қаражаттары құрылымы ... ... ... ... түрі ... ... ... банк алған қаражаттар (депозиттер), өзіндік ұзақ
мерзімді міндеттілік шығару арқылы алынған қаражаттар (депозиттік және
жинақтау ... ... Банк ... ... ... ... болып ресурстік база құру саясаты ... ... ... ... ресурстік база құру активті амалдарға
қарағанда үнемі алғашқы және негізгі рөлді атқарды. Банктік ... ... ... ... ... ... де ... ұйымдастыруды
орындау кезінде жиналатыны белгілі. Осыған байланысты ресурс ... және ... ... ... ... оның ... ... мәселесі ерекше маңыздылыққа ие болып отыр. Біздің елімізде депозиттік
саясатты құру ... ... ... ... ... отырғанын айта
кету керек. Бұл банктік қызметтерге сұраныс жоғары ... және ... ... ... ... ... өсіп кетуіне байланысты. Осы
шарттардың барлығы тәуекелділік табиғатын өзгерте ... ... ... ... ... ... етті. Пайда нормасының төмендеуі мен
банкаралық несие, шұғыл валюталық ... ... ... табыстың
қалыптасқан көзінің жоғалуы коммерциялық банктердің ... ... ... ... ... ... тиімді ету және ... ... ... ... ... етіп ... зерттеудің мақсаты коммерциялық банктердің депозиттік
саясатының ... ... ... ... ... ... құру ... табылады.
Алға қойылған мақсат бойынша жұмыста төмендегідей міндеттер шешілген:
1) коммерциялық банк түсінігі беріліп, оның ... ... ... қарастырылды;
2) банктік ресурстар классифиациясы зерттелді;
3) коммерциялық банктің депозиттік амалдарына классификация беріліп,
олардың ерекшеліктері қарастырылды;
4) коммерциялық банк ... ... ... ... зерттеліп,
құрылу принциптері мен мәні, мақсаты мен міндеттері ашылды;
5) жеке және ... ... ... ... ... ... жүйенің
қызметіне талдау жасалды;
6) тұрақтылығын бекіту ... ... ... ... ... етудің перспективті бағыттары құрылды.
Жұмыста зерттеу объектілері болып ... ... ... ... ... ... ... – қатынастар алынды.
Зерттеу субъектісі ретінде екінші ... ... ... ... ... әдістемелік негізі ретінде қазақстандық және
шет елдік ... ... ... баспа
материалдары, заңдық – инструктивтік актілер және екінші деңгейлі банктер
жайлы ... ... ... ... үш ... және ... ... тізімінен құралған. Сонымен қатар дипломдық жұмыста 21 сурет,
23 кесте ... ... ... базасы басылым беттеріне шыққан Қазақстан
Республикасының Ұлттық Банкінің және статистика бойынша ... ... ... ... және ... ... ... ғылыми еңбектері, сонымен қатар «БТА Банк» АҚ – ... ... ... ... ... ... жүзеге асыру кезінде депозит
операцияларының орны мен ... ...... ... ... ... құрудағы негізгі
көзі ретінде
Нарықтық экономика жағдайында коммерциялық банктердің қызметі – бұл
барлық ... банк ... ... орын алады. Коммерциялық
банктер ақша нарығындағы әмбебап кәсіпорын ретінде қарастыруға болады.
Біздің ойымызша коммерциялық банктін ... ... ... ... ... ... және аккумуляциялау, яғни жинақтау және
сақтау (салымдар және депозит операциялары). .
Банк ресурстарын құру ... ... ... ... ... Банк ... құру үшін банк қаржылаыр қарастырылатын, содан
кейін актив бойынша пайдаланылатын коммерциялық банктің операциялары ... ... ... Ал банк ... ... ... олардың құрылған көздері есебінен, яғни пассивтермен анықталады.
Банк ... құру ... ... ... ... соған
орай ақша қаражаттарының бүкіл көздерін басқару ... ... ... банк ... ... ... бірі болып
саналады. Тұрақты ресурстық базасының болуы банктің ... ... ... ... ... ... ... операцияларды жүргізуі нәтижесінде банк
капиталы мен қатыстырылған қаржылардан тұратын банк ресурсы пайда болады
[3; ... ... ... ... 4 ... бар:
1) коммерциялық банктің бағалы қағаздарды біріншілік эмиссиялауы;
2) қорды ұлғайту үшін ... ... ... ... ... ... ... несие алу;
4) депозиттік операциялары.
Коммерциялық банктің бағалы қағаздарды ... ... ... ... ... үшін ... ... арқылы бірінші ірі топ,
яғни меншік ... ... ... ... ... алу және ... ... арқылы
тартылған несие қаражаттарының екінші тобы құрылады.
Сондықтан, банк ... ... ... іске ... үшін меншікті
және тартылған қаражаттардан құралады.
Қазақстан Республикасының екінші деңгейлі банктері әртүрлі қаржылық
ресурстарды ... Банк ... ... банк ... ... қаржы түрлерін көрсетуге болады:
1) меншік капиталы;
2) депозиттер;
3) банк аралық міндеттемелер.
Көптеген Қазақстандық ... үшін ... ... ... ... ... отыр. Бұл банктің қаржы базасының
түбегейлі өзгеруімен, әр қаржы құның өзгерумен және ... ... ... ... байланысты.
Меншік капиталы – бұл кез – келген банктің қаржы ресурстарының ... және ... ету ... ... ... қамтамасыз
етеді.
Банктің меншікті капиталына келесілер кіреді:
1) жарғылық капитал;
2) резервтік ... ... ... бір жыл ішіндегі бөлінбеген табыс.
Коммерциялық каптила ... ... ... ... мен рөлі
ерекше құрылымнан тұрады басқа қызмет түрлерімен айналысатын шаруашылық
субъектілерінен ерекше. ... ... ... ... қаржы
қажеттілікті меншік каптиталының ... 10% - ын ... ал ... 40 – 50% -ды алған. Меншік каптиталы банктін қызмет ету ... және ... ... ... ... ... ... әртүрлі ғалымдардың талқылау бойнша әр
түрлі.
Меншік капиталының негізгі қызметтері:
1) қорғау қызметі. Банк ... ... ... (88 ... ... ... қаржыландырылады. Сондықтан банктің
акционерлік ... және оған ... ... ... ... ... қорғау. Өзіндік
қаражаттарды қорғау функциясы банктің банкрот жариялауы болған
жағдайда компенсация ... ... бар ... ... Банк
капиталын қорғау функциясы тақырыбы біздің ... ... ... ... ... ... өте маңызды. Біздің
еліміз үшін өзіндік капиталдың бар болуы банк сенімділігін көрсету
шарты болып табылады.
2) оперативтік қызметі. ... ... ... бастау үшін жер,
мекеме, құралдар алу, сонымен қатар шығын болған ... ... ... ... ... ... ... қажет. Осы
мақсаттарға да өзіндік капитал қолданылады.
3) реттеушілік ... ... ... ... ... ... ... негізді қамтамасыз етуден басқа банктің
өзіндік қаражаттары реттеуші ... ... ... ... ... ... қоғам қызығушылық танытуына,
сонымен қатар мемлекеттік органдарға банк ... ... ... ... беретін заңдар мен тәртіптерді
қадағалауда да банктің өзіндік қаражаттары ... ... [4; ... сурет 1 – де республикамыздың жетекші банктерінің ... ... ... болды [5; 25].
Сурет 1. 2008 жылдың 1 қаңтарындағы республикамыздың жетекші
банктерінің меншік капиталының үлесі
Банк ашар алдында лицензия алар және ... ашу үшін ең ... сай ... ... ... ... болуы тиіс және қарыз және
инвестициялауға байланысты шек болуы тиіс, сонымен қатар ... ... ... алу ... ... ... тиіс.
Меншік каптитал бұл банктің қаржы ресурсы ретінде акционерлерге
төленетін дивиденттердің құны формасында көрсетіледі.
Меншік ... екі әдіс ... ... болады:
1) акционерлік капиталды ұлғайту арқылы;
2) банктін табысын ұлғайту арқылы.
Жарғылық капитал банктің ... ... ету үшін ... ... операцияларды іске асыру көзі болып табылады. жарғылық
капитал ең алдымен акцияларды сату арқылы немесе ... ... ... ... [6; ... ... «Қазақстан Республикасының банк және банк қызметі
туралы» 1995 жылғы бекіткен заңына ... ... ... ... ... акциялары ақшалай түрде төлеуге міндетті.
Жарғылық каптитал көлемін ұлғайту келесі жолман жүргізілуі мүмкін:
1) ... ... ... сонымен қатар банктің табысын
каптитализациялау арқылы;
2) акцияның комиссиондық құнын ұлғайту арқылы.
Қазақстан ... ... ... пайымдауы бойынша банк
секторындағы капитализациялау қазіргі кезде жеткіліксіз ... ... ... ... ... ... 2001 жылы 1 тамызда
меншік капиталының минималды мөлшері 2 ... деп ... ... ол 300 ... ғана құраған. Меншік капиталының ұлғайтылуы немен
байланысты болады? Бұл ... ... ... ... ... яғни ... осы кезде оңай құрыла ... ... ... ... жылы 1 ... ... Республикасының Ұлттық Банкінің
басқармасының бекіткен меншік капиталының минималды көлемі келесідей:
1) Ұлттық Банктің лицензиясы бар банк ... ... ... 1 ... ... және ... қалаларынан тыс орналасқан аудандардағы банктер
үшін 500 млн.тнңге;
3) бірінші филиалды ашу үшін 1 млрд.теңге;
4) келесі ... ашу үшін 300 ... ... ... – бұл банктің негізгі қызметін жүзеге асыру кезіндегі
тәуекелден пайда болатын шығындарды жабу үішн банк табысының бір ... ... ... ... деңгейін Қазақстан республикасының
Ұлттық Банкі бекітеді және ол жарғылық капиталдың 25% - ын құрауы тиіс ... ...... ... ... және резервтік
қорға аударымдарды жасағаннан кейінгі табыстар.
Коммерциялық банктің қаржы ресурстарының ішніде меншік капиталы 10 –
15% - дан көп емес ... ... және ... ... ... ... ... құрайды.
Банк ресурстарының құрылымында тартылған қаржылар ерекше орын алады
және ол ... ... іске ... ... ақша ... ... 85 – 90%-ын ... Банк тәжірибесінде барлық тартылған
қаражаттар аккумуляциялау әдісіне байланысты ... және ... ... ... ... ... ... депозиттік емес тартылған қаражаттар 20
– 25%-ды құрайды.
Көп таралған депозиттік емес қаржы көздеріне келесілер жатады:
1) банк аралық нарықтағы несиелер;
2) ... ... ... ... ... ... ... қаражаттардың ішінде негізгі бөлігін депозиттер құрайды.
Депозит – бұл ақашалай сома, яғни бір тұлғадан екінші тұлғаға алдын –
ала келісілген шарт ... ... және ... ... ... ... операция – бұл қайтарымдылық және сыйақы төлеу жағдайында
заңды және жеке тұлғалардан ақша ... ... ... жүзеге
асырылатын банктік операция.
Экономикалық мазмұны бойынша ... ... 4 ... ... ... депозиттер»;
2) «талап еткенге дейінгі депозиттер»;
3) «сақтық кассалары»;
4) ... ... ... ... ... депозиттер – бұл қайтарылатын мерзімі көрсетілген
депозиттер, яғни мерзмі шектелмеген, ... ... ... ... толық немесе жартылай қайтарылады. Талап еткенге дейінгі депозиттер
ағымдағы есеп айырысуларға ... ... ... ашу ... яғни банк ... көмегімен есеп айрысуға, төлемдер, ақаша
қаражаттырын алу үшін ыңғайлы болып ... Бұл ... ... ақша
қаражаттарын қолма – қол, чек, аударым және т.б. ... есеп ... ... ... [8; ... ... – бұл ... белгілі мерзімі көрсетілген
депозит.
Сақтық салымдары – бұл салымшыға сақтық (жинақ) кітапщаларын жазып беру
арқылы жүзеге асырылатын, жеке ... ... ... операциясының класификациясы
Коммерциялық банктің пассивтік амалдары банк байланысы ... ... ... Дәл ... ... ... және ... т.б. қолдану бағыттарын уақытынан бұрын қайндайда бір жоғары
мөлшерде ... ... ... ... ... ... бұл ... жеке тұлғалардың белгілі бір уақытқа салған салымдарын, сонымен бірге
тұтынушылардың есеп шоттарында қалған ... ... қор ... ... ... Салым (депозит) бұл белгілі бір шарттар
бойынша банкке анықталған ... ... ... ... берілген
ақшалай (ұлттық немесе шет елдік валюта түрінде, ... ... ... ... есеп ... қаражаттары.
Депозиттік амалдарды ұйымдастыру кейбір принциптерді сақтау арқылы
жүзеге асырылуы тиіс:
1) салымға ақша ... ... ... және де ... ... ... сай ... керек;
2) салымның кепілді болуы;
3) салушылардың барлық ... үшін ... ... ... қамтамасыз ету үшін салымдардың бірнеше ... ... банк үшін ... ... ... ... ынталандыру;
5) нарық конъектурасы өзгерген жағдайда салымдарды тарту ... ... ... ... ... ... ... және көлемін жетілдіру;
7) Қазақстан Республикасының күші бар заңын қатал сақтай отырып салымдар
бойынша амалдар жүргізу.
Депозиттік шоттар ... ... ... және де ... ... ... салым көздері, олардың мақсаты, табыс
деңгейі т.б. секілді критерийлер алынған. Дегенмен, көп ... ... ... категориясы және салымды алу түрі ұсынылады.
Депозиттік амалдар төмендегідей болып жіктеледі:
1) салушылар категориясына қарай:
- заңды тұлғалар депозиті (кәсіпорындар, ... ... жеке ... ... ... мазмұны бойынша:
- салушылар категориясын ескеру арқылы;
- алу түрлеріне қарай;
- сақталушы қаражаттарды қолдану ретіне қарай.
3) қаражаттарды алу ... ... ... депозиттер;
- талап қылуға дейінгі депозиттер (до востребования);
- тұрғындардың сақтау салымдары.
Алу түрлеріне ... ... ... ... етіп ... 2 суреттегідей көрсетуге болады [9; б. 25]. Батыс банктерінің
тәжірибесінде ... ... ... ... ... бөлінеді:
- «ыстық ақшалар» үлкен ықтималдылықпен алынуы ... ... ... ... ... ... ... өзінің мөлшерінен 25 - 30 пайыз шамасында алынуы мүмкін;
- тұрақты қаражаттар (негізгі депозиттер), алу ықтималдылығы ... ... ... ... ... ... ... жіктелуін толығырақ қарастырамыз.
Талап етуге дейінгі депозиттерден бастаймыз. Талап ... ... ... жағынан банкті алдын ала ескертусіз түрде кез- келген
уақытта қажет болуы мүмкін ... ... ... ... бір ... ... үшін ... ағымдағы шоттағы, есеп шоттағы,
бюджеттік шоттағы қаражаттар жатқызылады.
Талап қылуға дейінгі депозиттер өз негізі бойынша тұрақты емес, ... ... ... ... ... Сол себепті шот иелеріне
төмен пайыздар төленеді немесе ол мүлдем төленбейді. Бәсеке ... ... ... ... ... ... ... өзіне тартуға
және талап қылуға дейінгі депозит бойынша шот иелеріне қосымша ... ... және де ... ... ... ... ... арқылы салымдарды өсіруге тырысады. Талап қылуға дейінгі
депозиттертік пайыздар ... ... ... жаңа ... жыл басында
бір рет салушы есебіне ескеріледі [9; б. ... |3 айға ... ... |
| |3 – 6 ай ... ... |
| | ... ... |6 – 9 ай ... ... | ... ... |9 – 12 ай |
| |12 ... ... ... қылуға дейін |
|Ағымдағы шотта ... 2. ... банк ... ... ... ... талап қылғанға дейінгі депозиттік шоттың келесі түрде
сипаттауға болады:
- ешқандай шектеусіз кез – ... ... ... алу ... ақша ... ... шот ... айлық қатаң мөлшер түрінде шотты қолданғаны үшін
банкке комиссия төлейді;
- талап ... ... ... ... ... үшін банк ... емес
пайыз төлейді немесе мүлдем төлемейді;
- талап қылғанға дейінгі депозит ... ... ... ... ... ... өте жоғары нормалар аударады.
Талап қылғанға дейінгі шоттардағы қаражаттардың жоғары икемді болуына
байланысты қалдықтар тұрақты ... ... тез ... ... ... ... ... шоттардағы қаражаттардың жоғары ауыспалы болуына
қарамастан олардың ең төменгі құлдырамайтын ... ... және де ... ... қор ... ... ... бар болады.
Талап қылғанға дейінгі салымдар ең арзан қор болғандықтан осы салымдар
көмегімен банк ... ... ... ... ал есет ... ... ... бойынша тұтынушыларға қызмет көрсету шығындары өте ... ... ... талап қылғанға дейінгі депозиттер
қаражаттарды тарту құрылымында үлестің ең көп бөлігін алады. Бірақ, ... ... банк ... 30 -36 ... ... ең тиімді болып
саналады [10; б. 78].
Шұғыл салымдар тұрақты және банкке салушылар қаражаттарын ұзақ ... ... ... ... Шұғыл салымдар дегеніміз депозиттік
шоттарға алдын ала қатаң бекітілген мерзімге ... ... үшін ... ... Олар бойынша пайыз төлеу салымның көлемі мен ... ... ... ... ... иесі өз қаражатын тек бекітілген
мерзім аяқталғанда ғана ала алады, ... ... иесі өз ... ... алу құқығы да қарастырылған. Бірақ ... ... ... ... ... алуы төмендейді.
Шұғыл депозиттер мерзіміне қарай келесі түрде жіктеледі:
- 3 ай мерзімге дейінгі депозиттер;
- 3 ... 6 айға ... ... ... 6 айдан 9 айға дейінгі мерзімді депозиттер;
- 9 айдан 12 айға дейінгі мерзімді депозиттер;
- 12 айдан ... ... ... ... тұтынушы үшін артықшылығы сол пайыздық ... ал банк үшін ... - ... ... ... ... ... Шұғыл депозиттертік шоттардың тұтынушы үшін кемшілігі деп
өтімділіктің төмендігін атауға ... ал банк үшін ... деп ... ... пайыздық мөлшердің жоғары болуы соның нәтижесінде
маржаның төмендеуін көрсетеміз.
Шұғыл салымдардың екі түрі бар:
- ... ... ... ... алынуы туралы алдын – ала хабарлайтын шұғыл салымдар.
Шұғыл салымдар қаражаттарды банк құзырына келісім шарт ... ... ... ... ... ... ... ал белгіленген мерзім
аяқталғаннан кейін шұғыл салымды иесі кез – келген уақытта ала ... ... ... ... төленетін сый ақы ... ... ... ... ... және ... ... шартты орындауынан
тәуелді болады. Салым мерзімі ұзағырақ және сомасы үлкен болған сайын ... ... ... ... ... ... өз ... тиімді етіп
ұйымдастыруға талаптандырады да банкке ол қаражаттарды ... ... ... ... – ала ... ... салымдар салушы өз
қаражатын алатындығын банкке келісім шарт бойынша ерте ... ... ... 1 ... 3 айға ... 3 айдан 6 айға дейін, 6
айдан 12 айға дейін және 12 айдан ... ... ... ... ... ... мөлшерлеме анықталады.
Шұғыл салымдар бойынша пайыздық мөлшерді бекіту кезінде негізгі ... ... ... ... ... ... ... ұзағырақ болған
сайын пайыз мөлшері де жоғары ... ... ... ... тағы бір
ақпарат табыстың төлену жиілігі, төлем аралығы ұзақ болған ... ... ... ... ... ... пайыздарды төлеудің бірнеше әдістері
қолданылады.
Шұғыл депозиттерді тарту әдістеріне қарай банк ... ... ету ... ... банк ... ... ... талап қылуға дейінгі
депозиттердің аралық жағдайын жинақтаушы депозиттер алады. Олар ... ... орын ... оның ... ... ... алар орны ерекше.
Тұрғындардың жинақтаушы салымдары салымның мерзімі мен ... ... ... ... шұғыл;
- қосымша салымды шұғыл;
- шартты;
- ұсынушылыққа;
- ағымдағы шотқа және басқа.
Олар салу және алыну кезінде толық сомма немесе бөлігі бойынша ... да ... ... берілуі арқылы сендіріледі. Банктер
төлемдері кезекті еңбек ... ... ... және ... ... салымдар қабылдайды. Жинақтаушы салымдарға
жинақтау немесе ақшаны қандайда бір уақытқа ... ... ... жатады. Олардың жалпы сипаты жоғары табыстылық, мақсаттың бар
болуы, сақталынуы болмақ [11; б. ... ... банк үшін ... ... және кемшіліктері бар.
Банк үшін жинақтаушы салымдардың мәні сол олардың көмегімен тұрғындардың
қолданылмаған ... ... ... ... ... Ал ... болатын кемшілігіне келсек салымдар бойынша жоғары пайыздар төлеу және
де ол салымдарды саяси, ... ... ... ... ... өз ... шоттардан қаражаттардың тез алынып ... ... ... төндіреді.
Сертификаттарды депозиттік және жинақтаушы деп ... ... ... ... ... ... да ... бойынша
жіктеуге болады:
1) шығарылу әдісіне қарай;
- бір ретке шығару;
- сериялармен шығару;
2) безендіру ... ... ... ... иесі сертификат бойынша талап етуді өзге ... ... ... ... ұсынушыға бұл қызмет қарапайым түрде тапсыру
арқылы жүзеге асырылса, атаулық сертификаттар бойынша ... ... ... ... жазу ... орындалады.
Атаулық сертификаттардың иесі басқа адамдарға жазбаша түрде (цессия)
бере алады. ... ... ... ету ... жеткен кезде сертификат иесі
банкке өтінішпен бірге ... өтеу ... ... ... ... теориялық материалдарға талдау жасай келе
коммерциялық банктер үшін салымтар ең ... және ... ... ... бойынша тиімдісі болып табылатынын айтуға болады. Бұл элементтің
қордағы үлесінің артуы пайыздық шығындарды ... ... ... ... ... банк ... арттырады [12; б. 32].
Банктің өз тұтынушыларынан алған қаражаттары ағымды, депозиттік және
жинақтау шоттарыда жиналады. Осы ... ... ... ... қосылады
және де баланста бір көрсеткіште беріледі. Талдау ... ... ... ... мерзімдері бойынша топталады. Мұндай талдау
қаражаттардың банк құзырына қандай мерзімге ... білу үшін ... ... дейінгі салымдар үлесінің артуы банктің пайыздық шығындарын
төмендетеді және де ... ... ... пайда табуға мүмкіндік береді.
Алайда, бір жағдайды ескеру керек: бұл салымдар ең ... ... ... ... ... ... ... болуы банктің өтімділігін
төмендетуі мүмкін. Шұғыл депозиттер тартылатын қорлар арасындағы ... ... ... ... ... ... ... өсуі банк
тұрақтылығының артуына ықпал етеді және де банктің төлемге қабілетті болуын
қамтамасыз етіп, өтімділікті басқаруды тиімді етеді.
Тұтынушыдан ... ... ... ... ... мен банк арасында
депозиттік келісім шарт ...... Г ... ... ... – шарттарды өз еріктерінше құрайды. Әрбір салым түрі өз
алдына типтік сипатқа ие.
Келісім- шарт екеу ... ... да оның бірі ... ... ... ... немесе депозиттік (бұл іспен банкте қай бөлім
айналысатынына байланысты) бөлімінде ... ... ... оның ... ... ... шарт мерзімі аяқталғанда салушы алатын
пайыздық мөлшердің көлемі, ... ... мен ... ... мен ... келіміс шартты сақтаудағы екі жақтың жауапкершілігі,
сұрақтар туындағанда шеші реті айтылады.
Салымдарды қолма- қол ақшалай жүргізу мүмкіндігі тек жеке ... ... ... депозиттік шоттарға салым тек ақшаны аудару
арқылы жүзеге ... [13; б. ... жабу ... тұтынушы банкке салым туралы келісім – шартты ... ... ... тиіс. Бұл құжаттарды өз кезегінде банк жоюға
міндетті. Банк өз ... ... ... және ол ... жинақталған
пайыздық мөлшерге шығыс кассалық ордерін жасайды.
Депозиттік амалдарды басқару бойынша банктің негізгі мақсаттары деп
төмендегілерді ... ... ... тартылған және қарызға алынған қаражаттар арасынан банк үшін
пайда әкелмейтін түрлерге рұқсат ... тек ... ... қамтамасыз
ететін бөлікке ғана рұқсат беріледі;
- белсенді амалдарды дамыту және ... ... банк ... ... үшін ... ... ... іздеу;
- «арзан» қорларды тарту есебінен банктің пайда табуын қамтамасыз
ету.
Қазіргі кездегі экономикалық ... ... ... арқылы пассивті амалдар аумағындағы саясатты ауыстыруға
әкеліп отыр.
Банктер және басқа да қаржылық құрылымдар арасындағы жеке және ... ... ... ... ... ... қазіргі
кезде депозиттердің көптеген түрлері, олардың алуан түрлі бағалары және
бірнеше қызмет көрсету әдістері пайда ... ... ... ... ... қазіргі уақытта дамыған елдерде банктік салымдардың
отыздан аса түрі бар ... ... ... ... ерекшеліктері бар
болғандықтаг тұтынушы өз қызығушылығын қанағаттандыратын шарттар ... ... ... ... таңдай алады [14; б. 64].
Жоғарыда айтылған мәліметтер банк ... ... ... ... ... көзі ... көрсетеді. Бірақ, депозиттер секілді ... ... ... ... көздердің өзіндік кемшіліктері де ... Ең ... ... сол ... ... жұмсайтын материалдық және
ақшалай шығындары, кейбір аймақтарда ақша айналымының шектеулі болуы жайлы
айтылады. Дегенмен ... ... ... ... ... ... депозиттерді тартуға ықпал ететін қызмет түрлерінің
барлығын дамытуға әкеледі.
1.3 Банк қаржысын құру ... ... ... рөлі
Өз қызметіне қорларды тарту мақсатында коммерциялық банктің жарғыда
бекітілген барынша жоғары ... табу және ... ... сақтау
қажеттілігінің мақсаты мен ... ... ... ... ... стратегиясын дұрыс құруы маңызды шара.
Депозиттік саясат ең алдымен келесі ... ... ... ... жағынан мақсатының бар болуы;
- бәсекеге қабілетті;
- ішкі қарама- қайшылықтың ... ... ... бар ... деп ... қорды
қолдануының рентабельді болуын түсінеміз. Бұл мәселе жалпы түрде белсенді-
пассивті басқармада қарастырылуы тиіс. Жеке ... ... ... ... ... ... олармен байланысты болатын
кешіктірілулер, оның ішінде қорлық ... ... ... ... ... ... ... мен таза пайдасы назардан тыс қалдырылмауы керек.
Коммерциялық банктердің депозиттік саясатының мәнін ... ... ... ... мен суъектілері, ... ... ... ... ... саясаттың шекаралары деген
мәселелерді қарастыра кету ... ... ... депозиттік
саясатының субъектілері құрамына банк тұтынушылары, коммерциялық банктер
және мемлекеттік мекемелер енгізілген. Коммерциялық банктердің ... ... ... банк тартқан қаражаттар және банктің
қосымша қызметтері (кешенді қызмет ... ... 3 ... ... ... мен субъектілерінің жіктелуі жалпыланып
көрсетілген [15; б. ... 3. ... ... ... ... ... ... құрамы
Коммерциялық банктердің депозиттік саясатын құрудың негізінде 3 суретте
анық көрсетілген жалпы және арнайы ... бар [15; б. ... ... ... ... ... ... элементі ретінде
қарастыра келе депозиттік саясаттың негізгі мақсаты төменгі бағамен барынша
көп ... қор ... ... ... ... ... ... көпжақты депозиттік саясаты оны жүзеге
асыруды құру кезінде төмендегідей ... ... ... ... ... ... жүзеге асыру кезінде банктің ... ... ... ... ... жағдай жасауына ықпал етеді;
- банктік өтімділіктің қажетті деңгейіне қолдау жасау;
- депозиттік амалдар ... ... ... ... ... ... ... ету;
- депозиттік амалдар, соммалар және мерзімдер бойынша несие ... ... ... ... оған қоса ... ... ... шоттардағы бос қаражаттарды мейлінше азайту;
- икемді пайыздық саясат жүргізу;
- ... ... ... ... ... ... мақсатында
үздіксіз амалдар және құралдар іздестіру;
- банктік қызметтерді жетілдіру, тұтынушыларға көрсетілетін қызмет
сапасы мен мәдениетін арттыру.
Бұл мәселеге ... 4 ... ... ... ... ... ... депозит саясатын құру механизмін қарастыра кету ... [15; ... 4. ... банктің депозиттік саясатын құру сызбасы
Аталған механизмнің дұрыс жүзеге ... ... ... ... ... ... банк ... қойған мақсаттар мен міндеттердің
орындалуы көп ... ... ... ... аясында банктің өтімділігін анықтайтын маңызды ... оның ... ... ... ... баса ... ала ... айта
кету керек.
Тұрақтылық депозиттердің сапа критериі болып табылады. Депозиттердің
банк қорында ... ... ... көп ... ... ... ... болмақ. Депозиттердің тұрақты бөлігінің артуы банктің міндеттерін
жаңартатын өтімді активтерге деген ... ... [15; б. ... түрлерінің жағдайына талдау жасауға шетелдік зерттеушілер
жүргізген жұмыстар нәтижесі талап қылуға дейінгі депозиттердің ... ... ... ... бұл түрі ... мөлшер деңгейінен
тәуелсіз. Басқа банкке деген оның тәуелділігі көп жағдайда қызмет ету
жылдамдығы мен ... банк ... ... көрсетілетін
қызметтердің алуан түрлілігіне, банктің тұтынушыға мекені ... ... ... ... ... ... ... тағы да назар
аударатын болсақ шұғыл және жинақтау депозииттері аз тұрақтылыққа ие болады
екен. Олардың белгілі бір ... ... ... ... ... ... ... Сондықтан да депозиттік пайыз деңгейінің қандайда ... ... ... олар ... ... бекіткен өзгерістерге жақын
болады.
Қалыптасқан тәжірибелердің талдаулары кез келген ... ... ... құру ... және субъективті тұрғыдан туындайтын
мәселелермен байланысты болатын күрделі де көп ... ... ... ... ... мәселелерге жататындар:
- Қазақстандық коммерциялық банктердің қызмет көрсету ... ... ... қордың әлсіздігі;
- тұтынушылар қаражаттарын тартуға банк ... ... ... ... және орта ... деңгейі және сапасының жеткіліксіз
болуы;
- көптеген банктерде депозиттік ... ... ... ... болмауы;
- депозиттік процесті ұйымдастыру процесіндегі кемшіліктер: банкте
сәйкес бөлімшенің ... ... ... ... ... төмен деңгейде болуы; ұсынылатын депозиттік
қызметтер аясының шектеулі болуы және т.б.
Объективті факторлар арасынан төмендегілер ерекшеленеді:
- ... ... ... пен ... ... және ... ... әсер етуі;
- ақша нарығының күйіне әлемдік қаржы нарығы мен ... ... ... бәсекелестік;
- Қазақстаннның ақша және қаржы нарығының қалыпы.
Жоғарыда айтылған ақпараттарға байланысты ... ... ... ... пайыздық саясатымен өзара тікелей тығыз байланысты екенін
айта кету ... ... ... пайыз банкке қорлар тарту саласындағы ең
тиімді құрал. Мемлекеттік реттеулер ... ... ... ... ... ... мерзіміне қарай бекітілетін, ал қазіргі кезде
банктер Қазақстан Республикасының Ұлттық Банкінің есеп ... ... мен ... ... ... ... отыра бәсекеге қабілетті
пайыздық мөлшерлерді өздері орната алады. Депозиттік шоттардың кейбір жеке
түрлері бойынша ... ... ... ... ... шотты басқару
ерекшелігіне, көрсетілетін қызметтердің түрі мен ... ... ... ... ... ... [16; б. 15].
Қаржылық амалдардың барлық түрлері бойынша пайыздық мөлшерлер деңгейі
Қазақстан Республикасының Ұлттық Банкі бекіткен ... ... ... ... несиелер бойынша төленген пайыздық мөлшерлер
бірнеше негізгі белгілер бойынша ... ... ... ... ... мерзімін, төлену уақыты бойынша ... ... ... болатын тәуекелділік дәрежесінің
әртүрлілігін, ... ... ... мөлшердің ауысу мүмкіндігін ерекшелеп
айтуға болады.
Пайыздарды қосу төменде аталатын әдістердің бірі ... ... ... ... ... пайыздар;
- тұрақты пайыздық мөлшермен;
- ауыспалы пайыздық мөлшермен.
Қаражаттардың салымда болу уақытына тікелей ... ... ... ... мөлшер қолданылады. Табыс қосудың мұндай реті
қаражаттарды сақтау мерзімін ... және ... ... ... ... ... келе ... саясат коммерциялық банктің
депозиттік саясатын құрудың айырмайтын бөлігі екенін баса айту ... ... ... пайыздық саясаты сүйенетін бірнеше принциптердің орындалуына
әкеледі. Олардың арасынан ең алдымен пайыздарды сақталатын қаражаттардың
сақталу мерзімі мен ... ... ... ... ... ... ... принципін, салушылар қорын сақтау
және қорғау принципін ... ... ... ... және ... құру ... осы принциптердің барлығы үйлесімді болуы керек.
Депозиттік саясаттың қалыптасуы келесі үш кезеңде ... ... ... зерттеу кезеңі;
2) жоспарлау кезеңі.
Зерттеу кезеңінде банк клиенттердің қажеттіліктерін ... ... ... түрлері аса тартымды, қандай пайыздық мөлшерлемелерді
депозиттің қай ... ... ... ... ... жүзеге асырғанда
операцияларды жүргізү бойынша банк мүмкіндіктерін ескеру керек. Бұл ... банк ... ... мен ... жүзеге асырады, оған нарықтың
қоршаған ортасын және бұл нарықта ... орны ... ... ... Яғни ... географиялық орнын, клиенттерге ... ... ... қала ... ... жер, бәсекелестердің
болуын зерттеу және оларды депозиттік саясатты ... ... ... ... [17; 75].
Жоспарлау кезеңінде банк депозиттік операциялар бойынша пайданы бағалау
және талдау жүргізеді, мүмкін болатын ... ... ... ... кеңейтеді т.с.с.
Шешімдерді қабылдау және жүзеге асыру кезеңі – аса маңызды әрі жауапты
кезең, өйткені бұл кезеңде жоспарланған кезеңде депозиттер ... ... ... ... ... ... тарту процедурасы банк
персоналының клиенттермен ойдағыдай жұмысы: депозиттердің түрлері, мерзімі
және артықшылықтары бойынша анықтаушылық жұмысы маңызды рөл ... ... тағы ... ... жарнама және жарнамалық компанияның өндірісі
атқарады және соңғысы қаржылық ... аса ... ... үшін
активтер мен пассивтерді дұрыс әрі тиімді басқару және тартылатын құралдар
мен салынатын құралдар ... ... ... ... ... саясатқалыптасуындағы кезеңдер негізінде коммерциялық
банктерде ... ... ... ... ... ... ... нарық мәселелерін зерттеунегізінде
Қазақстан Республикасының коммерциялық банктерге енгізу үшін жасалған. Банк
«А» мысалында қарастырайық, бұл ... ... ... қолданылыста
бола алады. Стратегия негізгі үш кезеңдерде ... және ... ... ... Оны ... ... ... сурет 5-тен көруге болады
[18; 32].
Депозиттік ісметтер ... Банк ... ... әрі ... мәселе
болып Банк ісметтері нарығында Банк рөлін ... ... ... ... Банк қандай орынды алатынды анықтауға байланысты оған әрі қарай
қойылған ... ... ... Бұл ... ... бұрын банк
қарекет концепциясын жасап, өзін көрсету керек. Бәсекелестер, салымшылар
және банктің ... бұл ... ... қатысушылары болып
табылады. Яғни олардың көзқарастарын және ... ... ... үшін ... алу ... 5. ... ... және жүзеге асыру кезеңі
Депозиттерді тарту бойынша Банктің негізгі мақсаттары:
- халық пен кәсіпорындардан депозиттерді тарту;
- халыққа қызмет көрсету жүйесін жетілдіру;
- депозиттерді ... ... ... ... ... ... ... әріптестерге кәсіби білім
беру;
- банктік технологияларды жетілдіру және т.с.с..
- Банктегі негізгі мәселелер.
Кете 1. Депозиттік саясаттың ... ...... ... ... ... ... нарығында А банкінің рөлі. ... ... ... ... А ... негізгі мақсаттары. |
|3. А ... ... ... ... Депозиттік операциялар бойынша бар және мүмкін болатын тәуеклдердің ... ... ... ... және жеңа ... ... мүмкіндіктерін талдау. |
|6. А банкінің депозиттік портфелінің қалыптасуы. ... ... ... ... ... ... көріп отырғанымыздай депозиттік саясаттың қалыптасу
стратегиясы көрсетілген [18; ... ... ... ... бойынша кездесетін мәселелер.
Ішкі мәселелерге:
- депозиттік операциялар бойынша тәуеклдерге;
- кадр ... ... ... ... ... ... Сыртқы мәселелерге:
- депозиттік нарықта бәсекелестің жоғары болуы;
- шетел ... ... ... ... ... ... ... жеткіліксіздігі;
- халықтың әлеуметтік қорғануының жеткіліксіздігі.
Депозиттік операциялар бойынша бар және ... ... ... жаңа ... ... ... мен ... клиенттерді
талдау.
Банк жеке және заңды тұлғалар депозиттері нарығында қандай позицияларды
алатынын талдауы қажет. Азаматтардың салымдары өзінің экономикалық табиғаты
жағынан және банктің өзі мен ... ... ... ... ... ... рөлі ... біртекті емес.
Банктің депозиттік портфелінің қалыптасуы үшін банк үшін құралдарды
тартудың ... көзі ... ... ... ... олар ... сомасының үлкен бөлігін құрайды. Осыдан тыс банк қаржыландыру
көздерін ... ... ... ... ... ... ... [18; 37].
Коммерциялық банктің депозиттік саясатының құрамдас ...... ... ... өйткені депозиттік пайыз ресурстарды тартудың
тиімді құралы болып саналады. Депозиттер бойынша пайыздар ... ... ... ... ... ... пайыздық мөлшерлеменің ең
тараған түрлері LIBOR, PIBOR, NIBOR және MIBOR. Бұл ... ... ... ... пайыздық мөлшерлемелер. Ең көп қолданылатын
мөлшерлеме – LIBOR, өйткені ол халықаралық ... ... ... ... саралануы жүргізіледі, соның ішінде ... ... ... ... ... ... мақсатында
салымшылардың топтары бойынша ... ... ... ... банк өзіне алатын тәуекел дәрежесі мен
маркетинг стратегиясы және банк міндеттері ... рөл ... ... ... ... ... ... пайыздық төлемдер
деңгейін түсіреді, және керісінше көлемі ... ... ... ... ... тартуға мүдделі банктер клиенттерге пайыздың жоғары
мөлшерлемесін ұсынады, өйткені банк ... ... ... ... ... пен ... ... береді. Жинақтық пассивтерде мерзімдік депозиттердің ... – 60% ... ... ... Ұлттық Банк Басқармасының
1999жылы 20 қазанда бекітілген №293 ... сай ... мен ... ... ... және тіркелген бола алады.
Тіркелген сыйақы мөлшерлемелері келісімнің ... ... ... ... ... кез келген уақытында онда
қарастырылған шарттарына тәуелді өзгере алады.
Сыйақыны есептегенде ... ... ... әдістері
пайдаланылады.
1) қарапайым әдіс – ... ... ... ... ... ... ... есептеледі:
,
(1)
мұндағы: і – пайыздардың жылдық мөлшерлемесі,
р – депозит қалдығы,
n – пайыздар есептелетін кезеңдегі ... ... ... әдіс – ... ... тек қана ... ... сомасына
емес, сонымен қатароған қосылған табыстарға сыйақы есептеледі:
,
(2)
мұндағы: i- пайыздардың жылдық мөлшерлемесі;
n- айлардағы депозиттің ұзақтылығы;
p – ... ... ...... ... мерзіміндегі есептелген пайыздар
сомасы.
Коммерциялық банктердің пайыздық саясаты келесі негізгі ұстанымдарда
базаланады: белсеңді әрі икемді коммерциялық құралы ретінде сараланған ... ... ... мен ... ... пайдалану
арқасында нарықта бәсекеге қабілетті банктік қызметтер үшін және ... мен ... ... үшін ... ... б. 48].
2 Қазақстан Республикасындағы коммерциялық банктердің ... ... ... және ... ... деңгейлі банктердегі депозиттік операцияларының жағдайын
анықтау
Депозит нарығы экономиканың ... ... бірі ... ... ... ... ... арқылы банкке қаржылар тарту жүргізіледі.
Ол үшін әр ... ... ... ... ... ... ... жылы екінші деңдейлібанктер міндеттемелерінің жалпы сомасы 1 657,2
млн.теңгеге (68.6%-ке) өсті және есепті кезеңнің сонына 4 073,4 ... ... ... ... 168,7% - ке ... 273,0
млрд.теңгеге дейін өсімі банк міндеттемелеріінің ұлғаюына мейлінше ... ... ... ... операцияларының көлемі 72,2 млрд. теңгеден
163,5 млрд.теңгеге дейін ұлғайды. Оны төмендегі кестеде көрсетілген ... 2. Банк ... ... ... ... ... ... жиынтық |01.01.06 ... ... ... ... және| | |%бен ... | | | |
| ... ... % ... ... % -| |
| ... |- бен |теңге |бен | |
|1 |2 |3 |4 |5 |6 ... ... ... ... |62,2 |56,5 ... депозиттер |79,1 |3,3 |185,1 |4,5 |134,0 ... ... ... | | | | ... ... |5,4 |0,2 |3,1 |0,1 |-42,6 ... ... ... |19,2 |0,8 |26,5 |0,7 |38,0 ... ... | | | | | ... ... ... | | | | | ... жүзеге асырушы ұйымдар | | | | | ... ... ... ... | | | | | ... |343,9 |14,2 |576,8 |14,2 |67,7 ... қағаздармен «РЕПО» | | | | | ... |72,2 |3 |163,5 |4,0 |126,5 ... 2-нің ... | | | | | |
|1 |2 |3 |4 |5 |6 ... ... |99,3 |4,1 |184,7 |4,5 |86,0 ... ... бағалы | | | | | ... |101,6 |4,2 |273,0 |6,7 |168,7 ... ... |49,5 |2,1 |71,0 |1,7 |43,4 ... ... |27,5 |1,1 |56,8 |1,4 |106,5 ... ... ... |4 073,4 |100 |68,6 |
Яғни жоғарыдағы кестеде көріп отырғанымыздай банк ... ... ... және ... жыл арта ... ... ... көруге болады.
Ендігі кезекте Банк секторының жиынтық міндеттемелерінің динамикасы
және құрылымын төмендегі сурет 6-да көрсетілген [19; ... 6. Банк ... ... ... ... және
құрылымы.
2006 жыл ішінде клиенттердің салымдары 5 915,2 млрд.теңгеге немесе
56,9%-ке өсті жəне 2007 жылы 1 ... 2 523,0 ... ... 2005
жылдың басынан бастап жеке тұлғалардың ... ... ... ... өсті, талап ету салымдары бойынша 18,0%-ке қалдықтардың ұлғаюы
есебінен, мерзімді салымдары бойынша ... ... жəне ... ... ... (резидент еместерді қоса алғанда) банктердегі салымдары осы
айда 1,7% (2007 жылы 40%) ұлғайып, 1447,8 млрд. теңге ... 2008 ... ... ... құрылымындағы теңгедегі депозиттер 1,3%
(2007 жылы 31,0%) жоғарылап, 903,1 ... ... ал ... ... 2,3% (2008 жылы 58,1%) ... 544,7 ... теңге болды.
2008 жылғы желтоқсанда банктік емес заңды тұлғалардың теңгемен мерзімді
депозиттері бойынша орташа алынған сыйақы ставкасы ... ... ... жеке ... ... ... ... 11,5%-ға дейін өсті. 2007
жылғы желтоқсанда олар тиісінше 4,5% және 9,8% құрады.
Осыған байланысты екінші деңгейлі банктердің депозиттерін айта кететін
болсақ, 2008 ... 3 ... ... бойынша заңды тұлғалардың салымдары
– 62,2. жеке тұлғалардың салымдары 37,8. ұлттық валютадағы салымдар – ... Осы ... ... ... 3 – ... көресіз [19; 38].
Кесте 3. Екінші деңгейлі банктердің депозиттік базасының құрылымы, (
|  |2004 |2005 |2006 |1 ... тоқ. |3 тоқ. |
| | | | |2007 |2007 |2007 |
|1 |2 |3 |4 |5 |6 |7 ... ... ... |64,5 |66,9 |64,4 |63,3 |62,2 ... | | | | | | ... ... салымдарының |34,7 |35,5 |33,1 |35,6 |36,7 |37,8 ... | | | | | | ... ... ... |52,6 |40,6 |38,5 ... ... | | | ... ету бойынша салымдар |3,1 |2,8 |2,2 ... және ... ... |85,4 |84,8 |86,6 ... ... ақша ... |11,5 |12,4 |11,2 ... ақша қалдықтарын | | | ... ала ... | | | |
| ... ... ... |72,2 |92,1 |66,0 |
| ... ... ... ... |27,8 |7,9 |34,0 ... 4–те көріп отырғанымыздай жеке тұлғалардың салым түрлері бойынша
депозиттерінің құрылымы 2007 жылы сәуір айында талап ету ... ... % ды ... 2007 ... ... ... бұл көрсетікіш 20,2 – ге
төмендегенін көруге ... ал ... және ... салымдар 2007 жылы
сәуірде 85,4% - ... 2007 жылы ... ... 86,6% - ға ұлғайғанын сурет 6
–дан көруге. Жеке тұлғалардың салымдарының ... және ... ... ... ... үлес ... жыл ... артуда. Яғни жеке
тұлғалардың теңгеде салымдары 72,2 ... ... ... валютасындағы
салымдар 27,8 пайызды құраған. Яғни көріп отырғанымыздай ұлттық ... ... ... ... Сонымен қатар осы сипатталған мәліметтерді
төмендегі сурет – 8 дан көруге ... [19; б. ... ... ... ұзақ ... соншалықты банкке пайдалану
осы мерзімі аралығында ресурстарды тиімді етіп ... ... ... ... қатар осы жеке тұлғалардың мерзімді салымдарының ... ... ... ... ... 5 –те ... болады [19; 41].
Сурет 8. Жеке тұлғалардың салым ... ... ... ... 5. Жеке ... ... салымдарының салым мөлшері бойынша
құрылымы
|Салым мөлшері |01.04.2007 |01.07.2007 ... ... ... | | | ... | | | |
| ... ... ... |Салымда|Шоттар |
| ... ... ... ...... |
| | ... | ... | ... |
|1 |2 |3 |4 |5 |6 |7 ... мың ... |16,7 |89,3 |16,1 |88,8 |14,8 |88,5 ... | | | | | | ... мың ... 1|3,7 |3,2 |3,6 |3,4 |3,6 |3,6 ... ... ... | | | | | |
|1 млн. ... 3|11,7 |5,2 |10,8 |5,3 |10,5 |5,3 ... ... ... | | | | | |
|3 млн. ... 10|12,1 |1,6 |11,8 |1,8 |11,3 |1,8 ... ... ... | | | | | ... млн. ... |4,7 |0,3 |4,7 |0,3 |4,4 |0,3 ... млн. ... | | | | | | ... | | | | | | ... млн. ... |51,1 |0,5 |53,1 |0,5 |55,4 |0,5 ... | | | | | | ... |100,0 |100,0 |100,0 |100,0 |100,0 |100,0 ... ... ... салымдар мөлшері 700 мың теңгеге ... ... ... ... жылы 16,7% - ды ... ... бұл көрсеткіш 14,8 % - ға төмендігенін көруге болады. Сонымен қатар
салым мөлшерінің ең ... ... ... ... жеке ... ... ... жоғары салымдар сомасы 2007жылдың наурыз айында 51,1% ... осы ... ... ... 55,4 % - ға ... ... ... осы кестеде көрсетілген мәліметтерді диограмма түрінде
көрсететін болсақ, оны сурет – 9 дан ... ... [19; ... 9. Жеке ... ... ... салым мөлшері
бойынша құрылымы
Ендігі кезекте осы ... 9 – да ... ... ... ... ... шоттар санына келетін болсақ 2007 жылдың
наурыз айында шоттар 89,3 % - ды ... июль ... 88,8 % -ды, ал ... бұл ... 88,5 % - ға ... ... ... Бұл
төмендеулер айтарлықтай жоғары деңгейде болмағанымен салымдардың шоттар
бойынша қозғалғалып отыруын көріп оны бақылап отыруға ... ... ... ... ... ... мөлшерін
талдайтын болсақ оны төмендегі келесі кесте – 6 те көруге болады.
Кесте 6. ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... |
|1 |2 |3 |4 ... мың ... ... |132,6 |141,4 |135,24 ... мың ... 1 млн. теңгеге дейін |829,1 |824,4 |804,79 |
|1 млн. ... 3 млн. ... ... 600,70 |1 602,50 |1 593,78 |
|3 млн. ... 10 млн. ... ... |5 216,10 |5 175,80 |5 153,89 ... млн. теңгеден 15 млн. теңгеге |12 356,90 |12 104,90 |12 176,90 ... | | | ... млн. ... жоғары |79 695,40 |76 469,60 |85 995,15 ... ... ... ... ... |709,2 |779 |807,65 ... кестеде көріп отырғанымыздай мерзімді салымдардың орташа ... ... 700 мың ... ... ... ... жылы ... құраса, 01.07.2007 жылы ол 141,4 мың теңгеге ұлғайып, 01.10.2007
жылы ол 135,24 мың ... ... 15 ... ... сомадағы
салымдар 01.04.2007жылы 79 695,40 мың теңгені құраса, ... ... мың ... төмендеген ал, 01.10.2007 жылы яғни жыл соңында
85 995,15 мың теңгеге өскендігін ... ... ... атап ... ... ... ... амалдарының бірі
ол банкаралық нарықта банктер бір – ... ... ... ... ... ... үшін заемдер тарту болып табылады. осыған
байланысты мәліметтерді кесте – 7 дан көруге ... [19; ... 7. ... ... ... ... ... |Банктердің ... ... ... |
| |ЕДБ ... ... ... ... |
| |міндеттемелер|талаптарын|заемдардың ... ... ... ... |ың жиынтық|банктердің ЕДБ|банктердің |елердің |
| ... ... ... ... ... |гі ... |міндеттемелері|талаптарынд|ң ЕДБ |
| | | ... ... |ағы ... ... | | | | ... | | | | ... | | | | |і ... |
|1 |2 |3 |4 |5 |6 ... |18,5 |13,1 |76,3 |18,2 |47,9 ... |20,8 |11,1 |84,9 |14,3 |26,4 ... |18,5 |8,5 |87,2 |20,0 |42,0 ... |20,6 |8,3 |86,0 |19,9 |44,1 ... |20,3 |6,6 |88,0 |25,1 |38,3 ... |19,8 |7,0 |87,3 |24,6 |33,0 ... кестеде көріп отырғанымыздай, 01.01.2006 жылы банктердің екінші
деңгейлі банктердің алдындағы міндеттемелерінің жинтық міндеттемелері ... ды ... ... ... 20,8 % - ға ... ал ... жылы бұл
көсеткіш 19,8% - ға ... ... ... Ал ... ... банктерге талаптарының жиынтық активтердегі үлесіне тоқталатын
болсақ 01.01.2006 жылы 13,1% - ды ... ... жылы 8,3% - ... ал ... жылы бұл ... ... 7,0 % - ды ... бір
пайызға төмендеген. Осы көрсеткіштерді сонымен қатар төменде сурет – 10 да
көруге болады [19; б. ... ақша ... ... банкаралық депозиттердің жалпы
көлемі 2007 жылғы желтоқсанмен салыстырғанда 2008 ... ... ... баламасы 6073,5 млрд.теңгені құрады. Орналастырылған банкаралық
теңге депозиттерінің жалпы көлемі 29,2% төмендеп, 148,1 ... ... ... ... 2,4%) ... 10. Банкаралық қатынастарды дамыту динамикасы (пайызбен)
Бұл реттте орналастырылған  банкаралық теңге депозиттері ... ... ... ... ... 6,94%-дан  ... ... ... Банк ... деңгейдегі банктерден тартқан
депозиттердің көлемі қаңтарда 15,4% төмендеп, 37,9 ... ... ... депозиттері бойынша орташа алынған ... ... ... дейін төмендеді. Еуромен орналастырылған
депозиттердің көлемі өсті – ол 2007 жылғы желтоқсанмен салыстырғанда ... ... 74,3% ... 9,1 ... ... (орналастырылған  депозиттердің
жалпы көлемінің 26,4%) құрады. Еуромен орналастырылған депозиттер бойынша
орташа алынған сыйақы ставкасы 3,82%-дан ... ... ... ... орналастыру көлемі шамалы болды. ... ... ... ... ... үлесі жоғары ... отыр ... ... ... ... ... ... мінтеттемелеріндегі резидент еместер алдындағы
мінндеттемелерін келесі кесте – 8 де көруге болады [19; ... ... ... ... ... міндеттемелер 2003
жылы 279,2 млрд.теңгені құраса, 2004 жылы ол 570,9 –ды яғни ол ... ... екі ... ... ... борлады, 2005 жылы
міндеттемелер 989,6 млрд.теңгні құраған, 2006 жылы бұл 2 066,8 млрд.теңгені
құрап, 01.10.2007 жылы бұл ... 5 391,2 ... ... өскенін
көруге болады.
Кесте 8. Банктердің жиынтық міндеттемелеріндегі резидент еместер
алдындағы міндеттемелер,%
| Міндеттемелер түр.|2003 |2004 |2005 |2006 | |2008 |
| | | | | |2007 | ... ... |279,2 |570,9 |989,6 |2 ... |5 391, 2 ... | | | | | | ... | | | | | | ... теңге | | | | | | ... ... |1 010,4 |1 491,3|2 416,2|4 ... 6 |10129, 6 |
|міндеттемелері, | | | | | | ... ... | | | | | | ... ... |27,63 |38,28 |40,96 |50,73 |51,6 |53,2 ... | | | | | ... ... | | | | | | ... | | | | | | ... | | | | | | ... % | | | | | | ... ... ... ... ... болсақ 2003 жылы 27,6%
құраса, 2004 жылы – 38,2 %; 2005 жылы – 40,9%; 2006 жылы – 50,7 % - ... 2007 жылы ... ... ... міндеттемелер 53,2% - ға дейін
өскенін көруге болады. Яғни жылсайын міндеттемелердің айтарлықтай деңгейде
өсіп келе жатқанын көріп отырмыз.
Жалпы осы ... ... ... ... міндеттемелерінің
құрамын келесі кесте –9 де көруге болады [19; б. ... ... ... ... ... ... ... құрылымы бойынша айналысқа шығарылған бағалы қағаздар дың
үлесі 5,8% - ды, қосалқы борыштар – 1,7% - ды, ... - 12% - ды, ... – 31,8% - ... ... ... еншілес ұйымдардың салымдары
48,7% - ды құраған яғни бұлардың ішніде ең ең көп үлесті алып ... ... ... ... ... ... болып табылады.
Кесте 9. Банктердің резидент еместер алдындағы ... ... ... ... ... |5,8 ... ... |1,7 ... |12 ... |31,8 ... ... ... ... ... (SPV) |48,7 ... ... ... ... ... ... 11 ден көруге
болады.
Сурет 11 – де ... ... ... ... ... ... ... айтарлықтай жыл сайын өсіп келуде.
01.10.2007 жылы Банктердің резидент ... ... ... ... 31,8% - да, ал ... борыштары – 1,7% - ды, арнайы
мақсаттағы еңшілес ұйымдардың ... – 48,7% - ды ... ... [19; б. ... 11. 20008ж. банктердің резидент еместер алдындағы міндеттемелерінің
құрылымы (пайызбен)
Жеке ... ... ... ... ... сатваклары ұлттық
валютада 2004 жылы 3,8 ... 2007 жылы 7,7 ... деін ... Ал ... ... бойынша 2004 жылы ұттық валвтадағы
салымдардың пайыздық ставкасы 3,9 – ды ... 2006 жылы ол 1,8 ... ... ... ... ... 2007 жылы 6 пайызға дейін
ұлғайғандығы байқалуда. Сонымен қатар халықтың ... ... ... ... ... ... ... [19; б. 45].
Кесте 10. Халықтың екінші деңгейлі банктердегі салымдары, млн.теңге
| |2005 |2006 |2007 |2008 ... ... ... |447 974 |596 848 |1 034 157 |1 447 849 ... ... | | | | ... ету ... |77 004 |103 408 |163 191 |193 152 ... ... |9 362 |1 367 |2 894 |3 917 ... |361 610 |492 073 |868 072 |1 250 779 ... көріп отырғанымыздай халықтың екінші деңгейлі банктердегі
салымдары 2004 жылы 444 974 ... ... 2005 жылы ... өссе, 2006 жылы 1 034 157 млн.теңгеге, ал 2007 жылы 1 444 849
млн.теңгеге ... ... ... ... ... ... деңгейлі
банктердегі салым түрлерінің ішнде ең көп бөлікті құрайтыны ол ... яғни ол 2004 жылы 361 610 ... ... 2007 жылы 1 250 779
млн.теңгеге өскен [18; 23].
Қазіргі кездегі мемлкетіміздегі жетекші ... ... ... ... халықтың салымдарының жалпы сомасындағы Банктің
үлесін төмендегі сурет 12 – де ... [19; ... 12 – де ... ... ... ... ... сақтандыру жүйесіне кірген халықтың салымдарының ... ... ... ... ең бірінші орында Қазақстан Халық
Сурет 12. Еліміздегі жетекші банктердің салымдарын сақтандыру жүйесіне
кірген халықтың салымдарының жалпы сомасындағы ... ... 24,05 ... ... екінші орынды Казкоммерцбанкі 21,08 пайызды
иеленіп отыр, ал үшінші орнда Тұран Әлем Банкі 18,01 ... ... ... ... ... талдау жасай отырып
облысымыздың яғни, Қарағандының банктерінің салымшылар ... ... ... ... ... 11 – де ... 11. ... бойынша жеке және заңды ... ... ... ... ... | ... ету ... ... ... ... ... ... ... ... ... |
| | ... ... ... ... ... тұлғалар |70 363 |7 959 |483 |40 731 |21 190 ... ... |36 555 |17 3636 |7 150 |5 538 |6 231 ... көріп отырғанымыздай Қарағанды бойынша жеке тұлғалардың
салымдарының ... 70 363 ... ... ... тұлғалардың
салымдары барлық салымдардың 36 555 млн.теңгені құраған және ... ... ... жеке тұлғалардың мерзімді салымдар ұлттық
валютада 40 731 млн.теңгені ... ... ... 21 190 ... Ал заңды тұлғалар бойынша ұлттық валютадағы салым ... ... ... ... ... 6 231 ... құраған.
Өткен екі жыл бойынша Қарағанды облысының ... ... ... ... ... 2007 – ... ... өткен жыл басымен
салыстырғанда жеке тұлғалардың КZT – дегі ... ... ... төмендегенін атап өту ... ... ... ... банктер өздеріне қор тартудың қарапайым құралы ... ... ... ... ... өсуі қордың
жетіспеушілігін немесе қандайда бір экономикалық – ... ... ... ... төмендейтінін білдіреді. Депозиттер бойынша
мөлшерлердің төмендеуі ... ... ... ... Осылайша,
өткен 2 жыл ішінде тұрғындар ақшаларын үй жағдайында ұстамай депозиттерге
салады.
Кесте 12. 2008ж. ... ... ... ... ... ... банктердегі салымдары, млн.теңге
|Вклады |ОАО |ОАО |ОАО ... | ... |ОАО ... ... ... ... |Банк» АҚ |Каспийский»|
| ... ... | | | |
| ... | | | | |
| |
|1 |2 |3 |4 |5 |6 |
| |КZT |СКВ |KZT |
| ... |үлес.с|Млн.теңге |үлес.са|Млн.теңге |үлес.|
| | |ал | |л | |сал ... ... |227 896 |62,6 |329 008 |62,2 |470 575 |70,8 ... шоттар |120 564 |33,2 |178 816 |34 |168 160 |25,4 ... |15 352 |4,2 |20 368 |3,8 |25 262 |3,8 ... және | | | | | | ... | | | | | ... | | | | | | ... |363 812 |100 |528 192 |100 |663 997 |100 ... барлығы | | | | | | ... «БТА ... ... ... ... ... жылы ... салымдар 62,6 пайызға артып 227 896 млн.теңге жетсе, 2006
жылы шұғыл салымдар 329 008 ... ... ... ... 2007 жылы бұл
көрсеткіш 70,8 пайызға артып 470 575 млн.теңгені құраған яғни 2005 ... ... ... ... ... ... көлемі екі есеге өскенін
көруге болады. Ең алдымен банктің тұрғындар арасында үлкен ... ... айту ... Жеке ... ... саны ... өткен сайын
жоғары жылдамдықпен артып келеді. . ... және ... ... ... ие ... тұтынушылар санының артуына үлкен ықпалын тигізді.
Банк бойынша 2007 жылғы барлық салымдарының ішінен шұғыл ... ... ... ал ... шоттар 25,4 паызды құрап, шартты салымдар ... ... ... байланысты мәліметтерді төмендегі сурет – 14 ... ... [21; ... 14. 2005-2007жж. «БТА Банк» АҚ – ның ... ... ... ... әр жыл ... ... ... отырғандығын
сурет – 14 тен байқауға болады. Мұнда көсрсетліп отығандай 2005 жылы ... 227 896 ... ... 2007 жылы 470 573 млн. ... ... ... ... бойынша 2005 жылы 15 352 млн. теңгені құраса, 2007
жылы 25 262 млн. теңгеге өскенін көруге ... ... ...... және сол ... ... ... ғана салым бойынша пайыздық мөлшер пайда әкеліп инфляцияны шамалап
болса да жаппақ. 2006 және ... «БТА ... ... ... ... ... ... депозиттерін ашу арқылы табысты тұтынушылар алды
деуге болады. «БТА Банкінің» салымдарын табыстылық ... ... ... депозиттердің сұранысқа ие болуына себеп көруге болады. (Кесте
2). Ондай салымның ашылуынан ... ... ... ... ... ... ... пайыздық мөлшерлеме төмендетілгеніне қарамастан
жыл басында бекітілген пайыздық мөлшерлеме төленеді. Екінші жағынан ... жыл ... ... ... өскен болса салымшылардың еш жоғалтусыз-ақ
кез келген уақытта өз қорын бөліктей алып жаңа ... жаңа ... ... ... ашу ... ... Банкі» бойынша кленттердің салымдарының мерзімі бойынша сыйақы
ставкасын келесі кестеде көрсетілген [21; 16].
Кесте 15. «БТА Банкі» бойынша ... ... ... ... ставкасы
| |2006ж |2007ж |
| ... ... ... ... |
| |% ... ... |
| ... ... ... |үлес.салм |
|Шұғыл салымдар: | | | | ... ... 267 |15,6 |143 632 |21 ... ... |179 956 |34,0 |236 723 |36 |
|1 |2 |3 |4 |5 ... ... |66 785 |12,6 |90 220 |15,6 ... шоттар: | | | | ... ... 187 |24,4 |121 032 |18,2 ... ... |27 774 |5,2 |30 360 |4,6 ... ұйымдар |21 855 |4,0 |16 768 |2,5 ... және ... | | | | ... ... | | | | ... | | | | ... ... 448 |1,4 |8 916 |1,3 ... тұлғалар |12 895 |2,4 |16 181 |2,4 ... ... |25 |0,004 |165 |0,02 ... ... |528 192 |100 |663 997 |100 ... | | | | ... ... ... ... 66 785 млн.теңге яғни ол
12,6 пайызды құраса 2007 жылы бұл көрсеткіш 90 220 млн.теңгеге өсіп, 15,6
пайызға дейін өскенін көруге ... ... ... ... ... ... 2006
жылы 129 187 млн. теңгені құраса, 2007 жылы ол 121 032 млн.теңгені яғни
18,2 пайызды ... яғни ... ... ... ... ... ... Банкі» бойынша тұтынушылардын ағымдағы ... ... ... ... ... ... ... табу тиімді.
Экономика саларалы бойынша тұтынушылар шоттарын талдауы келесі кестеде
көрсетілген [21; ... 17. ... «БТА ... ... ... ... шоттары
|Салымшылар |2006ж |2007ж |
| ... |% ... |% ... тұлға |220 625 |41,8 |283 264 |42,7 ... және газ ... |104 940 |19,9 |99 171 |14,9 ... ... |19 034 |3,6 |58 049 |8,7 ... ... |34 631 |6,5 |44 093 |6,7 ... |35 179 |6,7 |35 864 |5,4 ... ... ... |11 508 |2,2 |27 390 |4,1 ... |4 013 |0,8 |8 714 |1,3 ... ... ... |4 463 |0,8 |7 829 |1,1 ... беру |5 354 |1,0 |7 424 |1,1 ... ... |19 708 |3,7 |6 502 |1,0 ... және ... ... |2 573 |0,5 |6 065 |1,0 ... ... |4 737 |0,9 |5 336 |0,9 ... ... |3 456 |0,6 |4 617 |0,7 ... ... |3 508 |0,7 |4 479 |0,7 ... ... |18 439 |3,5 |3 180 |0,5 ... ... индустриясы |1 011 |0,2 |2 288 |0,3 ... ... |3 137 |0,6 |2 217 |0,3 ... ... |737 |0,1 |1 573 |0,2 ...... және тері өндірісі |1 175 |0,2 |1 551 |0,2 ... ... |- |- |1 240 |0,2 ... үй ... |548 |0,1 |926 |0,1 ... |29 416 |5,6 |52 225 |7,9 ... |528 192 |100 |663 997 |100 ... ... ... ... 2006 жылы ... тұтынушылар
шоттарының үлесінің ең көп бөлігін жеке тұлғалардың шоттары алып отыр яғни
ол 220 625 млн.теңге немесе 41,8 ... ... 2007 жылы жеке ... ... 283 264 ... құраған немесе 42,7 пайызды
құрады.
Ал мұнай және газ өндіру салалары бойынша 2006 жылы ... ... 104 940 ... яғни 19,9 ... ... 2007 ... көрсеткіш 99 171 млн.теңгені құраған яғни 14,9 пайызға төмендегенін
көруге болады.
Жалпы бұл ... ... ... ... алып ... және ол
оң көрсеткіш болып табылады..
Несие мекемелерінен алған қаржылары келесі кестеде көрсетілген.
Кесте 18. ... «БТА ... ... да ... мекемелерінен
алған қаржылары, млн.теңге
|Мекеме атауы |2006ж |2007ж ... ... ... ... алған |268 001 |423 327 ... | | ... ... ... |202 535 |239 032 ... ... және ... мекемелерінен |73 642 |49 299 ... ... | | ... ... |25 510 |24 702 ... да ... және ... ... |16841 |18 796 |
|несиелері | | ... ... ... ... |3 376 |12 322 ... ... салымдары | | ... ... ... |11 815 |9 849 ... ... Компаниясынан алынған | - |6 649 ... | | ... ... ... ... |2 427 |7 260 ... ... |20 999 |1 706 ... ... ... ... |625 146 |792 942 ... ... «БТА ... басқа несие мекемелерінен алған
барлық қаржыларының көлемі 2006 жылы 625 146 млн.теңгені құраса, 2007 жылы
792 942 ... ... ... ... кететін болсақ 2006 жылы
алған синдикатталған банктік несиелері 202 535 млн. теңгені ... ... 239 032 ... ... ал Қазақстандық бакнтерден және қаржы
мекемелерінен ... ... 2006 жылы – 73 642 ... ... ... ол 49 299 млн.теңгені құраған яғни үстіміздегі жылмен салыстырғанда
төмендегенін ... ... 2006 жылы ... да ... және ... несиелері 16 841 млн.теңгені құраса, 2007 жылы 18 796 млн.
теңгеге ұлғайғанын көруге болады. Қазақстандық банктердің пайыз ... жылы 2 427 млн. ... ... 2007 жылы 7 260 млн. ... ... ... ... депозиттерінің 2004-2007 жылдар
мезгіліндегі үлесі 15 ... ... ... 15. ... АҚ «БТА ... да міндеттемелері арқасында
төмендеді.
01.01.07 ж. жағдайына банк міндеттемелеріндегі 12,5% ... ... ... ... қарызды құрайды. Банктің бұл қарызы
құрылымында көп ... (41,5%) ... ... ... АБР) ... ЕБРР және АБР ... ... ... сыйақы
мөлшерлемелері жылдық 5% -тен 10.53%- ке ... ... өтеу ... әр түрлі және 2008 жылдың сәуірі мен 2012
жылдың ... ... ... 2004- 2007 ж.ж. ... ... несиелерінің өсуі байқалады яғни оны сурет 16 дан көруге ... ... 16 да ... 2006 жылы банк 6,7 ... тг. ... өтеді, ол банк міндеттемелерінің, сонымен ... ... ... ... әсер ... ... ... ҚРҰБ мен
Үкімет алдында да ... бар, ол ... 8,6 ... тг ... ... 2004- 2006 жыл ... 12,3 есе ... Банктің
ҚРҰБ мен Үкімет алдындағы қарызы 2004- 2006 жыл ... ... 6 - ... ... 16. ... ... » ... банктер алдындағы несиелік
қарызының динамикасы
Кесте 19. 2004-2007жж. «БТА ... ҚРҰБ және ... ... ... ... ... ... %-да |
| | | | ... ... |766 |2433 |8636 |355 ... ҚРҰБ және Үкімет алдындағы қарызы өсуінің динамикасы
суретте 17-де ... 17 –де ... ... ... көп ...... алдындағы
қарыз – 81%, олардың процентсіз қарызы - 0,4%; ... ... ... алумен байланысты қарыз 66% , АҚШ ... және ... ... ... ... 6,1%, ... және ... алумен байланысты қарыз 8,5%. Қарыздың
қалған ... – ҚРҰБ ... ... ҚРҰБ алдындағы қарыздың сыйақы
мөлшерлемесі 8,41%- ке тең.
Сурет 17. ... ... өсу ... «БТА ... ... борыштық бағалы қағаздар (орта мерзімдік
және ұзақ мерзімдік ... ... 25,2 ... тг ... бар, ол алдынғы жылдың сәйкес ... ... ... ... 11,5% мөлшерлеме және 2004 жылы өтеу мерзіміне
ие, ұзақ ... ... – 12% және өтеу ... 2009 ... ... ... 01.01.03 жылы 7,5 млрд. тг құрады.
2000 -2002 жылдар периодында ... ... ... ... өсуі байқалды
Кесте 20 . 2003 -2006 ... ... АҚ «БТА ... ... ... ... млрд. тг
|01.01.03 |01.01.04 ... ... ... |
| | | | ... ... |79,2 |157,3 |225 |143 ... пассивтік операцияларының өсуі ... ... оның ... ... ... банк ... өсуі ... дәлелдейді [21; 15].
2.3 Коммерциялық банктердегі депозиттерді кепілдендіру жүйесінің рөлі
Қазіргі кезде II деңгейлі банктердің ... ... құру ... ... ... ... ... және жеке тұлғалардың қаражаттарын тарту,
депозиттік шоттар бойынша амалдар орындау банк үшін ... ... ... табылады. Сонымен қатар банктердің жойылуы салымшылардың өз
ақшаларын жоғалтуына ... ... ... ... ... ... депозитті сақтандыру механизмі арқылы қамтамасыз етуге болады.
Банктер халықаралық тәжірибеден қабылданған стандарт ... ... ... ... Бұл ... ішкі ... ... саясатын
жүргізуге мүмкіндік береді, себебі барлық кіріс – шығыс ... ... ... ... қатысымен өтеді.
Кез – келген нарықтық экономикада банктік жүйе негізгі ... ... ... ... ... депозиттерді орта және ұзақ мерзімдік несиелерге
айналдыра отырып инвесторлар мен қорларды ұстаушылар арасындағы
дәнекерлеуші ... ... ... ақшалар және депозиттер негізінде несиелік ақшалар
құрылады, яғни осы әдіс ... ... ақша ... ... ... және несиелік саясаттары экономикадағы ақша
ұсынысына әсер етеді;
4) орталық банк орнатқан шектеулер бойынша қызмет ете ... ... ... ... ... көмегін тигізеді.
Банктер тұтынушылар алдында жоғарыда аталған функцияларына ... ... ... ... ақшаға аудару секілді міндеттерін
атқара алады. Сонымен ... ... өз ... кей бөлігін кез- келген
уақытта салымшылардың ... ... ... жабу керек болатын
жағдайлар үшін қолма қол ақша түрінде ұстайды.
17 ... ... 1994 жыл мен 2004 ... ... ... көлемі
1261,3 млн. тенгеге артып 1270,8 млрд, тенгені құраған. ... ... ... ... өсу ... ... ... көлемінің
артуымен түсіндіріледі, және де тұрғындардың банктерге деген сенімі
біртіндеп артып, ... ... және 1996 ... ... ... ең көп артқан аралығы,
сәйкесінше 123 пайыз және 244 пайыз. 1997 жылы бұл көрсеткіш төмендеп ... ... ... ал 1998 жылы бұл ... ... 0,5 ке дейін
теріске шыққан. Осы кезде ... ... ... ... ... ... ... 21. Қазақстан Республикасы бойынша абсолюттік көрсетімдегі
банктік депозиттер жинағының өзгеру динамикасы, млрд.тенге
| |1995 |1996 |1997 |
| |жыл |жыл |жыл |
|1 |2 |3 |4 ... ... ... | ... ең |
| ... ... көлемі |сенімді ... |
| ... ... банктердің |банкті таңдау |
| ... ... ... ... ... |
| ... ... ... ... |
| ... ... ... |банктердің өз |
| ... ... ... ... ... |
| ... заңды |яғни банкаралық |құнына енгізетін |
| ... ... ... ... |
| ... ... ... ... |
| | ... | ... |Ұсақ салымшылар |Ірі депозит |Ірі ... |
| ... ... ... ... ... |
| ... ... ... ... қиын (ең аз |
| ... ... |отыра негізінен ... ... ... |
| ... ... ... |
| | ... ... |
| | | ... |
| | | ... ... |
| | | ... шешу |
| | | ... ... ... ... ... ... |
| ... |сақтандыру |сақтандыру |
| ... ... ... ... ... |
| ... ... ... |
| ... ... ... |
| ... болып |жоғары дәрежесі ол |қорының |
| ... ... ... ... |
| ... |басқару ... ... |
| ... ... ... ... ... |
| | ... ... ... 23-тің соңы |
|1 |2 |3 |4 ... ... ... ... ... ... |нормативтер және ... ... ... ... ... да ... қорына |мәліметтер |
|бойынша бөлшектеу|қызметінің |ауыстырылған ... ... ... мен|сомадан және банк |баланстарды жинау |
| ... ... ... өңдеу |
| ... ... ... |
| ... әр ... ... |жоқтығынан тәуелді|
| ... үшін ... ... ... ... |
| ... ... |тәуекелділікті |
| ... ... ... |бағалаудағы |
| ... | ... ... жасай келе тек біздің өмір сүру деңгейіміздің артуы мен
жүргізіліп отырған ... ... ... бағыттары банктерге
және де билікке деген тұрғындардың ... ... ... өте ... ... ... ... коммерциялық банктердің депозиттік саясатының жетілдірілуі
3.1 Депозиттік саясатты басқарудың шетелдік тәжірибесінде
Қазіргі заманғы банктерде кездесетін проблемалардың бірі ... ... база ... ... ... ... банктің
ликвидті мен төлем қабілеттілігіне тікелей әсер етеді. Коммерциялық банк
қызметінің масштабы, ... ... ... ... нарықтағы түрлі
ресурстармен ... ... ... ... ресурстардың
көлеміне байланысты болады. Осыдан банктар арысында ресурстарды өзіне ... ... ... базаны біріктіру өзімен бірге жаңа клиенттерді тартады, бірақ
ол ресурстардың қайнар көздерінің құрылымын өзгертуді ... ... ... мен пассивтер басқаруының құрылған
бөлімдері болып келеді. ... ... ... ... ... ... ... байланысты ресурстардың жетіспеуі белгілі бір
клиенттердің тығыз байланысына әкеледі. Егер бұл клиенттердің аз ... ... ... өте жоғары болады. Сондықтан банктердің ресурс
базасының тұрақтылығы үшін өлшенген депозиттік саясат керек, оның ... ... ... ... ол ақша ... ... ... және активтің мерзімімен,көлемімен және ... ... ... ... ... ... кеңейту барысында өзінің
депозиттік саясатын міндетті түрде жоққа шығару керек. Осымен байланысты
пайда ... ... ... ... ... ... ... жолымен
депозиттік кәрзенкенің өсуіне айналуы керек,әсіресі олар ... ... ... және ... ... үшін ... ... кірістеріне бағытталуы керек . Коммерциалық банктің депозиттік
саясатының негіз ету құралдары төмендегі суретте көрсетілген [25; 1-2]
Депозиттік ... ... ... ... және жас ... ... – жұмыскелер мен зейнеткерлер,бойжеткендер және орта
жастағы адамдар, ... ... аз ... ... ... және
жоғары табыс алатын адамдарға есептелуі керек [26; 28].
Сурет 18. Депозиттік саясат ... ... ... ... жалпы принциптері деп макроэкономикалық деңгейде
өткізілетін Қазақстан Республикасының Ұлттық Банкінің мемлекеттік ақша-
несиелік ... және де ... ... ... банк ... ... ... принциптерді аламыз.. Кешенді ыңғайлылық
банктің стратегиялық дамуы ... ... ... ... ... беріледі және де банктің сол кезеңіндегі тиімдірек
әдістерін қарастыру, оны жүзеге асыру ... де ... ... ... ... саясатын құру принциптері төмендегі сурет
19-да ... [27; ... ... өзіндік пинциптеріне банктің тиімді деңгейін
қамтамасыз ету принциптері, депозиттік ... ... ... ... ... ... ... банк уақытша бос ... ... ... ... ете отырып, өзі қызмет етіп отырған
нарық өзгерістерін ескере келе банк есебіне пайда табуды көздейді.
Қазіргі банктік тәжірибеде салымдардың, ... және ... ... шоттарының әр түрлері кездеседі. Бұл банктердің жоғарғы
бәсекелестік ... банк ... ... ... ... сүранысын
қанағаттандыруға және олардың қаражаттары мен уақытша бос қаражаттарын
банктік ... ... ... ... жасайды.
Сурет 19. Коммерциялық банктің депозиттік саясатын құру ... ... ... ... ... ... депозиттерге мыналар
жатады :
- мемлекеттік акционерлік кәсіпорындардың, сондай-ақ
әр түрлі шағын коммерциялық құрылымдардың ағымдың шот-
тарындағы сақталатын қаражаттары;
- әр ... ... ... ... ... есеп айырысудағы қаражаттар;
-жергілікті бюджеттер қаражаттары және олардың ... ... ... банктердің корреспонденттік шоттарындағы қаражат қалдықтары.
Талап етуге дейінгі депозиттік шоттардың артықшылығы олардың ... ... ... ... ... ... етуге дейінгі
депозиттік шоттарға қаражаттар, шаруашылық және басқа да операциялардың
жүзеге асырылуы барысында түседі және ... [27; ... ... ... талап етуге дейінгі депозиттік шоттармен
қатар, сондай шоттар ... ... және ... ... ... АҚШІ банктерінде кеңінен қолданылады. АҚШ-ғы ... ... ... — бұл ... ... чектік депозиттер. Нау-шоттың мынадай
өзіне тән ерекшеліктері болады:
1) бұл шот турі бойынша пайыз төленеді;
2) бұл шот жеке ... ... ... таппайтын ұйымдарға ашылады;
3) салым иелерінен бұл шотта ең төменгі ... ... ... ... чектер шоттары — бұл ... ... ... ... ... талап етуіне дейінгі
депозиттік шоттағы қаражаттарды білдіреді.
Куәландырылган чектер — бұл банктің шоттағы қаражаттың барлығын ... ... 20 . ... ... банктердегі депозиттер
Американдық банктік тәжірибелерде жаңа депозит ... ақша ... шоты ... Оның мынадай ерекшелігі бар:
- ақша нарығының ... ... ... ... ... әр аптада шот бойынша пайыз мөлшерлемесінің өзгеріп
отыруы;
- шот бойынша ең төменгі қалдықтың болуының талап етілуі;
- ... ... ... ... ... ... үшін ... шоттан алты рет аударма
жасауына болады, мүның ... ... ... ... жазу ... үшеуі
телефон арқылы жүзеге асады.
Мерзімді депозит — бұл банктерде белгілі бір мерзімге және пайыз төлеу
шартында орналастырылған клиенттердін уақытша бос ақша ... ... түрі ... ала ... ... ... ... бойынша
алынуы мүмкін. Мерзімді депозиттер чектің көмегімен пайдаланылмайды, бірақ
қолма-қол ақша ... ... ... ... ... шотқа аударылады.
Егер мерзімге дейін бұл салымды алатын болса, онда шот иесі айыппұл төлеуге
міндетті.
Бұл салымның ерекшелігі — ... ... ... депозитке қарағанда,
оларға міндетті резервтердің төменгі мелшері белгіленеді [28; 18-24].
Депозиттің бұл түрін алдын ала хабарлау ... ... ... ... ... иесі ала алады. Мерзімді депозиттерді чектер арқылы алуға
болмайды. Мерзімді депозиттерді ... ... ... ... ... бір түрі ... ... депозиттер сақталу мерзіміне қарай жіктеледі:
- 30 күнге дейінгі;
- 30 — 90 күнге дейінгі;
- 90 —180 күнге ... 180 ... 360 ... ... 360 ... ... ... бойынша, салым иесінен алдын ала хабарлау депозиті
бойынша міндетті түрде өтінішін талап етеді. Өтініш беру ... ... ... және депозит бойынша, соған сәйкес пайыз белгіленеді. Әдетте,
алдын ала алуын хабарлау мерзімі жеті күннен жоғары ... ... ... ... ... болады:
-есеп айырысу үшін пайдаланылмайды, әрі мүндай шот-
тарға ешқандай да есеп айырысу құжаттары толтырылмайды;
- шоттағы қаражат баяу айналады;
- тұрақты пайыз төленеді;
- ... ... ең ... ... ... ... тарапынан реттеліп
отырады;
- ақшаны алуы туралы салым иесінің алдын ала хабардар етуі ... бұл ... ... ... ең төменгі мөлшерде ... бір ... ... ... түрі — ... ... ... мерзімі жоқ, қаражатты алуда ескертуін талап етпейді, салымның
жоғары шегі шектелген, ақшаны салу және алу ... ... ... қажет.
Банктер үшін мүндай шоттар қосымша жүмыстарды талап етеді: операцияны
ресімдеу қиынырақ, ... ... және ... алу жағдайына сай екі
жақты тіркеу енгізу қажет және т.б. ... ... ... ... шоты ... ... негізінде жинақ салымдармен басқа салымдарды
ауыстыруға мүмкіндігі бар.
Мерзімді депозиттер және жинақ ... ... ... ... бөлігін білдіреді.
Жинақ салымдардың тұрақты мерзімі ... Бұл ... ... ... ... қарағанда төменгі мөлшерде пайыз төленеді.
Жинақ салымдар жинақ кітапшалары негізінде толтырылады.
Жинақ салымдардың мынадай ... ... ... ... ... ... болмайды;
-шоттағы қаражатты алдын алу барысында ешқандай
да ескерту талап етілмейді;
-ақшаны шотқа саларда немесе шоттан аларда ... ... ... ... ... ... ... талап етіледі [29; 49].
Отандық банктік тәжірибеде жинақ шоттары тек жеке ... ... Ал ... ... мұндай шоттар коммерциялық емес ұйымдарға
және ... ... ... береді.
Отандық банктік тәжірибеде жеке тұлғаларға ашылатын жинақ салымдар
салым операцияларының мерзіміне және ... ... ... ... мерзімді жинақ салымдар;
- қосымша жарна косатын мерзімді жинақ салымдар;
- ұтыс салымдары;
- ақшалай-заттай үтыс салымдары;
- ... және ... ... ... ала алуын хабарлайтын салымдар;
- валюталық салымдар.
Мерзімді жинақ салымдарға тұрақты мерзімі белгіленетін және сол мерзім
еткенше алуға мүмкін емес ... ... ... ... ... басқа
жинақ салымдарға қарағанда жоғарғы мөлшерде пайыз төленеді.
Қосымша жарна қосатын салымдар - бұл ... ... ... ... уәде ... ... ... соманы қосып отыруға болатын
салымды ... Бұл ... ... ... ... бір күнде (жаңа
жылдық салым, бойжеткен кезде және т.с.с) толық төленеді.
Ағымдық жинақ салымдар, ... ... ... ... төлеу үшін жинақталатын және пайдаланылатын ... ... ... ... өте ... пайыз төленеді.
Отандық банктер тәжірибесінде халық ... ... ... Мерзімді депозиттер мен жинақ ... бір ... және ... ... жатқызуға болады.
Депозиттік және жинақ сертификаты — бұл салым иесіне белгілі мерзім
өткен сон, тиісті қаражатты және оған ... ... ... ... және онын ... ... ... барлығын куәландыратын банк-
эмитенттін жазбаша куәлігі.
Депозиттік және жинақ сертификаттары инемденуіне қарай екі түрлі болып
келеді:
- атаулы сертификаттар;
- мәлімдеуші сертификаттар.
Атаулы депозиттік және ... ... бұл ... ... атына
толтырылып беріледі. Ал мәлімдеуші сертификаттарда салым ... ... яғни оны кім ... сол ... иесі ... саналады.
Депозиттік және жинақ сертификаттары сатылған тауарлар және көрсетілген
қызметтер үшін төлеуге болатын төлем құралы немесе есеп ... ... ... Депозиттік сертификаттар көбіне ірі сомада шығарылатындықтан
да, оларды заңды тұлғалар сатып алады.
Әлемдік банктік тәжірибеде депозиттік сертификаттардың мынадай екі ... ... ... ... ... ... ... қолдарында
болып, уақыты жеткен соң банкке ұсынылады.
Аударылатын депозиттік сертификаттар басқа бір тұлғаларға ... ... ... ... ... [29; ... ... жеке тұлғаларға арналып шығарылады. Жинақ
сертификатының ... 1 ... 3 ... ... мерзім аралығын құрайды.
Жинақ сертификаты тек жеке ... ғана ... ... және ... ... ... ... төлеуге
ұсынылуы мүмкін. Мұндай жағдайда банк сертификатты сатып алады, бірақ
төменгі мөлшерде пайыз ... ... ... үшін бұл ... ... тиімділігімен, яғни ірі соманың белгілі бір ... ... ... ... банктердің активтік операцияларын
қаржыландырудың басты кезі ретінде ... ... ... ... ... депозиттік саясатты белсенді түрде
жүргізе отырып, депозиттік операцияларды ... ... ... ... ... ... ... банктер баланс өтімділігін
сақтай отырып, мынадай талаптарды ескеруі тиіс:
1) депозиттік ... ... ... ... мен ... сәйкес келуі;
2) депозиттік операциялар банк пайдасын ұлғайтуға неме-
се болашақта пайда алу үшін жұмыс жасауға тиіс;
3) депозиттік операцияларды ... ... ... мен ... ... көбірек тар-
тылуына көңіл бөлу;
4) салым иелерінің санын өсіру мақсатында, депозиттік опе-
рациялар түрлерін ұлғайтып, қосымша ... ... ... ... ... ... ... маңызды мәселелерінің ... ... ... ... ... ... табылады, яғни
заңды және жеке тұлғалардың ... бос ... ... ... бір ... шектеулері туралы болмақ. Ол шектеулер
классификациясы төмендегі ... ... ... ... ... ... мен ұсыныстарға байланысты
(экономикалық шекаралар);
- Қазақстан Республикасы ... ... ... ... ... ... ... (әкімшілік шектеулер);
- депозиттік қарым- қатынастардың субъектілеріне қарай (сыртқы және
ішкі шекаралар);
- депозиттік қарым – қатынастардың ... ... ... ... ... ... ... (аймақтық шекаралар);
- тартылған қаражаттардың құрылымы мен көлемінен тәуелді ... және ... ... ... жалпыланған түрде 5 суретте көрсетілген
[30; б. 59].
Сурет 21. Коммерциялық банктің депозиттік саясатының шекаралары
3.2 Депозиттік операцияларды ... ... ... тарту көлемі негізінен келесі факторларға
байланысты:
- халықтың ақша табыстарының көлеміне;
- банктік жұйеге деген сенімінің сатысына;
- шынайы пайыз мөлшерінің қорларына;
- ... банк ... даму ... және оның ... тауарына.
Халықтың ақша табысының көлемін потенциалды ... ... ... ... ... анықтайды. Адамдар көп табысқа ие болса, олар тек
түтыну ғана емес, сонымен қатар ... да ... ... басқа, халықтың
табыс көлемі өмір сүру ... ... онда ол ... ... ... Басқа басты фактордың бірі болып халықтың
банктік жүеге сенімділігі. Берілген ... қор ... үшін ... ... яғни олар егер банк ... ... ... немесе
банкротқа ұшырасы,жалпы немесе жеке тәуекел байланысты ... ... ... ... ... ... міндетті сақтандыру жүйесі
қолданылады, ол үнемі іске асырылып отырады,халықтың банктік жүйеге деген
сенімділігін арттырады.
Қазақстан ... ... ... ... ... ... жатады, ол оның жаһандануына арналған.
Проблемалардың көлемі және банктік бірлестіктердің есептері ... ... жаңа даму ... ... ... ... ... Қазақстан Республикасында депозиттік операциялардың әрі
қарай әсер етуіне келесі факторлардың саптарын міндетті ... ... Бұл ... екі ... ... ... топты Қазақстан Республикасының Ұлттық банкі беретін ақша –
несие саясатынан келетін факторлар құрайды. ... ... ... ... ... ... ... және тағы басқаларды
жатқызуға болады.
Факторлардың ең ... ... ... ... саясатқа әсер
етуі болып қайта қаржыландыру мөлшері саналады, ол ... ... ... ... ... ... ... операциялардың
дамуын, депозиттік саясатты,ұзақ мерзімдік жинақтаушы программаларды және
солармен пайда ... ... ... проблемаларын, банктің
авторитетін және т.б. жатқызуға болады.
Артта қалу факторының бірі ... ... және ... ... ... жоқ болуы. Бұл банк ... ірі ... өте ... ... болып саналады. Ұзақ ... ... ... ... ... ... 12 – 15 ... жағдайында көрсетіледі.
Сонымен қатар басты факторлардың депозит нарығының дұрыс қалыптасу мен
дамуын, яғни басқа қаржы ... ... ... ... және
пайыз мөлшерлемесінің бәскелестігі басқа салымдарға қарағанда, активті
жарнаманың өзкізілуі және де банк ... ... ... бір ...... ... яғни бұл түр ... қанағаттандыру мақсатында үлкен икемділікке ие болады.
Қазіргі уақытта мемлекеттің депозит нарығы өте ... ... ... және ... банктің активті қызмет нәтижесінде халықтың банк
жүйесінің қызметіне деген сенімі артты. Бірақ қазіргі кездегі банктер басты
назарды бәсекелестің ... ... үшін іс - ... ескеру керек.
Қазақстандық депозиттік нарықта біртипті ... ... әр бір ... ... ... депозиттер тек олардың
ерекше белгісі болып атауы және ... ... ... Депозитті
таңдау барысында салымшы тек банктің жағдайына ғана көңіл аударады, өзінің
капиталын өсіру мақсатында. Бірақ біздің ойымызша егер де, әр бір ... ғана сай ... ... ... онда әр бір ... ... ғана
тән имиджі болушы еді; салымшылар жаңа түрді және жаңа ... ... ... еді. Бұл банктің ресурстық базасына жағымды ықпал етер еді.
Депозиттік операцияларды коммерциялық банктер ... ... ... ликвиді шараларын сақтауы керек және келесі ... ... ... ... ... алу ... ... табыс алу шараларына
сәйкес келуң керек;
2) депозиттік операциялар әр түрлі болуы керек және әр түрлі субьектермен
қарастырылуы кеоек, яғни ... банк ... ... ... ... ... Банктер әр түрлі халықардың
клиенттерін қанағаттандыра білкі ... банк үшін және де сол ... үшін ... шарт ... ... Клиенттерді өзіне тартымды ету
үшін олар неғұрлым шынайы табысты пайыздық ... ... ... ... ал ол ... банк үшін ... ... клиенттерінің қатарына жауапкершілігі бар банктерді жас ұрпақтар
салымдардың тізбегін жаңа ... ... ... ... ... ... ... бере отырып тартымды етеді.
Ол берілген салымдардың келесі шарттарын береді:
- минималды сомасы 500 теңге;
- салымдың сақтау мерзімі екі ай және бір ... ... ...... ... жасы 15-тен 23 жасқа дейін.
Берілген депозит түрінің салымшыларын қамтамасыз ету үшін, ... ... қою ... жас халықтар арасындағы ... ... ... Бұл ... ... ... жеңілдіктер, қандай – да
бір дүкенді немесе ... ... ... бірақ қызмет құралын төлеу
шарты бойынша, бірақ осы салымда болатын және ... ... ... бір ... ... ... құралдармен төлеу шарты бойынша мүмкін болады.
Сонымен қатар банктер депозиттік саясаттың жаһандануы келесі салымдар
тобын ұсынуы мүмкін, ол клиенттің жоғары табыс ... ... ... салым, оның негізі болып клиентінің басты ... тек ... адам ғана ... ... ... ол VIP – ... жұмыс бойынша
менеджеріне берілуі мүмкін. Осыған байланысы, ... орта және ... ... туралы қандай – да бір ... ... ... байланысты пайыздар ай сайын төленуі мүмкін, сонымен қатар банкпен
берілген пластикалық карталардың ақысыз төленуі ... [31; б. ... түрі – бұл ... ... ол ... банктер
тәжірибесінде қолданылады. Бұл берілген категория ... ... ... және ол екі ... одан да көп заңды немесе жеке тұлғаларға ашылы
мүмкін, олар ... да бір ... ... секіктестігі болуы қажет және
олармен бірнеше жыл бойы қызмет етуі ... ... ... ... бір ... ... ... болу керек.
Осы жағдайда пайыздық мөлшерлемені бірнеше пункке көтеру қисынды болды,
оны депозиттің жай түріне қарағанда одан да ... ... ... жағдайда
өзінің бос ақша құралдарын бірде – бір түр ұсынады деген, ал салымшылардың
айналымы жоғарылайды, ал бұл осы ... ... ... ... мөлшер әдеттегі депозитпенке қарағанда әлдеқайда жоғары және
ол екі серіктестіктер үшін бірдей арақатынасқа ие ... ... ... ... ... ... ал ... қаржылық жағдайының мінездейді,
яғни неғұрлым фирма ірі болса, ... ... ... ... осы ... байланысты марапаттамаларды көбірек ала алады.
Депозиттің осы түрді енгізуі жаңа салымшыларды тартуға мүмкіндік ... ірі , орта және ұсақ ... ... ... Бұл ... ... ... немесе жұмысшысына клиенттің жұмыс жүргізу барысында
клиентті «өңдеуге», яғни өз ... ... ... және ... ... ... ... – шартқа келісуге ұсыныс жасайды.
Депозиттің бұл тұрі «Замандас салым» 1988 жылы АҚШ – ның ... ... ... орын тапты, ол сонымен қатар салымшылардың аса
ірі топтарына ... және ... ... бір – ... ... ... ... түр - депозит дифференцияциаланған пайыздармен
бөлек салымшыларға арналған ұтыс тігумен салымшылардың рейтингісін ... ... ... ... ... оларды дифференциялау, ал
дәлірек айтқанда:
- ... ...... ... салымшылар ликвидті активтарымен, жақсы
қаржылық жағдайымен,осы банкпен көп жылдық серіктестік тәжірибеге ие,
және «жағымды» клиент болып ... ... ... – орта ... ... ... ... жағдайы табыс
қажеттілігіне байлагысты өзгеріп отырады, яғни төмендеуі немесе
жоғарлауы мүмкін, сонымен қатар олар ... ... ... ... ... табыстың көлемінен аспауы керек.
- үшінші класс – салымшылардың төмен классы, олар ... ... ... ... ... ие болуы мүмкін емес.
Салымшылардың сыныптарға бөлінуі клиенттердің әрбір сыныбына арналған
назарын бөлек пайыздық мөлшерлеме қызығушылықтарын есептеуге ... ... егер ... ... қандай да бір банкте сақтандыру депозиті
теңгемен 10% -дан 14% ... онда ... және ... ... ... жаңа ... – ші ... 15% құру керек
2 – ші класс 16 құру керек
3 – ші ... 17 құру ... ... мерзімінің тәуелсіздігіне
байланысты.
Бұл берілген салымның негізгі шарты соммаға тыйым салу болып ... егер ... ... ... белгілемесе онда халық пайда болған
депозит түрінен бас тартады, ол орналастырылған депозиттік нарықтан пайда
болған апатты ... Бұл ... ... ... жағы ... ... сонымен қатар банктер үшін – түрінде ... ... ... тарту көзі болып саналады.
Бұл депезиттік түрдің еңгізу жағдайына ... ... ... ... ол осы ... тән.
3) депозиттік операциялардың ұйым нәтидесінде басты назарды жедел
салымдарға аудару ... ... ... бұл түрі ... – шартта
қарастырылған, бұл мезгілде банк оларды сол операциялар ... ... ... ... ... бұйрық береді, олар депозиттен талап
етуге дейінге қарағанда оған белгілі табыс ... ... ... ... ... ... ... нарықтары банк
қаражаттының күй-жағдайына жедел үлестердің,халықтың ойда болмаған
әсер етуінің негативтік ықпалын жасау ... ... ... ... ... ... ... несие ұйымы үшін
депозиттің жедел алып ... ... ... болып келеді,ол
соншалықты экономикаға қажетті берілген банктің жаңа ... ... орта ... және ұзақ ... несиелеу
барысында қолдануға рұқсат береді.
4) депозиттік және несие операциялар арсында өзара байланыс және аралық
келісушілік тиісті қамтамасыз ... және ... және ... ... және сомаларын қамтамасыз ету керек, яғни
банктер белгілі бір ... және ... ... ... ... ... ... Осымен байланысты басты назарды
депозит мерзіміне бағыттау ... ... ... ... ... байланысты болуы керек,олар беруге бағытталуы мүмкін.
5) депозитті және несиелі ... ... ... банк ... ... керек. Банктер ақша құралдарын өзіне ... ... ... айналымға, шотындағы «өлі жүк» үшін қалдыруға
емес бейнесінде біріктіруі қажет, олар ... ... алу ... ... ... қолданылуы керек.
6) банк банктік қызметтердің дамуына шара қолдануы керек,депозиттердің
тартуына шағдай ... ... Осы ... клиенттің тұтыну
қажеттілігін көрсетуге болады, банк бизнесіндегі жаңа бағыттардың
пайда болуы, маркетингтік зерттеулерді ... ... ... ... ... спектрін өңдеу және ұсыну, банктік ... ... ... оны ... ... ... жағдайын
жоғарлату үшін шарттар құру.
Егер клиент өз проблемаларын бекітуге немесе жариялауға қорқса, онда
телемаркетинг қызметінің мамандары ... ... қоюы ... ... ... ақша ... ... қандай табысқа үміттенесіз және
т.б. Тек содан кейін клиенттің қызметіне неғұрлыс ... ... ... Егер ... өзі ... қызметіне ақпарат жүйесіндегі база
деректерінің мәліметін тоқиаиқысы келсе, онда біраз ... ... ... арқылы жаңа банктің тауарлар мен қызметтер туралы ғана емес, сонымен
қатар қажет документтердің бланктері де жібереді.
Осы арқылы телемаркетинг көп ... ... ... қамтамасыз ете
алады, ал осының нәтижесінде ол ... жаңа ... ... қатар жарнамалық саясатқа банктің жүйелік тәсілін құрыға
болады. Ол оны ... ... әсер ... құралы ретінде қарастырылады.
Банктің әр бір бәсекелестік артықшылықтарын сатуға ұсынылған әр бір ... ... және ... ... ... және бәсекелестердің
ұсыныстарынан пайдалар ерекше болуы керк.
Сонымен депозиттік саясатты жүзеге асыру мақсатында банкке белгіленген
критериилерді ұстануы тиіс, ... ... ... ұстану керек:
- банк ресурстарын деверсификациялау, тәукелдерді минимализациялау
мақсатымен;
- депозит қаржысын сегменттеу (клиенттер бойынша);
- әр ... ... ... ... көз ... ... банк ... және қызметтерінің бәсеке қабілеттілігі.
Коммерциалық банктердің қаржылық активті операцияларын басты қайнар
көзі болып тартылған ресурстар ... ... бұл ... ... ... ... ... және депозит операциясын кеңейту, олардың
көлемі мен сапасын өсіру мақсатында әр түрлі әрекеттер қолдданылады ... жаңа ... ... және ... ... байланысты коммерциалық банктің жаһандандыру қызметінің жолдарын
оқып білу депозиттің саясаттық жаңа құралдарын жетілдіруде ... ... ... ... ... ... жетілдіру және белгілеу
арқылы депозиттік саясаттың ... ... әр банк ... олардың мерзімі мен пайыздары, депозит операцияларының өткізу
шарттары, экономикада өтетін өз ... ... және екі ... бәсекелес факторларды және
Банктер халықаралық тәжірибеден қабылданған стандарт негізінде жасалған
даму ... ... ... ... алдында жоғарыда аталған
функцияларына қоса ... ... ... ... ... ... ... атқара алады.
Сонымен қатар банктер өз қорының кей ... кез- ... ... ... бойынша депозиттерді жабу керек болатын жағдайлар үшін
қолма қол ақша түрінде ұстайды [32; б. 58].
Жинақтарды тартудың тағы бір ... ... - ... банк
жүйесіне сенімділік таныту деңгейі. Бұл фактор салымшылар үшін пайыздық
мөлшерден де ... ... ие. ... бұл ... банк ... немесе
төлек қабілетінен айрылған жағдайда салушылар өз салымын ... ... ... ... ... ... ... дипломдық жұмысты қорытындылай келе, келесідей қорытындылар жасауға
болады:
1) банктік депозит (латынан depositum- сақталуға берілген зат) –
бұл банкке ... ... бос ... беру ... ... Алайда депозит терминін түсіндіретін
анықтамалар көп. Әлемдік тәжірибеде депозит - бұл ... ... ... ... салу ... ... ... салу.
Уақытша бос ақшалай қаражаттарды жинақтау – коммерциялық банктердің
алғашқы дәстүрлі-базалық қызметі. Бұл банктің ... ... ... қаражаттардан тұрады. Меншікті капитал – ... ... ... және ... бөлігі, бірақ ол оның барлық
ресурстарының тек 10%-ын құрайды. Б Каценеленбаум З.С. ... ... ... ... оның қос ... ... ерекшеліктерін
атап көрсетеді: «Депозиттер салымшы үшін әлуетті ақша ... ... үшін олар екі ... ... бір ... ақша ... ... пайыз әкелетін капитал рөлінде… бірақ капитал әкелетін пайызға
қарағанда ... аз ... ... Бұл төменделген пайыз – кездейсоқ
құбылыс емес, банк табиғатының маңызды мезеті. Өйткені банк ... мәні ... ... ... ... ... банк әртүрлі
кәсіпорындарға салған капитал үшін ... ... ... бұл ... активті операциялар бойынша алатын пайыздардың ¼
бөлігін құрайды».
Депозиттер деп депозиттік операциялардың ... – жеке және ... ... ... ... мерзімге немесе талап еткенге
дейін салған ақша қаражаттарының сомасын айтамыз.
Депозит дегеніміз коммерциялық ... ... ... және
мерзімсіз, қайтарылу шартыменен, пайызы төленуі тиіс ... ... ... ... ақша қаражаттары.
2) Ұлттық Банк басқа банктермен бірге салымшылар ақшасының сақтығын
жетілдіру үшін ... ... ... деңгейлі
банктеріндегі жеке тұлғалардың салымдарын (депозиттерін)
міндетті коллективті ... ... ... ... жүйе 1999 жылы 25 ... ... Республикасының Ұлттық Банк
басқармасының №399 ... ... жеке ... ... ... ету ... ... кепілдіру жүйесі келесі негізде қызмет атқарады:
-Ұлттық Банкпен жарғылық ... 1 ... ... ... ... тұлғалардың салымдарын кепілдіру (сақтандыру) қоры" жабық акционерлік
қоғамын құрады. Бұл қор банктерден жарна алып (тартылған салымдардан төлем
аудару), сол ... ... ... - банктер мәжбүрсіз таратылған жағдайда
халықтың салымдарының бөлігін қайтарып ... өз ... ... салымдары бойынша қайтару үшін қорларының
сақтығын қамтамасыз ету мақсатында өз ақшаларын тек қана мемлекеттік бағалы
қағаздар мен ... ... ... ... ... ... ... принциптеріне банк
шығындарының ... ... ... ... қауіпсіздігін, сенімділігін ... ... ... ... уақытша бос ақша қаражаттады кейін
оларды орналастыру мақсатында ... ... банк ... ... асыратын нарық реалийін ескереді.
Анықталған принциптерді ұстану банкке депозиттік үрдісті ұйымдастыруда
стртегиялық және тактикалық ... ... ... береді.
Коммерциялық банктің депозиттік саясатының құрамдас бөлігі – бұл
тарифтік (пайыздық) саясат, өйткені ... ... ... ... ... болып саналады.
Депозит коммерциялық банктердің банк ресурсының негізгі ... ... ... депозиттің дамуы жетілдірілген болуы керек. ... ... ... ... негіз болып табылады.
4) Қазақстан Республикасының коммерциялық банктердің депозит
нарығының дамуы жылдан-жылға өз үлесін ... 2007 ... ... ... ... көлемі 1 395 230 млн ... Ал, 2008 ... ... ... көлемі 2007
жылдан 910 003 млн теңгеге артқан. Қазіргі кездегі Қарағанды
облысының ең маңызды ... ... ... қаралады. 2004-01.09.2006 жылдар арсында барлық депозит
сомасының көлемі ... ... (0,69%° ... ...... млн. ... құрады. Реалды несиенің
негізгі ... көзі ... ... ... ... қала ... осы ... анализделеніген сома
88 459,3 млн тенге (65 %) өсті және 01.09.06. жылға ... ... ... ... ... ... үнемі құрылымдық
өзгерістер болып жатады, ол оның жаһандануына арналған.
Дипломдық жұмыстың зерттеу ... ... АҚ ... Әлем Банкі»
қызметіне келер болсақ ол жерде позитивтік және негативтік тенденциялар бар
екенін айтуға болады. ... оң ... ... ... ... деген тұтынушылық қорын үнемі ... ... және де жеке ... мен ... қаражаттар қатарының өсуін
енгізуге болады. Алайда тартылған қаражаттар құрылымында тұрғындардан
тартылған қаражаттарға баса назар ... ... оған ... ... қазіргі
уақытта тұрғандар салымы перспективті пассивтер және банк өсуінің басым
бағыты ... ... ... ... ... және ... қаражаттар тарту
саласындағы қалыптасқан жағдайларды бағалауды зерттеу АҚ «Тұран Әлем Банкі»
депозиттік саясатыны жетілдіруге бағытталған бірқатар ... ... ... ... берді.
Сонымен, депозиттік қорды нығайту және банктің ресурстік потенциалын
арттыру үшін банкке төмендегідей ұсыныстар жасалады:
1) әртүрлі табыс ... ... ... ... қазіргі бар
салымдар тізімінің қатарын кеңейту;
2) жинақтау сертификаттарын шығаруды меңгеру;
3) инфляциялық жоғалтулардың орнын толтыру мақсатында орналастырылған
салымдар бойынша ... ... ала ... ... ... ... атпен тұтынушылар үшін жаңа қызмет
түрін енгізу;
5) банктің жарнамалық ... ... банк ... ... ... ... депозит қаржысын сегменттеу (клиенттер бойынша);
8) әр түрлі клиенттердің топтарына дифференциалды көз қараспен қарау;
9) банк ... және ... ... ... ... ... мақсатында өзіндік депозит ... ... ... ... ... ... ... бірі депозиттер портфелін сауатты депозиттік саясат жүргізу
арқылы біртіндеп ... ... ... ... ... ... жүргізуді
толығырақ ашар болсақ келесі мысалдар келтіруге болады: ... ... ... ... ... ... ... үшін жаңа
қызметтер түрін енгізу.
Банктің депозит саясаты азаматтардың барлық ... және ... ... ... және ... сонымен қатар орта
жастағы адамдар, қажеттіліктерін ескеруі тиіс. Оған қоса ... ... аз ... етілген қабатын, орта және жоғары
табысты ... да ... ... әдебиеттер тізімі
1. Қазақстан Республикасының президенті Н.Ә. Назарбаевтың Қазақстан
халқына жолдауы // г. Орталық Қазақстан, 14 ақпан, 2008ж
2. ... ... 11 ... 1998 жыл.
3. Умарова К.А. «Ақша несие банктер» Қарағанды 2007 жыл, б. ... ... О. И ... дело. - М.: Финансы и статистика, 1992
5. Қазақстан Ұлттық банкінің статитикалық бюлеттені 2007, № ... ... Е. Ф. ... и ... ... – СПб.: ... 2001. –
234б.
7. Абдрахманова Қ.Ғ. «Ақша несие банктер» Қарағанды – 2007 ж, б. ... ... О. И. ... ... ... – М.: ... и ... – 672.
9. Сейткасимов Г.С. Банковское дело. Под ред. ... Г.С. ... ... ж, ... Саниев М.С. «Ақша несие банктер» Алматы; Экономика және статистика
институты: 2001 жыл
11. ... С.Б. ... ... ... 2002 жыл, ... Мақыш С.Б. «Ақша айналысы және несие»: Алматы, 2004жыл.
13. Калиева Г.Г. ... ... в ... ... Алматы:
Экономика, 1999. - 240б
14. Мадиярова Д.М. Основы современного банковского дела. ... ... ... экономики // Банки Казахстана, 2005, № 6.- б. 67
16. Гусева А. Е. Система защиты банковских ... // ... ... № 1.- б. ... К ... о ... фонде страхования депозитов // Карты
Каражат, 2000, № 3-4.- б. 93.
18. Буклемишев О. Л. «Чулок» непобедим или ... ... ... Internet ... ... ... ... банкінің статитикалық бюлеттені ... ... ... С.С. «Депозитная составляющая оценки кредитного развития
бакновского сектора ... // ... ... 2005 ... ... З. С. К ... о сущности банковского депозита //
Деньги и ... 1998 , № 4.- б. ... ... Әлем ... ... алынған мәліметттер.
23. Воронин Д. Страхование депозитов – экономический и ... ... // ... ... 2005, № 6.- б. 67
24. Қазақстан ... ... ... ... ... ... 05.11.1999 . //Қаржы-қаражат, астана, 1999 ж, № 5
25. Буклемишев О.Л. ... ... ... ... ... Дудка Е. Фонд страхования депозитов приложит все усилия, чтобы ... ... ... с ... // ... ... № 1.
- б. ... Міржақыпова С.Т. «Банковская бухгалтерия», 2004 жыл, 56б.
28. 2007 ж бойынша ... ... ... www.afn.kz.// сайты
29. Лим А. Депозит – капитал, приносящий доход // Каржы Каражат, 2008, №
1. –б. 69
30. Современное состояние банковского ... ... ... А.М. ... ... №7, 2006.
31. Кабашев С.С. «Банковские перспективы – основа ... ... // ... ... ... ориентиры на пути ускоренной модернизации,
«Экономика», Алматы, КЭУ, 2006 ... ... С.С. ... ... ... ... Материалы межднародного научногог сипозиума, ... ... НАН РК, ... ... ... НИИ ФБМ Баймуратова У.Б.
«Национальная экономика в ... ... ... 2006 ... Куликова Г. «Теоритические основы развития депозитного рынка» ... ... 2007, ... ... С.С. ... ... развития: Депозитная политика» //
КазЭУ хабаршысы «Экономика», Алматы, КЭУ, 2007 жыл, №3
-----------------------
ДЕПОЗИТТЕР
Жинақтаушы депозиттер
Шұғыл депозиттер
Талап қылуға дейінгі ... ... ... және зерттеу
Банк мүмкіндіктерін талдау
Зерттеу кезеңі
Депозиттік саясаттың шекаралары
Экономикалық шекаралар
Сапалық шекаралар
Әкімшілік шекаралар
Жағрапиялық ... ... ... ... ... ... ... шоты
Ұзақ мерзімді салымдар
Ірі мерзімді салымдар
Кәдімгі жинақ салымдары
Нау шоттары және басқа шоттар
Куәландыратын чектер
7)
Мерзімді салымдар
Жинақ салымдары
Транзакциялық шоттар
Жинақ және мерзімді салымдар
Жүзеге асырылатын ... ... пен ... қою
Сәйкес бөлімдерді құру және банк қызметкерлерінің міндеттерін бөлу
Қор тартуға қажет процедураларды жасау
Депозиттік амалдарды жүзеге асыру кезіндегі бақылау мен басқаруды
ұйымдастыру
депозиттік саясаттың ... ... ... ... ... ... Векселдер
▪ Сертификаттар
Коммерциялық банк
Мемлекеттік мекемелер:
▪ Орталық банк
▪ Салық комитеті.
Банктің клиенттері:
▪ Жеке тұлғалар.
▪ Заңды тұлғалар.
8)
Банктің қосымша ... ... ... ... депозиттік саясаты
2 Жоспарлау кезеңі
Банктік өнім
дер түрлерін кеңейту және қызмет қөр
сету сапасын ... ... ... ... тәуе
келдерді барынша азайту
Банктің депозиттік және несиелік портфелдерін басқаруды оңтайландыру
Депозитке құ- ралдарды ... ... ... барынша көбейту
Шешім қабылдау және жүзеге асыру кезеңі
Активтер мен пассивтерді тиімді ... ... ... ... ... ... ... депозиттік портфелінің қалыптасуы
Коммерциалық банктің депозиттік саясатының негіз ету құралдары
Маркетингтік құралдар
➢ Телемаркетинг құралдарының құруы
➢ Клиенттерге байланысты депозиттік ... ... ... ... ... құралдар
➢ Кордың тіркелуіне рұқсат етілуі
➢ Сақтандырылған сертификаттың шығуы
➢ Қордың алдын - ала пайызбен ... ... ... ... емес ... ... Оптималды кезең және құралдардың сақтау көлемінің анықтамалары
Талап еткенге дейінгі салымдар
Депозиттер
Сенімділікті қамтамасыз ету принципі
Кешендік тәсілдеме принципі
Депозиттік саясат ... ... ... операцияларының қауіпсіздік принципі
Ғылыми негізділік принципі
Оңтайлылық пен тиімділік принципі
Шығындардың оңтайлы деңгейін қамтамасыз ету принципі
Арнайы принцип
Жалпы принциптер
Коммерциялық ... ... ... құру ...

Пән: Банк ісі
Жұмыс түрі: Дипломдық жұмыс
Көлемі: 74 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 900 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
Коммерциялық банктердің депозиттік операциялары59 бет
Коммерциялық банктердің депозиттік операциялары жайлы68 бет
Коммерциялық банктердің депозиттік операциялары мен олардың дамуы55 бет
Коммерциялық банктердің депозиттік операцияларын қалыптастыру мен жетілдіру жолдары68 бет
Коммерциялық банктердің депозиттік операцияларын қалыптастыру мен жетілдіру жолдары жайлы56 бет
Шетел тәжірибесіндегі коммерциялық банктердің депозиттік операцияларының ерешеліктері9 бет
«Қаржы нарығы және делдалдар» пәні бойынша негізгі дәріс материалдары75 бет
Банктің депозиттік операциялары және олардың қорларды қалыптастыруындағы ролі36 бет
Банктің депозиттік операциялары және оның ҚР дамуы36 бет
Банктің депозиттік қызметі70 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь