Еуразия құрлығы
![](/assets/img/loading.gif)
![](/assets/img/loading.gif)
Еуразия құрлығы жан-жағын төрт мұхит - Солтүстік Мұзды мұхиты, Атлант, Тынық жəне Үнді мұхиттары шайып жатқан жердің ең үлкен құрлығы. Солтүстіктен оңтүстікке дейін ең ұзын жері - 8 мың км, ал батыстан шығысқа қарай - 16 мың км-ге созылып жатыр. Құрлық экватор мен 770 с.е аралығында орналасқан. Ең шеткі нүктелері : Челюскин мүйісі (770 43! с.е.), Пиай мүйісі (1016 с.е.), Рока мүйісі (9034! б.б), Дежнев мүйісі(169 40!б.б.);
Еуразия құрлығына қарайтын кейбір аралдар құрлықтан қашық орналасқан.Шпицберген, Франц-Иосиф Жері мен Солтүстік Жер 800 солтүстік ендіктен жоғары орналасқан; ал оңтүстік жарты шардағы Малай архипелагының аралдары 110 о.е. дейін созылып жатыр. Атлант мұхитындағы Азор аралдары 280 батыс бойлықта орналасқан. Еуразия құрлығының көлемі, аралдарымен қоса есептегенде-53,4 млн. км2, оның - 2,75 млн км2 аралдардың үлесіне тиесілі. Құрлық көлемінің үлкен болуынан табиғи жағдайы алуандығымен жəне күрделігімен ерекшеленеді. Еуразия шеңберінде дүние жүзінің екі бөлігі - Еуропа мен Азия орналасқан.
Тектоникалық құрылымы және рельефі
Евразия үшін жер шарындағы белгілі тектоникалық құрылымдардың және рельеф типтерінің барлығы болуы тән.Өйткені жердің ең зор континентінің негізін құраған Европа және Сібір платформалары. Басында бүтін болған Қытай платформасы кейін бөлшектенді,екі дербес платформалық учаскеге-Қытай-Корея және Оңтүстік Қытай суперплатформаларына бөлінді.Аравия және Үндістан платформалары бүкіл геологиялық тарих ішінде Евразияның қалған бөліктерінен тәуелсіз дамыды және оған біршама кейін қосылды.Олардың рельефінің қалыптасуына тектоникалық жандану үлкен роль атқарған.
Шетелдік Евразияда ерте және соңғы палеозой ғимараттары Европаның солтүстік және орта бөліктерінде,сондай-ақ орта және шығыс Азияда таралған.Бұл территориялар үшін таулы да,жазық та рельефтердің етек алуы тән.Жер бетінің қалыптасуында үлкен роль атқарғандар бірнеше рет қайтадан жаңарған тегістеу мен аккумуляция процестері,сондай-ақ әр түрлі дәрежеде көрінген геоген-антропоген дәуіріндегі жандану байқалды.Европа каледон қатпарлығы ғимараттарының орнында пайда болған.Рельефтің күрделілігі Орта Европадағы Британия аралдарынан Орта Польшаға дейінгі қайта жаңарған тауларға тән.Онда тектоникалық жандану әр түрлі дәрежеде болады,соған байланысты қазіргі рельефке сипаттама болатындар инверсиялық рельефті аласа массивтер (Бретон қыраты,Корнуэлл түбегінің массивтері,Силезия қыраты ауданы) кіші жақпарлы тауларда жүрді.Сондай-ақ Орталық массивтің(Гарц,Рудалы таулар,Судет,Вогез,Шварцвальд,) солтүстік бөлігі таулы үстірттер құрайтын биікке көтерілген пенеплендер Рейн тақтатасты таулары,Орталық массивтің солтүстік бөлігінде тектоникалық процестер жүрді.
Кейбір блоктардың көтерілу пароцестерінде жарылу пайда болады,олармен вулкандық әрекеттер және орталық массиавтерде,Рудалы тауларда және т.б вулкандық таулар құрылу қатары болды.Тау массивтері герцин қатпарлығындағы синеклизаларға және тектоникалық жарылулар зоналарына сай келетін ойпаңдармен бөлінген.Ойпаңдар әр кезде теңіз суларының астында қалып және қайта құрғап отырды.Олардың қазіргі рельефі мен геологиялық құрылысы әр түрлі. Париж бассейні,Оңтүстік-шығыс Англия,Тюринген бассейні еңіс жазықтар болып есептеледі.Ирландия жазығы қат-қабатты аккумуляциялық тегіс жазық рельефпен сипатталады.
Азияда палеозой жағасындағы қатпарлы ғимараттар,әсіресе неоген-антропоген кезінде жандануға ұшырады,оның нәтижесінде Орталық Азияның Монғолдық-Алтай,Тянь-Шань,Кунь-Лунь және оның солтүстік тармақтары - Алтындаг және Тян-Шань биік және аса биік қатпарлы-жақпарлы және қайта қалпына келген жақпарлы таулары пайда болды.
Азияның шығысына да палеозойдың негізіндегі орташа,тіпті аласа қатпарлы - жақпарлы таулардың басым болуы тән.Олар-Үлкен және Кіші Хинган,Оңтүстік - Қытай таулары.Шығыс Азияда ең биік жота Циньлин,ол Куньлуньнің орографиялық және тектоникалық жалғасы және биіктігі 4000 м
Герцин қатпарлы құрылымдарының ойпаңдарында рельефі жазықтық-аккумуляциялық ойыстар (Жоңғар,Үлкен көлдер қазаншұңқыры) орналасқан.Қытай мен Монғолия шегінде,Гобиде ұсақ шоқылы бор және кайнозой дәуіріндегі шөгінділер жамылған қат-қабатты биік жазықтар үйлесіп келеді.
Палезой қатпарлық құрылымдары тараған облыстар,әсіресе шетелдікЕвропа жері,түсті және сирек металл рудаларына(мырыш,қорғасын,қалайы,сы нап,уран) бай.Герциндік тау алды иіндерінде (Силезия,Рур және басқа шетелдік Европа бассейндері,Солтүстік-Шығыс Қытай кен орындары) ең ірі тас көмір кен орындары орналасқан.
Еуразияның оңтүстік және оңтүстік-шығыс бөліктері құрылымдық жағынан мезакайнозойлық қатпарлы ғимараттар зонасына жатады.Үндіқытайдың үлкен бөлігі,Тибет таулы қыратының оңтүстік шеті мен Қарақорым неоген-антропоген кезінде тектоникалық жандануда шөккен мезозой жасындағы жасандылар.Ол Қарақорым мен Тибеттің оңтүстігінде өте күшті байқалады.Бұл таулар,әр түрлі жастағы қатпарлардан тұратын,антропогеннің басында-ақ өте биікке көтерілген және көтерілуі қазіргі кезде жалғасып жатқан Биік Азия деп аталатын жер үстіндегі ең биік таулар жүйесіне кіреді.Үндіқытайдың солтүстік және шығыс бөліктерінде және Малакка түбгінде мезозойда болған қатпарлану,жаңа кезекңдегі көтерілу мен жарылулар орташа биік жақпарлы-қатпарлы таулардың таралуына себепші болды.Тау жоталары арасында қоршалған Шань таулы қыраты,Аннам жотасының бөлігі және Камбоджа ойпаты оңтүстікте жасы жағынан өте ежелгі қатпарлықтағы орталық массивтерге сай келді.
Үндістан жерінде мезозой қатпарлығы таралған облыс бүкіл Евразия арқылы,батыста Пиреней түбегінен оңтүстік шығыста Зонд аралдарына дейін созылып жатқан Альпі Гималай қатпарлы белдеуімен ұласқан.Сонымен бұл белдеудің батыс тармағы Пиреней және Андалузия тауларын,Альпі,Карпат,Апеннин және Балқан түбектерінің тау ғимараттарын,Алдыңғы Азия таулы қыраттарын (Кіші Азия,Армян,Иран),Гиндукуш және Гималай тау жүйелерін қосып қазіргі тектоникалық карталарда Альпі қатпарлықтарының өзі таралған зона ретінде көрсетілген,ал Үндіқтайдың батысындағы,Оңтүстік шығыс және шығыс Азия аралдарындағы таулар аяқталып бітпеген,олар соңғы кайнозойлық.
Бүкіл белдеу үшін біршама көне құрылымдар-палеозойлық немесе одан да көне қатпарлыққа жататын орталық массивтер тән.Қазіргі рельефте орталық ... жалғасы
Еуразия құрлығына қарайтын кейбір аралдар құрлықтан қашық орналасқан.Шпицберген, Франц-Иосиф Жері мен Солтүстік Жер 800 солтүстік ендіктен жоғары орналасқан; ал оңтүстік жарты шардағы Малай архипелагының аралдары 110 о.е. дейін созылып жатыр. Атлант мұхитындағы Азор аралдары 280 батыс бойлықта орналасқан. Еуразия құрлығының көлемі, аралдарымен қоса есептегенде-53,4 млн. км2, оның - 2,75 млн км2 аралдардың үлесіне тиесілі. Құрлық көлемінің үлкен болуынан табиғи жағдайы алуандығымен жəне күрделігімен ерекшеленеді. Еуразия шеңберінде дүние жүзінің екі бөлігі - Еуропа мен Азия орналасқан.
Тектоникалық құрылымы және рельефі
Евразия үшін жер шарындағы белгілі тектоникалық құрылымдардың және рельеф типтерінің барлығы болуы тән.Өйткені жердің ең зор континентінің негізін құраған Европа және Сібір платформалары. Басында бүтін болған Қытай платформасы кейін бөлшектенді,екі дербес платформалық учаскеге-Қытай-Корея және Оңтүстік Қытай суперплатформаларына бөлінді.Аравия және Үндістан платформалары бүкіл геологиялық тарих ішінде Евразияның қалған бөліктерінен тәуелсіз дамыды және оған біршама кейін қосылды.Олардың рельефінің қалыптасуына тектоникалық жандану үлкен роль атқарған.
Шетелдік Евразияда ерте және соңғы палеозой ғимараттары Европаның солтүстік және орта бөліктерінде,сондай-ақ орта және шығыс Азияда таралған.Бұл территориялар үшін таулы да,жазық та рельефтердің етек алуы тән.Жер бетінің қалыптасуында үлкен роль атқарғандар бірнеше рет қайтадан жаңарған тегістеу мен аккумуляция процестері,сондай-ақ әр түрлі дәрежеде көрінген геоген-антропоген дәуіріндегі жандану байқалды.Европа каледон қатпарлығы ғимараттарының орнында пайда болған.Рельефтің күрделілігі Орта Европадағы Британия аралдарынан Орта Польшаға дейінгі қайта жаңарған тауларға тән.Онда тектоникалық жандану әр түрлі дәрежеде болады,соған байланысты қазіргі рельефке сипаттама болатындар инверсиялық рельефті аласа массивтер (Бретон қыраты,Корнуэлл түбегінің массивтері,Силезия қыраты ауданы) кіші жақпарлы тауларда жүрді.Сондай-ақ Орталық массивтің(Гарц,Рудалы таулар,Судет,Вогез,Шварцвальд,) солтүстік бөлігі таулы үстірттер құрайтын биікке көтерілген пенеплендер Рейн тақтатасты таулары,Орталық массивтің солтүстік бөлігінде тектоникалық процестер жүрді.
Кейбір блоктардың көтерілу пароцестерінде жарылу пайда болады,олармен вулкандық әрекеттер және орталық массиавтерде,Рудалы тауларда және т.б вулкандық таулар құрылу қатары болды.Тау массивтері герцин қатпарлығындағы синеклизаларға және тектоникалық жарылулар зоналарына сай келетін ойпаңдармен бөлінген.Ойпаңдар әр кезде теңіз суларының астында қалып және қайта құрғап отырды.Олардың қазіргі рельефі мен геологиялық құрылысы әр түрлі. Париж бассейні,Оңтүстік-шығыс Англия,Тюринген бассейні еңіс жазықтар болып есептеледі.Ирландия жазығы қат-қабатты аккумуляциялық тегіс жазық рельефпен сипатталады.
Азияда палеозой жағасындағы қатпарлы ғимараттар,әсіресе неоген-антропоген кезінде жандануға ұшырады,оның нәтижесінде Орталық Азияның Монғолдық-Алтай,Тянь-Шань,Кунь-Лунь және оның солтүстік тармақтары - Алтындаг және Тян-Шань биік және аса биік қатпарлы-жақпарлы және қайта қалпына келген жақпарлы таулары пайда болды.
Азияның шығысына да палеозойдың негізіндегі орташа,тіпті аласа қатпарлы - жақпарлы таулардың басым болуы тән.Олар-Үлкен және Кіші Хинган,Оңтүстік - Қытай таулары.Шығыс Азияда ең биік жота Циньлин,ол Куньлуньнің орографиялық және тектоникалық жалғасы және биіктігі 4000 м
Герцин қатпарлы құрылымдарының ойпаңдарында рельефі жазықтық-аккумуляциялық ойыстар (Жоңғар,Үлкен көлдер қазаншұңқыры) орналасқан.Қытай мен Монғолия шегінде,Гобиде ұсақ шоқылы бор және кайнозой дәуіріндегі шөгінділер жамылған қат-қабатты биік жазықтар үйлесіп келеді.
Палезой қатпарлық құрылымдары тараған облыстар,әсіресе шетелдікЕвропа жері,түсті және сирек металл рудаларына(мырыш,қорғасын,қалайы,сы нап,уран) бай.Герциндік тау алды иіндерінде (Силезия,Рур және басқа шетелдік Европа бассейндері,Солтүстік-Шығыс Қытай кен орындары) ең ірі тас көмір кен орындары орналасқан.
Еуразияның оңтүстік және оңтүстік-шығыс бөліктері құрылымдық жағынан мезакайнозойлық қатпарлы ғимараттар зонасына жатады.Үндіқытайдың үлкен бөлігі,Тибет таулы қыратының оңтүстік шеті мен Қарақорым неоген-антропоген кезінде тектоникалық жандануда шөккен мезозой жасындағы жасандылар.Ол Қарақорым мен Тибеттің оңтүстігінде өте күшті байқалады.Бұл таулар,әр түрлі жастағы қатпарлардан тұратын,антропогеннің басында-ақ өте биікке көтерілген және көтерілуі қазіргі кезде жалғасып жатқан Биік Азия деп аталатын жер үстіндегі ең биік таулар жүйесіне кіреді.Үндіқытайдың солтүстік және шығыс бөліктерінде және Малакка түбгінде мезозойда болған қатпарлану,жаңа кезекңдегі көтерілу мен жарылулар орташа биік жақпарлы-қатпарлы таулардың таралуына себепші болды.Тау жоталары арасында қоршалған Шань таулы қыраты,Аннам жотасының бөлігі және Камбоджа ойпаты оңтүстікте жасы жағынан өте ежелгі қатпарлықтағы орталық массивтерге сай келді.
Үндістан жерінде мезозой қатпарлығы таралған облыс бүкіл Евразия арқылы,батыста Пиреней түбегінен оңтүстік шығыста Зонд аралдарына дейін созылып жатқан Альпі Гималай қатпарлы белдеуімен ұласқан.Сонымен бұл белдеудің батыс тармағы Пиреней және Андалузия тауларын,Альпі,Карпат,Апеннин және Балқан түбектерінің тау ғимараттарын,Алдыңғы Азия таулы қыраттарын (Кіші Азия,Армян,Иран),Гиндукуш және Гималай тау жүйелерін қосып қазіргі тектоникалық карталарда Альпі қатпарлықтарының өзі таралған зона ретінде көрсетілген,ал Үндіқтайдың батысындағы,Оңтүстік шығыс және шығыс Азия аралдарындағы таулар аяқталып бітпеген,олар соңғы кайнозойлық.
Бүкіл белдеу үшін біршама көне құрылымдар-палеозойлық немесе одан да көне қатпарлыққа жататын орталық массивтер тән.Қазіргі рельефте орталық ... жалғасы
Ұқсас жұмыстар
Пәндер
- Іс жүргізу
- Автоматтандыру, Техника
- Алғашқы әскери дайындық
- Астрономия
- Ауыл шаруашылығы
- Банк ісі
- Бизнесті бағалау
- Биология
- Бухгалтерлік іс
- Валеология
- Ветеринария
- География
- Геология, Геофизика, Геодезия
- Дін
- Ет, сүт, шарап өнімдері
- Жалпы тарих
- Жер кадастрі, Жылжымайтын мүлік
- Журналистика
- Информатика
- Кеден ісі
- Маркетинг
- Математика, Геометрия
- Медицина
- Мемлекеттік басқару
- Менеджмент
- Мұнай, Газ
- Мұрағат ісі
- Мәдениеттану
- ОБЖ (Основы безопасности жизнедеятельности)
- Педагогика
- Полиграфия
- Психология
- Салық
- Саясаттану
- Сақтандыру
- Сертификаттау, стандарттау
- Социология, Демография
- Спорт
- Статистика
- Тілтану, Филология
- Тарихи тұлғалар
- Тау-кен ісі
- Транспорт
- Туризм
- Физика
- Философия
- Халықаралық қатынастар
- Химия
- Экология, Қоршаған ортаны қорғау
- Экономика
- Экономикалық география
- Электротехника
- Қазақстан тарихы
- Қаржы
- Құрылыс
- Құқық, Криминалистика
- Әдебиет
- Өнер, музыка
- Өнеркәсіп, Өндіріс
Қазақ тілінде жазылған рефераттар, курстық жұмыстар, дипломдық жұмыстар бойынша біздің қор #1 болып табылады.
![google play](assets/img/google-play-badge.png)
Ақпарат
Қосымша
Email: info@stud.kz