Банктерге және үкіметке несиелер беру


2. 83. 138.
Несиенің қайта бөлу қызметі.
Несиенің қайта бөлу қызметі кез келген елдің ұлттық экономикасының толық қанды жұмыс жасауына өз үлесін қосады. Несиенің бұл қызметінің көмегімен экономикалық жүйенің бір саласынан екінші бір саласына капитал ағымы болады. Несиенің бұл қызметінің қаржы қайта бөлу қызметінен айырмашылығы қаржының бөлінуі әкімшілік негізде жүргізілсе, ал салалар мен аймақтар арасындағы капитал ағымы несие арқылы, яғни ол нарықтық механизм негізінде жүзеге асырылады.
3, 84
Коммерциялық банктер қызметі
«Қазақстан Республикасындағы банктер және банктік қызметтер туралы» заңға сәйкес банктер мынандай операцияларды орындай алады: ақылы негізде депозиттерді тарту; клиенттер мен шоттарын жүргізу және оларға кассалық қызмет көрсету; қайтарылымдылық, мерзімдік және төменділік шарттарымензаңды және жеке тұлғаларға қысқы мерзімдікнесиелер беру. -инвестицияланатын қаражаттар иелерінің немесе иемденушілердің тапсырмалары бойынша капиталдық жұмсалымдарды қаржыландыру; заңда көрсетілген тәртіппен өз бағалы қағаздарын шығару (чектерді, вексельдерді, анкредитивтерді, депозиттік сертификаттарды, акцияларды және басқа да қаржылық міндеттемелерді) ; төлем құжаттарын сатып алу, сату және сақтандыру, олармен басқада операцияларды жүргізу; ақшалай нысанда орындауды қарастыратын ішінші тұлғалар үшін кепілдеме және өзгеде міндетемелерді беру; тауар тасмалынталап ету құқын, сатып алу және қызмет көрсету, осындай талаптардың орындалуын және бұл талаптардың инкассалық (факторинг) тәуекелін өз мойнына алу; банктік операциялар бойынша брокерлік қызметтерді көрсету, клиенттердің тәуекелі бойынша олардың агенттері ретінде әрекет ету; клиенттер үшін құжаттар мен бағалылықтарды сақтандыру бойынша қызметтер (сейфтік бизнес) ; коммерциялық мәмілелерді қаржыландыру, сондайақ сату құқынсыз (форфейтинг) ; клиенттердің тапсырмаларды бойынша сенімдік операцияларды (қаржыландыру қарау және орналастыру, бағалы қағаздарды басқару) ; -банктік қызметпен байланысты кеңесберу қызметін көрсету; лизингтік операцияларды жүзеге асыру.
Ұлттық банкінің арнайы лицензиялары бар болса, банктер басқа да банктік қызметтерді жүзеге асыра алады. Соның ішінде шетел валюталарымен операцияларды жүргізу; халықтың ақшалайсалымдарын қарау; ақшаларды аударуға байланысты қызметтерді көрсету (инкассация) . Осы операцияларды топтай отырып, олармен атқарылатын негізгі қызметтерді былай құруға болады: уақытша бос ақшалай қаражаттарды жинақтау (депозиттік операциялар) ; -экономиканы және халықты несиелендіру (активтік операциялар) ;
қолмақолсыз есеп айырысуларды ұйымдастыру және жүргізу; инвестициялық қызметі; клиенттерге басқада қаржылық қызметтерді көрсету.
13.
Ақшаның құн өлшемі қызметі.
Ақша жалпыға бірдей балама ретінде барлық тауарлардың құнын өлшейді. Ақша құн өлшемі ретінде «мөлшері жағынан аттас, сапасы жағынан салыстыруға келетін тауарлар дүниесіне материал беру» қызметін атқарады. Бірақ та тауарды өзара өлшейтін ақша емес, тауарлар өндірісіне кеткен қоғамдық қажетті еңбек олардың бірінің біріне өлшенуіне жағдай жасайды. Барлық тауарлар қоғамдық еңбек өнімдері құны бар нақты ақшалар (алтын және күміс) өлшей алады.
Тауар құнының ақшамен бейнеленуі оның бағасы деп аталады. Баға тауарды өндіруге және сатуға қажетті қоғамдық еңбек шығынымен анықталады. Әрбір елде ақшаның өлшемі ретінде қабылданған және тауарлар бағасын өлшеуге қызмет ететін металдың (алтын) баға белгілеу процесіндегі ақша бірлігіне бекітілетін салмақты саны баға масштабы деп аталады.
8, 149.
Несиенің айнлыс шығындарын үнемдеу қызметі.
Несиенің айналыс шығындарын үнемдеу қызметі іс жүзінде асуы несиенің экономикалық мәнінен туындайды. Шаруашылық субъектісіндегі ақшалай қаражаттардың түсуі мен жұмсалуы арасындағы уақытша болатын алшақтық кей жағдайларда қарыз алушылардың барлық категориялары өздерінің меншікті қаражатқа деген жетіспеушіліктің орнын тотыру үшін несиені пайдаланады. Бұл дегеніміз капитал айналымын қамтамасыз етіп қана қоймай, айналыс шығындарын үнемдеуге де мүмкіндік жасайды.
54.
Ломбардтар
Ломбардтар бұл жылжымайтын мүліктерді кепілге ала отырып, қысқы мерзімге ссудалар беретін несиелік мекеме.
Тарихта ломбардтар өсімқорлық несие беретін жеке меншік кәсіпорын ретінде пайда болған. Ломбардтардың мамандану саласы, жылжитын мүлік, оның ішінде бағалы металдар мен асыл тастарды кепілге алып, тұтыну несиесін беру болып табылады. Олардың ссудалары негізінен қысқа мерзімге кепілге салатын мүлік құнының 50-80 % мөлшерінде беріледі. Кепілге алып ссуда берумен қатар, олар клиенттердің құндылықтарын сақтау, сондайақ комиссиондық негізде кепілге салынған мүліктерді сатумен айналысады.
Несиелік операцияны ұйымдастырудың басты ерекшелігімұнда несиелік шарт және кепіл міндеттемелері болмайды. ССуданы кепілге беру барысында клиент кепілге зат қойғандығын куәландыратын және ссуда алғандығын растайтын құжат немесе кепіл билетін алады. Онда қарыз алушының реквизиттері және мәміленің басты шарты көрсетіледі.
26. Несиенің ғылымитехникалық прогресті жеделдету қызмет і. Несиенің ғылымитехникалық прогресті жеделдету қызметі ғылымитехникалық ұйымдардың қызметін қаржыландырумен сипатталады. Сондықтанда, несиенің көмегіесіз көптеген ғылымизерттеу орталықтарының (бюджеттік қаржыландыруда отырғандардан басқалары) жұмыс жасауы қиынға түседі. Сондайақ несие өндіріске ғылыми технологияларды жаңалық ретінде енгізу үшін де аса қажет болып табылады. Себебі, ондай шығындар бастапқыда кәсіпорынның қаражатымен, оның ішінде орта және ұзақ мерзімді банктің несиелері есебінен қаржыландырылады.
50.
Несиелік серіктестіктер
Несиелік серіктестік өз мүшелері несиеесеп айырысу қызметін көрсету маақсатында құрылған несиелік мекеме. Несиелік серіктестіктердің жарғылық капиталы пай қосу және міндетті кіру жарнасын төлеу жолымен қалыптасады. Мұндағы қосқан үлестер мүшеліктен шығып қалған жағдайда қайтарылмайды. Несиелк серіктестік тердің мүшелеріне коорперативтер, жалгерлер кәсіпорындар, банктер, шағын және орта бизнес, жеке тұлғалар кіреді. Несиелік сеіктестіктердің басты пассив операцияларына - салымдарды тарту және займдарды орналастыру; актив опреацияларына ссудалық, комиссиондық, саудаделдалдық операциялары жатады.
Несиелік серіктестіктің бір түріне ауыл шаруашылығы несиелік қоғамдары жатады. Оның құрылтайшысы: Орталық банк, коммерциялық және мамандандырылған банктер, үкімет құрылымдары, жеке және заңды тұлғалар бола алады. Олардың басты қызметі - ауыл шаруашылығына несие - есеп айырысу қызметін көрсету; шаруашылық затарын, мал, тұқым, тыңайтқыш сатып алу шығындарын және өзге де жұмыстарды несиелеу. Ауыл шаруашылығы несиелік серіктестігінің клиенттеріне шаруа қожалықтары, фермерлер, сондайақ ауыл шаруашылық кәсіпорындары жатады.
52.
Ақшаның металдық теориясы
Ақшаның металдық теориясы 15-17 ғасырлардің ерте кезеңдерінде, яғни капиталдық алғашқы қорлану дәуірінде қалыптасқан оның танымал өкілдері Англияда - У. Смэнфорд, Т. Мэн, Д, Норе, Францияда - А. Монкретьен болды. Олар ақшаны қоғам байлығымен, яғни асыл тастар - алтын және күміспен теңестіріп, олардың бүлінуіне қарсы шықты. Олардың пікірінше қоғамның нағыз байлығы алтын мен күміс, яғни бұлар өзінің табиғатты нағыз ақшалар болып табылады. Ұл ақша теориясы фетеигинизмге (киелі затқа табынуға) жатады, себебі ақшаны алтын мен күміске теңеп, тауар шаруашылығындағы ақшада адамдардың өндірістік қатынастарын назардан тыс қалдырады.
Қазіргі авторлар ерте металлизм теориясының қателіктері: 1. байлықтың көзі ретінде қоғамда еңбек етудің нәтижесінде өндірілген материалдық құндылықтардың жиынтығы емес, асыл металдар болса; 2. Метал ақшаның айналымында олардың (металл ақша) орнын басатын, яғни қағаз ақшаларға ауысудың мақсатқа лайықтылығы мен қажеттілігі теріске шығарылып келуінде деп есептейді.
Германияда 19 ғасырдың екінші жартысында алтын монетарлық стандарттың енгізілуімен металл ақшаның теориясы дүниеге келді. Бұл оның 1 метоморфозасы болады, неміс экономистері (К. Книс) ақша деп тек асыл металлдарды емес, металға ауыстырылатын банкноталарды да санады. 2 метоморфоза 1 Дүние жүзілік соғыстан кейін болды. Оның өкілдері алтынмонетарлық стандартты қалпына кетірудің мүмкін еместігін мойындап, алтын монометаллизмнің жаңа кесілген формаларын: алтвн құйма және алтын - дивиздік стандартты енгізуге, теорияларын әдістеуге тырысты. Ақшаның металдық териясының 3 метаморфоза сы 2 дүние жүзілік соғыстан кейін болды. Оның өкілдері (Ж. Рюэфф, М. Дебре, Р. Харрод) халықаралық айналымға алтын стандартты енгізуге қажеттілік идеясын ұсынды.
19. Ақшаның төлем құралы қызметі.
Ақшаның төлем құралы қызметі. Әр түрлі жағдайлардың болуына байланысты тауарлардың тек нақты ақшаға ғана сатылмайтыны белгілі. Себебі әр түрлі тауарларды өндіру кезеңі мен айналыс мерзімінің ұзақтығының бірдей еместігі, сондайақ бірқатар тауарлардың өндірісі мен сатылуының маусымдық сипатта болуы шаруашылық субъектісіне қосымша қаражаттардың жетіспеушілігін туғызады. Соның нәтижесінде тауарлардың төлемін кешіктіріп сатып алу және сату, яғни несиеге беру қажеттігі туындайды. Ақша төлем құралы ретінде мынандай ерекше бір қозғалыс формасына ие: Т(тауар) - М(міндеттеме), келісілген мерзімнен кейін: М(міндеттеме) - Т(тауар) .
Ақшаның төлем құралы қызметі мен айналыс құралы қызметтері арасында өзара айырмашылық бар. Ақша айналыс құралы ретінде делдалдық рөлінде жүретін болса, төлем құралы қызметінде ақша мен тауарлардың бірбіріне қарамақарсы қозғалысы болмайды, яғни қарыздық міндеттеме арқылы өтеу, сату және сатып алу процесінің аяқталғандығын білдіреді. Тауарлар мен ақша арасындағы уақыттағы алшақтық кредиторға қарыз алушынығ төлемеу қауіпін тудыруы мүмкін. Ақша төлем құралы ретінде тек қана тауар айналысына қызмет етіп қоймай, сол сияқты қаржы және несие қатынастарына да қызмет етеді. Жалпы барлық ақшалай төлемдерді мынадай түрде топтастыруға болады: тауарлар және көосетілген қызметтер бойынша төлем міндеттемелері; мемлекетке қатысты қаржылық міндеттемелер; банктік несиелер, мемлекеттік және тұтыну несиелері бойынша қарыздық міндеттемелер; әкімшілік, сот алдындағы және өзге міндеттемелер. Ақшаның төлем құралы қызметін толық бағалы емес, яғни қағаз және несиелік ақшалар атқарады.
30. Ипотекалық несие.
Ипотекалық несие - бұл қозғалмайтын мүліктерді ( тұрғын үйді, өндіріс ғимараттарын, т. б. ) кепілге ала отырып ұзақ мерзімге берілетін несие. Жылжымайтын мүлікті кепілге салу арқылы болатын қарызды ипотека несиесі ретінде ұғуға болады. Ол тұрғын үй құрлысын салуға және алуға, жер сатып алуға беріледі, әрі ұзақмерзімді сипатқа ие. Ипотекалық несиелеу нарықтық экономиканың ажырамас элементі болып табылады. Оның мынандай ерекшелігі бар: ипотекалық несие бұл қатаң анықталған кепілзатпен берілетін қарыз. Несие қайтарылмаған жағдайда кепілге салынған жылжымайтын мүлік сатылады және одан түскен қаражатпен несие берушінің алашағы өтеледі. Сол себебті де ипотека несиені несие беруші ең «сенімді»несие ретінде саналады. -ипотекалық қарыздың көбісі қатаң мақсатты тағайындауға ие, өйткені, ол тұрғын үй мен өндірістік үйжайларды қаржыландыру, сатып алу, тұрғызу үшін және жер учаскелерін игеру үшін пайдаланылады; ипотекалық несие, әдетте, 10-20 жылғадейін беріледі. Несие алдын ала жасалған кестеге сәйкес біртіндеп өтелетін болады. Ипотекалық несиенің біршама жетілген үлгі шартты түрде айтсақ, «қарапайым ашық үлгі». Бұл үлгінің бастапқы принциптік сипатына тоқталсақ, ипотекалық ссудаларға деген барлық клиенттердің қаражаттары депозиттерде жатқан клиенттердің қаражаттары; банкаралық несиелер және т. с. с. есебінен қамтамасыз етеді.
60. Поштажинақ жүйесі
Поштажинақ жүйесінің маңызды элементтері - ұсақ салымшылардың қаражаттарын таратын мемлекеттік мекеме ретінде құрылатын поштажинақ банктері болып табылады. Бірақ ондай банктердің құрылуы біздің елімізде әлі де болса кешеуілдік танытуда. Бізде әзірге мұндай банктердің рөлін атқаратын Қазпошта мекемесі жұмыс жасауда. Поштажинақ мекемелері пошта бөлімдері арқылы халықтың салымдарын жинақтап, қаражаттарды қабылдау және беру қызметін жүзеге асырады. Соңғы уақыттарда көптеген елдерде поштажинақ жүйелерінің несиеесеп айырысу қызметтері қанат жаюда. Сондайақ, банктік заңдылықтардың шектеу қойылуына байланысты аталған мекемелердің кейбір көрсететін қызметтері дами алмай отыр.
35. Несиенің формалары
Несие формасы - бұл несие қатынасының сырттай нақты көрініс табуы. Ол несие қатынасының мәнімен ұйымдастырылуын синтездейді. Несие қатынасының формасымен мазмұны ажырағысыз әрі диалектикалық жағынан біртұтас болады. Несие қатынасының формасы оның мазмұны мен дамуына сәйкесуі керек. Таңдап алынған жіктеу өлшеміне қарай несиенің мынандай ең маңызды формаларын бөліп көрсетуге болады. - қызмет ету саласына қарай: ұлттық және халықаралықнесие; нпсие мәмілесінің объектісіне қарай: ақшалай және тауарлық несие; несие қатынасының субъектісіне қарай: банктік, коммерциялық, халықаралық, тұтынушылық несиелер. Несиенің тауарлы формасы тарихи жағынан алып қарағанда оның ақшалай формасынан бұрын пайда болған. Ежелгі тарихтан білетініміздей, адамдар тұтынуға қажетті артық өнімдерін бірбіріне өсім алумен қарызға берген. Несиенің тауарлық формасы осы заманғы істәжірибеде төлемдерінің мерзімін ұзартумен тауарларды сатуда, машина мен құралжабдық, тұрмыстық тауарлар, саймандар лизингісінде қолданылады. Қазақстанда тауарлық кредит фермерлер мен шаруа қожалықтарына көктемде тұқым түрінде беріледі. Тұқым түрінде берілетін бұл несиені фермерлер мен шаруа қожалықтары күзде астықты жинағаннан кейін қайтарып отырады.
55. Ақшаның номиналистік теориясы.
1718 ғғ., ақшаның номиналистік териясы өкілдері ағылшын ғалымдары Дж. Беркли мен Дж. Стюарт, А. Смит болып табылады. Бұл теория ақша айналымында құнсыз монеталар қаптап кеткен кезде қалыптасты. Бұл ғалымдар ақшаны мемлекет жасайды деп және оның бағасыатайлы құнмен және ақша болып табылатын баға масщтабымен анықталады деп есептеген. Олар ақша тек техникалық ауыстырудың таза құралы деп қарастырып, оның құндылық табиғатын толық теріске шығарады. Ақшаның номиналистік құнының негізгі идеялары төменде келтірілген: ақша тамаша есептеу бірлігі болып табылады, оның көмегімен ақшаның салыстырмалы құны анықталады. - бірдей бөліктері бар тамаша масштаб болып табылатын аталған бірлікте ешқандай ішкі құн болмайды. Номинализм үстемдік жағдайда 19 ғ. аяғы 20 ғ. басында қол жеткізді. Бірақ, оның ерте кезеңдік номинализмнен айырмашылығы - оның қорғау объектісі болып құнсыз ақша емес, ол қағаз ақша болды.
33. Халықаралық несие
Халықаралық несиенесие беруші ретінде мемлекет, банк, басқа елдердің жеке және заңды тұлғалары жататын халықаралық экономикалық қатынас саласындағы қарыздық капиталдың қозғалысын білдіреді. Осылайша, халықаралық несиеқайтару, серзімді және ақылы шарттарының негізінде елдер арасындағы қарыз капиталының қозғалысына кызмет ететін несие қатынастарын әр түрлі формаларымен субъектілері бойынша біріктірілетін үлкен ұғым. Халықаралық несие жаңа техника, технология, тауар мен қызмет көрсету импортын ұлғайтуға мүмкіндк береді. Ол төлем балансының тапшылығын жабудың құралына және жинақтаудың қосымша көзіне айналады. Шетел инвесторлары үшін халықаралық несие басқа елдерге, әсіресе, қосымша инвестицияға мұқтаж дамушы елдерге капитал салудың ең тартымды формасы болып табылады. Бұл несие ең сенімді несие ретінде саналады, өткені, ол тек компаниялармен, фирмалармен, банктермен ғана емес, сонымен қатар, үкімет кепілдігімен қамтамасыз етіледі.
21. Ақша несие саясаты-бұл айналыстағы
ақша массасын, несие көлемін, сыйақы мөлшерлемесін өзгертуге жалпы банк жүйесінің қызметін реттеуге бағытталған шаралар жиынтығы. Ақша несие-саясатының макроэкономикалық деңгейдегі субъектісі Ұлттық банк болып табылады. Ақша несие-саясатының екі типі болады:1. Рестрикциондық 2. Экспанциондық. Рестрикциондық ақша-несие саясаты-екінші деңгейлі банктердің несиелік операциялар көлемін шектеуге және қатаң шарт белгілеуге, сондай-ақ сыйақы мөлшерлемесінің деңгейін арттыруға баған шаралар жиынтығы. Экспанциондық ақша-несие саясаты-несие беру көлемін кеңейтумен, айналыстағы ақша-массасының өсуіне бақылаудың әлсіздігімен және сыйақы мөлшерлемесінің төмендеуімен байланысты шаралар. Соңғы жылдары ақшанесие саясатының басты көздеген бағыты: инфляцияны төмендету және теңгенің тұрақтылығын қамтамасыз ету. Заңға сәйкес Ұлттық банк мынадай ақша несие саясатының негізгі құралдарының көмегімен реттеледі:-Сыйақы мөлшерлемелерін белгілеу; -Ең төменгі міндетті резервтер нормасын белгілеу; -Мемл-ң бағалы қағаздарын сатып алу және сатуы б-ша Ашық нарықтағы опер-ды жүргізу; -Банктерге және үкіметке несиелер беру; Валюталық нарықта интервенциялау;
22. Ақшаның қор жинау қызметі.
Ақша жалпыға бірдей балама ретінде, оның иесіне тауар
алуды қамтамасыз етумен қатар, байлықты жинау құралы болып табылады. Сондықтан да адамдар оларды жинақтауға
немесе қорлануға тырысады. Ақшаның қор жинау қызметін
толық бағалы емес ақшалар атқара алмайды, себебі олардың
меншікті құны жоқ. Бұл қызметті атқару қашаннан алтынға жүктелген. Ал ақшаның қорлану қызметін толық бағалы емес ақшалар атқарады. Тауар өндірісі жағдайында қорлану екі формада жүзеге асырылады:1) кәсіпорындар мен ұйым-ң ағымдағы ж-не жинақ шот-ғы, с. с банктегі басқа шот-ғы ақшалай қаражат қалдықтары түрінде қоғамдық қорлану формасында; 2) Банктердегі халық алымдарында, облигацияларында жинақталған жеке қорлану формасында
23. Тұтыну несиесі-бұл жеке тұлғаларға тұтыну тауарларын
Сатып алу үшін ж-не тұрмыстық қызметтерді өтеуге берілетін Несие. Тұтыну несиесінің басты тағайындалуы халыққа тауарлар Сатуды ынталандыруға бағыт-ды. Тұтыну несиесі бөлшек сауда мен тығыз байл-ты:бір жағынан, тауар айналымының ұлғаюына сай несиенің көлемі өседі, сонымен қатар, тауарды несиеге алу сұранысы туындайды; екінші жағынан, халықты несиелеудің өсуі, сұраныстың төлем қабілеттілігін ұлғайтады. Қаз-да тұтыну несиесі кеңінен дамып отырған несиеге жатады. Екінші деңгейлі банктер тәж-де тұтыну несиесінің мынадай түрлері қолданылуда: -автомобильдік несие; -Ұз. мерзімді пайд-тын тауарлар сатып алуға берілетін несие -тұрғын үйді жөндеу жұмыстарына берілетін несие; -кейінге қалдырылмайтын қажеттіліктерге (оқу, емделу, демалу т. с) берілетін несие ұзақ мерзімде пайдаланылатын тауарларға мыналар жатады:
Жихаз, сантехника, аудио-видео ж-не тұрмыстық техникалар
24. Қазіргі коммерциялық банктер-бұл тікелей кәсіпорындарға, Сондай-ақ халыққа қызмет ететін банктерді білдіреді. Коммерция-қ банктер мынадай белгілеріне байл жіктеледі: 1. Жарғылық капитал-ң қалыптасуына қарай:мемлекттік, акционерлік, жеке, пай қосу арқылы, аралас 2. Операцияларының түрлеріне қарай:әмбебап, яғни экон-ның барлық Салаларына бірдей жәнекең көлемді банктік қызмет көрсететін Банктер; -маманданған, яғни бір ғана салаға қызмет көрсететін банк 3. Аумақтық белгісіне қарай: халықаралық, мемлекетаралық, ұлттық, Аймақтық; 4. Салалық белгісіне қарай:өнеркәсіптік банктер, сауда банктері, ауыл Шаруашылық банктері, құрылыс банктері 5. Филиалдар санына қарай: филиалсыз, көп филиалды 25. Ақша жүйесі-бұл тарихи түрде қалыптасқан және ұлттық заңдылықтармен бекітілген ақша айналысын ұйымдастыру формасы. Ақша жүйесінің өзіне тән типтері және элементтері болады. Ақша жүйесінің мынадай типтерін бөліп қарайды:-металл ақша айналысы, яғни мұндай ақша таувры тікелей айналыста бола отырып, ақшаның барлық қызметтерін атқарады, ал несиелік ақшалар металға ауытырылады. Металл ақша айналысы 2-ге бөл-ді:1. Биметаллизм-жалпыға балама рөлі екі бағалы металға негізделген ақша жүйесі. Биметализмнің үш түрі болған: -қос валюталық жүйе, яғни мұнда алтын мен күмістің арасындағы шекті Қатынас, металдардың нарықтық құндарына байланысты белгіленген. -қатар жүретін валюталы жүйесі, яғни мұнда бұл қатынас мемлекет
... жалғасы- Іс жүргізу
- Автоматтандыру, Техника
- Алғашқы әскери дайындық
- Астрономия
- Ауыл шаруашылығы
- Банк ісі
- Бизнесті бағалау
- Биология
- Бухгалтерлік іс
- Валеология
- Ветеринария
- География
- Геология, Геофизика, Геодезия
- Дін
- Ет, сүт, шарап өнімдері
- Жалпы тарих
- Жер кадастрі, Жылжымайтын мүлік
- Журналистика
- Информатика
- Кеден ісі
- Маркетинг
- Математика, Геометрия
- Медицина
- Мемлекеттік басқару
- Менеджмент
- Мұнай, Газ
- Мұрағат ісі
- Мәдениеттану
- ОБЖ (Основы безопасности жизнедеятельности)
- Педагогика
- Полиграфия
- Психология
- Салық
- Саясаттану
- Сақтандыру
- Сертификаттау, стандарттау
- Социология, Демография
- Спорт
- Статистика
- Тілтану, Филология
- Тарихи тұлғалар
- Тау-кен ісі
- Транспорт
- Туризм
- Физика
- Философия
- Халықаралық қатынастар
- Химия
- Экология, Қоршаған ортаны қорғау
- Экономика
- Экономикалық география
- Электротехника
- Қазақстан тарихы
- Қаржы
- Құрылыс
- Құқық, Криминалистика
- Әдебиет
- Өнер, музыка
- Өнеркәсіп, Өндіріс
Қазақ тілінде жазылған рефераттар, курстық жұмыстар, дипломдық жұмыстар бойынша біздің қор #1 болып табылады.

Ақпарат
Қосымша
Email: info@stud.kz