Қарағанды құю зауыты «Қазақмыс» корпорациясының жағдайында қуаттылығы жылына 5 мың тонна болат құю сериялық өндіріс бөлімінің жобасы.

1 Құю цехын жобалау
1.1 Тапсырманы талдау және жобалауда пайдаланылатын негізгі мәліметтер
1.2 Балқыту бөлімшесі
1.3 Қалыптау.құю.босату бөлімшесі
1.4 Өзекше жасау бөлімшесі
1.5 Қалып және өзекше қоспасын дайындау бөлімшесі
1.6 Термиялық өңдеу бөлімшесі
1.7
Цех жоспары мен қималарын ескере отырып қабылданған жобаны баяндау
2 Құйманы дайындаудың технологиялық процесін таңдау
2.1 Бөлшектің тағайындалуы және техникалық сипаттамасы
2.2 Бөлшектің ажырама сызығын таңдау
2.3 Құю жүйелерінің конструкциясы және есептеуі
2.4 Технологиялық процесті баяндау
2.5 Құю опокаларын таңдау
2.6 Астыңғы және үстіңгі үлгі плиталарын, үлгі кешенін жобалау және таңдау
2.7 Құйманы алудың соңғы операциялары
3 Голтовты барабанның конструкциясын жобалау
3.1 Машинаның құрылысы мен жұмысын жалпы баяндау
3.2 Құрылғының негізгі көрсеткіштерін есептеу
3.3 Барабан есебі мен баяндамасы
3.4 Жетектің есебі мен баяндамасы
3.5 Басқару мен автоматтандыру нобайын жетілдіру
3.6 Машинаның техникалық . экономикалық параметрлері
4 Еңбек қорғау
4.1 Қауіпті және зиянды өндірістік факторларды саралау
4.2 Діріл одан қорғалу шаралары
4.3 Енбек қорғау іс.шаралары
4.4 Еңбек қауіпзісдігі
4.5 Құю цехындағы дірілді есептеу
5 Өндірістік экологиясы
5.1 Қазақстан Республикасының экология кодексі
5.2 Болат құю кезіндегі зиянды заттардың есебі
5.3 Қоршаған ортаға зиянды заттарды төмендету шаралары
6 Жобаның техника.экономикалық негізделенуі
6.1 Жылына 5000 тонна ұсақ болат құюдың өндіру цехының жобасы үшін бастапқы деректер
6.2 Цех жабдықтауға күрделі шығындар есептеу
6.2.1 Бөлімдегі қондырғылардың күрделі салымы
6.2.2 Аз құнды және жылдам тозатын заттар
6.2.3 Цехтың өндіріс ғимаратына күрделі салымдар
6.3 Бөлімшенің өндірістік персонал санының есебі (бөлім)
6.4 Еңбек ақы қорын есептеу
6.4.1 Өндіріс жұмыскерлерінің еңбек ақы қорын есептеу
6.5 Құю өнімінің өзіндік құнын есептеу
6.5.1 Сұйық металдың өзіндік құнының калькуляциясы
6.5.2 Болат құймалардың өзіндік құн калькуляциясы
6.6 Күрделі салымдардың экономикалық тиімділігі
Қорытынды
Пайдаланылған әдебиеттер
        
        1 Құю цехын жобалау
1.1 Тапсырманы талдау және жобалауда пайдаланылатын негізгі мәліметтер
Тапсырмадағы берілген жобаның тақырыбы ... құю ... ... ... ... жылына 5 мың тонна болат құю ... ... ... ... ... ... бойынша болатты құймалар
өндіреді, құйма салмағы 0,5 кг-нан 5 ... ... ... ... құм
қалыптарға сәндік құю, қолмен және машинамен қалыптау түрлері жатады.
Жобаланушы цех ... ... ... ... м2 ... 10,0 м ... орналасқан.
Жұмыс режимі – екі ауысымды, 8сағ/ауысым, ал жылына 254 күн. Жоспардағы
барынша жарамды құюдың қуаттылығы жылына 5000 тонна.
Өндірістің технологиялық ... ... ... ... ... ... және ... материалдарды дайындау;
• Қалыптау және өзекше құрамдарын дайындау;
• Өзекше және қалыпты әзірлеу;
• Құю, суыту және құймаларды қағымдау;
• Құйманы тазалау;
... ... ... ... ... және ... ақауын жөндеу;
• Өндірістегі қалдықтарды қайтадан өңдеу (өндірістегі меншікті қайтарым,
ақау).
Біздің алдында қарастырғанымыз өндірістің технологиялық процесі ... ... ... бөлімшелері болады:
– Шихта қоймасы;
– Балқыту бөлімшесі;
– Өзекше бөлімшесі;
– Қоспа дайындау бөлімшесі;
– Құю-қалыптау бөлімшесі
– Термоөңдеу бөлімшесі;
Осы ... құю ... ... мен ... ... ... 1 және 2 – ші ... көрсетілген.
Жобалау үшін қажетті негізгі цех ... ... ... ... ... онда бес ... қарастырылған. 1.1 кестеде
көрсетілген.
1.1 кесте
Дәл бағдарламасы
|Құймалар атауы | ... ... ... |
| ... ... ... құйма |
| ... |кг | |
| | | |% |т ... ... ... ... 45Л | | | | ... ... |7.4 |20 |1000 |135135 ... ... 35Л-II |8 |30 |1500 |187500 ... ... 35Л |20.8 |10 |500 |24038 ... ... ... |20.4 |10 |500 |24510 |
| ... 35Л |26.5 |30 |1500 |56604 ... | |83.1 |100 |5000 |427787 ... ... ... ... ... жасау өндірістерінде болатты балқыту үшін негізінен
бірнеше балқыту пештерін қарастыруға болады:
1. Электр доғалы пеш қышқылды және ... ... ... пеш ... және ... ... Индукциялық пеш және тигельді шахтасымен;
4. Конвертер қышқыл үрлеу бүйірімен және негізгі футеровкасымен.
Болат дегеніміз – құрамында 2,14 %-ке ... ... аз ... S, ... Cr, Ni, V, Ti ... легірлеуші элементтері бар күрделі қорытпа. Оның
сұр шойыннан негізгі айырмашылығы құрамында ... мен ... аз ... ... ... ... ... көміртектің, күкірт пен фосфордың
аз мөлшерімен, кремнийдің, марганецтің және басқа элементтердің берілген
(аз ... көп) ... ... ... ... ... қанша көп болған сайын қоспалар жылдамырақ тотықтанады. Қоспалардың
тотықтануын жылдамдату үшін болат ... ... ... ... ... ... ... Сонымен қоспалардың көбісі
темір оксидінің оттегісімен тотықтанады.
Қорытудың бас кезінде, металдың температурасы ... ... ... марганец қарқынды түрде тотықтанып жылу бөліп ... ... тек ... температурада қарқынды тотықтанады.
Болат қорыту пешінде шихта ерігеннен кейін екі ... орта ... ... ... мен қож. ... мен қож ... әр түрлі тығыздығына
байланысты бөлініп тұрады [1].
Қазіргі ... ... ... үшін ... ... ... ... шойын, скрап (прокаттың, соғудың, штамптаудың, болатты
механикалық өңдеудің қалдықтары, жарамсыз болат бұйымдар мен ... ... ... ... мен ... ... ... отын (кокс немесе колошникті газ, табиғи газ, мазут).
Болатты электр пештерінде балқыту үшін электр ... ... ... әр түрлі элементтердің (көміртектің, марганецтің,
күкірттің, фосфордың ж.б.) артық ... ... ... ... ... ... ... және негізді болып бөлінеді.
Қышқылды процестер темірді, кремнийді, марганецті тотықтандырып және
көп мөлшерде SіO2 бар ... шлак ... ... ... етеді.. Негізді
процестер балқымадан зиянды қоспаларды ... ... ... ... ... ... береді, нәтижесінде олар кальций фосфаты
Р2О5(4СаО және күкіртті кальций СаS) ... ... ... ... ... процесі - болатты доғалы электрлі ... ... алу ... Ол ... мен конвертер тәсілдерімен
салыстырғанда ... ... ... саналады, өйткені электр
тоғының өлшемдерін өзгерту жылулық тәртібін ... ... ... Балқытудың жоғарғы температурасы (20000С дейінгі) металдан фосфор
мен күкіртті ең толық кетіру үшін ... ... ... ... ... Тотықтандыратын ортаның жоқтығы ... ... ... көміртекті және ... ... ... конструкциялық болаттар мен қорытпаларды алуға
мүмкіндік туғызады [3].
Электр доғасымен ... ... ... ... ... өндірісі үшін көптен-көп кең таралған. Бұл тәсілге ... және ... доға ... ... ... ... және плазмалық доғалы.
Осы факторларды ескере отырып, осы дипломдық жобада «Қазақмыс» құю
цехында пайдаланған ... ... ... ... әдебиет мәліметінен
тұрақты токты электр доғалы пешіне ауыстырамыз. Бұл тұрақты токты ЭДП-і
соңғы ... ... жаңа ... бірі ... ... Тұрақты токты ЭДП-
ның айнымалы токты ЭДП-ден ... ... ... ... бар [2].
Жобада балқыту бөлімі құю цехының жобасында шихта бөлімінен кейін жеке
аралықта орналасқан.
Балқыту бөлімшесін жобалау үшін ... ... ... сұйық металл
шамасын анықтаймыз. Балқыту бөліміндегі негізгі көрсеткіштерді 1.1-кесте
бойынша реттейміз. Шығаратын құйма ... сай ... ... ... массасы, құю жүйелері массасы және бір ... ... ... ... «Қазақмыс» зауытынан алынған.
1. кесте
Балқыту бөлімінің бағдарламасы.
| | ... | | | |Құю |
| | ... кг | | | ... ... ... |Қорытпа | ... ... ... |(25%) ... ... | ... ... ... | |
| | | ... | ... | |
| | | ... ... саны | |
| | | |рі | | | ... |% |т |
| ... 45Л ... 35Л |Болат 35ХГСЛ| |
| |% |Т |% |т |% |т |т ... |- |- |- |- |1,7 |14,7 |14,7 ... төгу |100 |2200,3 |100 |3799,5 |100 |863,2 |6863 ... ... ... ... ... құятын шөміштердің
оңтайлы саны болмай мүмкін емес, олар құйманы қабылдап алу ... ... ... ... ... орын ... құю үшін ... етеді.
Шөміштің орнын ауыстыру үшін ... жүк ... және ... - ... ... бар монорельс, жүк көтеретін көпірлі крандар
жобаланған. Болат балқытатын пештен ... ... ... ... пештен
дискретті жүзеге асады, сондықтан құятын шөміштің сыйымдылығы ... тең ... ... үш ... ... ажыратады – конусты (шүмекті және ... және ... ... ... ... ... туралы біршама
толық мәліметтерді МЕСТ 7358-78 табуға болады.
Цехта бір типті шөміш болғаны жөн, ... оның ... ... ... мен ... үшін ... ... қажет, алайда әр
түрлі атау тізімді цехтарда ... ... ... бар бірнеше тип
шөміштер болады. Жылу шығыны минимум болатын шүмекті және ... ... ... ... ... ... мен отқа төзімділік жұмыстары (пеш
футеровкасын жөндеу, шөміштерді дайындау, т.б.) тығыз байланысты.
Доғалы пештерде балқытуды қарқындату ... ... ... бар,
ал оларда қолданатын футеровканың қолданылу типіне байланысты болады.
Қарқындату әдісінің біршама кеңінен ... ... газ ... ... ... бөлігін алдын-ала қыздыру болып табылады.
Шихтаның металл бөлігін ... ... ... бар ... ... ... жүзеге асырылады. Қондырғының ... ... ... ал жану ... ... шихта арқылы сорылып алынып, оны
730-930 К деңгейіне дейінгі ... ... ... ... ... ... алғанда аз ғана. Мұнда шихта қосылып, ол
қыздырылып пешке ... ... қызу ... ... ... ... ... азаяды, лом жеткілікті тығыз болмағанда
шихтақосымша ... ... ... ... ... ... қажет қоспа
сыймайды.
Өнімділігі жоғары цехтар мен ауыр құймаларды өндіруде негізгі агрегат –
доғалы болат балқытатын электр пештері, сондықтан бұл ... ... ... ... ... біз ЭДП-3 ... доғалы пешті таңдадық. Оның
техникалық сипаттамалары 1.5-кестеде көрсетілген.
1.5 кесте
ЭДП-3 пешінің техникалық сипаттамасы
|Параметрлері | ... т |3 ... ... ... ... кВт |2000 ... ... мм |200 ... ... ... |1,6 ... конусының ішкі диаметрі, мм |2764 ... ... ... ... |450-750 ... осы ЭДП-3 пеші ... ... бөлімшемізде қанша пеш қажет екенін
анықтаймыз. Ол мына ... ... ... дана, ... N – ... пеш ... ... – жылдық бағдарламаға қажет ... ... төгу ...... бір қалыпсыздығын ескеретін
коэффициент; оны өндіріс ... ... ... Бұл жобада ұсақ сериялы
өндіріс ... KН = ... KН = 1,2 деп ... –доғалы пештің өнімділігі т/сағ, q = 1.6т/сағ;
FӘ – құрал-жабдық жұмысының нақты уақыт қоры, сағ, электр ... ... ... сағ екі ... ... ...... жүктемесін ескеретін коэффициент, балқыту
бөлімшесіндегі құрал-жабдықтар үшін KЖ = ... ... KЖ = ... қабылдаймыз.
1.2- формула арқылы неше пеш керек екенін анықтаймыз:
Жуықталған 2 дана ... ... ... – 0,85.
Балқыту бөлімшесінде қосымша құрал-жабдыққа жататындар ... ... ... пеш ... ... ... және құюшы шөміштер және оларды жөндейтін құралдар, шөміш
футеровкасын ... және ... ... ... ... ... табылады [4,1].
1.3 Қалыптау–құю–босату бөлімшесі
Қалыптау-құю-босату бөлімшесін жобалағанда өндіріс сериялығын, шығаратын
цех өнімі құймалардың габариттері және ... ... ... құрал-жабдықтарымен жабдықтаймыз [4.]
Бұл бөлім кез келген құю цехының құрамында негізгісі ... ... ... ... ... ... ... барлығы осыған келіп
тіреледі – балқыту, өзекті қоспа дайындайтын, сонымен қатар ... ... ... ...... ... ... құймаларды қамтамасыз
етеді.
Ұсақ сериялы және сериялы ... ұсақ және ... ... ... бар суықтай қатайатын қоспалардан дайындаған тиімді.
Өндірістік бағдарламаға жасалған ... ... ... ... ... алған дұрыс, ал содан соң қалыпты тығыздау әдісін таңдап алуға көшу
керек. Өндіріс ұсақ сериялы ... ... ... ... ... ... кең таралған әдістерінің бірі тығыздау,
импульсті және үйлескен болып табылады, сонымен қатар құммен ... ... ... ... Осы не ... тығыздау әдісінің бірін таңдап
алу құйманың сапасы мен күрделілігі, ... мен ... ... ... ... ... ... қалыптың бірдей
тығыздалуы бойынша сәйкес жабдыққа қойылатын ... ... ... ... ... қорамжәшіктердің габариттерін таңдап
алу анықтаушы болып табылады. Егер өндірістік ... ... ... мәліметтер болса, не болмаса құймаларға технологиялық
карталар болса, онда қорамжәшіктердің габариттерін таңдау ... ... ... болады.
Бұл құймаларға бір типті опокалар яғни, 700 × 650 ×200/200 мм опокаларын
аламыз.
1.6 ... ... ... ... | | ... |Қалыптар|
| ... | | ... |тар |-дың |
| ... ... ... ... ... ... ... |құймалар |лар |Опокалар |қалып-та| ... |
| ... ... |өлшемдері |р саны, | | |
| ... | | ... ... ... |
|1.Жартылай муфта| | | |35473 |1064 |36536 ... |141891 |4 ... |1477 |50696 ... |196875 |4 ... |379 |12999 ... |25240 |2 ... |386 |13252 ... |25735 |2 ... |446 |15305 ... |59434 |4 ... | | ... |449175 |- |- |125037 |3752 |128789 ... ... ... ... ... ... шамасын
1.6 кесте бойынша анықтаймыз. Қалып ақаулар шамасы 3 % ... ... құю ... ... ... ... 234 қалыптау
машиналарының орнына ... ... ... ... құю ... ... Бұл автоматты
құю тізбегін өндіріс сериялығына, құймалардың орташа массасына және ... ... ... шамасын жасай алатын машина ... ... ... ... ... ... ... шамасы белгілі
болған соң қалыптау автоматты ... ... ... дана ... ... Nав – ... тізбек саны;
QҚ -жылдық бағдарламаға қажет қалыптар шамасы, QҚ=128789
дана;
Kбе – құрал - жабдық ... бір ... ... ... Kбе =1,2-1,3 , Kбе ...... машинасының өнімділігі, дана/сағ; q = 60 қал/сағ;
Fжыл – тиісті машинаның жылдық уақыт қоры 3645 сағ. ... ... - ... ... ... ... ... үшін
Kж=0,75 - 0,85, Kж=0,7 деп қабылдаймыз.
N=1 дана
1 – астыңғы жартықалыпты қалыптау автоматы; 2 – жоғарғы ... ... 3 – ... ... ... 4, 5 - жоғарғы
жартықалыптардың кантователі; 6 – артық қоспаны кесу механизімі; 7 –
қалыптарлы жинастыру; 8 – ажыратқыш (отсекатель); 9 - ... ... 10 ... ... көтеру механизімі; 11 – құю кезінде қалыптарды қысу
механизімі; 12 - ... ... ... ... 13 – ... итеру қондырғысы; 14 – распоровшик; 15 – опокаларды көтеру
механизімі; 16 – ... ... ... 17 – ... ... 18 - ... көпір; 19 – роликті конвейерлердің секциясы. Тізбек
бөліктері: I – қалыптау; II, III – қалып жинау; IV – құю; V – суу; VI ... ... ИЛ 225 ... ... автоматты тізбек жоспары (планировка)
Таңдалған кешенді автоматты құю ... ... түрі ИЛ225 ... құм ... ... ... және болат құймаларын қалыптауға,
сериялық өндіріс түріне пайдаланатын автоматты құю тізбегі болып ... ... ... ... модельдік жиынтығында
орналасқан төменгі престеу әдісімен дайындайды. Қалыптарды қоспалардың
біркелкі тығыздалуы, дифференциалды көп ... бос ... ... ... ... іске ... технологиялық қондырғының жетек тізбегі –пневматикалық ... ... ... ... өте ... ... конвейерлер, тазалау
механизмінің төменгі щеткалары, кесу механизмдерінің ...... ... іске ... ... бес ... бөлімшелерге бөлінген,
оның әрбірі өзінің ... ... ... автономды басқарылады.
Бөлімшелер мен қондырғы тізбектерін байланыстыратын ... ...... ... ... және бұл ... мен ... тәуелсіз жұмыс істеуін қамтамасыз етеді. Өйткені, аунақшалы
конвейердегі орын ... ... ... ... ... ағын ... 4,5 есе жоғары.
ИЛ225 тізбектің техникалық сипаттамасы 1.7 кестеде көрсетілген.
1.7 кесте
ИЛ225 типті тізбектің техникалық сипаттамасы:
|Опока өлшемдері, мм ... ... ... ... |60 ... ең ... ... кН |2350 ... қысымы, МПа |4 ... ... ... ... | ... м/мин |5 ... суу ... мин |30 – 90 ... ауа ... ... |110 ... бекітілген қуат, кВт |115 ... ... ... мм ... ... ... т |220 ... ИЛ225 ... ... дайындаудың технологиялық циклі келесі
операцияларынан тұрады: жоғарғы және төменгі ... ... ... ... ... ... 1800 – тағы контовкасы, қалыпты
құрастыру, плиталарға қалыпты ... ... ... ... ... ... құю, ... суыту, құймаларды соғу, опокаларды қалдық
қоспалардан тазарту және келесі қорамалау бөлімшесіне жіберу.
1.4 ... ... ... ... ... ... өндіріс сериялығын, шығаратын
құймалардың орташа массасы және жылдық бағдарламаға қажет ... ... ... ... ... ... бөлімін жобалағанда өзекшелерді
әзірлейтін технологиялық ... ... ... ... құрал-
жабдық экологиялық жағынан таза және экономикалық жағынан тиімді болу қажет
[8].
Өзекшелік бөлімше ережеге сай, аяқталған өнімдерді - құю ... ... бара ... құю өзекшелері өндіруші құю цехының дербес
бөлігі ... ... ... ... қоспаларды және бояуларды
дайындайды, қалыптайды, ... ... ... ... ... жинақтайды және қоймалайды.
Өзекшелерді жасау үшін әрібір өзекшенің көлемін әрібір құймаға қанша
өзекшеден ... ... ... соң ... ... қанша өзекше жасау
керек екенін 1.8 кесте бойынша анықтаймыз. Өзекшелердің ... ... ... ... ... ... қажет өзекше жасау тізбегін
таңдай аламыз.
1.8 кесте
Өзекше бөлімшесін есептеу
|Құйма ... саны ... | ... ... өлшемі, мм ... ... ... ... мм ... |
|Өнімділігі, т/сағ |40 ... ... кг |9700 ... ... ... кіретіндер:
– СҚҚ дайындауға арналған үздіксіз араластырғыш;
– Әткеншекті ... Құм ... ... ... ... ... ыдыс;
– Катализаторға арналған үлкен ыдыс;
– Дифференциальды қақпақ;
– Құмға ... ... ... арбаша;
– Бөшкеге арналған сөре;
– Жабдыққа арналған сөре;
– Жылу таратқыш;
– Беріліс үстелі;
– Басқару орны;
– Қызмет ету алаңы.
Өзекше жәшігін жинау және ... ... ... және ... ... бөлшектеу, оны бөліп алу және өзекшені таза өңдеу әткеншекті
жабдықта ... ... ... ... ... беру ... ... бұрыла алатын СҚҚ өзекшесіне себеді. Тұрақтандырғыш көмегімен құм
температурасын 200–қа көтеріп және оны белгілі бір ... ... ... және регенераторды мөлшерлеу ... ... ... қақпақ арқылы өткізеді [7].
Материалды байланыстыратын бак оның орын ауыстырумен байланысты берілген
температураны автоматты түрде ... жүйе ... ... ... ... ... ... жоғары және төменгі ... ... ... сигнализациясы қарастырылған. Катализатормен беттесетін бет
қышқылы тұрақты материалдан жасалған.
1.5 Қалып және ... ... ... ... ... ... және қосымша материалдары болып бөлінеді.
Қалып және өзекше қоспаларына қойылатын талаптар. Қалып және өзекше
қоспаларын ... ... ... отқа ... ... газ өткізгіштік, газ бөліп шығаруға қабілеттілік, гигроскопиялық,
термохимиялық тұрақтылық ... ... ... үгілгіштік, қағылғыштық,
ұзаққа төзімділік және т.б.
Бастапқы қалыптау материалдарына негізгілер (кварц құмы, ... және ... ... әр түрлі қоспалары бар
материалдар жатқызылады.
1.10 кесте
Қалып қоспасының сұраныс есебі
| ... ... ... | | ... ... |ақаулармен |жылдық ... ... ... |мөлшері |қосқан ... ... ... қоса |
| | ... ... ... |шашылуы |алғандағы |
| | ... | | ... ... |
| |м ... ... мм |2016 ... ... мм |815 ... ені, мм |305 ... ... ... жиілігі, айн/мин |34 ... ... ... ... |2 – ге ... ... ... мм: | |
| ... |2525 |
| Ені |2058 |
| ... |2759 ... ... кг |7334 ... ... ... құм ... пневмотранспортпен араластырғыштар
үстіндегі шанаптарға беріледі.
Өңделген қоспа қағымдау торынан таспалы конвейерлермен араластырғыштар
астындағы шанаптарға беріледі, сонымен бірге ол ... шкив пен ... екі рет ... ... ... ... ... електе
елеуленеді.
Қалыптау машиналарының төгілген қоспа сол ... ... ... шанаптарға тасымалданады.
Қоспаның барлық құрамы көлемді дәл мөлшерлегіштері бар араластырғыштарға
беріледі. Өңделген қоспа үшін араластырғышқа орнатылған ... құм үшін ... ...... және ... бар ... ... түтік сияқты болады.
Сұқпажапқыштар пневмоцилиндрлер арқылы жұмыс ... ал оның ... ... ... ... ... сыйымдылығы 38
– 52 л шамасында.
Дайын қоспа араластырғыштардан автоматты түрде араластырғыштар жанында
орналастырылған таспаға ... әрі ... ... ... ... ... шанаптарға беріледі. Шанаптар қоспаны
шығындау шамасы бойынша пневматикалық плужкалар көмегімен ... ... ... ... және ... қоспасының негізгі компоненті болып табылады. Құм
мен балшық таудың шөккен кеніне жатады. Кварц ... ... ... ... Таза ... деп ... қос тотығын немесе SiO2
кремнеземін айтады. Оның отқа ... ... өте ... ... ... аса). Қалып қоспаларының 90-98%-і таза кварц,
қалғаны – түрлі ... ... алаң ... темір мен қышқылды жер
металдары ... ... ... ... ... ... болғандықтан өзекше
қоспасының шығыны 1.12 кестеде көрсетілген.
1.12 кесте
Өзекше ... ... ... ... ...... түрі ... |
| | | ... | | ... ... |
| | | ... ... | | ... ... |610 |16 |229 ... негізінен табақтық және профильді прокат ... үшін ... ... ... ... ... бессемер, конверторлы, мартен,
электр болат, химиялық ... ... ... және легірленген, қызметі
бойынша конструкциялық, аспаптық және айрықша ... ... Ал 45 ... ... ... конструкциялық болаттарға жатады. Ол прокат,
сорттық болат, штамповкалар мен ... ... Бұл ... ... ... ... гайкалары, муфталары,
шпонкалары т.б ... үшін ... ... болып табылады.Бұлар өте жоғары
механикалық қасиеттерге ие, өте ... ... олар өте ... ... үшін ... Барлық маркалы сапалы болаттарда күкірт
құрамы 0,040%, фосфор 0,035% болады [8].
2.2 ... ... ... ... ... А1 ... 1-ші бетінде негізгі технологиялық
сызбасын жасаған ... ... ... бөлшек сызбасы ретінде
қарастырылады.
Бұл сызбада таңдап алынған жобадағы номенклатурасының ... ... ... сызбасын жобалаймыз. Бұл құйма материалы болаттан
жасалған. Сондықтан ... ... ... ... ... де
ескереміз. Бөлшектің ажырама сызығын 3 беттің А1 форматында көрсетілгендей
үстіңгі жазықтығынан екіге бөле орналастырамыз. ... ... ... түспен сызып, екі жақ шетін бағыттаушылармен ... осы ... ... ... «Ү»- ... «А»- астыңғы белгілерін
көрсетеміз. Басқа белгілер бөлшектің ажырама сызығынан жоғары бағыттаушы
«Ү» ... ... ... ... ... Ал «А» төменгі
бағыттаушы бөлшектің қалыптың астыңғы бөлігінде орналасатынын ... ... көк ... ... Сонымен қатар бөлшек ажырама
сызығының үстіне ҮҚ белгісі ... Бұл ... ... ... екендігін
білдіреді. Егер ажырамалы болмаса, онда жай ғана Ү ... ... ... сызығы тұтас сызықпен көрсетіледі.
Жеке жартылай қалыптардың түйісу беті ... ... ... (жазық)
ажыраманың жазықтығы қалыпта құйманың кеңістікте орналасуын анықтайды.
Ажырау ... ... құю ... ... мен ... ... әдіптер шамасы, қалыптау еңістерінің шамасы, қажет
өзекшелер саны мен конфигурациясы, құю ... ... ... ... ... ... және өндірістің технико -
экономикалық көрсеткіштері (жасау ... ... ... қалыптау
материалдарының шығыны, металды қолдану коэффициенті және басқалары)
тәуелді болады.
Ажырама ... ... ... ... ережелерді ескерген жөн. Бір
ғана ажырама ұсынылады (екі жарты қалыптар немесе жарты үлгілер).
Ажыраманың таңдап ... ... ... ... ... минималды санын қалыпты ыңғайлы етіп жасалуын қамтамасыз етіп,
құйманың бағытталған кристалдануына жағдай жасаймыз. Механикалық өңдеуге
ұшырайтын ... ең ... ... ... ... және ... ... ақаулардың пайда болу қаупін азайту мақсатымен төменгі немесе бүйір
жағына орналастыру жөн. Бөлшек ... ... ... ... осі ... ... Бірқатар жағдайларда құйманы бір жарты қалыпқа
орналастырған жөн, ол ... ... ... жарты қалыптың төменге
қатысты жылжуы) ақаулар жоюға мүмкіндік береді.
Ажыраманың жазықтығын ... соң ... ... ... ... әдіптерін таңдауға және құйма мен үлгідегі қалыптау
еңістерін ... ... мен оның ... ... ... ... тесіктерді алу үшін қажет.
Өзекшелер (жасау жағынан) құю технологиясының өзіндік ... ... олар ... ... қалыпқа жатып, оған бағынады. Қалыптардың,
өзекшелердің, үлгілер мен өзекше жәшіктердің конструктивті өлшемдері толық
келісілуі керек. Өзекше белгілері А1 ... 3- ... ... ... ... тұтас көк сызықпен көрсетіледі. Өзекшелер құйманың сәйкес
контурын шығаратын негізгі бөлік және ... ... ... ... тұрады. Өзекшелердің белгілік бөліктері қалыпта маңызды ... Бұл ... ... өзекшелердің қозғалмауын қамтамасыз етеді.
Өзекше белгілері конусты түрде орындалады. Бұл ... ... сай ... ... ... құюмен дайындалатын
(дайын бұйым немесе дайындама ... ... ... ... ... ... ... жобалау құйма конструкциясының
технологиялығын талдаудан ... ... ... ... ... ... ... анық жағдайда оның ең төмеңгі шығынымен оны дайындауға мүмкіндік
беретін бұйым конструкциясының немесе оның ... ... ... ... ... деп ... ... технологиялығы
қарапайым компоновкамен, қалып түрімен сипатталады. Берілген талаптардан
ауытқулар ... ... ... ... конструкциясына керекті өзгерістерді
еңгізу туралы сұрақтар қойылуы керек.
2.2 кесте
Құйма технологиялығын арттыру ... | | ... | ... ету ... ... ... ... ... | | |
| | | |
| ... ... ... ... ... ... |
| |керекті минималдылығын ... құм ... |
| ... ету |түзілуін болдырмау |
| ... ... ... |Қуаттылығы төмендеу |
|Компактілік, |Құйманың геометриялық қалпын |қондырғыны, кіші ... ... ... ... ... ... және ... жақтарын және ішкі |материал, еңбек шығынын |
|құйманың ... ... ... ... ... ... жазықтықтарды |Үлгі жинақтарын арзандату, |
| ... ... ... төмендету, |
| |Шығынқы бобышкаларды |құю ... |
| ... және ... ... төмендету,|
| |бірқалыпты (плавное) ... ... ... |
| ... ... ... өзекшесіз |
| ... ... ... |
| ... бобышкаларды |Газды, құмды және қожды |
| ... бір ... ... ... |
| ... ... төмендету |
| ... ... ... бөліктерін |
| ... ... үшін ... |
| ... қарапайым |Механикалық өңдеуге |
| ... бөлу ... ... |
| |Құю ... ... ... ... |
| ... терезелерді аздап |автоматтандыру және |
| ... ... ... |
| | ... ... ... |
| | ... ... ... | ... мен өнімділігі, |
| | ... ... ... |
| | ... түзілу қауіптілігін|
| | ... ... ... ... өндірісінің|кедергісіз үлгініңң қалыптан |Үлгінің алмалы- салмалы ... ... ... ету ... ... ... ... ... ... ... ... құйма |
|учеты |опокадағы қалыппен ... ... ... |
| ... ... ету; ... ... мен |
| ... ... ... ... |
| | ... құмды раковиналар |
| | ... ... |
| | ... ... ... ... бөліктерін |Өзекшелерді қалыпта |
|спецификалық ... ... ... ... |
|шарттарының ... ... ... ... ... ... ... |приливтер мен ... ... ... блшектермен|
| ... ... ... ... ... |
| ... отырып, оларды ... ... |
| ... ... дәлдігі жоғары |
| ... ... ... | |
| ... жақсылау) бір | |
| ... ... | ... ... ... кедергі жасайтын|ішкі кернеулерді және ... жою ... ... ... ... суу ... қалыңдығын түзету, |төмендету ... ... ... жою ... ... ... |Құйманың бағытталған қатаюын |бөліктерде шөгу кеуектерін |
| ... ету ... ... ... |
| | ... |
| | ... және қож раковиналарын |
| | ... ... |
| | ... ... |
| | ... ... |
| | ... ... ... дайындау |Құйма қоспасының дұрыс |Құйма массасын және металл |
|процесінің ... ... ... |
|үнемділігі |Күрделі ... ... ... ... |
| |пісірумен немесе ... ... ... ... |
| ... болатын жеке |шығындарын төмендету |
| ... бөлу ... ... ... |
| ... ... ... ... ... |
| ... ... ... ... |
| | ... |
| | ... ... ... құю қасиеттері сүр шойынның қасиеттерінен айтарлықтай
ерекшеленеді. Болаттың құю ... ... (2-25%), ... ... ... жоғары. Сапалы құйма алу үшін болаттың құю
бөлшектерін конструктірлеу стадясында ... оның ... ... технологиялығын бағалауда құю қасиеттерін ескеру керек [9].
Болат құймалардың бөлек элементтерінің конструкциясы және ... ... ... және құйманы қоректендіруді қамтамасыз ету
керек. Құймаларда қалың жерлерінен жұқа жерлеріне бірқалыпты ... ... ... қабырғалардың ауысуы жерлерінде металдың жиналып
қалуы болмауы керек. Мүмкіндігінше құйманың қабырға ... ... ... ... ... ... ... қалыпта құйма бірқалыпты
қатаятындай етіп орналастыру және металды беру керек.
Қатаю кезінде ... жеке ... ... дұрыстығын сыртынан
берілген шеңберлер ережесі бойынша ... ... ... ... шеңбер
диаметрі төмен қимасынан жоғарғы қимасына бірқалыпты ұлғая беруі керек,
өйткені ... ... ... ... ... ... ... болып
табылады.
Сыртынан сызылған шеңберлер ережесі құйма конструкциясын рационалды
бағалауға мүмкіндік береді. Мысалы, сфера ... аз ... ... сол
жерде шөгу үзінділерінің пайда болу мүмкіндігі азаяды.
Құйманың массивті ... оны ... үшін ... ал жұқа және ... ... ... суу жылдамдығын
сыртқы және ішкі тоңазытқыштар көмегімен түзетеді.
Құю кезінде құйманы қалыпта орнатарда жазық беттерде ужималардың ... ... ... керек; бұндай беттерді астыңғы жақта вертикальді
немесе көлбеу орналастыру керек [7].
Күрделі құймаларды дайындау ... ... ... ... ... шөгудің қалып немесе өзекшемен ... ... ... ... мен ... ... ... мүмкін. Мұны болдырмау үшін
құйманы криставиналары бар ... ... ... ... ... ... етіп ... керек. Тізбектеліп қатаю үшін ... ... ... ... ... ... жерлерінде
үстеменің астына әкеледі. Бұл жағдайда құйманы қоректендіретін, яғни,
құйманың ... ... және шөгу ... концентрациясын
қамтамасыз ететін құйманың қызған жері ... ... ... ... ... ... ... үшін қалыптың сұйық
металмен қалып бетін шаюын болдырмау үшін ... ... ... ... ... құю ... мен ... қатты шайылады. Қалыптау
қоспасының шайылған бөлшектерін қалыптан шығару үшін ашық ... ... ... ... өңдеуге припускілерді үлекейту керек,
ал ірі іқалыптарды құю кезінде ... ... етіп ... ... ... ... ... үшін қалыптарды жұмсақ
қалыптау қоспасынан жасайды. Құйма ыстық жарықтардың пайда болуын ескеретін
сенімді әдіс болып өңдеу кезінде ... құю ... ... ... табылады. Құю ... ... ... ... 10-30% құрайды.
Шөгу ақауларының түзілуін ескерту үшін құйманың жылы бөліктеріне сыртқы
және ішкі тоңазытқыштарды орнатады.
Тоңазытқыштар құйманың қалың бөлігінің суу жылдамдығын ... ... шөгу ... ... төмендетеді және ыстық
жарықтардың ... ... ... құйылатын немесе прокаттан жасалған болуы мүмкін. Ішкі
тоңазытқыштардың беті таза және қақтар мен қышқылдардан арылуы ... ... ... ... ... ... ... металымен
пісірілмейтін ішкі тоңазытқыштарды ... ... ... ... ... ... ... кезінде құймадан тесіліп алынып
тасталынады.
Сыртқы тоңазытқыштарды ... ... үшін ... ... ... мысалы қалыптау сырымен. Тоңазытқыштар қалыпқа орнату алдында
кірден, майдан және ... ... ... ... Құю ... ... және ... жүйесі металды қалыптың жазықтығына жеткізуге арналған, металл емес
кірмелерді, ... және ... ... ... арналардың жиынтығы түрінде
болады. Қарапайым құю жүйесі мына элементтерден құралады: тостаған, ... ... қож ... қоректендіргіш және шығарғыштар. Құю жүйесінің
типін ... ... ... ... беретін құю жүйелерінің
элементтерінің көлденең қимасын және өлшемдерін табамыз.
Қалыптау кезінде қалыптау еңістерінің орналасу ... ... ... ... ... жарты қалыпта, ал қоректендіргіш төменгіде орналасады.
Келесі формула бойынша қоректендіргіштің көлденең қимасының ауданың
есептейміз:
∑Fn=G/(ρτμ√2gH)=3552/(7,8*10,43*0,25√2*981*250)=2,49 см2;
(2.1)
Hорт=Hт=250
мұндағы, G – ... және құю ... ... жалпы массасы, кг;
τ –қалып қуысының толтыру уақыты, сек;
Н- балқыманың гидростатикалық арыны, мм;
μ- құю жүйесіндегі жалпы шығын коэффициенті;
ρ - ... ... ... = S√G ... S – қорытпаның аққыштығын және құю жүйесінің типін ... ... және ... массалық құю цехында жасалатын болашақ құйма материалы
болат болғандықтан, ... құю ... ... қатынасы мынадай
болады:[2]
Fқор : Fқож : Fтұр = (1,0÷1,5) : 1,0 : 1,0;
(2.3)
мұндағы, Fқор - ... ... ... ... ... - қож ... ... қимасы, см2;
Fтұр - тұрғыштың көлденең қимасы, см2;
Fқор= ∑Fn/n=2,49/4=0,62см2; ...... ... көлденең қимасының мәні бойынша негізгі өлшемдерінің
анықтаймыз:
bқор - 12мм;
aқор – 16мм;
hқор – 5мм;
Қож ... ... ... = ... ... = 16 мм;
bқож = 13мм;
hқож = 16мм;
Тұрғыштың өлшемдері келесідей анықталады:
Fтұр =2,49*1,0 =2,49 см2;
dтұр = 18 мм.
ΣFқор=2,49 ... ... 4 дана саны 2 ... 1 ... ... ... ... алынатын құйманың технологиялық сызбасын жасау және құрастыру
өте маңызды жұмыстардың бірі. Бұл ... ... өте ... ... ... құйма берік, қатты ... ... ... болу ... ... берілген салмағы бойынша және
конфигурациясы бойынша өте дәл ... ... ... ... ... барысын оның дайындалуы қарапайым және өңдеу кезінде
ыңғайлы болуын ескеру ... ... құю ... ... талаптарының біразы
келесідей: балқыған металды қалыпқа құйған кезде оны суытып, ... ... ... көлемінің азаюы және де әртүрлі шөгу ақаулары,
қуыстар, жарықшалар, ... ... ... ... Осы ... үшін ... негізгі принциптерді ескерген жөн:
- болашақ құйманың құрастырылуы барысында негізінен үлгі жабдығының
дайындалуы төменгі ... ... мен ... ... етуі керек
үлгі нобайы өте қарапайым болуы шарт;
- құйманың конструкциясы қалыпты құрастырғанда және ... ... ... етуіміз керек және өзекшелер саны
неғұрлым аз болу ... ... ішкі ... ... ... ... керек. Өзекше
белгілері жеткілікті жағдайда шығыңқы болуы керек.
- құйманың ыңғайлылығына қарай қабырғаларының қалыңдығы ... ... ... ... ... барысында қортпаның құю қасиеттерін
ескерген жөн;
- құйманың конструкциясы қағып түсірілгеннен ... ... ... ... ... ... ... процесін әзірлегенде маңызды жұмыстардың бірі –
құю қалыбын дайындау процесі. Ол үшін келесі ... ... ... ... ... ... ... және қалыпқа сұйық
металдың берілуін анықтауымыз қажет; ... ... ... ... ... ... дәл анықтау; құю жүйесінің ... және және ... ... керек; құйма сызбасын дайындау; опока
өлшемдерін анықтау; үлгі плитасында үлгі мен құю ... ... ... ... ... құйманың негізгі бөлігі қалыптың
астыңғы жағында орналасады. Құйманың осылай орналасуы металды құю кезінде
металдың қатаю бағытын ... ... ... ... бөлігі құю
кезінде және қатаю кезінде төмен орналасуы керек. Құйма ... ... онда оны құю ... ... вертикаль жағдайда орналастыру керек.
Сонымен қатар құйма беттері бір ... ... ... ... ... ... ... келесі жағдайларды ескерген жөн:
- қалып ажырымасының беттері үлгі қалыптан ... ... ... ... және ... ... ... болуы керек .
- қалыптағы өзекшелер саны минималды және пішіні неғұрлым қарапайым
болуы керек.
- ... ... ... тығыздалуға, өзекшелердің орналасу
сенімділігін және оларды бақылау мүмкіндігі ыңғайлы болуы шарт.
2.5 Құю опокаларын таңдау
Құю өндірісінде қалыптауды негізінен ... ... ... (тік ... квадратты, дөңгелек және фасонды) ... ... ... ... ... ... 20Л ... болат.
Жасалатын құйманың құю қалыбын жоғарғы және төменгі опокаларда ... ... ... опокалардың рамкалары тік төртбұрышты, қабырғаларының үстіңгі
және астыңғы жандары шығыңқы болып келеді. Автоматты құю ... ... ... ... болашақ алынатын құйманың және құю жүйелерінің
элементтерінің өлшемдеріне сай ... ... ... ... ... ... құю ... опоканың ішкі өлшемі
700х600х200/200 мм. Опоканың ішінде алты құйма, екі ... екі ... және алты ... ... ... орналасқан құймалардың
арасындағы арақашықтық 20мм, тік арнаның осінен ... ... ... ... ... 60мм, бір қож ... ... 240мм
тең.
Қалыптың құрастыру дәлдігін анықтайтын маңызды элементтер опокадағы
қазықтар мен төлкелер ... ... ... ... ... ... Қазыққа орталықтандыру кезінде қазықтарды
опоканың жоғарғы құлақшаларына бекітеді.
2.6 ... және ... үлгі ... үлгі кешенін жобалау және
таңдау
Астыңғы және ... үлгі ... және үлгі ... А1 ... 4
және 5 – беттерінде көрсетілген
Бұл жобада технологиясы жасалатын құйма үлгісі ажырамалы болғандықтан
плитаға үлгілер мен құю ... ... ... ... үшін ... ... ішкі ... сай және
орталықтандырғыштардың арақашықтықтары арқылы үлгі плиталарының өлшемін
аламыз. Үлгі плитасының өлшемін алған соң ... үлгі ... ... сызамыз.
Үлгі плитасының материалдары шойыннан жасалған. Үлгі плитасына опоканы
орналастыру үшін арнаулы қазықтар бар. Олардың біреуі ... ... ... Бұл ... ... ... ... үлгі плитасына технологиясы жасалатын радиатордың астыңғы жарты
үлгісін орналастырамыз. Бұл астыңғы жарты ... үлгі ... ... ... ... ... үлгі плитасында қоректендіргіш жүйесі
орналасады. Бұл қоректендіргіштер үлгі плитасына болт арқылы ... ... үлгі ... ... Ол үшін орналастыратын үстіңгі
жарты үлгі және құю жүйелерінің элементтері астыңғы үлгі ... ... құю ... ... өлшемдерімен сай болуы керек.
Үстіңгі үлгі плитасына үстіңгі жарты үлгі және тік ... ... ... ... ... Үлгі ... ашық беттері кедір –
бұдырсыз және берікті болуы ... ... ... ... ... ... ... жоғары талап
қойылды. Өз ретінде, құйманың сапасы және дәлдігі үлгі ... ... өте ... ... алу үшін құю ... әртүрлі материалдан жасайды. Қалыптастыру
кезінде құю қалыбының жұмыс қуысын жасау үшін ... ... ... ... құю ... ... үлгі ... деп айтамыз. Үлгі
кешенінің құрамына ... мен құю ... ... ... ... немесе орнату үшін қолданылатын үлгі плиталары, өзекше ... ... ... мен ... ... ... және бақылау үшін
арналған әртүрлі бұйымдар жатады.
Үлгі кешені келесі негізгі ... ... ... ... геометриялық пішіні мен өлшемдері белгілі құйма алуды қамтамасыз ету
керек;
2) жоғары беріктігі мен ұзақ уақыттылығына ие болу, яғни өзекшелер ... ... ... ... қамтамасыз ету керек;
3) жасау үшін технологиялылықты болу қажет;
4) кешеннің массасы ең кіші және пайдалануы қолайлы болуы қажет;
5) жөндеу жұмыстарын ... ... ... құны ең ... болу керек;
6) пайдаланудың белгілі мерзімі бойы өлшемдер ... мен ... болу ... және ірі сериялы өндірісте металл үлгі жабдығы ... ... ... және ... ... ... ... талаптар
қойылады. Осы талаптарды ... ... біз ... ... ... үлгі ... қолданамыз.
Ағаш жабдығымен салыстырғанда метал жабдығының бастапқы өлшемдік дәлдігі
жоғарырақ және де ол пайдаланудың ұзақ мерзімі бойы сақталады. Құю үлгілері
мен ... ... ... беттерінің тазалығы да жоғарырақ. Соңғы ... ... ... ... алуға және кескіні айқын өзекшелер ... ... ... сапасы мен бағасына құйманың сапасы ғана емес, сондай –
ақ өңдеудің және құйылған бөлшекті пайдаланудың құны байланысты.
Металл үлгі жабдығын ... үшін ... ... үлгінің жеке
объектеріне қойылатын әр ... ... сай болу ... ... ... негізгі шарттар мынадай: объектерінің ұзақ
пайдалануын қамамасыз ету; ... ... ... геометриялық
пішінін сақтау; үлгі мен өзекше жәшігін істегенде қалып пен ... ... ... ... ... ... ... – ақ материал
салыстырмалы арзан болу керек.
Бұл дипломдық жобада үлгі кешенін жобалау үшін ... ... ... пайдаланамыз. Өйткені аллюминий қорытпалары жеткілікті
беріктігіне, тозуға төзімділігіне, тот ... ... ... ... ... ие. Сонымен қатар, олар қолмен және механикалық жолмен
жеңіл өңделеді, өңдеуден кейін ... бет ... ... ... ... ... ... босатқан соң кеседі және тазалайды. Кесу ... ... құю ... және жарты қалыптардың тоғысуы бар
жердегі шығанақтарын және ... бар ... жою үшін ... ... ... ... ... [6]
Шойын құймалардың құю жүйелерін қолмен бөледі, ... ... құю ... және ... автогенді кесу арқылы алады.
Жобада болат ... ... ... ... ... және ... алюминийлі, магнийлі, қола қорытпаларынан жасалған құймаларды
кесу үшін қолданады. Көбінесе, шойын құймалардан жасалған құю жүйелерді қол
арамен кеседі, ол егер ... әлі ... ... ... ... ... ... Кесу ол дөрекі өңдеу болып табылады. Содан құймалар
тазаланады, ол ... ... ... және құю ... жою
мақсатымен орындалады,
Элетрконтактілі тазалау тәсілі ол құйма бетіболат дискімен жанасқан
кезде шығанақтар балқиды, ол диск 40 ... ... ... ... дискіге электр тоғын береді. Осы тәсіл санитарлық жұмысты ... ... ... қоспаны жою үшін және кесілгеннен кейін құймалардың беті жақсы
болу үшін құймаларды галтовпен тазалау, бытыра ... ... ... ... ... ... ... салады. Барабан айналғанда
құймалар үйкеліседі, аударылады, ... кейі ... ... ... ... Тазалауды жақсарту және жылдамдығын жақсарту мақсатымен құймалармен
қоса барабанға жұлдызшаларды да салады., олар ақ ... ... ... ... ... ... ... оларды одан сайын
жақсырырақ тазалайды. ... ... ... ... ... ... ... 30-90 минут (болаттан жасалған құймалар үшін
уақыт көбірек кетеді.)
Көптеген ... ... ... ... барабанда тазалайды. Жұқа
қабырғалы және ұзындығы ... ... ... тік бұрышты барабандарда
тазалаған жөн.
Құймаларды тазалау үшін бытыра ату ... ... ... ... ... су ... ауа қысымы астында құм немесе бытыра
беріледі. Бытыра және құм үлкен жүру жылдамдыққа және ... ... ие ... Олар ату ... ... болған сайын құймаларды жақсы
тазалайды. Осындай тазалауды барабандарда, айналу ... ... ... Қай ... алу, ... ... құйма
қиындығына байланысты.
Химиялық және электрохимиялық өңдеуді күйген қоспа қалдықтарын алу үшін
қолданады [8]
Болат құймаларды химиялық тазалаудан ертерірек, осы ... 1500С ... ... бойы ... ... ... 5000С қа ... каустикалық содаға (NaOH), арнайы темір жәшіктерде салады, 20-
25 минут тұрады,. Содадан алып шыққан соң, ... су кету үшін ... 10 ... суық суда құймаларды жуады және15 минут ыстық суда. ... ... сол ... ... ... ... ... 5-8 а/дм2, кедергісі 2,5-3,5в. Құймалар 7-8 минут катод болып,
содан 3-4 минут анод ... ... 3-4 ... катод болады. Сондай
өңдеуден кейін құймаларды (3-4минут) суық, содан ... ... ... Голтовты барабанның конструкциясын жобалау
3.1 Машинаның құрылысы мен жұмысын жалпы баяндау
Құймаларды тазалауға ... ... ... ... басқаша
галтов барабандары деп атайды. Бұл барабандарды құйманың тазалануы
құймалардың ... ... ... ... асырылады. Барабанның айналу
жиілігі жоғары болу керек. Тазалау ... ... ... ... ... ақ шойыннан құйылған өлшемдері 20 – 65 ... ... Бұл ... өздерінің үшкірлігімен құйманы
қосымша ... ... ... ... жылдамдығы өседі.
Жұлдызшалар саны ... ... 30 – 35% - ін ... ... ... ... тазалау үшін домалақ қимасы бар барабандар
қолданылады. Құймаларды домалақ барабанның 70 – 80% - ін ... ... ... ... бір – ... және ... ... тазаланады. Күйіп жабысудың мөлшеріне байланысты бір
жүктемені тазарту үшін барабанның айналу ұзақтылығы 0,5 – 1,5 ... ... ... ... ... ... және ... үлкен шектерде ауытқиды. ... ... ... және құймаларды барабаннан колосникті торға төгу арқылы
бір ауысымда құйма тазалау циклдерін 5 – 12 шамасында алуға болады. ... ... ... қарапайым өзекшелердің босатылуы ... ... үшін ... домалақ барабаннан басқа
тіктөртбұрыш қимасы бар айналмалы ... бар, ... ... ... ... барабанға құймаларды рет ... ... ... ... ... ... Тіктөртбұрышты
барабанның айналуы кезінде құймалардың орын ауыстыруы шектелген, тазалау
негізінде ... ... ... жүзеге асырылады. Қазіргі
уақытта осындай барабандар қолданылмайды.
Құймаларды тазалауға арналған қарапайым домалақ барабанның ... ... аса ... ... ... Құймалардың бір – бірімен
сырғанау жылдамдығын жоғарлату үшін ... ... ... ... ... ... жиілігінің өсуімен құймаларды бір – біріне және ... ... ... ... күш ... Бұл ... ... тазалау
процесі тоқтатылады.
Жақсы жұмыс істейтін барабанның режимін талдау арқасында осындай
эмпирикалық анықтама орнатылды: ... ішкі ... ... ... күші ... массасының жартысынан аспау керек, ол барабанның ішкі
диаметрі 700 мм – ден ... ... ... Тек ішкі ... 700 мм ... кіші ... үшін ... тепкіш күш құйма массасының 0,6 шамасын
ғана құру керек.
Осыдан диаметрі барабан үшін [1]:
(1.1)
мұндағы: m – ... ... ... – барабанның айналу жиілігі, айн/мин;
g – ауырлық күші, 9,81 м/с2.
Осыдан қолайлы айналу жиілігін табамыз:
, ... ... ... ... ... ... ... барабандардың үздіксіз жұмыс істейтін және мезгіл
мезгілмен ... ... ... қолданылады. Мезгіл мезгілмен ... ... салу және ... тек қана ... тобы ... іске асырылады, ал үздіксіз ... ... ... ... бір шетінен беріліп, барабанның ішімен ... ... ... ... ... жұмыс істейтін барабандарда жеке жетек болады, бірақ та
ұзын білікке ... бір топ ... ... да бола ... Бұл білік
үздіксіз айналып отырады, ал әрбір барабан білікке ... ... ... қосылады.
Барабан корпусы көбінесе цапфаларда айналып ... ... ... етіп ... бір ... барабан ішіндегі шаң сорылады, ал ... ... ауа ... ... Барабанның айналуы цилиндрлік тісті
беріліс арқылы іске асырылады.
Жетегі бар тісті беріліс арқылы цапфаларда айналатын барабаннан ... ... ... ... ... ... айналады. Роликтің бір жұбы
жетекші болып табылады және ол барабанның айналуын қамтамасыз етеді. Бұл
барабандар цапфаларда ... ... ... арзан, бірақ жұмыс
істеу кезінде ыңғайсыздау.
Жетекші роликтегі білік жылдам тоқтатылғанда үлкен инерциясы бар және
тоқтап ... ... ... ... ... болуымен барабан шығып
кетіп өзінің айналу бағытымен ғимараттың ішінде еден бойымен айналып кетуі
мүмкін.
Сондықтан ... ... ... ... үшін ... ... қажетті, дұрыс айналу бағытын таңдау керек.
1 – обечайка; 2 – шеттері құйылған; 3 – цапфалар; 4 – тіреуіштер;
5 - ... ... ... ... ... ... дұрыс б) ... ...... 2 – ... ... 3 – ... роликтер.
2 сурет. Барабанның жетекші роликтерінің айналу бағыттары:
3 суретте үздіксіз жұмыс ... ... ... істеу сұлбасы
көрсетілген. Барабан айналғанда ... мен ... ... ... ... ... ... кішкентай бұрыш арқылы орнатылуы
арқасында жүзеге асырылады. Құйманың ... ... болу ... арқылы
еңкею бұрышын реттеуге болады.
Тазаланатын құймалар еңкею лотокпен пластиналы конвейер арқылы барабанға
үздіксіз ... ал ... ... ... ... ... ... отырады. Тазаланған құйманың қоспасы жұлдызшалармен бірге
барабаннан шығар жерінде тесік арқылы ішкі қабырғасына құлап, ... және ... ... ... ... ... Мұнда
жұлдызшаларды айналып тұрған барабанның басына ... ... ... ... ... ... қабырғасындағы тесіктер арқылы өтіп шанақта
жиналады. Жұлдызшалар барабанның басына жеткенде ... ... ... ... ... ... қуысына салынатын құймалармен
бірге салынады.
1 – ішкі обечайка; 2 – сыртқы обечайка; 3 – ... ... ... ... 4 – ... ... үшін жүктеу лотокқа беретін
қалақшалар; 5 – жүктеу лоток; 6 – құм жинағыш; 7 – ... ... 8 ... ... сурет. Үздіксіз жұмыс істейтін барабанның жұмыс принципі:
Біздің жоба тақырыбына сәйкес НИИЛИТМАШ конструкциясы негізінде ... ... ... барабанды жобалаймыз. Құрылғы тіреуіште
орнатылған екі цапфада айналатын цилиндрлік қимасы бар ... ... және ... ... Құймалар скипті көтергіштің
шөмішіне салынады.
Шөміште орнатылған блок арқылы екі ... ... оның бір ... ... тігінен бағыттауышта, ал екіншісі барабан жетегінің
скипті көтергіште бекітілген.
Галтовты барабанға ... салу үшін ... ... ... ... ... кезде тігінен жоғары көтеріледі. Одан кейін
катоктар тігінен ... ... ... ... ... осі ... ... бастайды, шөміштің астыңғы бөлігі көтеріледі
де құймалар галтовты барабандағы ашық люкке ... ... ... электрлік таль арқылы толтырылған барабанды
қақпақпен жабады. Қақпақты барабанға құлып арқылы ... ... ... ... ... ... құймалар бір – біріне ... ... ... қабаттардан тазаланады. Тазалауды тездету
мақсатында барабанның ішіне ... ... ... ... соң ... ... ... люкпен төмен
қаратылып, құймалар төгіледі.
Құймаларды тазалау кезінде барабаннан ... ... ... ... ... арқылы ауа үздіксіз сорылады. Ауа ... ... ол шаң және ... ... емес бөлшектерін қоса алып
кетеді.
Барабан электроқозғалтқыш және редуктор арқылы қозғалысқа келтіріледі,
ал электроқозғалтқыш ... ... ... ... ... ... ... жоғары күйде барабанның тоқтатылуы айнымалы ... ... іске ... ... ... қосылған обечайкадан тұрады. Қақпақтарға
тіреуіш подшипниктерге кіретін тесігі бар цапфалар орнатылған. ... екі ... ... қақпақтарға ауа мен шаң өтетін тесіктері бар
дисктер бекітіледі. ... ... ... ... біреуі сорғыш
желдеткішпен қосылған, ал екіншісі арқылы ауа ... ... ... үстінгі бөлігінде құймаларды салуға және шығаруға арналған люк
бар.
Барабанның дірілдеуімен және ... ... шуды ... ... ... ... ... жабыстырады, оны одан кейін барабанға
хомут және болатты сызығымен ... ... ... ... ... ... бетінде емес, обечайканың бөлігінде ғана
дірілдеуді туғызады. Сонымен бірге, ... ... ... ... ... өседі, ал жоғарғы жиілікті тербелістер үйкелісу күші
арқылы жоғалады. Осы шаралар шудың ... 3 – 4 есе ... ... екі ... және ... ... айналатын,
рамада бекітілген скипті көтергіштен тұрады.
3.2 Құрылғының негізгі ... ... ... ... ... үшін ... мәліметтер [2]:
- барабанның өнімділігі, Q = 7т/сағ;
- бір ... ... m1 = 6,225 ... құйма жадығатының тығыздығы, ;
- жұлдызшалар жадығатының тығыздығы, ;
Құймаларды тазалаудың бір циклдің ... ... ... және ... ... болады. Болат құймалар үшін:
m1, кг 10 – ға ... 10...50 50...100 ... ... ,
сағ. 0,5...0,75 1,0...1,3 1,5...3,0 3...6 ... ... үшін ... ... ... 1,5...2 есе кіші ... үшін ... уақытын 0,3 сағ. деп қабылдаймыз.
Барабанға жүктелетін орта шамамен құймалар саны i, дана [2]:
(2.1)
мұндағы: Q – барабанның өнімділігі, ... – бір ... ... ... ... ... сағ.
Барабанды жүктеудін жалпы массасы (жұлдызшаларды қоса есептегенде) mз,
кг [2]:
(2.2)
мұндағы: m1 – бір ... ... ... ... ... ... массасына қатынасы,
= 0,3...0,35. = 0,3 деп қабылдаймыз.
Жалпы жүктеудің көлемі , м3 [2]:
(2.3)
мұндағы: - барабанның ішіндегі жұлдызшалардың және құймалардың
орналасу тығыздығын ... ... бұл ... ... ... орта ... = 0,4 деп қабылдаймыз;
– барабанға жүктелетін орта шамамен ... ... ... ... ... ... ... 0,3...0,35. = 0,3 деп қабылдаймыз;
m1 – бір құйманың салмағы, кг;
– құйма жадығатының тығыздығы, ;
... ... ... ... ... м3 ... Q – барабанның өнімділігі, т/сағ;
– тазалау уақыты, ... ... ... ... домалақ барабандар үшін
= 0,7...0,8. Бізде домалақ барабан болғандықтан барабанды
жүктеу коэффициентін = 0,7 деп аламыз;
- барабанның ішіндегі ... және ... ... ... ... бұл ... құйманың
конфигурациясына байланысты, орта шамамен = 0,4 деп қабылдаймыз;
– жұлдызшалар массасының құймалар ... ... ... = 0,3 деп ... ... ... тығыздығы, ;
– жұлдызшалар жадығатының тығыздығы, .
3. 3 Барабан есебі мен баяндамасы
Ұсақ қарапайым құймаларды тазалау үшін ... ... бар ... ... ... ... 70 – 80% - ін ... айналуы кезінде құймалар бір – біріне және жұлдызшаларға
үйкелісу арқылы ... ... ... ... байланысты бір
жүктемені тазарту үшін барабанның айналу ұзақтылығы 0,5 – 1,5 сағат. ... ... ... ... ... және ... үлкен шектерде ауытқиды. Жүктеуді скипті ... және ... ... ... ... төгу арқылы
бір ауысымда құйма тазалау циклдерін 5 – 12 шамасында ... ... ... ... ... ... өзекшелердің босатылуы қатар
жүргізіледі.
Құймаларды тазалау үшін қолданылатын ... ... ... ... бар айналмалы барабандар бар, ... ... ... Тіктөртбұрышты барабанға құймаларды рет ретімен
ұқыпты ... ... ... ... ... ... ... кезінде құймалардың орын ауыстыруы шектелген, ... ... ... ... жүзеге асырылады. Қазіргі
уақытта осындай барабандар қолданылмайды.
Біздің жобаланып отырған барабанымыз электроқозғалтқыш және ... ... ... ал ... ... ... ... бекітілген. Люкпен төмен немесе жоғары күйде ... ... ... ... арқылы іске асырылады.
Барабан құйылған қақпақпен қосылған обечайкадан тұрады. Қақпақтарға
тіреуіш подшипниктерге кіретін тесігі бар ... ... ... екі ... ... ... ауа мен шаң өтетін тесіктері бар
дисктер бекітіледі. Жоғарыда айтылып кеткендей, цапфалардың біреуі ... ... ал ... ... ауа ... ... сорылады.
Обечайканың үстінгі бөлігінде құймаларды салуға және шығаруға арналған люк
бар.
Барабанның дірілдеуімен және онымен ... шуды ... ... термотөзімді резеңкелі бетпен жабыстырады, оны одан кейін барабанға
хомут және болатты сызығымен қысады. Мұндай ... ... ... ... бетінде емес, обечайканың бөлігінде ... ... ... ... дірілдеу аудандары азайған кезде
дірілдеу жиілігі ... ал ... ... ... үйкелісу күші
арқылы жоғалады. Осы шаралар шудың дауысын 3 – 4 есе ... ... V және ... ... оның ... ... жұмыс істейтін ұзындығын (обечайка) L, м, әдетте тең деп ...... ... ... ... ... барабанның ұзындығының диаметрге қатынасы. Біздің
жобамыз үшін
= 1,5 тең.
Сонда домалақ барабан үшін оның ішкі ... ... ... ... м ... V – ... ... м3;
- барабанның ұзындығының диаметрге қатынасы. Біздің жобамыз
үшін
= 1,5 ... ... ... ... ... ... , 1/рад ... барабандар үшін ; ... ... үшін . ... ... ... ... айналу жиілігін (3.4)
формула бойынша табамыз:
3.4 Жетек есебі мен баяндамасы
Жетек – бұл ... ... ... және ... да ... механизмдерінің жұмыс органдарын қозғалысты келтіретін кешенді құрылғы
[3]. Жетек – бұл ... ... ... ... ... ... мен
сипаттамалары құю машиналарының өнімділігіне, үнемділігне және ... ... ... ... ... ... ... гидравликалық жетек және электр
лік жетек.
Жетектің негізін атқарушы, реттеуші ... ... ... ... ... ... ... механикалық энергияға
түрлендіріп, технологиялық ... ... ... ... ... ... қамтамасыз етеді.
Реттеуіш құрылғылар (распределительные) атқарушы құрылғыларға энергияны
беру үшін тағайындалған.
Басқару құрылғылары машинаның жұмыс органдарының орын ... ... ... ... бір – ... ... орындалуын
қамтамасыз етеді.
Егер де пневматикалық және гидравликалық жетек негізінен машинаның ... түзу ... ... ... үшін ... электрлік
жетек жұмыс органдарының айнымалы қозғалысы үшін ... ... ... ... ... ... қоспаларын дайындау және тасымалдау
үшін, үздіксіз құю машиналарда, тазарту машиналарда, жүгіргіштерде ... ... үшін ... ... ... өндірісінде жеке электрлік жетек өндірістік
машиналар ... ... түрі ... ... ... ... ... орын ауыстыруы немесе жоғарғы периодты жүрісі кезінде
электрожетектің қарапайымдылығы, сенімділігі және үнемділігі бойынша басқа
жетектерге қарағанда ... асып ... ... ... энергия
түрлендіру процесі басқа жетектерге қарағанда жоғарғы үнемділігімен (ПӘК –
тің жоғары болуы) айырылады.
Біздің жобалап отырған галтовты ... ... ... ... ... ... ... қозғалтқыш және редуктор арқылы қозғалысқа
келтіріледі, ал электрлік қозғалтқыш ... ... ... ... ... барабан жетегінің қуатын табу үшін келесі ... ... ... ... ... бойынша анықтаймыз, кВт: [2].
кВт ... 10-3 – Вт – ты кВт – қа ... ... ... ... қарсыласудың жалпы момент күші;
– жетектің ПӘК, =0,90 ;
К – қуат ... ... К= ... ... ... К= 1,1.
Барабанның айналуына қарсыласудың жалпы момент күші, [2]:
(4.2)
мұндағы: – жүктеу кезінде пайда болатын ... ... ... ... ... қабырғасына үйкелісу кезіндегі
моменті,;
– тіреуіш цапфалардағы үйкелісу моменті, ... ... ... ... ... күші, [2]:
(4.3)
мұндағы: – жүктеудің ауырлық центрінен барабан осіне дейінгі
арақашықтық, м;
... ... ... ... ... град;
– жүктеу күші, Н.
Жүктеудің ауырлық центрінен барабан осіне ... ... , ... табылады [2]:
(4.4)
мұндағы: – барабанның радиусы, м;
– сегменттің орталық бұрышы, град.
мәні жүктеу коэффициенті ... ... ...... ... сегменттің орталық бұрышы, град.
– жүктеу күші, келесі формула бойынша анықталады, Н ...... ... ... массасы, кг;
– еркін түсу үдеуі, .
Жүктеудің ауырлық центрінің көтерілу ... , ... ... [2]:
(4.7)
мұндағы: – көтерілу бұрышы, град;
– сегменттің орталық бұрышы, град.
Көтерілу бұрышы келесідей анықталады, ... ... – ішкі ... ... ... үйкелісу бұрышы келесі формула бойынша анықталады, град. [2]:
(4.9)
мұндағы: – ... ... ... үйкелісу коэффициенті,
=0,5.
– құймалардың барабан қабырғасына үйкелісу кезіндегі моменті
келесі формула бойынша табылады, [2]:
(4.10)
мұндағы: – ... ... ... ... ... ... күші, Н;
– жүктеудің ауырлық центрінің көтерілу бұрышы, град.;
– барабанның радиусы, м.
– тіреуіш цапфалардағы үйкелісу ... ... ... ... ... ...... білігінің подшипниктегі үйкелісу коэффициенті,
= 0,01;
– цапфаның радиусы, м;
– цапфаға әсер ететін тең әсерлі күш, Н.
Цапфаға әсер ететін тең ... күш ... ... Н ...... ... күші, Н;
– жүктеу күші, Н.
Барабанның ауырлық күшін табу үшін барабанның массасын табу керек, ...... ... ... ... ... ... .
Барабанның массасын тапқан соң барабанның ауырлық күшін табамыз, Н [2]:
(4.14)
мұндағы: – барабанның массасы, кг;
– еркін түсу үдеуі, .
Электрлік ... ... ... отырған жетек үшін есептелген
қуат шамасынан аз болмау керек. Қолданылып жүрген электрлік қозғалтқыштар
түрінен ... бір ... 4А үш ... ... асихронды электрлік
қозғалтқыштарды таңдайды [4].
Біздің жобамыз үшін есептеулер нәтижесінде біз сериялығы 4А үш ... ... ... ... МЕСТ 19523 – 81 ... 4А160М4УЗ
электрлік қозғалтқышын таңдаймыз. 4А160М4УЗ электрлік ... ... ... ... ... кВт;
– сихронды айналу жиілігі: айн/мин;
– электрлік қозғалтқыш роторының сырғанауы: %.
Енді таңдап алынған электрлік қозғалтқыштың ... ... ... ... ... ...... айналу жиілігі, айн/мин;
– электрлік қозғалтқыш роторының сырғанауы, %.
Электрлік қозғалтқыштың айналу моменті келесідей табылады, [4]:
(4.16)
мұндағы: – электрлік қозғалтқыштың қуаты, ... ... ... ... ... ... беріліс қатынасы келесі формуламен есептеледі [4]:
(4.17)
мұндағы: - жетекші біліктің айналу жиілігі, ... ... ... ... айналу жиілігін,
айн/мин.
Жетекші біліктің айналу жиілігі келесідей табылады, айн/мин [4]:
(4.18)
мұндағы: – барабанның айналу жиілігі, 1/рад;
– барабанның радиусы, м.
... ... ... ... ... ... үшін келесі формула қолданамыз
[4]:
(4.19)
мұндағы: – тісті берілістің беріліс саны, = 5 [4];
– жетектің беріліс саны.
3.5 Басқару мен ... ... ... ... галтовты барабанның электрлік қозғалтқыштың реверсін
қарастырамыз. Асихронды қозғалтқыштың реверсі екі контактор ... ... ... ... ... ... өзгеруі арқылы іске
асады. Асихронды қозғалтқыштың ... ... А4 ... 4 ... ... басқанда К1 контактордың орамы іске қосылады, нәтижесінде
қозғалтқыштың алға қарай айналуын іске қосып, өзінің контактымен ... ... ашық ... ... КнП2 кнопкасын басқанда оның
қалыпты жабық контакты ... К1 ... ... ... ... ... қозғалтқыш желіден ажыратылып сөнеді. Одан ... ... ... ашық ... К2 контактор орамының қоректену
тізбегі тұйықталады. Нәтижесінде қозғалтқыштың артқа ... ... ... және КнП2 кнопкасының қалыпты ашық контактың ... ... ... ... бастапқы күйге келіп, ... ... ... ... ... құрамында скипті көтергіш
болғандықтан скипті көтергіштің автоматты ... ... ... ... ... басқару нобайы А4 форматтың 4 ... ... ... КнП1 («жоғары»), КнП2 («төмен») және КнС
(«тоқтату») ... ... іске ... ... басқанда К1 контактордың орамы қосылады. Сонымен бірге
қозғалтқышпен бірге Эм электрлік механикалық тежегіштің орамы іске ... ... ... қозғалады.
Жоғары күйге жеткенде ол ВК1 сөндіргішке әсер етіп, К1 контактор
орамының қоректену тізбегін ... ... ... ... ... ... ... арқылы шөміш жоғарғы күйде тұрады. КнП2
кнопкасын басқанда ... ... ... ... ... ... ... ВК2 сөндіргіш арқылы қозғалтқыш автоматтты
түрде сөнеді. КнС ... ... ... кез келген күйде тоқтатуға
болады.
Жобада құймаларды барабаннан алу үшін ленталы конвейер ... осы ... ... ... нобайын қарастырамыз. Конвейер
жетегінің басқару нобайын А4 форматтың 4 бетте көрсетілген.
Бастапқы күйде тоқ ... ... ... ... ... КнП ... ... контакты К1 контакторы ажыратылған. Қозғалтқыш желіден
ажыратылған. КнП ... ... ... тізбегі тұйықталып, контактор
іске қосылып, қозғалтқышты желіге қосады және өзінің қалыпты ашық контакт
К1 ... КнП ... ... ... ... үшін КнС («тоқтату») кнопкасын басу
жеткілікті
3.6 Машинаның техникалық – ... ... ... негізгі техникалық – экономикалық параметрлері:
|барабанның өнімділігі Q, т/сағ, |7 |
| | ... ... ... |7200 ... ... ... |7800 ... ... бір ... ... , сағ |0,3 ... ... V, м3 |0,1 ... ... орта ... ... ... i |330 ... ішкі диаметрі D, м |1 ... ... ... L, м |1,5 ... ... ... 1/с |3,14 ... ... ... N, кВт |18,5 |
4 ... қорғау
4.1 Қауіпті және зиянды өндірістік факторларды саралау
Әр еңбек орны, өндіріс жұмыс ... ... онда ... ... еңбек жағдайлары болуға құқығы бар. Ол туралы конституцияда
арнайы бап бар. Онда ... «Әр ... ... және ... сай ... ... ... болуға құқығы бар».
Конституцияның бұл талабы жұмыскерлердің мүдделерін қорғау, ... ... ... бақылауға және жақсартуға арналған,
және ... ... ... ... Ең ... шыққан
«Еңбек қорғау заңы» көптеген кемшіліктерді жойған.
Қазақстан Республыкасының 2007 жылы 15 - мамырда шыққан ... ... ... ... ... ... бөлімшелердің жұмыс
орындарын, оларда орындалатын жұмыстардың қауіпсіздігін, зияндылығын,
ауыртпалығын, ... ... мен ... және ... орта
жағдайларының жалпы нормативтерін анықтайды [19].
Еңбек қорғау заңдарының ... ... ол ... ... ... ... әсерін тигізетін зиянды факторларды
толығымен жою ... ... ... ... ... ... ... құю цехының
техникалық қауіпсіздік және зиянды ... ... ... жобалағанда ондағы технологиялық процестердің бүгінгі күн ... оның ... және ... ... ... Бұл ... адам өмірін зиянды факторлардан және ... ... цехы ... цехтарға қарағанда қауіпсіздігі және зияндылығы көп
бөлімшелердің бірі болып саналады. Сондықтан еңбек ... ... ... ... үшін ... ... ережелер қажет болып саналады:
– цехқа қабылданған жұмыскердің жасы 18-ден кіші болмауы қажет және
медициналық байқаудан ... ... ... ... ... ішінде өндірістік санитариядан, өрт
қауіпсіздігі және ... ... ... ... өтіп ... жүк көтеретін механизмдерде жұмыс істейтін әр жұмысшының қолында
анықтамалық ... ... ... ... жыл сайын электр қауіпсіздік ережелерін орындауда және
кәсіби біліктілігін ... үшін жыл ... ... ... ... және ... зат ... жұмыскер жұмысқа алынбау;
– өз жұмыс орнына бөтен адамды себепсіз өткізбеу;
– әрбір жұмысшының арнаулы жұмыс киімдері болуы;
– егер құрал – ... ... ... дұрыс болмаса мастерге хабарлау;
– цех территориясында жүргенде сақ және ... ... ... ... ... және одан ... ... өндірісінде машина жасау зауыттарында адам өміріне кері әсерін
тигізетін зиянды факторлар ... ... ... оның ... ... шу десе де болады. Құю өндірісі жылудың, шаңның, зиянды газды
тастандылар мен ... ... ... бөлінуімен байланысты. Сол немесе
басқада тастандылар бөлуінің мөлшері мен артықшылығы тәжрибеленетін цехтағы
қабылданған технологиялық процестер мен ... ... ... Құю ... жобалау кезінде тастандыларды төмендету бойынша сол
сияқты таралмауы бойынша да, сонымен бірге тастандыларды жою мен ... ... ... кондициянерлеу мен жұмыс ғимараттарын жылыту
сияқты ... ... ... орындау қажет. Қазақстанда құю
цехтары жеткілікті төмен жүктелген температуралы аймағында ... ... ... ... ... қамтамасыз ету үшін ұзақ уақытқа–
климаттық жағдайларға ... ... ... 220 ... ... ... ... ету қажет [21].
Шаң
Шаңның жұмыс аймағында кремний мен металл тотықтарынан тұратын шаңның
жоғары концентрациясы ... ... ... шаңы деп ... процесстерде пайда болып, ... ... ... заттардың өте ұсақ бөлшектерін айтады. Ауамен араласып жүрген
шаңды аэрозоль деп, ал ауадан тұнып ... ... ... деп ... ... технологиялық операциялар жүргізілу барысында шаң шығу
процесімен байланысты болады, мысалға материалдарды ... ... ... ... тағы басқа әрекеттер жатады.
Шаң бөлшектері ірілігі жағынан мынадай топтарға бөлінеді:
• Ірі шаң – ... ... 500-100 мкм, ... қалмай тез отырады.
• Ұсақ шаң – бөлшектерінің өлшемі 100-10 мкм, ... көп ... ... ... шаң – ... ... 10-0,1 мкм, ауада қалқып, қалқып, көп
уақыт бойы ... жай ... ... Тек ... ... Өте ... шаң – бөлшектерінің өлшемі 0,1 мкм ... ... ... ... ... тек ... микроскоппен ғана көруге
болады.
Біздің осы өндіріс орнындағы шаң кәсіби ... ... ... ... ... жолдарына, өкпеге, көзге, адам дене мүшелеріне, ас қорыту
органдарына зиянды әсерін тигізеді. 10 мкм кіші шаң ... ... ... ... ... дем ... ол ... бірге ішкі адам ағзасына енеді. Яғни бұл
адам ағзасына өте зиянды. Ал 5 мкм ... ... ... адам ағзасына
енген кезде, тыныс жолдарында тоқтап, онда әр түрлі зақымдар ... ... ... алдында ЖСС «Қазақмыс» зауытынан практика кезінде
байқағанымыз шаңның көп ... және ... ... алу мүмкін еместігі.
Шаңның 5 мкм-ден кіші бөлшектері тыныс жолдарымен одан әрі ... ал 1-2 ... кіші ... ... ... жетіп, сонда отырады.
Өкпеге келген шаң біраз уақыт өткеннен кейін, патологиялық процесс ... ... ... ... ... ... пайда болған өкпе ауруын
пневмокониоз деп атайды.
Шаңдар тек өкпеге ғана емес, басқа дене мүшелеріне зиянды ... ... ... ... ас ... ... теріге т.б. Зиянды шаңның
әсерінен денеде язва, экзема, дерматит, ісік, көздегі ... ... ... ... Ал улы ... шаңдары денеге кіріп, адамды
уландыруы мүмкін. Сондықтан шаңдар барлық адам ... ... мен ... ... көптеген машиналар, механизмдер, құралдар кей
жағдайларда біркелкі теңестіріліп құралған агрегаттар ... ... ... ... ... шу мен ... пайда болады.[21]
Шу мен дірілде зиянды факторлардың бірі ... ... ... ұзақ ... бойы ... ... ... адам ағзасында әр түрлі
аурулар пайда болады.
Шу адамның еңбекке қабілеттілігін азайтады да адам тез ... ... шу бас ... ... сезім, ұйқы қашу, ашушандық көптеген
жағымсыз жағдайларға тап болуы ... Шу ... ... ... ... психикалық реакциясын азайтады және де жұмыс
кезінде қателіктерді көбейтеді. Бұның бәрі сәтсіз ... ... ... ... әсерінен құлақтың есту қаблеті кемиді, біртіндеп саңырау
бола бастайды. Кейде адам ... ... да ... ... ... адам
организмінде бірнеше функционалдық өзгерістер болады: ... ... ... тыныс-алу және ас қорыту органдарында, заттар алмасу
процесінде т.б
Ал дірілдердің салдарынан қажығандық, бас айналып ауруы, ... ... ... ... қан ... ... буындардың
ауруы, ұйқы қашуы, бұлшық еттердің зақымдануы, сүйектердің сырқырауы, ішкі
мүшелердің ... ... т.б ... ... ... Бұндай
ауруларды «тербеліс» аурулары деп атайды. Олар тез жазылмайтын ... ... ... ... ... ... ... улы заттарды қолдану арқылы
қолданылады немесе оларды жүргізу барысында әр ... ... ... ... ... ластайды. Өндірісте жұмыскерлермен еңбек барысында әрқашан
кездесіп тұратын ... ... ... ... деп ... Олар күйіне
қарай қатты (қорғасын, хром, цинк, мыс т.б), сұйық (сынап, бензин, қышқыл
т.б) және газ ... бу ... ... күкіртті газ, хлор, азот
тотықтары, ацетилен т.б.) түрлерінде болады.
Зиянды заттармен уланудың екі түрі бар: ауыр және ... ... адам ... кенеттен зиянды заттар көп мөлшерде кірсе, улану өте
ауыр түрде өтеді, улану белгілері тез арада білінеді.
Зиянды заттар ... ... ... кіруі мүмкін: тыныс
органдары, ... ас ... ... ... Осы ... ең ... ... болып табылады. Өйткені, дем алғанда қауіптісі тыныс
органдары ... дем ... ... ... ... ... ... қанға тез
түсіп, организмді лезде уландырады.
Кейбір зиянды заттар барлық организмге ... ... ... тек ... ... ... ғана ... келтіреді [23].
4.3 Енбек қорғау іс-шаралары.
Құю өндірісі машина ... ... ... ... нашар еңбек жағдайымен байланысты. Бұл жұмыс аймағында
кремний мен металл ... ... ... жоғарғы концентрациясымен,
дірілмен, шумен туғызылады. Үстеме ... ... ... ... ... жарылыс пен өрттің алдын алу бойынша арнайы шараларды,
соның ішінде ... өрт ... ... ... ... жұмысты механикаландыру мен автоматтандыру есебінен, ең көп ... және шулы ... ... шабушы және пісіру жұмыстарын
жүргізу үшін арнайы ... ... ... ... ... мен өтетін
жолдарды қамтамасыз етумен және бөлінбеген орындарда құймаларды сақтауды
болдырмаумен қол ... ... ... ... ... қарсы
қауіпсіздік ережелерін қатаң ... ... ... орындарда сондай-ақ
санитарлы-гигиеналық еңбек жағдайынның нормасын ... ... ... және қауіпсіздік техникасының ережелерін сақтау қажет.
Өндірістік ортаның метрологиялық жағдайы деп ауаның температурасы,
дымқылдығы, ... ... ... ... ... күйін айтады.
Әр өндіріс бөлімшесінің өзіне тән метрологиялық жағдайын ... деп ... ... ... ... ... көңіл күйіне, денсаулығына үлкен әсерін тигізеді. Ауаның жоғары
температурасы адам денесінің ... ... мол ... дем ... ... ... Ал ... температурасы төмен болса тоңуға, ... ... ... әкеп ... ... ... ... жұмыс орындарында ауаның температурасы: жылы мезгілде 18-250С, суық
мезгілде 16-230С тең болу ... ... ... ... адам ... әр ... ... Мысалы, ыстық жағдайда ауаның қозғалысы денеден жылу ... ... ... жақсартады, ал суық жағдайда керісінше
денені тоңазытып, жағдайды нашарлатады. ... ... ... ... ауаның қозғалыс жылдамдығы 0,2-0,5 м/с, ал суық мезгілде 0,2-0,3
м/с болуы керек.
Жұмыс орындарында ... ... ... ... ... ... ... арасында жылулық теңдікті сақтау үшін көптеген
шаралар қолданылады.
Дене қызуына қарсы ... Жылу ... ... оңашалау;
– Жылудың келу жолдарына қорғаныш қалқан қою;
– Өндіріс бөлімшелеріне жалпы және жергілікті желдеткіштер орнату;
... ... ... ... мен ... ... Ыстық цехтарда ішетін сусындар дайындау;
– Ыстық цехтарда дұрысты микроклиматта аз ... дем ... ... тонуына қарсы шаралар:
– Өндіріс бөлімшелеріне жылу жүйесін орнату;
– Жылы ауадан бүркеу жасау;
– Қатты аязда далада істелетін жұмыстарды тоқтату;
– Жұмыскерлерді ... жылы ... ... ... ... қос ... ... ол өндіріс бөлімшелеріне желдеткіш орнату, ... ... ... ... ... ... олардың ішінен зиянды
газдарды, шаңдарды тағы басқа заттарды сыртқа шығару үшін қолданылады.
Бөлмеде ауаның ... ... ... ... екі түрі ... ... ... Табиғи желдеткіш сырттағы ауа мен бөлме ішіндегі ауаның
температураларының айырмашылығы арқасында орындалады. Табиғи ... ... ... саңылаулардан кірген ауаны айтады. Жасанды желдеткіште
ауа алмасуы үшін арнайы желдеткіш қондырғылардың көмегімен жүзеге ... ... ... ... ... ... жасанды болсын ауа
кіріп тұруы қажет. Бұл ең ... ... ... оңтайлы
болады. Еңбек қорғауды әрбір өндіріс орны қадағалап, заң жүзінде айтылған
қауіпсіздіктер мен ережелерді сақтауы ... ... ... ... ... адамдарды жұмысқа қабылдау тек қана міндетті
алдын-ала медициналық ... ... ғана ... асырылады, ал он сегіз
жасқа толғанға дейін жыл сайын міндетті ... ... өтіп ... ... ... ... есебінен мезгілді медициналық байқауларды
өткізіп отыруды және Қазақстан Республикасының заңдарында бекітілген еңбек
шарттарында зиянды және ауыр ... ... ... ... ... ... қауіпті өндірістік жабдықтармен ... ... ... ... алдында медициналық куәләндіруден өтуі керек. Медициналық
байқаудан және тексеруден ... ... ... ... әр ... орнында еңбекті қорғау мен ... ... ... мен ... жөніндегі ережелер және мемлекеттік
стандарттар талаптарына ... ... ... ... ... ... ... мен денсаулығына тікелей
қауіп төнсе, жұмысты орындауынан бас тартуы материалдық және ... ... ... еңбек міндеттемелерін орындау кезінде өмірі мен
денсаулығына зиян ... ... оған ... ... ... ... заңдарына сәйкес жүзеге асырылады.
Еңбекті қорғау мен қауіпсіздік сұрақтары жөнінде жұмыскерлер білімін
тексеру, нұсқау, оқыту ... ... ... ... ... ... ... мен қауіпсіздік сұрақтары жөнінде ... ... ... ... ... мен ... ... Республикасының
нормативті құқықтық актілерінде анықталған.
Жұмысқа алынған адам міндетті түрде жұмыс беруші ұйымдастырған алдын-ала
оқытуды келесі еңбекті қорғау мен ... ... ... ... ... түрде өтеді. Еңбекті қорғау мен қауіпсіздік сұрақтары
жөнінде білімін тексеру, нұсқау және алдын-ала оқытудан ... ... ... қорғау мен қауіпсіздікке жауапты адамдар мен жетекші жұмыскерлер
өндірістік ұйымдарда мерзімді, үш жылда бір рет ... ... ... ... жөнінде білімдерін тексеру және оқыту,
квалификациясын жоғарылату ... ... ... оқу ... ... ... ... қорғау жөніндегі мемлекеттік стандарттар, ережелер ... ... ... ... мен ... ... ... өндірістік ғимараттар мен үйлерді жаңадан тұрғызу, құрылыс және
жобалау, жабдықтар, механизмдер, машиналар мен ... да ... ... ... ... ... және құрастыру жіберілмейді.
Сонымен қатар, өндіріс ... ... ... ... беру,
санаториға баруға қосымша қаражат берілуі керек. Бұл туралы да Қазақстан
Республикасының кониституциясының баптарында айтылған [19].
4.4 Еңбек ... цехы ... ... ... қауіпсіздігі және зияндылығы көп
цехтардың бірі болып саналады. Өндіріс ... ... ... ... үшін келесі ережелерді ескеру қажет:
1. цехқа қабылданған жұмыскердің жасы 18-ден кіші болмауы қажет ... ... ... ... жұмыскер белгіленген мерзім ішінде өндірістік саниториядан, өрт
қауіпсіздігі және техникалық қауіпсіздік ... ... өтіп ... жүк ... механизмдерде жұмыс істейтін әр жұмысшының қолында
анықтамалық ... ... ... ... жыл ... электр қауіпсіздік ережелерін орындауда және
кәсіби біліктігін артыру үшін жыл сайын тексерістен өтуі;
5. ... ... және ... зат ... ... ... өз жұмыс орнына бөтен адамды себепсіз өткізбеу;
7. әрбір жұмысшының арнаулы жұмыс киімдері болуы ... егер ... ... істеуі дұрыс болмаса мастерге хабарлау;
9. цех территориясында жүргенде сақ және берілген сигналдар ... ... ...... ... жағдайлардың әсерімен
кенеттен адамдардың лезде ... ... ... Сонымен, адам
организіміне кенеттен зақым ... ... ... ... ... факторлары болып табылады [21].
Электр қауіпсіздігі
Электртоғы машина жасауда ... және ... ... кең ауқымда
қолданады. Қазіргі өндірістік құрал–жабдықтар станоктар, ... ... және ... ... ... ... кең ... қолданысқа енгізіліп келеді.
Электртоғы дәнекерлеу өндірісінде, жарықтылық және басқа мақсаттарда
қолданылады.
Дұрыс қолдана алмаған немесе белгілеген талаптарды ... ... тоғы ... ... ... Электртоғының қауіптілігі спецификалық,
өйткені оны адамның сезім мүшелерінде (көру, ... ... ... ... ... ... ... электрлік
тоқтан болатын қайғылы оқиғалар, ... ... ... ... ... 1%, ... апаттар 40%, ал қайғылы оқиғалар 80% электр
тоғының қуаты 127 және 220В ... ... ... ... мың ... кәсіпорындарда электр қауіпсіздік шаралары
өткізілгендіктен, көп ... ... ... ... орын ... ... ... адам ағзасына әртүрлі және жан жақты әсерін тигізеді.
Электрлік тоқ адамның денесінен өту барысында, термиялық, электротермиялық
және ... ... ... ... тоқ адамның өміріне, денсаулығына зиянын тигізеді, оның
ішінде миға, жүрекке және ... ... ... адам ... екі түрі ... ... ... және электірлік соққы.
Электрлік жарақат – ол адам денесіне зақым келуі, ... ... ... организмнің механикалық зақымы. Электр соққысы деп тоқтың
әсерінен дене ... ... ... еріксіз тартылуын айтады.
Элетірлік соққы ... ... анық ... жараққаттар болмайды,
керісінше барлық организм біртұтас зақымданады, оның жұмыс істеу әрекеті
бұзылып, қан айналысу және дем алу ... ... ... ... ... төрт ... болады:
1. Адам естен танбайды, бұлшық еттер еріксіз дірілдеп, ... Адам ... ... бұлшық еттер дірілдеп тартылады, бірақ жүрек пен
өкпе жұмыс істейді.
3. Адам ... ... ... пен ... ... ... ... бұзылады.
4. Клиникалық өлім (4-8мин), қан және дем алу процесі тоқтатылады.
Клиникалық өлім кезінде адамның дем ... ... ... организмнің
ешқандай реакциясы болмайды. Бірақ организм әлі тірі болады. Осы ... ... ... ... ... жанын аман алып қалуға болады. Ал олай
етпеген жағдайда немесе кеш қалған жағдайда биологиялық ... ... ... ... ... ... болған өлімнің себептері: дем алу және ... ... ... ... ... ... ... дегеніміз жүректің
ырғақсыз, ретсіз соғуы.
Электр шоғы дегеніміз денеден өткен ... ... ... ретінде
организмнің ауыр жүйке рефлекторлық реакциясын айтады. Бұл реакция қан
айналымын, ... ... ... ... ... ... зиянды өзгерістер
туғызуы мүмкін.
Адам ағзасының тоқпен қарсыласуы біркелкі емес, бірақ қан, арқа, ... ... ... ... майлы қабаттар қарсыласа алады. Дененің дымқыл,
кір және тері қабаттары ... ... тоқ ... ... Дене ... ... тоқтың ұлғаюынан және өткен
уақытына ... Адам ... ... ... 1000 Ом тең ... Электрлік тоқ күшінің, басты анықталатын факторы ... ... өтуі ... денесінен өтетін тоқтың күші зақымдану ... ... ... болып табылады. Тоқтың күші ... ... ... оның
организмге тигізетін әсері соғұрлым ауыр болады. Адам ... ... ... ауыр болады. Адам организмге тигізетін физиологиялық ... ... ... үш табылдырық шамаға бөлуге ... ... ... ... табалдырық тоғы, фибрилляция табалдырық тоғы.
Сезіну табалдырық тоғының мөлшері – ... тоқ үшін 0,5-1,5 ... тоқ үшін 5-8 мА ... ... тоқ ... ... ... тоқ сезімі туады, денеде аздап шаншу пайда болады, бармақтар ептеп
дірілдейді.
Босатпау табалдырық тоғының ...... тоқ үшін 10-20 ... тоқ үшін 50-80 мА болады. Мұндай тоқ қолдардын бұлшық ... сал ... Бұл ... адам ... аша ... ... ... тоқ өткізгіштен айырылуға мүмкіндік болмайды. Мұндай
тоқты босатылмау тоғы деп атайды.
Фибрилляция табалдырық тоғының мөлшері – ... тоқ ... 100 мА ден 5
А ... ... тоқ үшін 300 мА ден 5 А ... болады. Мұндай тоқ өкпені
сал қылады, жүректің фибрилляциясын туғызады. Ал 5 А ... ... ... фибрилляциясыз бірден тоқтатып тастайды.
Сонымен айнымалы тоқ үшін 10 мА дейін, тұрақты тоқ үшін 50 мА ... күші адам ... ... деп ... ... ... ... адам тиіскен тоқ өткізгіштен өз бетімен айырыла алады. Мұндай
тоқты босату тоғы деп атайды.
Денеде тоқ өту ... ... тоқ ... ... ... қарай денеден тоқ өту жолдары әр түрлі болады. ... ... ұзақ және ... ... (ми, ... өкпе т.б) ... ... болса,
соғұрлым тоқ соғуының зардабы ауыр болады. Жиі ... тоқ өту ... (57(), ... (12() және т.б ... Жалпы алғанда денеден тоқ өту
жолының қайсысы болмасын, тіпті қанша қысқа болса да, адам денсаулығы үшін
қауіпті деп ... ... ... ... ... ... үшін әр түрлі қорғану
шаралары қолданылады: тоқтың аз шамалы кернеуі, тоқ өткізгіштердің ... ... ... қоршаулар қою, бұғаттағыш орнату, сигнал беру
жабдығы, тоқ өткізбейтін еден ... ... ... корпусын тоқ
өтпейтін қылу, тоқ өтетін бөлшектерді адам тиісе ... етіп ... ... ... ... ... ... орнату, қорғаныш
жержалғысын орнату, қорғану құралдарын қолдану, қорғаныш нөлденуін орындау,
қолданатын электр қондырғыларының түрін дұрыс белгілеп алу т.б.
Өрт ... ... ... ... Ішкі ... министрлігінің құрамына
кіретін өрттен қорғау басқармасы және оның жергілікті ... ... ... ... жекеменшік және мемлекеттік мүлікті, адамдарды
оттан қорғау болып табылады.
Әр кәсіпорынында өрт қауіпсіздік жауапкершілігі оның ... ... Ол ... бөлімшелерде өрт жөнінде жауапкер адамдарды
тағайындайды. Олардың міндеті - өртке ... ... ... ... режимінің сақталуын, бірінші қолданылатын өрт сөндіргіш құралдардың
күйін бақылау болады.
Кәсіпорын бастығының ... ... ... ... ... бас ... өрт күзетінің бастығы, энергетик, технолог,
механик, еңбек қорғау инженері т.б ... Бұл ... ... ... ... олардың орындалуын бақылайды, оларға жұмсалатын
қаржыны тексереді [24].
Машина жасау өндірісінде өздігінен жанғыш ... ... ... күйелер, алюминдік және цинктік ұнтақтар және т.б заттар ауамен
өзара ... ... ... кальциясы (Са С2) сумен реакцияға түсіп,
ацетиленді (С2 Н2) ... ... (аса ... қауіпті (аса қауіпті) және қолайсыз
өндірістік факторлармен, сонымен қоса жер асты ... ... ... жұмысқа қабылдау жұмыс берушімен жүзеге асырылуы керек, олар
алдын-ала медициналық байқаулардан ... және ... ... ... ... анықтау денсаулық сақтау аумағында
уәкілетті орган нормативті құқықтық актілермен бекіткен талаптарға сәйкес
болуы керек ... ... ... ... ... істер алдында алдымен
арнайы киім мен аяқ киімді кию қажет, сонымен қатар ... ... ... ... кию ... Ал жеңіл киім мен жыртық киім ... ... ... орнында өте қауіпті. Жұмысқа кірісер алдында құрал-
жабдықтардың дұрыстығына, жұмыс істеу ... ... бөлу ... ... ... ... ... апараттардың жарамсыз жағдайын көрсе,
мастерге айту қажет [19].
Жұмыс кезінде әкімшілік тапсырған жұмысты ғана орындау керек. Егер ... ... ... ... ... ... ... талап етіледі.
Және де жұмыс барысында қозғалатын машинаналар мен механизмдерге ... ... ... ... т.б) жақындамау, өз жұмыс орнынан кетпеу,
қызмет көрсету аймағына бөтен адамды кіргізбеу, желдеткіштің жұмыс істеуін
бақылау, берілген құрал-жабдықтарды ... ... ... ... ... ... орындалатындар: құрал-жабдықты сөндіру;
жұмыс орнын ретке келтіру; құрал-жабдықты тазарту; өндірістегі қоқысты
арнайы ... ... ... ... орынға құрал-сайманды сүртіп, жинап
қою; барлық ескертілген ақауларды журналға жазу; ең ... ол ... ... өз ... ... ... лақтыратын және бытыра ағындық барабандар, стол және
камералардың құрастырулары жұмыс кеңістігінен бытыра мен ... ... ... ... және жұмыскерлердің қауіпсіздігін қамтамасыз
ететін блокты құрылыстар құрастыру керек.
Сонымен ... ... ... ... ... жасау және
организм мен сыртқы ортаның арасында жылулық ... ... ... ... қолданылады. Дене қызуына қарсы шаралар – жылудың ... ... ... қою; өндіріс бөлімшелеріне желдеткіш қою; ... ... ... ... ... ... ... қойылатын талаптар:
• Жұмыс орындарында жарықтылық, гигиеналық ... ... ... ... ... ... ... жұмыс орындарына және айналадағы кеңістікке бірдей таралуы;
• Адамдардың көздеріне ... ... ... ... ... өте ... ... болмауы;
• Жарықтылықтардың мөлшері әрқашан тұрақты, біркелкі болуы;
• Табиғи және жасанды жарық қондыруларын үнемі ... ... ... ... күресу шаралары:
• Шаң шығуын толық ... ... ... ... ... Шаң шығатын процесстерді механикаландыру және автоматтандыру, оларды
алыстан бақылау;
• Өндіріс бөлімшелеріне желдеткіш орнату.
Өндіріс ... ... ... ... ... ... ... заттарды азайту немесе жою;
• Жұмыс аймағында пайда болатын зиянды заттар мөлшерін бақылау;
• Өндіріс бөлімшелеріне жасанды немесе табиғи желдеткіштер ... шу мен ... ... ... ... ... ... майлап отыру;
• Дыбыс сіңіру;
• Дыбысты, дірілді оңашалау, бұл қондырғыларды жекелендіру;
• Шулы цехтардың айналасына ағаштар егу;
• Металл бөлшектерді басқа бөлшектермен ... ... ... ... ... ... процедуралар жүргізу (массаж,
сәулемен емдеу т.б) [22].
4.5 Құю цехындағы дірілді есептеу.
Діріл деп қатты заттың тепе-теңдігі ... ... ... ... Дірілдің сипаттау параметрлері:
Жиілігі ((Гц),
Жылжу амплитудасы А (м),
Дірілдеу жылдамдығы ( ... ... ( ... жылдамдығының нөлдік мөлшерін 5(10-8 м/с тең деп, ал діріл
үдеуінің нөлдік мөлшері 3(10-4 м/с2 тең деп ... ... ... оның ... пен ... ... ... формулалармен анықталады.
(4.1)
(4.2)
(4.3)
(4.4)
Адам организміне тигізетін әсерінің өзгешелігіне қарай діріл жергілікті
және жалпылама болып келеді. Жергілікті ... ... ір ... ... болса, жалпылама діріл барлық денеге әсерін тигізеді.
Адам организмі үшін ... 6-9Гц ... өте ... ... өйткені
адамның ішкі органдарының өзіндік дірілдеу жиілігі бар дірілдер ... ... ... туғызып, олардың орнынан қозғалу қауіпі пайда
болады.
Дірілдің алғашқы сезімі оның ... 0,1 м/с2 тең ... ... ... ... ... ... 0,5 м/с2 шамасына жеткенде пайда болады.
Өндірісте адам ... шу мен ... ... әсерін тигізбеу
үшін саниторлық ... сай ... ... мөлшерлері белгіленген. Ол
жөнінде бірнеше арнайы нормативтік документтер қабылданған.
Бұл есептегенде діріл ... өте көп, яғни ... ... ... ... ... дірілді сіңіру – бұл дірілдейтін ... ... ... жабу ... ... энергиясын азайту; Дірілді
өшіру – бұл кинематикалық жүйеде динамикалық жүйеге ... ... ... ... ... ... оңашалау – бұл қондырғыларды жекелеген
фундаментке қою, серпінді ілгіштерді, ... ... ... т.б осы сияқты шараларды орындау қажет [21].
5 Өндірістік экологиясы
5.1 Қазақстан Республикасының экология ... ... ... ... ... ... «Қазақмыс»
құю цехын қарастырамыз. Бұл цехтың құрамына келесілер жатады: ... ... ... ... ... ... бөлімшесі , термиялық
өңдеу бөлімшесі , балқыту бөлімшесі, қоспа дайындау бөлімшесі.
Қоршаған ортаны қорғау барысында осы ... ... және ... ... ... лас заттар бөлетінін, оның бөліну көздерін және
олардың жоқ болуын немесе қайта пайдалануын қарастырамыз.
Қандай да ... ... ... ... ... ... мөлшерден тыс
қоршаған ортаға зиянды қалдықтар мен шаңдар, ... ... ... ... ... ортаны қорғау үшін машина жасау өндірістері
бүгінгі күн талабына сай автоматтандырылған және механикаландырылған құрал-
жабдықтарды пайдалануы ... ... ... ... ... қалдықтарды
айналадағы ортаға тастамай оларды қайта жаңартып ... ... ... ... қорғаудың басты жолдары.
Қазақстан Республикасының заңы бойынша қазіргі кезде қоршаған ... ... және ... ... ... ... лас, ... заттардың техникалық нормалары анықталған. Осы заң бойынша әрбір
өндіріс ... ... ... ... ... ... ... бүгінгі күн талабына сай құрал-жабдықтармен жабдықталуы қажет.[25]
Дипломдық жобада қарастырылған ... құю ... ... ... ортаны материалдық және энергетикалық тұрғыдан
ластайды. Цехтардағы материалдық ластануға атмосфераның шаңдануы, суға ... ... ... ... газ ... ... және қатты заттардың
химиялық әрекеттесу нәтижесінде оның элементтерінің атмосфераға және
гидросфераға ... және ... орта ... ... түсіп ластанады.
Ал энергетикалық ластануға атмосфераға және қоршаған ортаға көп мөлшерде
жылу, діріл, шу ... ... ... бөлу ... ... және ... ... бөлімшелерінде отын ретінде
келесі орташа көрсеткіштері бар күл 37,5%, күкірт құрамы 0,82%, ... ... ... ... ... пайдаланады. Отынның жылдық шығыны
72 ... ... ... ... ... 1008 ... Кептіру
процесінде бөлінетін ластанушы заттар газ ... 700 мм, 20 м ... ... ... ... ... ... (бытыра атқыш барабанмен
бірге тастау). Лақтыру алдында газ ... газ ... ... ... ... арқылы өтеді (циклон ЦН-15).
Балқыту бөлімшесінде құбыр арқылы желдеткіш ... ... ... ... ... тазалаудың 85% коэффициентімен тазалау
жүйесімен жабдықталған 700 мм газ жүру және 20м ... ... ... жүйесінің желдеткіші арқылы жүреді. Пеш жұмысының тәртібі 4064
сағ/жыл
Электрдоғалы пештің футеровкасының отқа ... ... ... ... ... ... ... үшін ұнтақ түрінде одан
әрі пайдалануға сұрыптау және үгіту қажет.
Құйманы шабу және тазалау ... ... ... ОБ-900 ... ... және ... әрекетті бытыра атқыш барабанда жүреді.
Бытыра атқыш барабан циклондармен жабдықталған. Тазалау процесінде
бөлінетін ... емес шаң 20 м ... ... ... 700 мм ... ... атмосфераға түседі (құм кептіру пешпен ... ... ... ... 85% ... ... ... таза ауа
жабдық (циклон ЦН-15) арқылы өтеді. ... ... ... ... ... бөлімшесінде қалыптандырылған жасыту үшін отын ретінде келесі
орташа көрсеткіштермен: күл 37,5 %, күкірт құрамы 0,82 %, жылудың төменгі
жылуы 17,12 ... ... ... көмірлері пайдаланылады. Отынның
жылдық шығыны 48 т/жыл. Пештің жұмыс тәртібі 2032 сағ/жыл.
Жасыту процесінде бөлінетін ... ... 20 м ... ... және 700 м ... газ жүру ... ... жолмен
атмосфераға жіберіледі [25].
Атмосфераға зиянды заттарды тастаудың негізгі көздері табылады:
Қондырғының жұмыс істеуі кезнде ... ... ... ЦН-15 ... ауа ... ... ... циклоннан өтіп, тазартады.
Өндірістік процесс кезіндегі бөлінетін зиянды ... ... мен ... емес шаң ... 1,8143 ... ... 0,1988 ... ангидрид 0,4430 ... ... 2,1219 ... 0,1875 ... ... қож ... ... жылына 400 т құрайды ТБО
полигонына шығарылады.
5.2 ... құю ... ... ... ... аумағында көбінесе негізіне ашық жіне жабық типті вагранкалар,
доғалық және ... ... ... ... ... ... формула арқылы есептелінеді [26].
, кг/сағ ... g - өнім ... ... ... ... ... ... – агрегаттық есептік өнімділігі,т/сағ; кестеден пеш сиымдылығы
3,0 т, болғандағы болат балқыту үшін ... ... ... үшін ... коэффициенті таблицадан
негізгі процес кезіндегі болат үшін =0,70;
-тыстандылар төмендету бойынша тиімділік ... ... ... саны, дана.
Балқыту пештерінің жқмыс істеуі кезінде ... ... ... ... (пеш ... алынған кестеден алынады):
Шаң g=9,5 ... ... g=1,3 ... ... g=0,26 ... саны – 2 ... Балқыту пеші жұмыс істеуінің нақты уақыт қоры; электр
доғалы пеш үшін, 3890 сағ; [9]
5.1 формула ... ... ... ... ... ... кг/сағ
Енді, 1 жылдығы ластайтын заттар қалдығын анықтаймыз:
Пшаң=5,96*3890=23184,4=2,4 т/жыл
ПСО=0,82*3890=3189,8=3,2 т/жыл
ПNO2=0,16*3890=622,4=0,6 т/жыл
Жылдық барлық ластайтын заттар қалдығын ... 6,2 ... ... ... ... ... ... шаралар
Құйма өндірісі көп мөлшерде ... ... ... ... ... құймалар, амортизациялық сызықтар, металлургия жолақтары;
- құю қождары;
- күл;
- өңделмеген отқа төзімді материалдар;
- пластмассалар;
- автокөлік шиналары;
- ағаш қалдықтары;
- өңделген ... ... бояу ... ... ... ... ... шаң;
- еріткіш қалдықтары;
- өңделген қышқылдар;
- флюс пен окалин.
Құю өндірісінің ... ... және жою ... келесідей
шарларды орындау қажет:
- құйылыстар, ақаулы құймалар, амортизациялық сынықтар және ... ... ... құю ... ... ... ... конструкция дайындау үшін
шикізат ретінде пайдалану қажет;
- күлді, сонымен қатар ... ... үшін ... ... қолданылған отқа төзімді материалдарды, екінші ретті шикізат
ретінде отқа төзімді өндірісте қолданылады;
- жанатын ... ... ... ... ... ... құрайтын,
өзінің қасиетін өзгертпейтін, сәйкес өңдеуде жаңа қалыпты материал
ретінде қолдану;
- пластмассалар арнайы полигондарда көмулі ... ... ... соққыға қарсы барьер мен талдағы
амортизациялық қоршаулар ретінде ... ағаш ... ағаш – ... ... ... ... ... өндірісінде қолдану;
- қағаз қалдықтарын макулатураға жіберу;
- екінші ретті өндіріс үшін шикізат ... ... ... ... үшін ... ... қайта пайдалану кезінде қолдану;
- бояу ... ... ... ... ... ... ... сынықтарын үгіту және шаң тәрізді графит ретінде қолдану;
- ... ... ... ... одан ... ... Ni, Cr, Ca, Mg, Si,O2;
- шаң арнайы ... ... ... ... ... ... ... территориясында арнайы қондырғыларда
жағу немесе жергілікті санитарлы және қадағалауға сәйкес, арнайы
белгіленген полигондарда көму.
- ... ... ... ... ... қолдану;
- қайта өңдеуге жатпайтын окалона мен флюстарды полигонда жағу.
Зиянды қоқыстарды кеміту үшін:
- құм ... ... ... ... құю ... ... ... балқыту моделдерленген, қысым арқылы құю)
- шаң бөлінумен қабаттасатын процестрді ... ... ... ... ... жекелей герметикаландыру;
- кептіргіштерде, пештерде және ... ... және ... ... ... газ ... ... минералды мөлшерде күкірт пен басқа да зиянды
компоненттері бар ... ... ... ... ... ... құм ... қоспаларды өз бтімен қатты болатын қопаларға ауыстыру;
Машина жасау кәсіпорны тұрғын жерлерден санитарлы – қорғау зоналары болу
қажет [27].
Қоңыр және тас көмір, ... пен ... тас ... ... болады,
құрамында 5% жоғары емес жанбаған отыны бар күл мен шлактар, силикатты
кірпіш ... ... 20% CaO бай ... ... ... 5% CaO) ... ... қолданылады. Көмір бөлшегінің артық
болған күлдерін балшықты (қызыл) кірпіш өндірісінде қолданылады. Бұл ... ... ... ретінде атқарады. Енгізетін күл құрамы қолданылатын ... ... және 15-50% ... ал ... ... 80% ... мүмкін.
Қышқыл күл қож қалдықтарын, сонымен қоса құрамында 14% CaO болатты тақта тас күлі, ал кремнезем компоненті үшін ... < ... ... бар ... ... күлдер қолданады. Күлді қож қалдықтарын
көрсетілген бағыттарды ... ... ... әрі ... ... ... ... жол құрлысында қолданылады. Олар минералды ... ... ... ... ... Тақта тас, тезек күлдерінің
құрамында CaO жоғары болуы, оның әктас қышқылдығын төмендетуге қолданады.
Өсімді күл ауыл ... ... ... ... ... ретінде,
сонымен қатар, басқа да өсімдіктің макро және микро элементтерінде кеңінен
пайдаланады. Күлді шлак қалдықтарының жеке түрлері, ЖЭС ... ... және ағын су ... агент ретінде қолданатын әрі маңызды
болдыртатын қасиетке ие. [28]
Күлде ... ... ... алу ... ... Күлдің
1тоннасына Sn, Zn, V, Ge концентрациясының 10кг келеді. Кейбір ... ... ... ... уран ... 1кг/т ... ... күлі едәуір мөлшерде V, CO, Cu, Zn, U, Pb металдарынан тұрады. Мұнай
(мазут) күлі құрамында V2O5 мөлшері 65% болады, ... ... онда ... Mo және Ni ... ... орай металды бөліп алу, қалдықтарды
қайта өңдеу бағытының бірі боып саналады. Көмірдің кейбір түрі ... ... ... және ... элементтерді (мысалы, Ge және Ca),
мазут күлінен – ванади, нкель және т.б. ... ... ... ... ... мүмкіншілігі – оның сорбиялық қасиетке ие болуынан. Күл
құрамы бойынша органикалық емес катион ауыстырғыш – ... ... ... ... ... ... құрамындағы көмірдің жанбай
қалған бөлшектері, органикалық аз диссоциаланатын ... ... ... болып табылады. Осы қасиеті үшін, күлді аз ластанған ағын
сулардың тазарту үшін ... ... ... ... ... ретінде,
мыс бойынша 3-10мг/сағ, мырыш бойынша 2-5мг/сағ, қорғасын ... ... ... Ағын су ... ... осы мақсатта қолданған күл
және ерітінді ретінде қышқылдылығының мөлшерімен анықталады.
Күлді ... ... мен ... ... үшін, оның физикалық және
химиялық қасиеттерін білу қажет. Күлдің химиялық ... оның ... ... ... ... кезіндегі оның іс әрекетін анықтайды.
Күлдің физикалық ... ... ... өткізгіштігі,
тығыздығы, нығыздалуы, беріктік т.б) оның негізінде асынған ... ... ... ... ... ... қождарын қолданудың негізгі облысы ретінде металлургиялық сияқты,
құрылыс материалдар өндірісі болып табылады. Оларды жылу изоляциялық ... ... газ ... ... ... ... балшықты және
силикатты кірпіш өндірісінде компонент ... ... Қож ... ... кезде, сығуға беріктігі 40мПа болатын бетон
алады [27].
Сұйық отын ... ... ... ... ... қолдануға
болады: қоспа құрамында 30% қож болатын плиталар, өте жоғары физика ... ... ... түр ие ... ... ... құрамында фосфор, кальции, магнии, әр ... ... ... ұн формасында қосылыстарын тыңайтқыш
өңдегенде қолданады.
Тыңайтқыш ретінде түйіршіктелген қождарды қолдану тиімді, өйткені мұндай
тыңайтқыш жер қыртысына 10-15 жыл ... ... ... ... ... ... ... түйіршіктер таңдалмайды, жатып қалмайды,
тоңбайды, сондықтан оларды жер қыртысына ... ... ... ... шлак құны ұн бағасынан төмен.
Едәуір техникалық қатынаста металлургиялық шлактарды қайта ... ... шлак ... ... ... ... жоғары нәтижелі құрылыс материалдары, оның
ішінде ... ... ... ... ... ... ... пісіру үшін шлактың бөлшектері 1мм төмен мөлшерде және басқа да
компоненттермен (құм, қоспа) үгітілуі және 15000С температура ... ... ... және ... ... қоса жылу изоляциясы үгінділерді
дайындауда – металлургиялық шлактар қорытпа кебуімен, оның ... ... тез ... одан әрі ... мен сығу ... кеуекті масса
пайда болумен алынған, жасанды ... ...... ... ... ... тығыздығы 1200кг/м3 аспайды. Термозитті ұсақталған
тас кесектер 3маркада – 400, 600 және 800кг/м3 тығыздығымен шығарылады.
Термозиттерді толтырғыш ретінде жеңіл ... мен жылу ... ... қолдау ғимаратты қоршау конструкциялық массасын кірпішіне
қарағанда 10-15% және цемент шығыны 15-20% төмендетеді.
Металлургиялық қождар ... ... ... өте ... шикізат
болып табылады. Мақта диаметрі 1мкм және ... 2-10мм ... ... тұрады. Минералды мақтаның жоғарғы кеуектілігі оның химиялық
табиғаты, құнды эксплутациялық ... ... аяз ... етеді. Көлемді масса 50-300кг/м3 болғандағы, жылу өткізгіштік
коэффициенті 0,125-0,209кДж/ (м*сағ0С) құрайды.
Қалдықтардың барлық түрі жинау мен ... ... ... ... ... ... ... қалдықтар, екінші ретті материалды ресурстарға
жатады. ... ... ... ... оның әрі ... қайта
өңдеуін арзандатылуына мүмкіндік ... ... ... шыны ... ... ... металы т.б қолдануы
мүмкін
Қалдықтарды қайта өңдеу ... ... ... ... бөлімі
болып табылады, өйткені қоршаған ортаны ластаудан қорғауды қамтамасыз
етеді.
6 ... ... ... ... 5000 ... ұсақ болат құюдың өндіру цехының жобасы үшін
бастапқы деректер.
Машина жасау кәсіпорындары көп ... ... және ... айналысады.
Бұйымдардың ерекшелігі шығару мөлшері мен тізімі, технологиялық
қасиеттері, өндірістік үрдісі, ... мен ... ... үштен
бірі негізгі түрлерге яғни даралық, сериялық және жапай түрлерге бөлінеді.
Операцияларды механикаландыру, автоматтандыру алдындағы техникалық және
жетілген технологиялық ғылыммен ... ... мен ... ... және де ... мамандандырылған арнайы қолдануға даралық өндіріс
түрінен ... ... ... ... ... ... ... түрдегі өндіріс келесі ерекшеліктерімен сипатталады:
- өндірісте кезеңімен қайталанылатын бұйымдардың көбірек тұрақты тізімі;
- әмбебап жинау құрылғыларды және ... ... ... кең іске
асырылады;
- әмбебап жабдықтармен бірге бұйым жасау технологиялық үрдіс ... ... ... бар ... ... келесідей тиімділігі бар:
- өндірістің циклділік ұзақтығы және жөндеп ауыстыру ... ... ... ... пайдаланылуы жақсартылады;
- еңбек өнімділігі өседі;
- бұйымның өзіндік құны ... ... ... топты ауыспалы толассыз тәсілдерді
енгізуге мүмкіндік жасалады.
Құю түрі – құм-балшықты қорама құю. Құю өндірісінде ... ... ... құм – ... ... құю көп жағдайда
экономикалық жағынан тиімді және технололгиялық өндіру процессі ... ... ... – екі ... ... жылдық.
Құрал-жабдық жұмыс істеу мерзімінің жылдық нақты қоры 3890 сағ ... ... ... ... және негізгі демалыстың 24 күніндегі 2
ауысымда жұмысты ... ... ... ... ... ... қоры
1820 сағ деп алуға болады.
Жободағы жылына 5000 тонна ... ... ... ... осы жобада
жобаланатын құрал-жабдықтар ... ... ... болуы қажет. Қалыптар ИЛ225 типті автоматты қалыптау-құю-
босату тізбегінде жасалады.
Өзекшелер үшін УС-6 жабдығы қарастырылған. УС-6 ... ... ... ... ... дайындайды [10].
6.2 Цех жабдықтауға күрделі шығындар есептеу
6.2.1 Бөлімдегі қондырғылардың күрделі салымы
Қондырғылардың саны ... ... ... ... ... ... ... Бөлімдегі қондырғылардың күрделі салымы
технологиялық қондырғылардың күрделі салымының,энергетиканың және ... ... ... ... таңдау мысалдары дипломдық
жобаның 2 кестесінде көрсетілген.
Бірлік қондырғының баланстық құны мына формуламен анықталады [28].
С( = Ц 0 (1+( ... Ц 0 – ... ... ... ... ( т.с.м - ... шығынының коэффициенті, қондырғыларды сатып алумен байланысты және
қондырғы құрылғылары мен құрылыс шығындарына ... ... = ... ... мәліметтерімен қабылданған қосалқы
құрылғылар, көліктік және ... ... ... ... ... ... үшін ... аударымдар 10% амортизациялық
нормадан шыға анықталады.
Есептеулер цехтың әрбір бөлімшесі бойынша ... ... ... ... үшін ... ... |
|1 |
| ... | |2 |75 |150 |180 |10 |
|1 ... | | | | | |
| ... | | | | | | |
| ... | | | | | |
| |ын | | | | | | ... ... ... |
| |1 ... |4 |100 |400 |480 |10 |
| ... | | | | | | ... цех | |45 | |14573 |17487,6 | |1303,6 ... | | | | | | | ... Аз ... және ... ... ... ... ... қызмет көрсету мерзімі бір жылдан аспайтын
өндірістік құралдар және инвентарь жатады.
Жабдықтау жиынтықтарының ... ... ... ... ... ... ... бағасы бойынша анықтаймыз. [29]
Базалық зауыттың ... ... ... ... ... ... ... лайықтауларды және өндірістік ... тең ... ... орманны қабылдаймыз, берілгендер 6.2
кестеде көрсетілген.
6.2 кесте
Жабдықтауға, өндірістік құралдарға және инвентарьға арналған күрделі
салымдар мен ... ... ... ... ... ... ... ... |1 т ... ... ... |
| ... ... |мың тг |% ... ... | | |, |
| | ... | | |мың тг |
| | ... тг | | | ...... |5000 |150 |900 |12,5 |112,5 ... | | | | | ... ... | | | | | ... ... | | | | | ... | | | | | ... Цехтың өндіріс ғимаратына күрделі салымдар
Цех ғимаратына күрделі шығындар және амортизациялық аударымдарға шығын
есебі үшін цех ауданын ... ... ... және ... ... ... 1 м2 құю цехының ғимаратының ірілендірген құны
10000 теңге болады деп санаймыз. Амортизация нормасын қызмет ету ... ... ... ... ол ... ... ... нормасынан аспау керек. Бүкіл есептеулерді 6.3-кестеге
толтырамыз[29].
6.3кесте
Цех ғимаратына күрделі салымдар ведомосы
|Атауы |Цех |1 м2 ... ... ... ... |ың ... ... |ция |ық |
| |м2 |мың тг |мың тг |мың тг ... |аударымдар, |
| | | | | |% |мың тг ... |4320 |10 |43200 |51840 |7 |3628,8 ... | | | | | | ... | | | | | | ...... ... ... ... өндірістік қорларына күрделі
түсімдердің жиынтық ведомосы құрастырылады.
6.4кесте
Күрделі түсімдер мен амортизациялық аударымдардың ... ... ... баланстық құны, мың|Амортизациялық |
| |тг ... мың тг ... |51840 |3628,8 ... |17487,6 |1303,6 ... және ... |1620 |168,8 ... |70947,6 |5101,2 ... Бөлімшенің өндірістік персонал санының есебі (бөлім).
Өнеркәсіптік-өндірістік персонал екі негізгі ... ... мен ... Жұмыскерлер өз кезегінде өндірістік процесске
қатысу дәрежесіне байланысты екі топқа бөлінеді: ... және ... ... ... бөлімше бастығы, лаборант, технолог,
жоғарғы шебер, ауыспалы шебер таныстыра алады.
Өндірістік ... – олар ... ... ... істейтін,
өндірістік циклға әсер ететін өнімді дайындау бойынша операцияны орындайтын
жұмыскерлер.
Агрегат бойынша қызмет ... ... ... орны
бойынша өндірістік жұмыскерлер санының есебі
Rнж = Паг* р * n * Fн / Fк, ... Паг – ... ... агрегаттар саны немесе жұмыскерлер орыны,
Паг = 30; (6.1-кестеден)
р – ауысым бойы бір жұмыс ... ... ... ... ... ... ... р = 1;
n –тәуліктегі ауысым саны, n = ...... ... ... ... жылдық нақты қоры,
Fн = 3890 сағ.
Fк – жылына бір жұмыскер уақытының номиналды ... ... Fк = ... = 30 × 1× 2 × 3890/1820 = 128 адам.
Қосымша жұмыскерлер бөлімшемен шығарылатын негізгі өнімді ... ... ... олар өндірістік процеспен бос емес және
өндірістік жұмыскерлерге қызмет ... ... ... ... ... санының есебінің әрқайсысына
қызмет көрсету нормасы бар, ... ... ... ... ... объект санына құрамдастырылады. Қосымша жұмыскерлердің
тізімдік саны ... ... ... ... мына ... анықталады:
Rкж = M(H/H0)(Fн/Fк) ... М – ... ... ... сан ... M = 15; (6.1-
кестеден)
Н0 – қызмет көрсету нормасы, Н0 = ...... ... ... Н = ... = 15 × 0,5 × 2 × 3890 /1820 = 32 ... жұмыскерлер саны 32 адамды құрайды. Іріленген ... ... ... ... ... ... санынан 25 % шамасында
қабылдау ... ... цех ... / Rнж = 32 / 128= 25 ... ... ақы қорын есептеу
6.4.1 Өндіріс жұмыскерлерінің еңбек ақы қорын есептеу
ҚР халықты әлеуметтік қорғау және ... ... 2007ж ... № 165 жарлығына сәйкес (2011 ж. 6 қаңтарындағы енгізулер мен
толықтырулар) өндеу апробация, ... ... ... ... ... ... анықтамасы мен бекітілулері және ... ... ... ... ... ... Дәрежелі басқарушылардың, мамандардың
және де басқа да қызметкерлердің ... ... ... ... ... және де басқа да қызметкерлердің
типті квалификациялы мінездемелері, яғни олар экономикалық ... ... ... формаға тәуелсіз қолданылады. [29].
Олар белгілі бір ... ... ... орнату үшін,
жұмыскерлерге квалификациялық талаптарды қою үшін және ... ... ... ... ... разрядқа ие
болу үшін, жұмыскерлердің мамандықтарының дұрыс атауын және ... ... үшін ... ... ... және ... уақытын анықтағанда 2007жылдың
31 шілдесіндегі № 182 ... ... (2011 ж. 6 ... енгізулер
мен толықтырулар) өндіріс тізімі, цех, ... мен ... ... ... ... ... (аса ... қауіпті еңбек жағдайларында,
қысқартылған жұмыс уақыты ұзақтылығына мүмкіндік ... ... орны ... ... ... ... ... есепке алу керек.
Өндірістік жұмыскерлер еңбегі уақытша-премиальды жүйе түрінде ... ... ай ... ... ... ... айдың 1 декадасында
жүргізіледі. Орташа төлемақы шарттары мен көлемі коллктивті келісіммен
тағайындалады ... екі ... ... ... және ... ... ... жұмыс істелінген уақыт үшін барлық еңбекақыны ... ... ... ... ... ... ... үшін қосымша төлеу, жұмыс
режимдері, премиальды төлем.
Қосымша төлемақы – бұл ... ... ... ... ... ... ... уақыты үшін төленетін төлем:
демалыстарға төлем төлеу, жасөспірімнің жеңілдетілген уақытына, жас ... ... ... ... ... ... ... қоры келесі формуламен анықталады:
Lттн = Fк L1 КТ.ОРН Rбн, теңге, ... Lтт – тік ... ... ... ... қоры, теңге;
Fк – бір жұмыскер уақытының жылдық нақты уақыт қоры, Fн = 1820
сағ;
L1 – құю ... ... ... ... ... ... = , ... ... ...... айлық еңбек ақысы, ЗПМИН = 17439 теңге;
КТ1.ОРН – құю цехында 1 ... ... ... ... = ... – бір ... ... жұмыстың орташа айлық саны;
КТ.ОРН – негізгі жұмыскерлердің ... ... ... ... = ...... негізгі жұмыскерлердің санаты.
Сөйтіп, негізгі өндіріс жұмыскерлері үшін тік тарифті еңбек ақы:
L1 = = 161,1 теңге;
Lттн = 1820 × 161,1× 1,95 × 128 = 73 183 219 ... ... ... ... ... ... жылдық қоры:
Lн.т.н = Lт.т.н + Lпрем., теңге,
(6.6)
мұндағы: Lпрем. – премиалды еңбек ақы, теңге.
Премияны тік тарифті ... ... 30 % тең етіп ... = 0,3 Lт.т., ... = 0,3 × ... = 21 954 966 ... = 73 183 219 + 21 954 966 = 95 138 185 ... еңбек ақы – бұл еңбек туралы коллективті келісімнің ... ... ... ... үшін ... ... төлем төлеу, жасөспірімнің жеңілдетілген уақытына, жас баласы
бар аналарға төлем төлеу. [29]
Қосымша еңбек ақының есебі:
Lқос.н = 0,1 Lн.т.н, теңге,
(6.8)
Lқос.н = 0,1 × 95 138 185 = 9 513 819 ... ... ... жұмыскерлерінің барлық еңбек ақысы:
Lб.тн = Lн.тн + Lқос.н, тенге,
(6.9)
Lб.тн = 95 138 185 + 9 513 819 = 104 652 004 ... ... ... ... ақысы ұқсас анықталады.
Тікелей тарифті еңбек ақының жылдық қоры:
Lттқ = Fк L1 КТ.ОРқ Rбқ, теңге, ... ...... ... ... өлшенген тарифтік
коэффициент, КТ.ОРқ = 1,92;
Rбқ – барлық қосымша жұмыскерлердің саны,
Lттқ = 1820 × 161,1 × 1,92 × 32 = 18 014 ... ... ... 30 % ... аламыз:
Lпрем.қ = 0,3 Lттқ, теңге,
(6.11)
Lпрем.қ = 0,3 × 18 014 331 = 5 404 299 ... ... ... ... ... мына ... есептейміз:
Lн.тқ = Lт.тқ + Lпрем.қ, теңге,
(6.12)
Lн.тқ = 18 014 331 + 5 404 299 = 23 418 630 теңге.
Қосымша төлем ақы ... ... 10 % ... деп ... = 0,1 ... ... = 0,1 × 23 418 630 = 2 341 863 теңге.
Цехтағы қосымша өндіріс ... ... ... еңбек ақысы:
Lб.тқ = Lн.тқ + Lқос.қ, тенге,
(6.14)
Lб.тқ = 23 418 630 + 2 341 863 = 25 760 493 ... ... 10 ... ... ... ... еңбек ақы
мөлшерінен 11 пайыз көлемінде алынады.
6.5кесте
Цех жұмыскерлер мен қызметкерлерінің еңбек ... ... ... ... ... ішінде |
| ... | |
| ... | ... ... тг | ... | | |
| | ... |қосымша |Әлеуметтік сақтандыруға қаржы|
| | ... ... ... |
| | |тг |тг | |
| | | | ... ... ... |
| | | | |тг | |
| | | | | ... ... | | | | |ақы ... |
| | | | | ... |тг |
| | | | | |тг |(11 %) |
| | | | | |(10 %) | ... ... 924|95 138 185|9 513 819|21 976 |10 46520|11 511 720|
|өндірістік | | | |920 |0 | ... | | | | | | ... |31 170 196 |23 418 ... |5 409 ... 654 ... | | | | | | ... 000 |18 540 000|- |3 893 ... 400 ... | | | | | | ... | | | | | | ... ... 120|303 956 |11 855 |312 800 |14895 |16 384 774|
| | |815 |682 |23 |249 | ... Құю ... ... құнын есептеу
6.5.1 Сұйық металдың өзіндік құнының калькуляциясы
Өзіндік құнын есептеу – бip дана өнімге ... ... ... ... Құю ... ... ... құюдың 1 т өзіндік құны
калькуляциясын құраудан басталады. Сұйық металдың жылдық ... ... ... ... саны ... металдың өзіндік құнын
есептеу үшін тонна бойынша жылдық шығындарды ескере ... оның ... ... ... 1 ... ... ... аламыз. Есепке шихта
заттары, оларды балқытуға қажетті ... ... ... ... ... ұстау және тұтыным ... ... ... ... ... жылдық мөлшері 1.4-кестеде есептелінген.
Болат қорытуға керекті электр энергиясына кететін шығындарды ... ... = Wэ Цэ, ... Цэ – 1 кВт-сағ электр энергиясының бағасы, кәсіпорындар бойынша
қабылданады Цэ = 7 тенге;
Wэ –энергияның ... ... ... ... ... балқыту үшін энергия жұмсалуы – 450 кВт-сағ/т. 6567
т шихталық ... ... ... энергия шығыны:
Wэ = 450 × 6567 = 2955150 кВт-сағ.
Электр энергиясына кететін шығындар:
Сэ = 7 × 2955150 = 20686050 ... ... оның ... ... ету және күту және ... ... ... құрамына келесі шығындарды кіргізеді:
1. Құрал-жабдық пен көтергіш-тасымалдау ... үшін ... ... ... ... ... ... сонымен қоса келесі шығындарды
енгізеді:
– қосалқы жұмысшылар үшін берілетін негізгі және қосымша еңбек ... ... ... ... күш ... ... шығындар;
– өндірістік қажеттіліктер үшін қажетті сығылган ауаға ... ... ... ... кететін шығындар.
3.Қондырғының, транспорттық құралдардың және қымбат саймандардың ағымды
жөндеуге кететін шығындарды құрал-жабдық пен көтергіш-тасымалдау құралдары
бағасының ұлғайтылған 3 % ... ... Тез ... және арзан саймандар мен құралдардың тозуын, оларды
қалпына келтіру жұмыстарына кететін ... да ... пен ... ... бағасынан ұлғайтылған құнмен 4 % көлемінде есептейді.
5. Осыған ұқсас шығындарды қондырғының жұмысын қамтамасыз ету және ... үшін ... ... ... ... ... отырып 3 % көлемінде
алады.
Күш ... ... ... шығындарды (6.15) формуламен есептеуге
болады:
Сэ = Wдв Цэ, теңге, ... Цэ – 1 ... ... ... ... ... ... Цэ = 7 тенге;
Wдв – жылдык жылжытқыш энергияны ... ... ... ... = , ... Nycm – ... ... орнатылған қуаты, кВт;
Fд – қондырғының нақты жылдық жұмыс қоры, қажетті тізбеде жұмыс істеу
үшін кәсіпорын ... ... ... Fд = 3890 ...... бір күндік жұмыс коэффициенті, Кр = 0,8;
Км – қондырғының қуаты ... ... ... Км = ... – желі ... электр энериясының жоғалу коэффициенті, ηэ = 0,95;
ηд – қондырғының пайдалы эсерлі коэффициенті, ηд = ... ... ... ... ... үшін ... ... өзара қосу керек. Ол үшін 6.6-кестені толтырамыз.
6.6 кесте
Құрал – жабдықтың жалпы қуатын есептеу
|Құрал-жабдық атауы ... ... ... |Жалпы қуаты, |
| | | ... кВт |кВт |
|1 |2 |3 |4 |5 |
|1 ... пеші | |1 |3 |3 |
|2 ... ... ... |ИЛ225 |1 |200 |200 ... | | | | |
|3 ... |15104 |3 |50 |150 |
|4 ... ... ... | |1 |40 |40 |
|5 ... барабан | |1 |3 |3 |
|6 ... ... |ОБ – 900|1 |10 |10 |
|7 ... ... | |3 |4 |12 |
|8 ... автоматты станок | |1 |2 |2 |
|9 ... ... ... | |2 |2 |4 ... ... ... | |1 |1 |1 ... Шихта жылыту пеші | |2 |1,5 |3 ... ... |Q= 3 т |1 |25 |25 ... ... кран |Q=5 т |2 |10 |20 ... Көпірлі кран ... |3 |30 |90 ... ... | |1 |1,4 |1,4 ... Табақшалы тасымалдауыш | |2 |3 |6 ... ... ... | |2 |1,5 |3 ... ... ... | |1 |3 |3 ... | | | | ... ... араластырғыш | |1 |2,5 |2,5 ... ... | |1 |1,5 |1,5 ... ... | |1 |3 |3 ... ... | |1 |2 |2 ... Теміражырат- қыш | |1 |2,5 |2,5 ... | | | |593 ... = = 1 699 725 кВт ... = 7 * 1 699 725 = 11 898 ... жарықтандыру үшін қажетті электр энергиясы шығынын Сэж ұлғайтылған
түрде есептеуге болады. Цех ... 1м2 үшін ... ... – 1,2 кВт ... ... Орта ... ... қуатты 1,1 кВТ ... ... ... жылдық қорын 2300 сағат қабылдаймыз. Цех ... ... = 3,5 *1,1 * 2300 * 4320 = 38 253 600 ... ЭДП-3 ... ... үшін су ... 4 ... 1 м3 судың бағасы
29 теңге. 2 пеш үшін суға ... ... ... = 2 × 4 × 3890 × 29 = 9 024 80 ... ... ... ... қосылуы тиіс барлық қондырғының
жұмысын қамтамасыз етуге және оны күтуге кететін ... ... ... ... қамтамасыз етуге және оны күтуге кететін шығындар.
|Шығындар ... ... мың |
| ... ... мен ... ... |1472,4 ... | ... ... (5 %) |955,38 ... ... | ... күш ... энергиясы |11 898 075 ... ... үшін ... энергиясы |38 253 600 ... су |9 024 80 ... ... ... ... ... |26 391 153 ... мен ... ... тозуы (3 %) |573,23 ... және тез ... ... ... (4 %) |764,30 ... да шығындар (3 %) |2 323 472 ... |79 772 545 ... ... 1 ... саны мен ... есептеп қарастырамыз.
6.8 кесте
Сұйық металдың өзіндік құн калькуляциясы
|Шығындар атауы |Өлшем ... |1 ... ... |
| ... ... |
| |і | |тг |мың тг | |
| | | | | ... ... | | | | | |ы, |
| | | | | | |мың |
| | | | | | |тг |
|1 |2 |3 |4 |5 |6 |7 |
|1 ... заттары | | | | | | ...... |26606 |0,5 |3,5 ... | |5 | | | | ... П1 | | | | | | ... ... |т |1777,7|4000 |7111 |0,24 |0,9 ... |т |98,5 |2000 |197 |0,013 ... | | | | | | |
|2 ... | | | | | | ... және |т |15,5 | |– |0,002 |– ... | | | | | | ... | | | | | | ... |т |25,5 |4000 |102000 |13,5 ... | | | | | | |
|3 ... |тг | | | | |8,7 ... | | | ... | | ... ... | | | | | | |
|4 ... |тг | | | | |0,9 ... | | | ... | | ... ... | | | | | | |
|5 ... |тг | | | | |2,0 ... | | | ... | | ... | | | | | | |
|6 ... – |тг | | ... | |7,9 ... ... | | | | | | ... ... | | | | | | ... | | | | | | |
|7 Цех ... |тг | | ... |23,9 |
|8 ... ... | | |4 772 | ... | | | |15,4 | |9 |
|9 ... және |тг | | ... |1,16 ... | | | | | | ... | | | | | | ... ... |тг | | |49 376 | ... толық | | | |057 | |9 ... құны | | | | | | ... ... құймалардың өзіндік құн калькуляциясы
6.9 кесте
45Л маркалы болат құймалар саның өзіндік құн калькуляциясы
| ... ... ... |1 жыл- ... ме- |
| |Атауы |м ... |ше ... шы- ... 1 |
| | |– ... |ғасы, |ғындар, |тоннасына |
| | ... | |тг |тг. | |
| | | | | | ... |со |
| | | | | | |т ... |
| | | | | | | |тг ... ... ... |т |6502 |3564 |25796 |1,2 |4,2 ... |Қалдықтар | | | | | | |
| ... |т |25,5 |4000 |10200 |0,004 |1,7 |
| ... қай ... | | | | | | ... ... қосалқы |тг | | |10252 | |17,2 |
| ... | | | | | | |
|4 ... үшін | | | | |140 | |
| ... газ |м3 |840000 |4000 |33600 | |5,6 |
|4 ... ... |тг | | ... | |13,4 |
| ... ... ... | | | | | | |
|5 ... | | | | | | |
| ... |тг | | ... | |3,3 |
| ... ... | | | | | | |
|6 ... сақтанды- | | | | | | |
| ... ... |тг | | ... | |1,6 |
|7 ... ... | | | ... | | |
| ... тұтыным шығындары| | | | | |13,2 |
| | |тг | | | | | |
|8 |Цех ... |тг | | ... | |2,7 |
|9 ... ... |тг | | |4 310 730 | |62,9 |
| ... ... құны | | | | | | ... ... және әкімшілік |тг | | |1 200 51,7| |2,7 |
| ... | | | | | | ... ... ... | | | |1 205 56 | | |
| ... | | | | | |2,2 ... |Сұйық болаттың толық |тг | | |6 7 716 | |67,8 |
| ... құны | | | |80,7 | | ... ... ... экономикалық тиімділігі
Күрделі салымдардың экономикалық тиімділігінің көрсеткіштері:
– жылдық экономикалық тиімділігі;
– орынын толтырудың экономикалық тиімділігі;
– күрделі салымдардың экономикалық есеп ... ... ... ... ... ... келесі формуламен анықталады
[28]:
Эт = (С1 – С2) N2 – Ен К2, теңге, ... С1, С2 – ... ... ... және ... ... ... құны, С1 = 75 400 тенге, С2 = 67 800 теңге;
N2 – жылдық бағдарламаға қажет жарамды ... ... N2 = ...... ... ... ... салымдар, К2 = 70947,6
тенге;
Ен – күрделі салымдардың экономикалық тиімділігінің ... Ен = ... = (75400 – 67 ...... =37 989 358 ... ... орынын толтыру мезгілі келесі формула ... ... = , ... = = 1 ... ... ... келіп, жетекшімнің ... ... ... ... ... ... етіп ... Қай
жағынан алып қарасақта біз ... ... ... ... ... ... ... жаңа құрал жабдықтар
енгіздік. Жобадағы құю цехының жобасы мен оның ... А1 ... 1-ші, ... ... ... ... жобалауда берілген тапсырма арқылы және ... ... ... ... Осы жобалап жатқан цехымыздың қуаттылығы
5000 тонна ұсақ болат құюдың өндірісі. Бізде өндіріс түрі ... және ... ... дәл бағдарламадан алынған 45Л маркалы болаттан
жасалынатын жартылай ... ... ... бөлімде сапалы әрі ... ... ... ... ... А1 ... 3,4,5,6
бетерінде көрсетілген.
Жабдықтау бөлімінде қоспа дайындау бөлімшесінде пайдаланылатын кептіргіш
барабанның ... ... оның ... ... ең ... параметрлерін
анықтадық.
Еңбекті қорғау бөлімінде адам өміріне, денсаулығына ең қауіпті деген
факторларды анықтап, оларды болдырмаудың ... ... ... ... ... ... ... қауіпсіз және экологиялық тиімді құрал –
жабдықтармен жабдықтадық. Адам өміріне дірілдің әсерін ... ... ... өрт ... ... камераларын орналастырдық.
Экологиялық бөлімде жалпы өндірістік экологияны қарастырдық. Өндірістен
шыққан қалдықтарды қайта пайдалану немесе ... ... ... ... ... ... жобаланған цех жобасы мен оған
орнатылған жаңа құрал – ... ... ... және ... ... ... ... барлық шығындарын ескере отырып жылдық
пайданы анықтап, цехтың өзін – өзі ақтау мерзімін анықтадық.
Дипломдық ... ... ... өз ... ... ... ең ... деген жобаның техникалық, технологиялық, экономикалық
және экологиялық мүмкіншілігін қарастырдық.
ЖОО-нда оқу үрдісінде мамандық ... ... ... ... ... компетенцияның ғылыми-теоретикалық база қалыптасқан.
Филососфия бойынша алынған білімдер әлемнің ғылыми, философиялық және
діни ... ... ... ... ... мүмкіндік береді.
Билікке қатысты өзін дұрыс қалыптастыруға, және ... ... ... субъект ретінде қатысуға мүмкіндік береді. Өзіндік құндылықты
таңдау жүргізе білу және өз өмірлік ... және ... ... алу ... ... бойынша білім келесі мүмкіндіктерді береді:
- нақты әлеуметтік жағдайларды және үрдістерді талдауға;
- әлеуметтік ... және ... ... ... рөлдерді жүзеге асыруда пайдалануға;
- қазіргі ... ... ... және ... ... ... келесі білімдер алуға негіз болды:
- Қазақстан Республикасында және ... ... ... нақты саясатты
жағдайларды және үрдістерді талдауға;
- ... ... ... қоғамның саясаттық жүйесін
қалыптастыруға ... ... ... ... көрсетуге;
- азаматтың саясаттық позициясының жеке ... ... ... ... ... саясаттық мәдениетінің дәстүрлерін
ескеруге.
Алынған психолого-педагогикалық білім адекватты өзін-өзі бағалау үшін,
өзін-өзі тәрбиелеу үшін және ... ... ... ... және ... ... шешу үшін ... мүмкін.
Таным үрдісінде моралды нормалармен глобалды және локалды мәселелердің
этикалық мазмұнының құнын дамытудың заңдылықтарында ... ... ... ... адекватты таңдай білу және оны адамгершілік
жағдайларды шешу кезінде талдау;
- ... ... ... ... ... талдау, қазіргі таңдағы жағдай және Қазақстанның
адамгершілік мәдениетінің мәселелері;
- этикалық принцип, құндылық, норма, идеал ... ... жеке ... ... ... шешу ... ... қазіргі қоғамның «ашық» мәселелерін шешу тиімділігінің адамгершілік
позициясын ... ... ... ... жеке және азаматтық
нұсқаулар ұсыну.
Пайдаланылған ... ... ... литейных цехов и заводов / Под ред. Б. ... - М.: ... ... ... ... литейных цехов и заводов / Под ред. Б. В.
Кнорре. - М.: ... ... Л.С. ... А.З. ... ДК. ... Проектирования литейных цехов:
Учебное пособие. Караганда: КарГТУ.2003. 83 с.
4. Проектирование машиностроительных заводов: Справочник.В 6 т. / ... ред. Е. С. ... М.: ... 1974. - ... литейных цехов и заводов.
5. Жукебаева Т.Ж., Канунникова С.Г. Расчет ... для ... ... ... ... – Караганда: КарГТУ, 2003.
6. Технология литейного производства: Титов Н.Д., ... Ю.А. ... для ... ... 3-е изд., ... И доп. ... 1985. – 400 с.
7. Сафронов В.Я. Справочник по ... ... ... 1985, – 320с., ... ... литейщика» Могилёв В. К., Лев О. И. М.: Машиностроение,
1988, - 272 с., ил.
9. «Құю жабдығын жобалау» Исағұлов А.З., ... С.Б., ... Оқу ... Қарағанды: ҚарМТУ, 2003. 139 б.
10. Аксёнов П.Н «Оборудование литейных цехов». М.: ... ... С.Б., ... А.З., ... И.В., Кипнис Л.С., «Машины
литейного производства» Караганда: КарГТУ, 2002.90с.
12. Электрические промышленные печи: ... печи и ... ... / Ред. А.Д. ... – М.: Энергоиздат, 1981.
13. Гущин.С.Н., Ренжин И.П., Воронов Г.В., Казяев М.Д. Сушка в ...... УПИ, 1988. 80 ... ... М.Д., ... В.С., ... И.П., Воронов Г.В., Гущин С.Н.
Конструирование и расчет сушильных агрегатов. – Свердловск: УПИ, 1989. ... ... П.Д. ... и ... ... ... М.:
Машиностроение, 1987.;
16. «Приводы литейных машин» Беликов О.А., Каширцев Л.П. Москва 1971.
17. ... ... ... ... ... С.А., Боков К.Н.,
Чернин И.М. М.: Машиностроение, 1987.
18. Қазақстан Республикасының Еңбек кодексі. – Алматы: ЮРИСТ, 2009. ... ... ... ... ... ... ... Казахстан от
15 мая 2007 г. №251-ІІІ; с изм. и доп. от 27 июля 2007 г. ... ... ... с 22.05.2007 г. – Алматы : Юрист, 2007. – 112 ... ... ... в ... ... ... В.Г. ... школа, 1980.
21. Юдин Е. Я., Белов С. В. Охрана труда в ...... ... ... ... в ... Полтев М.К. Учебник. – М.: Высш.
школа, 1980. – 294 с., ил.
23. «Охрана окружающей среды в литейном ... ... ... Б.Д. ... ... ... школа головное издательство 1985–80 с.
24. «Сборник ... ... ... загрязняющих веществ» М.:
Метеоиздат. 1986 – 185 ... ... ... ... ... ... А. Т., Цой И. К. ... методых расчете выбросов вредных
27. Хван Т.А. «Промышленная экология», Феникс, ... «Құю ... ... ... А.З., ... С.Б., ... Оқу құралы. Қарағанды: ҚарМТУ, 2003. 139 б.
29. Г.М. Аубакирова «Машинажасау» мамандығының студенттерінің техникалық
– экономикалық нұсқаулары ... ... ... ... ... ... ... (2:1)
Б
-
Б
(2:1)
В
-
В
(2:1)
R2
R3

Пән: Өнеркәсіп, Өндіріс
Жұмыс түрі: Дипломдық жұмыс
Көлемі: 86 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 900 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
Алаш философиясы әлем қазақтары мәдениеті контексінде4 бет
ҚР телекоммуникациялар мен көліктің дамуы9 бет
Компаниядағы дивидендтік саясаттың теориялық негіздері26 бет
1986ж. Қарағандыдағьі желтоқсан оқиғасы және оның облыстың қоғамдық өміріне әсері8 бет
500 т жүзімді иістендірілген мускат шараптарына өңдейтін кішігірім шарап зауытының жобасы88 бет
Aлматы маргарин зауытындағы өндірістік іс-тәжірибе есебі20 бет
«TSC Group» корпорациясының даму тарихы және бүгіні44 бет
«Актөбе Хром Қосындылар Зауыты»10 бет
«Алекс» ЖШС ыдысқа құю бөліміне сапа менеджмент жүйесін әзірлеу және енгізу негізінде сапаны басқару процесін жетілдіру70 бет
«Ақтөбе мұнай өңдеу» зауытындағы сораптардың автоматтандырылуын жобалау26 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь