Паскаль тілінің негізі


Мазмұны

Кіріспе ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... 3

І. ПАСКАЛЬ ТІЛІНІҢ НЕГІЗІ
1.1. Паскаль тілінің алфавиті.Деректер типтері ... ... ... ... ... ... ... ... ...5
1.2. Стандартты типтердің сипатталуы ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ...10
1.3. Стандарт функциялар ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... .14
1.4. Паскаль тіліндегі программаның негізгі құрылымы ... ... ... ... ...16

ІІ. ҚҰРЫЛЫМДЫҚ ТИПТЕР
2.1.Массив ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ...20
2.2. Жиынға қолданылатын операциялар ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... .23
2.3. Жазулар ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... 28
2.4. Файл ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ..32

ҚОРЫТЫНДЫ ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... .35

ПАЙДАЛАНЫЛҒАН ӘДЕБИЕТТЕР ТІЗІМІ ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ...37
Пайдаланылған әдебиеттер тізімі.

1. Климов Ю.С., Касаткин А.И., Мороз С.М. Программирование в среде Turbo Pascal 6.0.-Минск: Высшая школа, 1992.-158 б.
2. Васильев П.П. Турбо Паскаль − мой друг: М.: Компьютер, ЮНИТИ, 1995.-
3. Зуев Е.А. Язык программирования Turbo Pascal 6.0-М.: Унитех, 1992.-298
4. Мизрохи. Turbo Pascal и объектно-ориентированное программирование.-М.: Финансы и статистика, 1992.-185 б.
5. Справочник по процедурам и функциям Borland Pascal with Objects 7.0 – Киев: «Диалектика», 1993.-272 б.
6. Фаронов В.В. Программирование на персональных ЭВМ в среде Турбо паскаль.-М.: Изд-во МГТУ, 1990.-580 б.
7. Бөрібаев Б. Нақысбаев Б. Мадиярова Г. «Информатика және есептеуіш техника негіздері» Алматы «мектеп» 2005.-34 б.
8. Фаронов В.В. Турбо Паскаль (в 3-х книгах). Кн.1. Основы Турбо Паскаля.-М.: Учебно-инженерный центр «МВТУ-ФЕСТО ДИДАКТИК», 1992.-304 б.
9. Фаронов В.В. Турбо Паскаль (в 3-х книгах). Кн.3. Практика программирования. Часть 1.-М.: Учебно-инженерный центр «МВТУ-ФЕСТО ДИДАКТИК», 1993.-256
10. Фаронов В.В. Турбо Паскаль (в 3-х книгах). Кн.3. Практика программирования. Часть 2.-М.: Учебно-инженерный центр «МВТУ-ФЕСТО ДИДАКТИК», 1993.-304
11. Федоров А. Особенности программирования на Borland Pascal.-Киев: Диалектика, 1994.-144 б.
12. Хершель Р. Турбо Паскаль /2-е изд., перераб.-Вологда: МП «МИК», 1991.-342 б
13. Культин. Программирование в Turbo Pascal 7.0 и Delphi /2-е изд., перераб. и доп.-СПб.: БХВ-Петербург, 2002.-151 б.

Пән: Информатика
Жұмыс түрі: Курстық жұмыс
Көлемі: 34 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 500 теңге


Мазмұны
Кіріспе.....................................................................
...............................................3
І. ПАСКАЛЬ ТІЛІНІҢ НЕГІЗІ
1.1. Паскаль тілінің алфавиті.Деректер
типтері...................................5
1.2. Стандартты типтердің
сипатталуы...............................................10
1.3. Стандарт
функциялар..................................................................
...14
1.4. Паскаль тіліндегі программаның негізгі
құрылымы...................16
ІІ. ҚҰРЫЛЫМДЫҚ ТИПТЕР
2.1.Массив...........................................................
....................................20
2.2. Жиынға қолданылатын
операциялар.............................................23
2.3.
Жазулар.....................................................................
.......................28
2.4.
Файл........................................................................
..........................32
ҚОРЫТЫНДЫ...................................................................
..................................35
ПАЙДАЛАНЫЛҒАН ӘДЕБИЕТТЕР
ТІЗІМІ...................................................37
Кіріспе
Компьютерге түсінікті командалар тізбегі арқылы жазылған алгоритм –
программа деп, ал программа құру процесі программалау деп аталады.
Программалау тілі – ЭЕМ-де шешілетін әртүрлі есептердің программасын
компьютерге түсінікті формада жазу тәсілі болып табылады.
Программалау тілдері жоғарғы және төменгі деңгейлі тілдер болып
бөлінеді. Қолданбалы мазмұнды есептерді шешуге бағытталған, командалардың
мол жиынтығынан тұратын табиғи тілге ұқсас прогрммалау тілі – жоғарғы
деңгейлі программалау тілі деп аталады. Қазіргі кезде олардың бірнеше түрі
бар.
Жоғарғы деңгейлі программалау тілдерінің бірі – Паскаль тілі. Оның
алғашқы вариантын 1971 ж. Швейцария ғалымы Никлаус Вирт жарыққа шығарған
болатын. Автор атақты француз математигі Блез Паскальдың (1623-1662 ж)
құрметіне жаңа программалау тіліне оның атын берді. Паскаль тілі оқып
үйренуге жеңіл, алгоритм құрылымы сақталған, қолданушыға ыңғайлы тіл болып
қана қойған жоқ, сонымен қатар көптеген күрделі есептерді шешу үшін
қолданылатын қуатты программалау тілі болып табылады.
Паскаль тілінің бірнеше баламалары бар. Қазіргі кезде кең
қолданылатыны – Турбо Паскаль7.0 баламасы. Кез-келген Паскаль программа
жеке атынан және .pas кеңейтілуінен тұратын текстік файл болып табылады.
Паскаль тілінде құрылған программаны мәшинелік тілге аудару үшін компилятор
қолданылады. Турбо Паскаль жүйесі ТР бумасында жазылады. Программаны жүктеу
файлы: turbo.exe, ол әдетте BIN ішкі бумасында орналасады (мысал:
C:\TP\BIN\ turbo.exe)
Паскальдағы кез-келген деректер, яғни айнымалылар, тұрақтылар, функция
мәндері және өрнектер, өздерінің типтері арқылы сипатталады. Тип аталған
объектінің қабылдайтын мәндерінің жиынын және деректердің компьютер
жадысында ішкі өрнектелу форматын анықтайды.
Көптеген программалау тілдерінде, сонымен қатар Паскальда программада
қолданылатын шамалар жөніндегі барлық ақпарат программаның сипаттау
бөлімінде міндетті түрде көрсетілуі қажет. Сипаттау бөлімдері төмендегідей
бөлімдерден тұрады:
1. Таңбалар бөлімі
2. Тұрақтылар бөлімі
3. Типтер бөлімі
4. Айнгымалылар бөлімі
5. Процедура мен функциялар бөлімі
Паскаль тілінің негізі.
1.1. Паскаль тілінің алфавиті. Деректер типтері.
Барлық программалау тілдерінің өз алфавиті болады. Алфавит – программада
пайдаланылатын түрлі символдар (әріптер, цифрлар, таңбалар, белгілер).
1. Латын алфавитінің бас (A-Z) және кіші (a-z) әріптері және _ астын сызу
белгісі.
2. Араб цифрлары: 0 – 9
3. Арнайы символдар: а) арифметикалық операция белгілері: +, -, *, /
б) қатынас операцияларының белгілері: =, (тең емес), >, >=, =
қолданылады.Бұл амалдар орындалғанда символдардың өздері емес олардың
нөмірлері(кодтары) салыстырылады.
Символдық шамаларға төмендегі стандартты функциялар қолданылады:
ord(х)- х-тің символының реттік нөмірін(кодын) береді,мысалы:
ord(´?´)= 63,ord(´5´)= 53;
chr(x) – x-тің реттік номеріне сәйкес символды береді, мысалы: chr(53)
= 5, chr(73) = I;
pred(x) – x символының алдындағы символды береді, мысалы: pred(‘M’) =
‘L’;
succ(x) – x символынан кейінгі символды береді, мысалы: succ(‘M’) =
‘N’.
Жоғарыда келтірілген стандартты функциялар олардың мәндерін автоматты
түрде тез есептеуге мүмкіндік береді.
1.3. Стандарт функциялар. Өрнектер.
Мәндері компьютердің арнайы программалары арқылы автоматты түрде
есептелетін функциялар – стандарт функциялар деп аталады.
Паскаль тілінің стандарт функциялары келесі кестеде көрсетілген.
|Математикалық |Паскаль |Аргумент |Нәтиженің |Ескерту |
|функцияның |тілінде |типі |типі | |
|жазылуы |жазылуы | | | |
|| x | |abs (x) |real, |real, | |
| | |integer |integer | |
|sinx |sin(x) |real |real |х- радиан |
|cosx |cos(x) |real |real |х- радиан |
|arctgx |arctan(x) |real |real |х- радиан |
|e x |exp(x) |real |real |e = 2,718 … |
|lnx |ln(x) |real |real |x>0 |
|( |PI |- |real |( = 3.141592653… |
|x 2 |sqr(x) |real |real | |
| |sqrt(x) |real |real |x>=0 |
|х санының бүтін |int(x) |real |integer |5.76 ( 5 |
|бөлігі | | | | |
|х санының бүтін |trunc(x) |real | integer|5.76 ( 5 |
|бөлігі | | | | |
|х санының бөлшек|frac(x) |real |real |5.76 ( 0.76 |
|бөлігі | | | | |
|х санын бүтінге |round(x) |real |integer |5.76 ( 6 |
|дейін | | | | |
|дөңгелектеу | | | | |
|кездейсоқ сан |random |- |real |(0,1) аралығындағы |
| | | | |кездейсоқ сан |
|кездейсоқ сан |random(x) |integer |integer |(0,х-1) аралығындағы |
| | | | |кездейсоқ сан |
|кездейсоқ сандар|randomize |- |- |кездейсоқ сандар |
|генераторы | | | |генераторын іске қосу |
Барлық басқа функциялар түрлендіріліп, стандарт функцияларға келтіріледі.
Паскаль тілінде дәрежелеу операциясы жоқ. х санын n дәрежеге шығару үшін
төмендегі формула қолданылады.
x n = e nlnx ( exp(n*ln(x))
Мыс: 1. x 5 ( exp (5*ln(x))
2. ( x 3 = x 3/2 ( exp (3/2 * ln(x))
3. sin 30° ( sin (pi*30)/180) (радианға айналдыру)
4. log2 x ( log a b = log cb / logca ( ln(x)/ln(2)
Өрнектер тұрақтылар мен айнымалылардан, арифметикалық, логикалық және
қатынас операциясының белгілерінен және стандарт функциялардан құралады.
Математикалық өрнек және оның сәйкес Паскаль тілінде жазылуына мысалдар:
1. 4( 2x-y ( 4* SQRT(2*x-y)
2. ctgx+cos60º ( cos(x)/sin(x)+cos((60*pi)/180)
3. ( (-b+ SQRT(D))/(2*a)
4. cos2x2 ( SQR(cos(SQR(x)))
5. e sinx ( exp (sin(x))*SQRT(x)
1.4. Паскаль тіліндегі программаның негізгі құрылымы.
Паскаль тілінде кез-келген программаның мәтіні бірнеше бөлімнен тұрады:
1. программа тақырыбы
2. сипаттау бөлімі
3. операторлар бөлімі
Программа тақырыбы.
Программа тақырыбының құрылымы:
Program программа атауы;
Ескертулер:
1. Программа атауы үшін латын алфавитінің әріптері, цифр және __ астын сызу
белгісі қолданылады
2. Атаудың бірінші символы цифр болмау керек.
3. Атауда бос орын белгісі қолданылмайды.
Программа тақырыбына мысалдар:
Program Geron;
Program Min;
Program Summa;
Program P_1;
Сипаттау бөлімі.
Көптеген программалау тілдерінде, сонымен қатар Паскальда программада
қолданылатын шамалар жөніндегі барлық ақпарат программаның сипаттау
бөлімінде міндетті түрде көрсетілуі қажет. Сипаттау бөлімдері төмендегідей
бөлімдерден тұрады:
6. Таңбалар бөлімі
7. Тұрақтылар бөлімі
8. Типтер бөлімі
9. Айнгымалылар бөлімі
10. Процедура мен функциялар бөлімі
1. Таңбалар бөлімі.
Оның құрылымы: label таңба;
label (таңба) – қызметші сөз. Таңба кез-келген идентификатор немесе бүтін
сан болып табылады. Егер программада бірнеше таңба қолданылса, онда олардың
арасына үтір белгісі қойылады.
Мысал : label 1;
label a1, b1, c1;
Таңбалар бөлімінің болуы операторлар бөлімінде кейбір оператордың ерекше
аталып көрсетілетінін білдіреді. Таңба мен оператор арасына қос нүкте
белгісі қойылып жазылады.
Мысал: 1: 1-оператор;
a1: 2-оператор;
b1: c1: 3-оператор;
2. Тұрақтылар бөлімі.
Тұрақты деп программадағы мәні өзгермейтін шаманы атайды. Оны сипаттау
бөлімінің құрылымы:
Const тұрақтының аты = мәні;
Мысал: const x=25; n=4;
Text = ‘Программа’;
3. Типтер бөлімі.
Оның құрылымы:
Тype типтің аты = типі;
Турбо Паскальда деректердің стандарт 5 типі бар екені белгілі:
бүтін (integer), нақты (real), символдық (char), логикалық (blean),
жолдық (string). Сонымен қатар программалаушының өзі санақты және шектеулі
(немесе аралық )деп аталатын стандарт емес жаңа тип енгізуі мүмкін.
Санақты тип- мәндері латын әріптерімен белгіленетін, әр мән өзінің атауы
бойынша ғана анықталатын скаляр тип. Оның сипатталу үлгісі:
Тype типтің аты = (мәндер тізімі);
Var айнымалының аты: типтің аты;
Мысал : Type Month = (January, February, March, April, May);
Colors = (red, write, blue);
Var a: Month; b: Colors;
Шектеулі тип – екі бүтін санның, екі реттелген символдық тұрақтының, не
санақты типті екі мәннің аралығындағы мәндерді қабылдайтын айнымалылар
типі.
Сипатталу үлгісі:
Type типтің аты = 1-мән . . 2-мән;
Var айнымалының аты: типтің аты;
Мыс: Type San = 5..15;
Text = ‘a’.. ‘k’;
Month = 1..12;
Var a: San; b: Text; c: Month;
4. Айнымалылар бөлімі.
Айнымалыны сипаттау бөлімінің құрылымы төмендегіше болады:
Var айнымалының аты: типтің аты;
(variable-айнымалы). Бірдей типті айнымалылар үтір қойылып жазылады.
Мысал: Var a, b, c: integer;
x,y: real;
text1: string;
Операторлар бөлімі.
Программаға операторлар бөлімінен басқа бөлімдердің енгізілуі міндетті
емес. Олар қажетіне қарай енгізілуі тиіс. Program тақырыбының да жазылуы
міндетті емес, ол программаны оқуға ыңғайлы болу үшін жазылады.
Операторлар бөлімі – программаның орындалу бөлімі. Ол Begin қызметші
сөзінен басталып end сөзімен аяқталады. End сөзінің соңына нүкте қойылуы
тиіс, ол программаның аяқталу белгісі. Нүкте компиляторға программа
мәтінінің аяқталғандығын хабарлайды. Begin (басы), end (соңы) – ашу, жабу
жақшаларының ролін атқаратын қызметші сөздер немесе оларды басқаша
операторлық жақша деп те атайды.
Құрылымдық типтер
2.1. Массив.
Паскаль тілінде мәліметтердің 3 типі бар:
1. Стандарт жәй типтер.
2. Стандарт емес жәй типтер.
3. Құрылымдық типтер.
Құрылымдық типтерге мыналар жатады:
- Массив
- Жиын
- Жазу
- Файл
Құрылымдық типтерді қарастырамыз.
Массив деп 1 атпен аталатын, саны алдын-ала анықталған бір типті элементтер
жиынын атайды.
Массивті 2 түрде сипаттауға болады:
1. Айнымалылар бөлімінде сипаттау үлгісі:
Var массив аты: array [массив индексінің аралығы] of элемент типі;
(array- массив). Квадрат жақшада массивтің бірінші және ... жалғасы







Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
Паскаль программалау тілінің мүмкіншіліктері22 бет
Паскаль программалау тілінің негізі9 бет
Паскаль программалау тілінің негізі операторлары7 бет
Паскаль тілінің алфавиті48 бет
Паскаль тілінің алғашқы түсініктері33 бет
Паскаль тілінің негізгі операторлары22 бет
Паскаль тілінің негізгі түсініктері27 бет
Паскаль тілінің процедуралары5 бет
Турбо Паскаль тілінің операторлары32 бет
Turbo Pascal 7.0 интегралдық программалау ортасын пайдалану43 бет


Исходниктер
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь