Қылмысқа барған жасөспірімдердің делинквентті жүріс-тұрысының псиологиялық ерекшелігін анықтау

Психологияда қылмысқа барған жасөспірімдердің мінез-құлқы ерекше мәнге ие.Соның ішінде біз қылмысқа барған жасөспірімдердің делинквентті мінез-құлқын қарастырамыз.Жалпы қылмысқа барған жасөспірімнің делинквенттілігі – бұл заңның немесе қоғамдық нормалардың бұзылуында жүзеге асырылатын әрекеттердің кең ауқымы үшін нақты емес түсінік болып табылады. Ол әлеуметтану, медициналық психология және заң салаларында жан-жақты қарастырылады.Мәселен заң саласында қылмысқа барған жасөспірімдердің делинквенттілігі – бұл кәмелет жасқа толмаған адамдардың қылмыстық кодексті бұзатын жүріс-тұрысы ретінде қарастырылады..
Делинквенттіліктің әлеуметтік және психологиялық анықтамалары мәнді шамада бір-бірлеріне сәйкес келуі мүмкін, бұл жерде екеуі де заңның анықтамасымен қиылысады.Әлеуметтік тұрғыдан қарастырғанда, делинквенттіліктің құрамына жол беруге болмайтын жасөспірімдердің әр түрлі ,яғни агрессивті жүріс-тұрысы, қыдырулар, кішігірім ұрлық, немесе есірткі қолдану сияқты әрекеттері енеді. Делинквенттіліктің психологиялық анықтамасының құрамына жүріс-тұрыстың бұзылуы мен анти қоғамдық жүріс-тұрыстар кіреді. Жүріс-тұрыстың бұзылуы – бұл әдетке айналған дұрыс емес қылықтармен сипатталынатын жүріс-тұрыстық паттерндердің бүтіндей класын белгілеу үшін қолданылатын диагностикалық ұғым. Әдетке айналған дұрыс емес қылықтарға : ұрлық, өрт қою, үйден кету, мектептен қашулар, төбелестер, жануарлар мен адамдарға мейрімсіз қатынас жасау және әдетке айналған өтірік айту сияқты қасиеттер жатады.
Осы қылмысқа барған жасөспірімдердің делинквентті мінез-құлық ерекшелігін көптеген ғалымдар зерттеген.Солардың бірі психолог А.Я. Колодная делинквентті мінез-құлық ерекшелігі бар жасөспірімдерді мынадай үш топқа жіктеген болатын, олар:
1) ата-аналары тарапынан бақылау жасалынбағандықтың нәтижесінде жағымсыз микро ортаның әсеріне кез болған, психикалық және физикалық дендері сау жасөспірімдер;
2) жүйке жүйесінде ауытқулары бар, оңай қозатын, жағымсыз әсерлерге оңай берілетін және жанұясы мен мектептен тиісті тәрбие алмаған жасөспірімдер;
3) психикалық жүйке ауруларына шалдықпаған, алайда толығымен дендері сау деп есептеле алмайтын, шекаралық күйдегі жас- өспірімдер.

Бұл жердегі қылмысқа барған жасөспірімдердің А.Я.Колодная бойынша ұсынылған жіктелуі өте жалпы болып табылады. Оның классификациясы қылмысқа барған жасөспірімдерге медициналық, медико-педагогикалық және тәрбиелеудің күшпен жасалынатын шараларын қолдану мүмкіндігіне бағдарланған (егер жауап беруге қабілеттілік шегіндегі психикалық ауытқулары бар адамдар туралы айтылса ). Бұл жерде құқықтық аспект айқын анықталмаған, және қылмысқа барған жасөспірімдердің тұлғалық ерекшеліктері ашылмаған.
Қылмысқа барған жасөспірімдердің тағы бір классификациясын жасаған П.П.Бельский болатын.Ол өз кезегінде қылмыс жасаған жасөспірімдердің – анти қоғамдық жүріс-тұрыс мотивациясын негізге ала отырып жіктеуді ұсынған. Ол қылмысқа барған жасөспірімдерді мынадай топтарға бөлген:
        
        Қылмысқа барған жасөспірімдердің делинквентті жүріс-тұрысының псиологиялық
ерекшелігін анықтау
Психологияда қылмысқа барған жасөспірімдердің мінез-құлқы ерекше мәнге
ие.Соның ... біз ... ... жасөспірімдердің делинквентті мінез-
құлқын қарастырамыз.Жалпы қылмысқа барған жасөспірімнің ... ... ... ... қоғамдық нормалардың бұзылуында жүзеге асырылатын
әрекеттердің кең ... үшін ... емес ... ... ... ... медициналық психология және заң ... ... заң ... ... ... ... – бұл ... жасқа толмаған адамдардың қылмыстық кодексті
бұзатын жүріс-тұрысы ретінде қарастырылады..
Делинквенттіліктің әлеуметтік және психологиялық ... ... ... сәйкес келуі мүмкін, бұл ... ... де ... ... тұрғыдан ... ... жол ... ... ... әр ... ... жүріс-тұрысы, қыдырулар, кішігірім ұрлық, немесе ... ... ... ... ... ... құрамына жүріс-тұрыстың бұзылуы мен анти қоғамдық жүріс-
тұрыстар кіреді. Жүріс-тұрыстың бұзылуы – бұл ... ... ... ... ... ... ... бүтіндей класын
белгілеу үшін қолданылатын диагностикалық ұғым. ... ... ... ... : ... өрт қою, үйден кету, мектептен қашулар, ... мен ... ... қатынас жасау және әдетке айналған өтірік
айту сияқты қасиеттер жатады.
Осы ... ... ... ... ... ... ... зерттеген.Солардың бірі ... ... ... мінез-құлық ерекшелігі бар жасөспірімдерді мынадай үш
топқа жіктеген болатын, олар:
1) ата-аналары тарапынан бақылау жасалынбағандықтың нәтижесінде
жағымсыз ... ... ... кез болған, психикалық және
физикалық дендері сау жасөспірімдер;
2) жүйке жүйесінде ... бар, оңай ... ... ... ... және ... мен мектептен тиісті тәрбие алмаған
жасөспірімдер;
3) психикалық ... ... ... ... ... сау деп есептеле алмайтын, шекаралық күйдегі ... ... ... барған жасөспірімдердің А.Я.Колодная бойынша
ұсынылған жіктелуі өте жалпы ... ... Оның ... ... ... медициналық, медико-педагогикалық және тәрбиелеудің
күшпен жасалынатын ... ... ... ... ... ... қабілеттілік шегіндегі психикалық ауытқулары бар адамдар туралы
айтылса ). Бұл ... ... ... ... ... және қылмысқа
барған жасөспірімдердің тұлғалық ерекшеліктері ... ... ... тағы бір ... ... болатын.Ол өз кезегінде қылмыс жасаған жасөспірімдердің –
анти қоғамдық жүріс-тұрыс мотивациясын негізге ала ... ... ... ... ... ... ... топтарға бөлген:
1) қарапайым және төменгі қажеттіліктерін қанағаттандыруға белсенді
талпынушы ... ... және ... әлсіздігінен арбауларға оңай
берілетін жасөспірімдер;
3) арманшыл жасөспірімдер;
4) истерияның немесе ... ... ... ... ... және ақыл-ойлық дефектілері бар жасөспірімдер.
Осы П.П. Бельскийдің тұжырымдамасын ұстана ... Г.Г. ... ... жасөспірімдердің үш типін бөліп ... ... ... ... ... бұл ... адамның жасаған қылмысын бағалауына негізделген және белгілі-бір
шамада оның құндылық бағдарын бейнелейді.
Бағыттылықты талдаудың ... Г.М. ... ... ... төрт топқа бөлген болатын, олар үшін жасағандары: а)
кездейсоқ (коллизионды), ... ... ... ... ... б) бағыттылықтың тұрақсыздығын ескергенде мүмкін, бірақ
қылмыс жасау ... ... ... ... табылатындар; в) тұлғаның
жалпы жағымсыз бағдарының нәтижесі болып ... г) ... ... ... ... ... мен қатынастар жүйесі)
болып табылатындар.
Жасөспірімнің қылмысқа алып баратын жолы ... ... ... кезеңдерден тұрады, ол тәртіпті қылық – ... ...... деп ... ... айтылып өткеніндей, - объективті
және субъективті факторлардың күрделі ... ... ... ... ... ... ашу үшін ... біршама маңызды болып
табылады:
1) анти ... ... ... ... ... әлеуметтенуі және оның тұлғалық ... ... ... ... ... ... ... тұлғасын қалыптастыратын тұлға
аралық байланыстар мен қатынастардың құрылымын ... жиі ... ... ... әсер ... және ... қасиеттерінің қирауын, ... ... ... аяқтайтын топтық қылмыстық жүріс-тұрыстың
мазмұнын ашу.
Жасөсіпірімнің қылмыстық жолға түсуі ең ... ... ... дамымағандығымен немесе деформациясымен байланысты. Қылмысқа
барған жасөспірімдердің дамудағы ... ең ... ... ... ... ... ... жасөспірімдер мен заңды
ұстанушылардың құқықтық, өнегелік және моральдық тыйым ... ... ... ... бірдей ... ... ... ... ... тереңдігі көп төмен болып ... ... Олар ... ... ... және ... адамдардың
өнегелік, моральдық қасиеттерін мәнді шамада примитивті бағалайды. Құқық
бұзушылар әдетте ... ... ... ... ашпастан және
жиі жағдайларда олардың түпнегіздік ... ... ... «жаман»,
ненің «жақсы» екендіктерін атаумен ғана ... ... ... ... да, оларға танымал адамдарды констатациялауда да
қылмысқа барған жас- өспірімдерге – әдетте ... ... ... біршама реалисттік позицияны ұстану тән. Бұл жерде тікелей әсерінен
олардың тұрмыстық саналары қалыптасқан анти қоғамдық ... ... ... мен микро ортаның жағымсыз әсері білінеді деп болжам жасауға
болады. Қылмысқа барған жасөспірімдер өздерінің жеке жүріс-тұрыстарын ... ... ... «бұл үшін ... «ойланбастан әрекет
етіппін», «барлығы жаман» және т.б. деп – біржақты және ... ... ... ... ... ... талаптарды түсінуін
қиындататындығы сөзсіз. Өмірдің негативті жақтары, оның ішінде криминалды
жоспар қылмысқа барған жасөспірімдердің ... үшін ... ... және ... талаптарға қарағанда, біршама таныс және жақын болып
келеді. Бұл ... ... ... ... жағымсыз бағалау,
негізінен, өзінің қажеттіліктері мен ... ... ... бұл ... ... бастап спирттік ішімдіктерді
қолдануда, ерте жыныстық өмірде, есірткі қабылдауда және т.б. ... ... ... ... ... ... кедей болып келеді. Олар көбінесе ... ... ... сипатындағы
қызығушылықтармен алмасады. Бұл жерде осындай қызығушылықтар бірінші ... ... ... ... ... және өнегелі
примитивизммен ерекшеленеді.
Қылмысты топпен жасау кәмелет ... ... ... ... ... ... ... және өздігінен ... үшін олар ... ... мен ... ... ... ... сезімінің арқасында тартымды болып табылады. Сонымен
бірге кәмелет жасқа ... ... ... ... ... ... ... шеттетілуін күшейтеді. Бұндай позиция ұсталып қалудан және
жасалынған қылмыс үшін жауапкершілікке ... ... ... ... ... күштеп істелінген сипатқа да ие болуы мүмкін. Қалыптасқан
қылмыстық ... ... ... болуы жасөспірімнің арнайы ортадағы
жеткілікті күрделі жағдайын одан ары тереңдетеді және оның әлеуметтік нашар
халін күшейте ... Бұл ... ... ... ... әдетте басқа
қатысушылардың тарапынан мүмкін болатын жазалаудан қорыққандықтан қиын
болады, бұл жиі жағдайларда орын ... Егер жас ... ... ... және ол ... нашар жағдайларда көрінсе, арнайы шаралармен
бұзылған жасөспірімнің қылмыстық байланыстары тез арада қайтадан ... ... ... ... ... байланыс және осындай топқа кіру ешқашанда
кездейсоқ болмайды. Бұл топ сол топтың әрбір мүшесінің тұлғасының алдын-ала
болатын нашар ... ... ... ... ... ... ... жасөспірімдердің қылмыстық іс-
әрекетке тарту психологиясы ... ... баса ... аударған жөн. Соттық
практикалық зерттеулер, қылмыс жасаған жасөспірімдер топтық қылмыстардың 25
%-тен астамын үлкендердің ... ... ... әсер ... ... ... жасқа толмаған жас өспірімдерді қылмыстық
іс-әрекетке тарту бірнеше факторлармен ... ... ... ... өмір сүре ... дәлелдей отырып,
үлкендерге деген табиғи талпынысқа ие ... Осы ... ... ... құрдастарымен қарым-қатынасқа деген қажеттіліктерін еш
күрделендірмейді, керісінше оны толықтырып отырады. Жасөспірім өзінің құпия
ойларын бөлісетін және әр ... ... ... ... ... ... ... етеді де осының әсерінен қылмыстық іс-әрекетке тартылады.
Екіншіден, жас өспірімдер әдетте үлкендерге ... ... ... ... Павловтың пікірінше, «еліктеу рефлексінің (үлкендердің жүріс-тұрыстары
мен ... ... ... ... ... ... барлығымызда да
балалық шағымызда күрделі индивидуалды және әлеуметтік жүріс-тұрыс ысымызды
қалыптастырамыз, дейді».
Жасөспірімдер еліктеу объектісінің тек сыртқы ғана ... ... ... ... ... ... мінез, ерік, дүниетаным және т.б.
Бұл әсіресе кіші жастағы жасөспірімдерде пайда болады.Ал ... ... ... ... ... ... ... алынған идеалға
сәйкес өзіндік сана-сезімі мен жетілу элементі пайда болады. Алайда идеал
ретінде оған тән деп ... ... ... ие емес адам ... яғни ... ... ... шығуы мүмкін. Өмірлік тәжірибенің
жеткіліксіздігі, айқын қалыптасқан ... ... ... ... идеалды таңдап алуды сөзсіз қиындатады. Жас
өспірімнің тікелей қарым-қатынас ... ... ... мүлдем жоқ
немесе жалған болғандықтан, ол анти қоғамдықпен алмасуы мүмкін.
Кәмелет жасқа толмаған жасөспірімнің, ол үшін ... ... ... ... ... ... ... мен қатынастардың
толығымен ажырауына алып ... ... ... ... жасаған
жасөспірімдердің қылмыс жасауларының негізгі себептері мыналар: олардың
дамуының нашар жағдайлары, ... мен ... ... тыс ... ... ... ішінде антиқоғамдық жүріс-тұрыс тәжірибесі бар
адамдардың белсенді әсері екендігі көрінеді.
Қылмыс жасаған жасөспірімдерде қоғамдық пайдалы ... ... ... ... примитивті, утилитарлы қажеттіліктермен ... ... ... ... жасөспірімдердің қылмысқа бару себептерін қарастыруда
әлеуметтік пен биологиялықтың арақатынасы мәселесі ерекше ... ... ие ... ... ... ... ... тек объективті ғана
емес, сонымен қатар субъективті де сипатқа ие болатындығы ... Бұл ... да – ... ... ... және ... сана сфераларын
қозғайтын себептік тәуелділіктің өзіндік заңдылықтары бар ... да ... ... түрде бар болып табылатын идеологиялық,
моральдық, ... және ... ... мен талаптар индивидтің
санасында орын алады, меңгеріледі, ... ... ... ... ... ... жасөспірімдердің құқық бұзушылыққа баруына әсер ететін
шарттар ... , ... ... нашар өнегелік қалыптасуын,
жанұядағы және мектептегі мәдени-тәрбие жұмыстарының кемшіліктерін, қожайын
болудың, иелігін қорғаудың ... ... және ... ... ... ... жасөспірімдердің әлеуметтік жағынан
шартталғанын көрсетеді. Өсіп келе жатқан тұлғаның жүріс-тұрысында нормамен
қатар ауытқуларды да ... ... ... да ... ... ... жөн.
Қылмысқа барған жасөспірімдердің қылмыс жасауының себебін криминологтар
әлеуметтік және биологиялық факторлармен байланыстыра отырып толық ... деп ... ... ... жасөспірімдердің қылмыс
жасауының толық себебі- қылмыс ... ... және ... ... ... құбылыстардың бүкіл жиынтығын білдіреді.Ал
арнайы себеп (өзіндік себеп) ... ... ... және т.б. ... мен ... ... әр түрлі жағымсыз
құбылыстармен байланысты себептер.Бұндағы бір ғана объективті жағдай ... тура алып ... ... ... себептердің жиынтығы тұлғаға
әсер етудің нәтижесінде ғана құқық бұзушылық немесе қылмыс жасау әрекеттері
мүмкін болады.
И.И. Карпецтің ... ... ... ... ... шешу ... ... себептерін жалпы және нақтыларға, бірінші және екінші ретті
себептерге, олардың ... шек ... ... ... ... ... жасайтын шарттарды бөлудің мәні бар ... ... ол ... ... ... және ... да ... әсерлерін
анықтаудың аса терең зерттеуді қажет ететіндігін атап ... ... ... ... ... себептер ретінде мыналарды атайды: әлеуметтік
құбылыстардың тарихи шарттанғандығын; сананың ... ... ... ... ... етуі (бұл ... санасы мен жүріс-тұрысындағы
әр түрлі бастан өткерулердің ... ... ... ... ... барған жасөспірімдердің қылмысқа бару себебін В.Н. Кудрявцев
үш негізгі деңгейлерде қарастырудың жақсы талпынысын ... ... ... анти ... ... ... бар негізгі әлеуметтік процесстер әрекет ететін
қоғам;
2) адамдардың өзара қатынастарының объективті заңдылықтары жүзеге
асырылатын өндірістік ұжымдар мен кіші ... ... ... ... жүріс-тұрысының психологиялық
себептері әрекет ететін индивидуалды деңгей.
А.Б. ... ... ... ... ... ... ... қоғамның қызығушылықтарына қарама-қарсы
қоятын жеке топтардың немесе нақты ... ... ... ... ... өмір ... санадағы жалпы формуланы қылмыс жасаудың себептері
ретінде нақтылауға тырыса отырып криминологтардың біреулері (И.И. Карпец,
И.Р. ... ... ... ... бұрмалануы (құқықтық сананың
үзілістілігі және құқықтық инфантилизм) жайлы айтады. Басқалары ... ... ... ... тек ... ... ғана ... бірге дұрыс емес көзқарастар мен түсініктерді де жатқызады; енді
біреулері (Д.В. ... ... ... ... ... ... мүліктерге деген ұқыпсыз қатынастардан және басқа да
құбылыстардан қарастыра ... ... ... ... ... әр түрлі
қырларына деген қатынастары позициясынан ашуға ... ... ... ... ... себеп ретінде анти қоғамдық құндылық бағдарды
жариялайды; бесіншілері (Г.Г. Зуйков) өткен ... ... ... анти ... ... ... Басқаша айтқанда, нақты
қылмыстарды жасаудың себептерін ең ... ... ... ... да бір ... фактормен түсіндіруге талпыныстар жасалды, алайда бұл
жерде күрделі әлеуметтік және биологиялық тіршілік иесі ... ... оны ... ... ... ... әлеуметтік факторлардың
әсерінде жүретіндігі ескерілмеген. Шеттетіліп алынған тұлғаның ... ... ... толығымен анықтай алмайтындығы айқын.
Қылмыс жасаудың әлеуметтік табиғатын ... ... ... ... ... ... ең ... ортаға және тұлғаның өзіне тән жүріс-
тұрыстың әлеуметтік детерминанттарында жатқандығы туралы ойға алып ... ... Е.А. ... ... ... жасөспірімдердің үлкен
тобын зерттеген. Бұл зерттеу авторға құқық бұзушылардың мынандай бес ... ... ... ... ... ... қабілеттіліктері жақсы және тұлғасының этикалық
ядросы сақталған жасөспірім ... ... ... ... ... ... кез болғандар. Қылмысқа
барған жасөспірімдердің бұл тобы 10%-ды ... ... ... ... қазасы, жанұядағы ішімдікке
салыну, жанұялық жанжалдар, ұрлық, аштық, ... ... т.б.) ... ... өмірдің төменгі жағына түскен
жасөспірім құқық ... ... бұл тобы ... жастарына қарағанда 2 – 3 жасқа шамалы интеллектуалды
артта қалулармен сипатталынады, бұл орталық жүйке жүйесінің
органикалық ... ... ... ... ... ... төмен мәдениетімен, аз
дамыған моральдық ... ... Бұл ... ... 53%-ды ... Туа ... және жүре ... ерте жастағы генездің біршама
айқын көрінетін интеллектуалды дефективтілігі бар, орталық жүйке
жүйесінің ... ... ... ... бар ... Бұл ... ... тұлғалық ерекшеліктердің
ұзақ мерзімдік эпилепсиясының, зақымдық ... және ... да ... әр түрлі нұсқалары
туралы айтылуда. Аталған топтағы балалар мен жасөспірімдер 17%-
ды құраған.
4. Материалдық негізінде мәнді шамадағы ... ... және ... ... ... ... қатал ақыл-
ойлық артта қалған құқық ... ... Бұл топ ... ... ... даму ... аса қозғыш,
органикалық, истериялық және ... ... ... бұзушылар. Олар 16%-ды құрады.
Қылмыс жасаған жасөспірім тұлғасы
Қылмыстық ... ... ... әр ... терминдар- мен
анықтайды: «қылмыс ... ... ... ... неге осы ... қылмыс әрекеттеріне барды? Нақты бір
қылмыс ... ... ... арту керек? ... ... ... болу ... жасөспірім қалыптаспас
үшін қандай ескертулер болу керек? ... ... ... алу үшін қылмысқа
барған жасөспірімнің тұлғалық ерекшеліктерін талдау керек.
Заң шығарушы қылмыс барысында байқалынған жасөспірімнің ... алуы ... ... ... ... ... жаза ... жауапкершілігін жекелеуінде де қылмыс жасаған жасөспірім
тұлғасының индивидуалды ерекшеліктері еске алынады.
Қылмыскер ... ...... маңызды қасиеттерін
типологиялық – криминогендік ... ... ... ... қылмыстық тұлғасы – ол сол тұлғамен істелінген қылмысқа себеп
болатын, индивидтің типологиялық ... ... ... ... ... ... тигіштігінен, дұрыс өмір сүру
керек екендігін түсіне алмай ... ... ... келмегендіктен емес,
әлеуметтік шындықтың нақты бір жағына қатысты шартталынған адамның ой
құрылымының ... ... іске ... ... ... ... бағалай отырып,оның жүріс-тұрысының жалпы ... ... ... ... ... өмір сүру ... ... керек.Негізінен адамның жүріс – ... ... ... ... ... ... жету үшін ... таңдау
субъектінің өзіндік сана сезімімен ... ... ... ... ретіндегі механизмі оның мағыналық құрылымы.Жалпы
адамның әр саналы әрекетін тұлғалық ... ... ... ... ... ... бір ... бар,олар
өздерінің қылмыстық ісіне адекватты емес баға ... өз ... ... ... ... ... мақсатына
жететін әлеуметтік құндылықтарды жоққа шығарып, өзінің ... ... ... қылмыстық жүріс-тұрыс себебін өздерінің жағымсыз
жақтарынан емес, басқалардың жүріс-тұрысынан, ... ... ... ... ... ... ... болады, ал бұл олардың
адекватты емес бағалауын, тұлғасында ... ... ... ... ... ... ... жағымсыз,
яғни пайдақорлық, кекшілдік, қызғаныштық, мансапқорлық, қате түсініктер
сияқты тұлғалық қасиеттерден ... ... ... ... ... ... байқалады,олардың
әрекеттері төменгі импульсивті нұсқаулық ... ... ... ... болып, «мотивсіз»қылмыс деген жалған көрініс береді.Ал
олардың қажеттіліктері бір жақтылығы мен шектеушілікпен,әлеуметтік жағымды
қажеттілік ... ... ... төменгі деңгейдегі
қажеттіліктердің гипертрофиялық болуымен ерекшеленеді.
Жалпы интеллектуалды дамудың жеткіліксіздігі, алдын-ала ... ... ... ... ... – қылмыскер
жасөспірімдердің негізгі айрықша ерекшелігі.Қылмыс ... ... ... түсіну үшін «тұлғаның типі» деген ұғымды да
қарастыру керек. Тұлғалық тип дегеніміз – ... ... ... ... ... ... ... жасөспірімдердің тұлғалық типологиясында негізгі үш
нәрсені қарастыру ... ... ... ... ... ... ... қылмыскер тұлғасы;
3. белгілі түрдің қылмыскер тұлғасы;
Бұл градациялар бір – бірімен жалпы, ерекше, біркелкі деп сәйкестенеді.
Тұлғаның ... ... ... оның ... ... ... ... бағдары болса, онда осы ... ... ... ... ... ... типтік критериі,
яғни асоциалды, антиәлеуметтік деформация мөлшері, өзіндік психологиялық
реттеу кемшілігі оның қоғамдық ... ... ... ... ... ... жасөспірімнің үш түрін бөліп шығаруға болады:
1. антиәлеуметтік жасөспірім,
2. асоциалды жасөспірім,
3. психологиялық өзіндік реттеудің кемшілігімен сипатталынатын
қылмыскер ... ... ... ... ... субъективті жақтарын толық
ашпайды.Заңды белгі бойынша ұсақ ... әр ... ... ... жасөспірімнің криминалды – психологиялық
классификациясының негізінде басыңқы позициялар: итермелеуші ... ... ... ... ... ... тұлғаның
десоциолизация өлшемі, антиәлеуметтік бағдардың сипаты жатыр.
Жасөспірім қылмысының ... ... ... ... ... ... түрімен – объект, қылмыстық салдардың ауырлық
сипаттылығымен;
2. айыптау формасы, қылмыстың мақсаты мен мотиві;
3. қылмыс жасаудың амалы немесе әдісі;
4. қылмыс жасаудың ... ... ... бар ... ... ... ... жасалынған қылмыстан кейінгі жүріс-
тұрысы.
Әлеуметтік дезадаптация дәрежесі бойынша қылмыс жасаған жасөспірімнің 2-
типі бөлініп ... ... тип, яғни ... ... жасағандар ,екінші, асоциалды ... рет ... ... ... бар ... жасөспірімді төртке
бөледі:
А) әрекетсіз, ... ... ... өзіне тым сенімшілдік нәтижесінде қылмысқа барғандар;
Б) қатты жан толқуларын ... ... ... ... ... тым ... дезадаптация жағдайының әсерінен қылмысқа
барғандар.
Құндылыққа бағдарланған бағыт бойынша қылмыс жасаған жасөспірімдерді
келесідей түрлерге бөледі:
1. антиәлеуметтік – ... ... олар ... ... қол сұғумен айналысады.
2. антиқоғамдық пайдақор-зорлау бағытындағы .
3. антигуманды-агрессивті бағыттағы .
Айтылып ... ... ... ... ... ... ... жүріс-тұрыстық қасиеттер
бағыты өзіндік «тұлға үлгісіне» ... ... ... қайта түзету мекемелерінде өзіндік ... ... ие ... ... ... оны әлеуметтен оңашалау- адамның жүріс-тұрысының
күшті модификация факторы болып табылады. Бұл ... әр ... әр ... ... ... ... ... қысымдағы, ал кейде
стрестік жағдайда адам жүріс-тұрысының негізгі психологиялық симптомдарын
бөліп шығаруға ... ... ...... ... қалған өмір
қалпынан айрылу, ... ... қиын ... ... ... ... ... жоғарылауы: жиі тұлға аралық конфликттер,
келіспеушілік, дөрекелік, тұрмыстық ... ... ... ... жағынан криминалды топтық көшбасшылардың жағынан
үнемі қысымның болуы және т.б. Осындай ... ... ... ... ... ұштаса түседі.
Алғашқы екі-үш ай–бұл алғашқы адаптация кезеңі.Ол ... ... ... ... ... кезеңде
сотталғандардың құндылығы қайта бағдарланып, микроортаның құндылықтарын ,
нормаларын қабылдап, жаңа ... ... ... мен ... ... ... өзіндік бағаны қайтаруды ... ... адам ... ... өз ... ... алмайды.
Сотталғанның бүкіл өмірі түзету мекемесінің ... ... ... ... ... ... ... әсер етуге құқығы
бар. Түзету мекемесінің режиміндегі сотталған жасөспірімнің өмірлік режимі
күнделікті қатаң тәртіпте болады, ол жаза ... ... ... ... ... ... табылады. Түзету мекемесінің режимі сотталған
жасөспірімнің жүріс-тұрысында жағымды ... ... ... ... психологиялық негіздерін қарастыруда
олардың іс-әрекетінің екі негізгі міндетін бөліп көрсетуге ... ... ... орындау,екіншісі, сотталған тұлғаны –
ресоциализациялау- қоғамға ... ... ... қасиеттерін
қалыптастыру.
Түзету мекемесінің негізгі тәрбиелік іс-әрекетінің ерекшелігі-
жауапқа тартылғандарды ... ... ... ... тәрбиелеу үшін түзету мекемесіндегі қызметкерлер әр сотталған адамның
тұлғалық ерекшеліктерін білу ... Бұл ... қиын әрі көп ... ... Оны орындау арнайы психологиялық білімді, тұлға ... ... ... әсер ету амалдарын талап етеді. Түзету
мекемесінде әсер ету жүйелері ... ... ... ... ... алмайды. Индивидуалды тәрбиелік жұмыстың табыстылығы
тәрбиешінің педагогикалық- психологиялық ... ... ... ... ... ... ... шолу беріп
кетейік. Тұлға туралы мәліметтерді алу көзі оның зерттеу әдістері болып
табылады.
1. Жеке ... және ... ... ... Объективті қосылған бақылау;
3. Зерттеулі әңгіме (сұрақ әдісі);
4. Медициналық ... ... ... ... ... ... туралы мәліметтерді талдау;
6. Әр түрлі тәрбиелік әсердің нәтижелерін талдау.
Өмір сүру бейнесін анықтау
Бір қарағанда, өмір сүру бейнесінің сипаттамасы осы ... ... ... ... мен ... ... ... шегінен
шықпайтындай болып, «өмір сүру бейнесі» деген ұғымның өзі ... ... тек ... ... ... ғана ... және оның ... болып көрінеді. Шын мәнісінде бұл олай емес. Және тек, ... ... ... ... ... ... тіркеліп отыратын
бейнесінің белгілі-бір жалпылауы мен ... ... ... ғана ... Бұл түсінік, әлеуметтік топтар мен ... ... ... ... осы ... ... ... дәл қалай өтетіндігін және ... ... ... ... Бұл ... ... ... түсінігін алмастыруға болмайды және ол «әлеуметтік жүйе», «базис»,
«қондырма», ... және т.б. ... ... да түсініктерді
қайталамайды. Өмір сүру бейнесі – бұл адамның өз ... ... ... іс-әрекетте, тұрмыс пен бос уақытында қайта өңдеп шығаруының үнемі
жұмыс жасайтын «зертханасы». Осы ... ... ... ... оның ... көрінулерінің байлағына қарамастан әлеуметтік шындықтың
ішкі («жасырын») ... ... ... беруінде.
Өмір сүру бейнесі – бұл ең алдымен сол қоғамның, класстың немесе топтың
ішінде объективті қалыптасатын белгілі-бір өмір сүру ... ... өмір ... мазмұны мен мағынасы индивидуалды немесе топтық сана мен жүріс-
тұрыстың типтік қырларын анықтайды.
Индивидуалдыдағы, ... ... да бір ... ... ... отырып «өмір сүру бейнесі» категориясы өзінің адамдық өмірлік іс-
әрекеттердің индивидуалды саналуан түрлерімен тығыз байланысының ... ... ... ... ... ... ... индивилданған сипатты
хабарлайтын тұрмыстық болмысының сипаттық ... ... ... ... бере ... бір ... қозғалғыштық пен иілгіштіктің жоғарғы
деңгейіне ие ... ... ... ... ... ... жеке тұлғаның
өмір сүру бейнесінің сол қоғамдағы басым дәстүрлерге, ... ... т.б. ... ... ... ... күнделікті тіршілік етуінің
индивидуалды (топтық) ерекшеліктерін жоққа ... Бұны ... ... Кез-келген индивид (Петров, Иванов және ... ... және ... да ... ие. ... ол ... ... (мысалы, социалисттік) болғандықтан және белгілі-бір
әлеуметтік топқа жататын болғандықтан (мысалы, ... ... ... ... ... қарым-қатынасында оның жеке өмірін
дәл осы қоғамның және осы ... ... ... өмірі ретінде
сипаттайтын жағдай үнемі көрініп ... ... сүру ... ... индивидуализациялаудың (мысалы, өнердегі сияқты) арқасында емес,
индивидуалдыны ... ... ... ... болды.
Әлеуметтік теория тұрғысынан тұлғаның өміріндегі индивидуалды – тек ... ... ... топта қабылданған өмір сүру бейнесінен ауытқу.
Осыны негізге ала отырып, өмір сүру ... ... ... ... тұрмыс және бос уақыт сфераларындағы адамдардың ... ... және ... ... ... сақталып қалған, тарихи нақты әлеуметтік ... ... ... ... және ... ... ... ретінде анықтауға болады. Бұндай анықтамада өмір сүру ... ... ... стильі», «өмір деңгейі» немесе «өмір сапасы» деген
секілді түсініктер нақтылауды және осы өз ... мен ... ... ... ... құбылыстың әр түрлі «қиықтарын» білдіретін, біршама кең,
жалпы қабылданған категория ретінде көрінеді. Өмір сүру ... ... ... қамтылатын экономикалық қыры да, «өмір стильі» деген
түсінікпен тіркелетін тұлға мен әлеуметтік топтардың жүріс-тұрыс және қарым-
қатынас ... ... ... қыры да, және ... сүру ... ... құрамына өндіріс тәсілі де, қоғамдық
жағдайлардың бүкіл жиынтығы да ... ... ... тек олар ... жағдайы ретінде, белгілі-бір тарихи ... ... ... шеңберіндегі индивидтің тіршілік ету жағдайы ретінде қарастырылатын
деңгейде ғана енгізеді. Басқаша айтқанда, ... сүру ... ... ... ... ... тек ... экономикалық және
саяси құрылымдардың өндірістік дамуының, бар болуының және қызмет ... ... ғана ... ... ... адам ... ... ретінде,
белгілі-бір тарихи кезеңге тән адамның индивидуалдылығының даму формасы
(өндіріс және қайта өңдеу) ретінде де ... ... ... (және
оның барлық қалыптастырушы элементтері) адамның индивидуалдылығының және
адам өмірінің сипаты мен типін қаншалықты шамада анықтаса, сол ... ... сүру ... ... тіркеледі. Бұл түсінікте қоғамдықтан басқа
мазмұн жоқ, алайда ол бұл жерде адам өміріндегі, сол қоғамға тән ... ету ... оның ... ... ... ... ... ретінде «өмір сүру бейнесі»
индивидуалды саналуандықтан тек ... ... ... ену ... ... ... ... таңдап алады. Қысқаша айтқанда, бұл түсініктің ... ... және ... ... ету ... индивидуалды деңгейдегі
қоғамдықтың көрінуінің тәсілдері, формалары, типтері болады. ... ... ... ... ... оның жеке,
индивидуалды болмысының шынайы қасиетіне айналуы әлеуметтік-теориялық
ескеру мен ... ... оның өмір сүру ... шын ... құрайды.
Өмір сүру бейнесі адамды (оның жүріс-тұрыс стильі, ... ... және т.б.) оны ... ... ... ... ерекшеліктері жағынан емес, оның белгілі-бір қоғамға ... ... ... тиістілігі жағынан, оның қоғамда тіршілік ету
фактісінің өзінен оған берілген оның ... ... мен ... сипаттайды.
Өмір сүру бейнесін зерттеуге деген әлеуметтанулық және әлеуметтік-
психологиялық бағыттардың өзара байланысы
В.А. Ядов
Өмір сүру бейнесін зерттеуге деген ... және ... ... олар үшін ... объектісі бір болса да әр түрлі
пәндік аудандарға ие. Әлеуметтанулық бағытта өмір сүру ... ... ... ... ... ... класстар,
әлеуметтік-кәсіби топтар, орналасу типі ... ... ... ... Бұл ... зерттеушінің зейіні өмірдің объективті
жағдайларының ... ... және ... белсенділігінің
салдарынан үнемі өзгерісте болатын, экономикалық, ... ... және ... ... ... осы қауымдастықтардың тарихи
қалыптасатын тұрақты іс-әрекет ... ... ... даму және ... ... зерттеуге бағытталған.
Бір зерттеулерде өмір сүру ... ... ... болады, олар өздерінің «ойлау бейнесі», осы шынайылықпен
шарттанған өмір тұжырымдамалары ... ... ... ... ... ... бағдарламалар, жоспарлар, құндылық
бағдарлар мен қызығушылықтар тұрғысынан ... Тағы ... өмір сүру ... ... ... ... ... қауымдастықтардың, өйткені индивидтер бір мезгілде
адамдардың әр түрлі жиынтықтарына енеді) өмір сүру ... ... ... ... ... ... ... өмір
сүру стильдері зерттелінеді.
Өмір сүру бейнесін әлеуметтанулық та, ... ... ... ... ... ... туралы құрылымдық-
иерархиялық түсініктерге сүйенеді. Іс-әрекет ... ... ... ... өзі де, субъектінің санасындағы оның ... және ... ... де ... ... - ... және басымдылық – суббасымдылық белгілері бойынша
иерархиялануы мүмкін.
Біздің ... ... ... өмір сүру ... ... ... әлеуметтік ұйымдасуының бірнеше формалары (субъектілер - әлеуметтік
қауымдастықтар үшін) болып табылады. Тұтас ... ... ... және ... ... ... қауымдастық және
т.б. сияқты ... ... ... ... ... институтциялық ұйымдасқан. Бұл жерде олардың өмір сүру
бейнелерін реттеудің әмбебап механизмі ... мен ... ... ... әлеуметтік қауымдастықтарға «байлануының» тарихи
әлеуметтік детерминделген ... ... ... ... ... болып табылады. Олар іс-әрекеттің өте әр түрлі
салаларындағы «тиісті» өмір сүру ... және ... ... мен ... ... ... ... қызметін атқарады.
Әлеуметтік ұйымдасу деңгейіне (мемлекеттік, аймақтық, кәсіби, қоғамдық-
саяси, әлеуметтік-мәдени және басқа), сонымен қатар ... ... және оның ... ... ... сол қауымдасықтың
қызмет етуін анықтайтын әлеуметтік нормалар модальдылықтың әр ... ие ... ... заңдар мен әдеп кодекстерінде тіркелген қатаң
бұйрықтық нормалардан өмір сүру ... мен ... ... ... ... дейін.
Өмір сүру жағдайлары қоғамдық жалпыдағы сапалық әр түрлі құрылымдық
жүйе астылық жүйелердің ... ... ... ... ... ... өмірдің материалдық-өндірістік, әлеуметтік-экономикалық,
әлеуметтік-саяси және ... ... ... ... алайда сонымен бірге осы жағдайлардың салыстырмалы тұрақтылық -
өзгергіштік белгісі бойынша да құрылады. Субъектінің ... ... ... ... ... болса, оның өмір сүруінің сәйкес
ерекшеліктері де соншалықты ... ... ... ... өмір сүру ... ... тұрақты компоненті ретінде әлеуметтік
қауымдастықтардың өмір сүруінің біршама тұрақты сапалық ... ... ... ... ... ... ... мен
ұстанымдары, сонымен қатар өмірлік бағдарламалардың мазмұны. ... ... ... өзгергіш күйлері әлеуметтік қауымдастықтардың іс-
әрекеттері мен ақылдық көңіл-күйлерінің біршама ... ... ... ... ... ... іс-әрекетті өмірдің
материалдық жағдайларының әлеуметтік әділ ... ... ... ... ... тұрудың маңызды шарттарының бірі ретінде қарайтын
қызығушылықтар, ... мен ... ... (яғни берілген
норма) субъектінің санасында, біріншіден, әлеуметтік-экономикалық ыңғайдың
басым әсер ету ... ... ... және ... ... ... «әділдік нормасы» туралы сапалық әр
түрлі ... ... ... екіншіден, индивид жататын әлеуметтік
қауымдастықтың бөлігінің өмір ... ... ... ... ... қалыптасады.
Өмір сүру жағдайларының басқа да жүйе астылық жүйелері ... ... ... ... ... ... да ... айтуға
болады. Осы әлеуметтік-экономикалық ыңғайдың тіршілік иесінен тура ... ... ... ... ... ... өмір сүрудің
тұрақты ерекшеліктерін детерминдейді. Әлеуметтік ... ... ... ... ... бос уақыт салаларында), осы уақыт
кезіндегі бұл ұйымдардың іс-әрекетінің нақты мазмұнына және қол ... ... ... ... ... өзгергіш бағыттары
сәйкес субъектілердің өмір сүруінің салыстырмалы аз тұрақты ... ... ... ... ... мен қажеттіліктердің басым
бағыттылығындағы өзгерістер, сонымен ... ... ... және ... ... әр ... түрлеріндегі белсенділік
формалары мен тартылғандық деңгейінің ... де ... ... пікірімізше, өмір сүру бейнесін зерттеудің маңызды ұстанымы өмір
жағдайлары, субъектінің сана күйлері мен оның ... ... ... ... ... байланыстарды синхронды және диахронды
талдауды сәйкестендіру болып табылады: үлкен ... ... ... ... ... ... ... сәйкес ауқымда алынған, осы
уақыт кезеңіндегі аталған айнымалылардың арасындағы ... ... ... ... ... ... үлкен болса, уақыттық
шкаланың «бірлігі» ретінде уақыттың соғұрлым үлкен аралығы болуы ... ... ... ... ... ... өмір сүру
бейнесіндегі өзгерістерді бір-екі жылдың ... ... ... ... әрине, осы аралықта қандай да бір ... ... ... ... Осындай «субъектіге» қатысты «осы сәт» мәнді
күн тізбелік ұзақтыққа ие болып келеді. Кіші әлеуметтік ... ... өмір сүру ... ... ... ... «осы сәт» ... тар уақыттық шектерге кіреді.
«Әлеуметтік уақыт» шкаласының ауқымын бағалаумен өмір сүру бейнесіндегі
өзгерістерді ... яғни ... ... ерекше уақыттық ауқымы
байланысты. Талдаудың диахронды «осьі» тек субъектінің өмір ... ... мен ... ... ғана ... сонымен
бірге өткенді, осы шақты және субъектінің болашақтағы елестетін өмір және
іс-әрекет жағдайларын ... де ... ... ... тек ... ... ... ғана емес, сонымен қатар әлеуметтік
ұйымдастырудың формаларына да маңызды түрде әсер етеді, бұны ескеру ... ... ... Әлеуметтік ұйымдардың формалары, әдетте, іс-
әрекеттің ... ... ... және үнемі болатын өзгерістерді қажет
етеді. Субъектінің әлеуметтік ұйымдастырудың формаларын саналанған немесе
сол ... ... ... ... ... ... - өмір ... маңызды қарама-қайшылықтарының бірі және сонымен ... ... ... ... ... көзі ... ... дамудың мақсаттарында, жеке адамдардың өмір және ... ... ... отырып, ол бүгінгі ... ... ... әсер ... Сөйтіп, өмір сүру бейнесінің
синхронды және диахронды талдауларын сәйкестендіру тек өзгерістерді бағалау
үшін ғана емес, сонымен қатар уақыттың сол ... өмір сүру ... ... үшін де маңызды болып табылады.
Субъектінің іс-әрекетінің негізгі түрлері мен ... ... ... өмір сүру ... өзі бір ... ... ... мүмкін. Осындай белгілердің бірі іс-әрекет салалары болып
табылады - өндірістік, ... ... ... ... ... ... ... жағдайларды өндіру және тұтыну,
денсаулықты сақтау және бекіту). Келесі ... ... ... ... ... субъективті мәнділікте (субъектінің іс-әрекетке
тартылу шамасы), үйлесімділікте – ... ... мен ... таңдаудағы еркіндік – еркін еместікте және т.б.
көрінетін іс-әрекеттің сапасы мен интенсивтілігі. Үшінші белгі ... ... ...... іс-әрекеттің әр түрлі түрлерінің
басымдылығы, олардың кеңістіктік-уақыттық локализациясы. Өмір сүру ... ... оның ... (немесе
консервативтілігімен), «өзіне» немесе «социумға» бағатталғандығымен, яғни
субъектінің бейбітшілікті сақтауға және бүкіл ... ... ... ... ... ... біршама кең ... ... ... ену ... ... ... мақсаттық көрсеткіштерімен сипатталынады.
Өмір сүру бейнесін зерттеуге ... ... және ... бағыттарды ажыратуда өмір сүру субъектілерінің әр түрлі
сапаларын ескеру ... ... кіші ... ... субъектілер олар үшін өздерінің өмір сүру ... ... ... ... ... ... қауымдастықтардың
өмірлік іс-әрекеттеріне енгізілген. Өмір сүру бейнесін реттеудің әлеуметтік
механизмі (ол әлеуметтік қауымдастық немесе индивид болса да) көп ... ... ... көрінеді. Сондықтан өмір сүру бейнесінің
әлеуметтік-нормативтік мәселесі оның ... ... ... ... ... ... Өмір сүру бейнесін әлеуметтанулық талдау
(синхронды және диахронды қиықтарда) өмір сүру ... ... ... ... ... оның ... мен іс-
әрекет бағдарламаларының өзгерістерінде, сондай-ақ өмірдің ... әсер ... ... ... осы іс-әрекеттің мазмұны мен
өнімділігінде, және ... ... ... мәнді қасиеттерінде (яғни
оның іс-әрекетінің саналуан ... мен ... оның ... мен
интенсивтілігінде, оның стильдік ерекшеліктері мен мақсатқа бағыттылығында)
қалай бейнеленетіндігін түсіндіруге арналған. Өмір сүру бейнесін әлеуметтік-
психологиялық талдау ... өмір және ... ... оның ... және өмірлік бағдарларымен, сонымен
қатар оның ... ... ... ... субъектінің
өзіндік реттеу механизмдерін анықтауға арналған.
Л. Пулккинен пікірі бойынша:
«Өмір сүру бейнесі» түсінігі белгілі-бір жағдайлардағы адамдардың
өмірін сипаттайтын іс-әрекеттер ... ... ... Өмір ... ... және материалдық емес жағдайлармен, әлеуметтік
қатынастармен, қажеттіліктермен және іс-әрекеттің әр түрлі түрлерімен
байланысты күрделі жүйе болып табылады.
Кеңестік психологтар С.Л. ... Б.Г. ... ... ... ... ... ... негізгі ұстанымдарын қалыптастырған. Бұл ең
алдымен тұлғаны ... ... ... ... оның тұлғалық тарихы
ретінде қарастыруға мүмкіндік беретін тарихилық ұстанымы. Бұл оның өмірдегі
дамуының кезеңдерін, ... ... үшін әр ... ... ... ... ... бағыт. Және соңғысы, бұл тұлға дамуы мен
өмірлік қозғалысының оның еңбек ... ... ... байланысы ұстанымы.
Б.Г. Ананьев өмірлік жол мәселесін түбегейлі талдаған (Ж. Пиаже, П.
Жане, Ш. Бюлер және т.б.). Сонымен ... ол өз ... ... табиғи, жастық және әлеуметтік-психологиялық өзгерістерін
интеграциялауға талпыныс жасаған. Б.Г. Ананьев, Ш. ... ... ... ... және ... аспектілерін интеграциялауға
талпынған. Бірақ егер Ш. ... ... ... ... ... тарихы ретіндегі тұлғаның индивидуалды ... ... ... Б.Г. ... тұжырымдамасының ортасында –
биографияның барлық адамдар үшін типтік ... ... Б.Г. ... әрбір жасты сипаттау үшін (кәсіпті таңдау, жанұя құру және ... адам ... ... ... ... және
тіпті әлеуметтанулық сипаттамаларын ... Б.Г. ... ... ... ... ... жолдың индивидуалды
аспектісі кейінгі жоспарға ысырылды; осылайша, Б.Г. ... ... ... ... ... бірлігі жас болып шықты.
Психологияда өмірлік іс-әрекеттің Маркстық түсінігін ... ... ... ... ... ... ... бағытты қалыптастырды.
Сол жерде ол бірінші рет Ш. Бюлермен полемикаға түсті, оның бір ... ... ... және тұлғаның өмірлік жолын зерттеудегі кеңестік
психологияның негізгі ... ... ... Оның
қалыптастырған өмірлік жолдың субъектісі ретіндегі тұлға тұжырымдамасы тек
тұлғаның өмірге тәуелділігін ғана ... ... ... ... де ... ... ... оқиғалар, құрылымдары
тұлғаға тәуелді ретінде қарастырылады.
Тұлғаны, оның қасиеттері мен құрылымдарын ... ... жою ... ... ... ... өмірлік жолын – оның
қалыптасуының, дамуының, өзгерістері мен қозғалыстарының шынайы процессін –
зерттеуде жатқандығы туралы ... ... ... ... ... іс-әрекеттері тұлға психологиясын зерттеудің пәні ретінде
алынды.
С.Л. ... ... ... ... ... және сапалық сипаттамаларын синтездеуді жүзеге асырды, өмірдің
кезеңдері мен құрылымдануын субъектінің өзінің белсенділігімен байланыстыра
бастады. Әр ... ... ... жолдарының айырмашылықтары тек
өмірдің типтік кезеңдерінің индивидуалды вариациялары ... ғана ... ... субъектілердің өз өмірлік іс-әрекеттерін ұйымдастыруларының
сапасындағы, тәсіліндегі және ... ... ... ... ... ... ... жағдайлардың бүкіл саналуандығымен
өмірдің барысы алғаш рет субъектінің тұлғалық ерекшеліктерімен, оның өз
өмірінің оқиғаларын ... ... ... ... өмірдің субъектісі ретінде қарастыра отырып, біз тек оның өмірге
деген ... ... ... ... қана ... ... ... өмірдегі іске асу ... ... ... ... де ескереміз.
Біз өмірлік жолдың үш құрылымын бөлеміз: өмірлік позиция, өмірлік сызық
және өмірдің мағынасы. ... ... оның ... ... ... ... қалыптастырады, оны уақыт бойынша өмірлік сызық
ретінде ұзақ ... ... ... және өмірдің мағынасының негізінде
өмірлік позиция мен өмір сызығын құндылықты анықтайды. ... ... ... ... ... ... өзінің таңдап алған, жалпыланған
өмірді жүзеге асыру тәсілі, бұл өмір жағдайларымен ... ... ... ... оның ... өмірлік көрінулерінің негізгі
детерминанты ретінде шығатын екінші реттік қалыптасу. Өмірлік позицияның
құрамына осындай позицияның ... ... ... ... потенциалы,
объективті және субъективті мүмкіндіктердің жиынтығы кіреді.
Алайда белгілі-бір өмірлік сызықтардың типтілігі ... ... ... ... ... ... жастық және т.б.)
қауымдастықтар үшін типтілігі жайлы сұрақ туындайды. Бұл ... ... ... ... тән болып табылатын, бірақ индивидтің
жеке өмірінің деңгейін ... ... ... ... ... оның ... ... рөліне тікелей әсер
ететін процесстерден ажырату ... ... ... сол ... тән ... ... алайда сонымен
қатар бұндай позиция және онымен байланысты өмірлік ... ... т.б. ... сол ... тән ... ... ... қоғамның
даму сәтін және т.б. енгізбеуі мүмкін болып ... ... ... ... бірнеше статистикалық мәнділікті айқындайды, бірақ
қоғамның ... мен ... ... ... ... типтік
болып табылмайды. Сонымен бірге тұлғалардың жеке топтарының биографиясы
деңгейінде олар ... ... ... адамдардың белгілі-бір
ауқымдағы әлеуметтік белсенділіктерін көтеру көзқарасы ... бола ... ... жаңа әлеуметтік тенденциялар, кейін
қоғамдық үлгі, эталон, идеал болу үшін, жеке ... ... ... ... позициясы және өмір сызығы әлеуметтік тенденциялар мен
құрылымдарға әр түрлі қатынастарда болуы мүмкін: олар ... ... ... ... әлі ... көрсетуі
мүмкін; олар осы қоғамның, ұрпақтың, класстың, ұлттың және т.б. ... тән, ... ... емес болулары мүмкін.
Әлеуметтанулық және психологиялық ... ... ... ... ... ... ... бірі тұлға өміріне деген құрылымдық және динамикалық
бағыттардың арақатынасы ... ... ...

Пән: Құқық, Криминалистика
Жұмыс түрі: Материал
Көлемі: 20 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 400 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
Қылмыс жасаған жасөспірім тұлғасы7 бет
Қылмыстық процестегі айғақтар және жедел іздестіру әрекеттері60 бет
Арнау өлендерінің жанрлық табиғаты7 бет
Жаз айларында оқушылардың бос уақытын ұйымдастыру4 бет
"Аддиктивті жүріс-тұрыспен психологиялық жұмыс."3 бет
"ҰБТ психологиялық дайындық" (Жасөспірімдердің суйцидімен күресу,мазасызданудан қалай айырылуға болады?)8 бет
«Жасөспірімдердің өзіне – өзі қол жұмсаудың алдын алу шаралары»4 бет
Аддиктивті жүріс-тұрыспен психологиялық жұмыс9 бет
Аддиктивті жүріс-тұрыспен психологиялық жұмыс жайлы5 бет
Аддиктивті жүріс-тұрыспен психологиялық жұмыс жайлы ақпарат7 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь