Қылмыс құрамы және түсінігі

Жоспар

Кіріспе 4
Қылмыс құрамының түсінігі мен, маңызы 6
Қылмыс құрамының түрлері 9
Қылмыс құрамы және қылмысты дәрежелеу 10
Қылмыс объектісі туралы түсінік және оның мәні 12
Қылмыс объектілерінің түрлері 14
Қылмыстың заты 16
Қылмыстық объективтік жағы 17
Қоғамға қауіпті іс.әрекеті 18
Қоғамдық қауіпті салдар 19
Себепті байланыс 20
Қылмыстың субъектісі 21
Жасқа толу . қылмыс субъектісі белгілерінің бірі 23
Қылмыстық арлаулы субъектісі 24
Қылмыстың субъективтік жағы 26
Қасақаналық және оның түрлері 27
Абайсыздық және оның түрлері 28
Қылмыстық ниет және мақсат 30
Қате және оның түрлері 31
Қылмыскерді ұстау кезінде оған зиян келтірудің құқықтық негізі 32
Қорытынды 34
Қолданылған әдебиеттер 36
        
        Жоспар
Кіріспе 4
Қылмыс құрамының түсінігі мен, маңызы 6
Қылмыс құрамының түрлері 9
Қылмыс ... және ... ... ... объектісі туралы түсінік және оның мәні 12
Қылмыс объектілерінің түрлері 14
Қылмыстың заты ... ... жағы ... қауіпті іс-әрекеті 18
Қоғамдық қауіпті салдар ... ... ... субъектісі 21
Жасқа толу – қылмыс субъектісі белгілерінің бірі 23
Қылмыстық арлаулы субъектісі 24
Қылмыстың ... жағы ... және оның ... ... және оның ... 28
Қылмыстық ниет және мақсат 30
Қате және оның түрлері 31
Қылмыскерді ... ... оған зиян ... ... негізі 32
Қорытынды 34
Қолданылған әдебиеттер 36
Кіріспе
Қазақстан Республикасында 1998ж. ... ҚР ҚК ... ... ... ... ... Елімізде орын алып отырған әлеуметтік, саяси және де
басқа өзгерістерді еске алсақ, бұл да ... ... ... ... ... ... ... сай заң қабылданса, әр адамның, қоғамның және жалпы
еліміздің (үкіметтің) өріс алып, ... ... ... ... сөзсіз.
Осы орайда қазақтың бір нақыл сөзінің орны келіп тұрғандай:
«Заманына қарай – заңы,
Орманына қарай – аңы.»
Демек, тақырыпты ашпай ... жаңа ... ... ... ... ... (ондайлар болса) мәліметтерге тоқталуды жөн көріп отырмыз. Аталмыш
заңда көрсетілгендей қылмыстық жауаптылық тек ... ... ... ... ... ... ... құрамының белгілері болуы міндет.
Сөйтіп назар аударсақ, қылмыс құрамы – қылмыстық жауаптылықтың негізгі
(ҚР ҚК 3 ... бір айта ... жайт – ол ... құрамы туралы жазылған талай
ғылыми еңбектер, және бұдан біраз уақыт бұрын қолданылған қылмыстық заңдағы
қағидалар айтарлықтай ... ... жоқ. ... ... аздап өзгерістерге ұшырағаны болмаса, олар туралы жұмыс барысында
көрсетуге тырысып ... ... ... (тек қана ... ... ... да ... ғылым зерттеулер жүргізіп, осы ... ... ... Т.А. ... Е.И. Қайыржанов, С.М. Рахметов, А.А. Жұмағали, А.Н.
Тройнин, А.А. Пионтковский, Б.С. ... Н.С. ... А.С. ... ... да ... мәселенің кейбір сұрақтары Г.Р. Рустемова, Е.Т. Абілезов,
А.А.Абдрашит, А.Ж. Жилкубаев, Қ.С. Корбеков, Б.А. ... А.Н. ... ... ... ... қарастырылған.
Жоғарыда аталған заңгерлердің ғылыми негізгі зерттеулеріне, сот және
тергеу тәжірибесіне статистикалық мәліметтерге және бұхаралық ақпараттардан
белгілі ... ... ... ... жоғарыда көрсетілген тақырыпты
ашып көрсетуге тырысып көреміз.
Сөйтіп, қылмыс құрамы болып қылмыстық заңда көрсетілген қылмыс ... ... ... ... ... ... заңмен
белгіленген объективтік және субъективтік белгілердің жиынтығы деп
түсіндіріледі:
Қылмыс ... ... ... деп ... ... ... дұрыс, толық
дәрежеленуі белгілі бір әсерін тигізеді. Қылмыстың дұрыс дәрежеленуі әрине
заңды ... ... ... жаза ... ... де зор ... ... қатар қылмыстық жауаптылықтан босату немесе жазадан босату, тіптен
жазаны және жауаптылықты ... ... ... мән-жайларды
ескеруге де мол үлес қосады.
Қылмыс құрамының ... мен, ... ... кез ... ... тән ... және
әлеуметтік белгілерін көрсетеді. Бұл белгілер қылмыстық құқыққа қарсылық,
қоғамға қауіптілік, кінәлілік және жазалық, басқа қылмыс ... ... ... пен ... әрекеттерді бір–бірінен ... ... ... ... ... бір қылмысты екінші
қылмыстан ажыратуға болмайды. Масалы: ұрлықты тонаудан, я ... ... ... ... ... ... ... құрайтын белгілерге
ие.
Көптеген қылмыстардың ішінен нақты бір қылмыстарды бір–бірінен ажырату
үшін, ... кісі ... мен ... ... ... алушылық пен
алаяқтықты қылмыс құрамы деген түсінікті пайдаланамыз.
Қылмыстық құқық теориясында қылмыс құрамы деп, қылмыс болып ... ... ... ... ... ... ... және субъективтік белгілердің жиынтығы деп түсіндіріледі.
Қылмыс құрамының түсінігі, ... ... ... ... ... ... төрт тобын құрайды. Бұл қылмыстың ... ... ... және субъективті жағы. Яғни, бұл элементтердің
жалпы құрамын құрайтын белгілердің мазмұны бойынша бір қылмыс екінші ... ... ... ... – қылмыстық қол сұғушылықтың
нәтижесінде зиян ... ... ... мүмкін және осы қол
сұғушылықтан ... ... ... 1-ші ... көрсетілген: адам
мен азаматтың құқықтары, бостандықтары мен заңды мүдделерін, меншікті,
ұйымдардың құқықтары мен ... ... ... ... пен ... ... ҚР-ң ... құрылысы мен аумақтық тұтастығы, ... ... ... ... ... және бейбітшілік пен адамзат
мүдделері.
Қылмыстың объективті жағы – қылмыс объектісіне зиян тигізетін немесе
зиян тигізу ... ... ... ... ... бір ... жағдайда осы
зиянды тигізетін қылмыстық ... ... ... ... ... әрекетсіздіктің сыртқы сипаттамасы. Сонымен ... ... ... белгілеріне қоғамға қауіпті әрекет немесе
әрекетсіздіктің және ... ... ... қылмыс жасаудың әдісі,
құралдары мен қарулары, орны, уақыты және жағдайлары жатады.
Қылмыс субъектісі болып, дені сау ... ... және ... ... ... ... тартылуға қабілеттілігі бар жеке тұлға.
Кейбір шет ел мемлекеттерінің қылмыстық заңдарында жеке ... ... ... ... ... ... бар екендігі
жөнінде айта кету керек.
Айталық, Нью-Йорк штатының ҚК-де кейбір қылмыстардың субъектісі ... ... Яғни ... ... айып, өндірісті тоқтату тағы
басқа сол сияқты санкциялар қолданылды.
Европа ... ... ... ... ... комитет 1978
жылы еуропалық мемлекеттік заңгерлерінің заңды тұлғаларды экологиялық
қылмыс үшін ... ... ... деп тану ... тұру ... ұсынған. Мұндай ұсыныс қазіргі кезеңде Англияның қылмыстық
заңдарында және Францияның жаңа ... ... ... асырылған.
Қылмыс құрамының субъективтік жағы қылмыскердің қоғамға қауіпті
әрекетіне немесе әрекетсіздігіне ... ... ... ... ... ... қатынасын сипаттайтын жағдайлар болып
табылады. Бұған кінә және оның нысандары, қылмыстың ... ... ... жатады.
Қылмыс құрамы – бұл көрсетілген объективті және ... ... ... Ол осы ... ... ... ... қатар әрбір құрамның белгісі басқа белгілермен тығыз байланыста
болады және олардың қылмыс құрамынан тысқары өз ... ... ... ... ... ... екі ... бөлінеді:
Қажетті және факультативті. Ешқандай құрамның сол белгілерінсіз сипаты
болмайтын белгілер қажетті деп аталады.
Сондықтан олар кез ... ... ... ... ... ... ... жоқтығы кез келген қылмыс құрамының жоқтығын
көрсетеді. Мұндай ... ... кінә және ... ... ... ... ... адамның ақыл ісінің дұрыстығы.
Факультативті белгілер деп қылмыс құрамы үшін міндетті, ал екінші ... ... үшін ... емес белгілерді айтамыз. Мысалы: ауырлататын
мән-жайлар арқылы қасақана кісі ... ... ... бұзақылық
сияқты себеп ең керектісі болып табылады.
Қылмыс құрамының бар ма, жоқ па ... әсер ... де ... ... жауаптылықтан тысқары қала ... Олар ... ... ... ... ... алады.
ҚР ҚК-нің 3-бабында, қылмыс ... яғни осы ... ... ... ... ... бар ... қылмыстық жауаптылықтың бірден-
бір негізі болып табылады, - деп атап өткен. Қылмыс құрамы ... ... ... ... ... іс ... заңдарында да
нақты айтылған. Сондықтан да оның нормаларына сәйкес, егер ... ... ... ... ... іс ... ал қозғалған
қылмыстық іс қылмыс құрамы жоқ болғандықтан өндірістер қысқартылуға
шығарған ... ең ... ... сол істелінген әрекетте қылмыс құрамы бар
ма, жоқ па соны ... деп ... Егер ... іс-әрекетте қылмыс
құрамының жоқтығы анықталса, онда сот ақтау үкімін шығарады.
Ал қылмыс құрамының жоқтығы деп біз жеке ... ... ... ... атап ... қылмыс құрамының бір ... ... ... ... ... қылмыс құрамының мәні сол қылмыстық
жауаптылыққа тартудың бірден–бір және ... ... ... ... құрамының түрлері
Қылмыстың құқық теориясында барлық нақты қылмыс құрамы, ... ... ... ... бір топтарға бөлінеді. Қылмыс
құрамы топтастырудың ... ... ... ... ... ... және оларға тән жалпы заңдылықты тереңірек түсіндіру ... ... ... белгілерді қолдану арқылы топтастырлады:
1. Іс-әрекеттің қоғамға қауіптілік ... ... ... ... ... ... құрамының құрылымы.
Қылмыстың қоғамға қауіптілік дәрежесін сипаттайтын жағдайларға
байланысты қылмыс ... ... ... және ... ... үшке ... ... құрамы деп, қылмыстық іс-әрекетің белгілі бір түрінің
негізгі және тұрақты ... ... ... ... ... ... құралған құрамды айтамыз.
Қылмыс құрамының белгілерін суреттеу тәсіліне байланысты жәй және
күрделі қылмыс құрамы деп ... ... ... ... деп - ... да ... қылмыс құрамы
элементтерінің қиындатылған белгілері жоқ құрамды айтамыз.
Мысалы: бөтеннің мүлкін жасырын ұрлау ҚК-ң 175-б. ... жәй ... бір ... бір ғана ... қол сұғушылықты сипаттайды.
Күрделі қылмыс құрамы деп, - ... ... ... ... ... ... бар ... айтамыз. Күрделі қылмыс
құрамында екі ... ... екі ... ... және ... екі ... ... Мысалы: Шабуыл жасап тонау кезінде қиянат жасаушы екі бірдей
объектіге қол сұғады (меншік және адамның денсаулығы). ... екі ... ... жасалынған қылмыс деп ... ... ... ... бірақ одан түсетін зардаптарға абайсыздықпен қарауын
айтамыз.
Қылмыс құрамын олардың ... ... ... ... ... құрылымына байланысты қылмыс ... ... ... ... ... болып үшке бөлінеді:
Жасалынған қылмыстық іс-әрекеттің салдарынан заңда көрсетілген
белгілері бір ... ... ... ... ... ... ... құрамы деп аталады. Демек, мұндай қылмыс құрамы қылмыстының іс-
әрекетті ... ... ... ... белгілі бір зардап түскен ... ... ... ... ... ... ... пайдалану.
Формалды қылмыс құрамы деп, жасалынған қылмыстық іс-әрекеттен,
әрекетсіздіктен ... бір ... ... ... ... ... ... қылмыстар белгілі бір зардаптық түскен–түскенін қажет
етпей-ақ жасалынған қылмыстық іс-әрекет болса болғаны аяқталған қылмыс
болып ... ... пара ... Пара қандай түрде берілсе де оның
келтірілген зардаптарына қарамай-ақ ол ... ... ... заң ... ... аяқталу кезеңінен қылмыстық іс-әрекеттің
алдын ала жасалу сатыларының біріне ауыстырады. Мұндай қылмыс ... ... ... ... деп ... ... Бандитизм. (237).
Заң бойынша бұл қылмыс аяқталған ... ... ... ... ... ... және қылмысты дәрежелеу
Қылмысты дәрежелеу деп қылмыс жасаған адамның әрекетін ... ... ... ерекше бөлімінің, кейбір жағдайда жалпы
бөлімінің нормалары бойынша толық ... ... ... ... қылмыстың шынайы жағдайларын дәл және толығымен анықтау ... ... ... ... ... талабы.
Қылмыстық іс-әрекетті дұрыс дәрежелеу қылмыстық құқық қағидаларын
сонымен қатар ... ... ... ... етеді, ол қылмысты дұрыс
дәрежелеу әділділік қағидасын бұзады, демек, кінәлінің жауаптылығы дұрыс
көздемейді.
Әділділік, ... ... тек ... ... дәрежелеуге ғана
нәтижеге жетеді. Қылмысты дәрежелегенде қателесу ауыр ... ... ... ауыр жаза ... ұзақ мерзімге бас бостандығынан
айыру).
Мысалы: кінәлі адам өзінің жеке бас араздықтарына ... ... ... ... дене ... ... ал оның ... іс-әрекетін
бұзақалық үшін қате дәрежелеген болсақ, онда ... ... үш ... ... ... ... жаза ... ал денсаулыққа қасақана
жеңіл түрде зиян келтіргені үшін бір жылға дейін мерзімге түзеу жұмыстарына
не үш айға ... ... ... ... дұрыс дәрежелеу қылмысты жасаған адамның құқықтарының
сақталуына ... ... ... ... дегеніміз – бұл қоғамға қауіпті іс-әрекетті
қамтитын қылмыстық заңды толық қолдану және қылмысқа ... ... ... баға ... ... ... ... үшін ең алдымен кінәлінің істеген
әрекетімен толық және түрлі жағынан ... ... ... ... шын
мәніндегі жағдайларды, кінәләнің кім ... және ... ... ... толық танысу керек, өйткені қылмысты дәрежелеудің
өзі кінәлінің істеген қоғамға қауіпті ... ... ... ... оның қылмысты істегені үшін қылмыстық жауапқа тартылып ... ... ... істелуіне байланысты. Қылмыстық әрекетті
дәрежелеудің маңызы ерекше. Қандайда болмасын қылмыстық ... ... ... анықтау дәрежелеу жолымен жүзеге асады, онда соңғысы қылмыс
жасаған ... ... ... ... кінә тағу үшін, сотқа беру,
жаза тағайындау, я болмаса қылмыстық жауаптылық пен ... ... ... негіз болады. Барлық жағдайларда қылмысты дұрыс ... ... ... ... және алдын ала ... ... ... сақтау болып табылады.
Қылмыс объектісі туралы түсінік және оның мәні
Қылмысты іс-әрекет ... ... ... ... зиян ... ... ... мүмкін нәрсе қылмыс объектісі болып
табылады.
Қылмыс объектісінің ... ... ҚР ... кодексінің 2- бабының 1-
ші бөлігінде көрсетілген. Олар адам мен азаматтық ... ... ... мүдделері, меншік, ұйымдардың құқықтары мен ... ... ... пен ... ... ... орта. ҚР-н
конституциялық құрылысы мен аумақтық тұтастығы, қоғам мен ... ... ... және ... пен азамат қауіпсіздігі.
Кеңестік заң әдебиеттерінде қылмыс объектісі, әдетте, қылмысты
қиянаттан қылмыс заңымен ... ... ... ... ... Ал ... ... ретінде біз адамдар арасындағы бірлесіп
атқарған ... ... ... ... ... пайда болған,
құқықтың және моральдық нормалармен бекітілген қатынастарды түсініп келдік.
Көпшілік жағдайларда қылмыс объектісін кейбір ... ... ... ... да, ... ... ... тонау немесе басқа да бөтеннің
мүлкін ... салу ... ... қатынастың қылмыс объектісі
деп танылуын жатқызуға ... ... ... да қылмыс объектісі ретінде ұрланатын мүліктің
тікелей өзі емес оған ешқандай келтірілмеуі де мүмкін, ... ... ... ... ... ... ... қоғамдық қатынастар ретінде
тұжырымдайтын бұл теория «іске аспай» қалды, бұл әсіресе, жеке ... ... ... ... ... кісі ... өте ... маңыздылығы туралы оны «барлық ... ... ... ... ... ... ... кеңестік қылмыстық заң
ғылымында кісі өлтіру объектісі адам өмірінің өзі емес, тек қана ... ... ... ... орын алып келеді. Р. Нерингтің құқық
жөніндегі ... ... ... ... ... Ф. Лист қылмыс
объектісін құқық пен қорғалған өмірлік мүдде деп түйіндеген. ... ... ... ... ... ең ірі ... Н. С. ... та
бұл көзқарасқа жақын тұрған. Оның анықтауынша, қылмыс ... ... ... ... ... ... және ол мүдденің белгілі бір елде,
белгілі бір кезеңде маңызды деп саналатындығы соншалықты, тіпті ... ... ... жазамен қорқытады. Қылмыстық объектіні анықтау
барысында оны ... ... ... ... ... деп ... тар нормативті тұрғыны өзгертуге де Таганцевтің ... ... ... ... тұрғыдан қарастыру классикалық қылмыстық құқық
көлемінде өткен ғасырдың орта ... ... ... ... ... ... ... объектілерінің қатарына қосуымыз бұл
мүдделердің тек қана ... ... ... ... ... ... объектілер құқықтың әр түрлі саласының нормаларымен
қорғалатындығы жиі ... ... ... ... ең ... ... арқылы қорғалып, реттеліп отырады. Ал бұл
объектілерге аса қауіпті қиянат ... ... ... ... ... ... ... қорқытып алушылық немесе басқа әдіспен ... салу ... ... өз ... ... ... ... қиянат аса қауіпті болмаған жағдайда ол
азаматтық құқықтың ... ... ... ... ... ... бір ... қылмыстық құқықтармен қорғалатындардың қатарына
жатқызу бұл мүдделерге жасалған қиянаттың кез келген түрі ... ... ... сөз ... ... ... ... заңда
қарастырылғандай, бұл объектілерге жасалған ең ... ... ... ... ... ... Қылмыстық кодексінде
қылмыстық–құқықтық қорғау объектілерінің иерархиясы мен ... ... ... ... бар ... ... өту керек.
Қазақ КСР-нің 1959 ж. Қылмыстық кодексінде ең басты мәселе ретінде алдымен
мемлекет мүддесі, тек ... ... ғана жеке ... мүддесі мен қоғамдық
мүдделер қарастырылатын.
Адам бостандығы мен негізгі құқықтары ешбір ескертілмеген, мемлекеттік
билік ... ... жеке ... ... ... ... ... өзгерістерге түгелдей дерлік бақылау орнатылған.
Қылмыс объектілерін анықтаудың қылмыстық ... ... ... ... ... ... анықтау қылмыстық іс-әрекетті дұрыс
саралауға мүмкіндік береді.
Қылмыс объектілерінің түрлері
Қылмыстық құқық теориясында қылмыс ... ролі мен ... ... ... ... ... объектілерін, әдетте, жалпы, тектік және
тікелей деп ажыратуға болады. Қылмыстың ... ... ... ... ... ... заң арқылы қорғалатын ... ... ... ... ... ... 2-ші бабы 1-ші
бөлігіне сәйкес бұл адам мен ... ... ... мен ... ... ... ... мен заңды мүдделері, қоғамдық
қауіпсіздік пен қоғамдық тәртіп, қоршаған орта, Қазақстан ... ... мен ... ... және ... пен ... Бұл ... ерекшелігі сол, кез келген қылмыс, бір
жағынан, тек осы ... ... ... ... ал екінші жағынан –
қылмыстың кез келгені бұл объектілердің біреуіне ғана ... ... ... ... ... дегеніміздің өзі қылмыстық заңмен ... ... қол ... одан әрі ... қылмыстардың меншік және
тікелей объектілері бойынша іске асырлады.
Тектік объект – бұл жалпы объекттің бөлігі. Ол ... ... ... ... бір ... ... тобын құрайды. Тектік объект
Қылмыстық кодекстің ерекше бөлімінің жүйесін құрастыруда ... ... ... ... бөлімінің құрылыс жүйесі негізіне қылмыстардың
меншік объектісі қойылады.
Қылмыстық кодекстің ерекше бөлімінің әрбір тарауында ... ... ... ... ... 1-ші ... ... баптарында
қарастырылған қылмыстардың меншік объектісі адамның жеке басы ... ... бір ... ... ... да ... ... 14-ші тарауы басқару тәртібіне қарсы қылмыстар.
Кейбір жағдайларда тектік объект қылмыстық кодекстің ерекше бөлімінің
тарауына негізделген нақты қылмыс құрамына ... ... ... ... ... объектісін анықтаудың қылмыстарға, әсіресе сырттай
ұқсас қылмыс ... ... ... ... ... ... ... жағдайлар адамның жеке басына қарсы қылмыстар мен бұзақылық
арасында кездеседі. ... ... ... жеке басы ... объектісі – қоғамдық тәртіп.
Тікелей объект – бұл тектік объектінің ... яғни ... ... бір ... ... ... ... нақты бір мүдде, я болмаса
нақты бір қылмыстың салдарынан зиян шегуші ... ... ... ... 1-
ші тарауындағы баптарға сәйкес қылмыстардың тікелей объектілері болып
табылатын адам өмірі мен денсаулығы жеке ... ... ... ... ... ... ретінде қарастырылады. Тікелей объектінің
қылмыстық ... ... ... ... зор, ... ол ... қылмысты осы тектес басқа қылмыстардан ажыратып алуға мүмкіндік
береді.
Тікелей объект кейбір реттерде әртүрлі қылмыс құрамында бірдей ... ... ... ... 1, 2 – ... 97, 98, 99
баптар. Аталған қылмыстар тікелей объектіге ... ... ... басқа элементтерінің белгілеріне қарап ажырамылады.
Әр қылмыстың өзінің тікелей бір объектісі болады. Алайда бір мезгілде
екі тікелей ... ... ... ... ... де кездеседі. Қос
объектілі қылмыс. Бұл жағдайларда объектілердің ... ... ал ... ... ... тікелей объектінің қайсысы негізгі, қайсысы – қосымша екендігі
туралы сұрақ құқықтық тұрғыдан қорғанушы игіліктің өз ... ... ... ... ... қарай шешіледі.
Мысалы: Сот төрелігін жүзеге асыруға немесе алдын ала ... ... ... немесе күш көрсету әрекеттері сияқты қылмыстардың
тікелей объектісі сот төрелігінің мүддесі, әрі жеке басы ... ... ... ... ... ал соңғысы бұл арада қосымша объект
болып қарастырылады. Негізгі объект – ол ... ... ... ... қарсы қиянат жасау барысында «жол жөнекей» түсетін зардапқа
төзетін объект, қосымша объект болып табылады. ... ... ... ... ...... қосымша объект нақты адамның денсаулығы.
Факультативті объект – қылмыс жасау барысында ... бір ... де, ... де ... ... ... ... жасау
барысында негізгі объект қоғамдық тәртіп, ал жеке ... ... ... ... да мүмкін.
«Қылмыстық негізгі объектіні анықтау іс-әрекетке әлеуметтік–саяси
сипаттама ... оның ... үшін ... ... қай ... ... шешуге, яғни болған іс-әрекетті қалай саралау керектігін оңайлатып
береді»[1].
Қылмыстың заты
Қылмыс объектісінен ... ... ... білу керек. Қылмыс затына
қылмыскер тиісті объектіге ... қол сұғу ... осы ... ... ... ... ... материалдық заттар жатады.
Бөтеннің мүлкін ұрлау кезінде. Мысалы: автокөлік ... заты ... ... ал ... оған ... меншік құқығы.
Материалдық заттарға – қылмыстар қандайда бір ... ... ... жасаған уақытта өзінің «ізін» қалдырған бұйым жатады. ... мен қол ... ... ... байланыста болғанымен оларды бір–бірімен
шатастырмау керек.
Қылмыстық объектісі қылмыстық заңмен қорғалатын мүдделі, қоғамдық
қарым-қатынас болса, қылмыстың заты ... ... ... ... ... жаза ... да әсер етеді. Мысалы: ұрлап алынған мүліктің
мөлшері қылмысқа баға ... және ... ... ... әсер етеді.
Қылмыстық қол сұғу кезінде зат, әдетте, зиян шегуі де, ... ... ... ... зат ... алғашқы формасын өзгертпеуі де мүмкін.
Ақша оның жеке басының есеп барысы бойынша ... ... ... ... ... толығымен өзгеріп, құртылуы мүмкін, бірақ қылмыстың заты
жасалатын қылмыстардың барлығында кездесе бермейді.
Ол жоғарыда ... ... ... ... қол ... ... материалдық заттарына әсер ету арқылы жасалған қылмыстарда
кездеседі. Мысалы: әйел зорлау, қорлау ... ... заты ... ... ... ... құрамдарынан, яғни қылмыскердің қылмыс
жасау кезінде пайдаланған заттарды ажырата білу ... ... кісі ... ... ... тонау кезінде қолданылған атылатын қару мен пәтер тонау
кезінде қолданылған кілт, аталған заттар ... заты ... ... ... ... ...... заты, ал оны шабуыл жасап тонау кезінде
пайдаланған болса, ол – қылмыс ... ... ... ... ... объективтік жағы дегеніміз – қылмыстық заңда
көрсетілген қылмыстық іс-әрекеттің сыртқы ... ... ... ... жатады: қоғамға қауіпті іс-әрекет әрекет ... ... ... салдар, қоғамға қауіпті іс-әрекет пен қоғамға
қауіпті салдар арасындағы себепті байланыс, қылмысты жасаудық әдісі, ... ... ... және ... ... жағы – қылмыстық жауаптылықтың маңызды ... ... ... қылмыс деп адамның жүзеге асырылған күнде ... ойын ... ... ... оның тек ... – құқықтық
нормаларды бұзушы қоғамдық қауіпті іс-әрекетті ғана мойындайды.
Қылмыстық объективтік жағы ... ойы мен ... ... ... ... ... ... қатар объективтік жақтың
белгілерінсіз ... ... ... қозғалмайды да, себебі соңғысы
алғашқымен байланыссыз іске аса ... ... ... жағының
белгіліері тек қылмыстық істерді бір-бірінен ажыратудың негізі болып
қалмай, кейбір жағдайларда ... ... де ... ......... құқық бұзушылық Мысалы: Ағаштар мен бұталарды заңсыз кесу
қылмыс ретінде дәл осындай әкімшілік ... ... ... ... ... ... саралауда қылмыстық объективтік жағының маңызы
зор.
Мысалы: ҚР күші бар қылмыстық заңдары бөтеннің ... ... ... ... ... ... ... нысанына қарай
анықтайды.
Қоғамға қауіпті іс-әрекеті
Қылмыстық іс-әрекет (әрекет немесе ... ... ... ... ... ... табылады, себебі ол объективті жақтың түгелдей
алғанда, оның жеке бір белгілерінің де ... ... ... ... ... ... ... болады. Қоғамдық қауіпті
деп қылмыстық заңмен қорғаушы объектіге зиян келтіретін немесе зиян келтіру
қауіп төндіруші әрекет табылады.
Егер әрекет ... үшін ... ... ол ... деп танылмайды және
қылмыстық жауптылық тудыра алмайды. Объективтік жағынан алғанда қылмыс тек
әрекет арқылы ғана ... ... ... ... ... ... қауіпті ерекше, енжар қылықтан тұрады. Ол адамның өз
мойнындағы міндеттері болғандықтан ... тиіс және де ... ... ... тіреледі. Адам қылығының енжарлыға ол оның сыртқы
көрінісі емес әлеуметтік сипаты. ... ... адам ... ... мүмкін, бірақ ол сөйте тұра ... бір ... ... ... ... ... ... немесе
жәбірленушінің жауап беруден бас ... ... ... ... ... сияқты, әрекетсіздікте ерікті түрде ... ... ие ... ... тыс болған енжар қылық
қылмыстық жауаптылыққа тартылмайды.
Әрекеттену кезіндегі қарсы тұра алмайтын күшпен ... ... ... де ... ... орын ... қарсы тұра алмайтын табиғат күшінің әсерінен жасаған ... да ... ... ... ... тұра ... – объективтік фактордың адамға жүріп-тұру ... ... әсер ... ... тұра ... күш ... ... ұласпайды, себебі адам
өзіне жүктелген әрекеттену ... ... ... ... ... қалмайды. Мысалы: дәрігер өзі қатты ауырып жатқандықтан ауруға көмек
көрсете алмаса, ... ... ... ... ... өзен арнасынан тасып,
дәрігер одан өте алмаса оның ... ... ... деп ... ... ... заң ... құрамын белгілі бір әрекеттің (әрекетсіздіктің)
өзін тікелей жасауымен, немесе осы ... ... ... ... ... салдарынан болуымен байланыстыра алады.
Қылмыстық салдар деп тұлғаның әрекетінің (әрекетсіздігінің) себебін
қоршаған ортада болған және ... ... ... белгілеріне
жататын өзгерістер танылады.
Қауіпті салдар деп қылмыстық құқықтық қорғау объектілеріне ... ... ... ... белгілі бір көлемде зиян келтіруді
атайды. Қылмыстық салдар екі ... ... ... ... ... емес. Материалдық мүмкіншілік сипаттағы салдар мүлікке қол
сұғу, оны жойып жіберу ... ... т.б. және ... ... ... зиян ... өлтіру, денсаулыққа қасақана зиян келтіру болып бөлінеді.
Материалдық емес ... ... ... ... ... ... ... Басқару тәртібіне қарсы қылмыстар, бұзақылық ... ... ... ... жеке ... емес ... ... қорлау арқылы келтірілетін рухани зардап, және т.б.) нұқсан
келтіру кезінде орын ... ... ... ... ... ... тек ... оқталғандықтан ғана бар екендігін білдіреді. Кей жағдайда қылмыс
құрамы ауыр зардапты салдардан ... ғана ... ... орманды ластау,
зақымдау немесе жою. Қылмыстардың жекелеген құрамдарына ауыр зардапты
салдарынан болуы қылмыстық ... ... ... ... ... ... басқаша саралауға әкеліп соғады.
Себепті байланыс
Қылмыстық құқықта себепті байланыстың нақты мәселелерінің ... ... ... ... мен қоғамдық өмір арасындағы бізден
тысқары, ... ... ... ... категориялар
негізінде жүргізуде.
Себеп дегеніміз: бір құбылыстың заңдылықты түрге, ішкі қажеттілікпен
басқа құбылыс тудыруы және ол – ... ... ... ... ... ... ... сондықтан бұл түсінікті қылмыстық
құқықтың себепті байланысына да қолдануға болады.
Себептілік – ... ... ... ... ... ғана ... ... себепті байланыстың барлық затын
зерттеудегі мақсат – ... ... ... ... тәуелділіктен
ажырататын межені анықтау. Мәселесінің басын ашқанда объективтік ... ... ... және ... ... ... ажырату
қажет.
Іс - әрекет пен зиянды салдар арасындағы себепті байланыс әрекет тек
келген зардаптың алдында болғанда ... яғни ... ... ... ... ... ғана болуы мүмкін. Зиянды салдар сол әрекеттің заңды
жалғасы болып ... онда ... ... адам ... кездейсоқ
зардабы болып табылады. Мысалы: адамға жеңіл дене жарақаты салынды делік,
ал ол адам ... ... ... қанына таралған инфекциядан қайтыс
болады.
Бұл жағдайда адамның іс-әрекеті мен ауыр зардаптың арасында ... ... жоқ, тек жаза ... ... ... кездейсоқ өрбуі
бар.
Адам белсенді қылық, белгілі бір әрекеттер жасауға міндетті бола ... ... ... және ... ... қоғамдық қауіпті салдар
орын алған жағдайда ғана, адамның әрекетсіздігі мен орын алған салдардың
арасындағы себепті ... ... ... ... Әрекетсіздік негізіндегі
себепті байланысты анықтаудың ерекшелігі – міндетті адам ... ... ... ... орын алуының алдын алар ма еді деген сұрақты шешу
қажеттілігі ... Бұл ... оң ... ... ғана ... ... ... субъектісі
Қылмыстық заң арқылы тыйым салынған іс-әрекет ... ... ... және ол ісі үшін ... жауап беруге қабілеті
жететін тұлға қылмыстық құқық бойынша ... ... деп ... ... тек есі ... және заңның қойған талабы бойынша белгілі
жасқа толған жеке ... ғана ... ... тартуға болады. ҚР–ң
азаматтары, шетел азаматтары және азаматтығы жоқ тұлғалар, қылмыстық және
қылмыстық жауаптылықтың субъектілері болу ... ... ... Осы
жерде айта кететін жағдай заңды тұлға, яғни ... ... ... ... бола ... Бұл ... қазіргі күнге дейін
пікір–талас туғызуда.
Көптеген қылмыстарда кінәлінің жынысы, оның кәмелеттік жасқа толу ... ... мен ... ... әсер ... Бұл ... ... пен жазаға да ықпалды емес.
Осы белгілер ескеріле отырып мысалы, тиісті қылмыстардың алдын – ... ... ... ... қажетті белгілерінің бірі – қылмыс жасаған
адамның есінің дұрыстығы.
Есі дұрыстық – қылмыстық заңда ... ... ... ... ... адамның өз әрекетінің (әрекетсіздігінің) іс жүзіндегі сипатын
және қоғамға қауіптілігін ұғынып, соған ие болу қабілеті.
Заң есі дұрыс еместіктің екі ... ... ... ... есі ... емес деп тану үшін ... және ... жиынтығы қажет. Тек медициналық немесе тек заңдық
критерийлердің ғана ... да ... есі ... емес деп ... ... бола
алмайды.
Есі дұрыс еместіктің ... ... Ол ... ҚК – ... бірінші бөлігінде көрсетілген психикалық қызметтің бұзылуының
төртеуінің біреуі болуын талап етеді. Олар мыналар:
1) ... ... ... ... ... бұзылуы.
3) Кешақылдылық.
4) Психикалық өзге де дертке шалдығуы.
Жоғарыда көрсетілген ... ... төрт ... тоқтала
кетіп әрқайсына түсініктеме бере кетсем.
Созылмалы психикалық ауру – ... қиын ... ... ұзақ ... ... ... ... үдеуі мүмкін.
Мысалы: шизофрения, қояншық, үдемелі сал, ми мерезі т.б.
Психикалық уақытша бұзылуы – уақытша болатын кейбір жағдайлары бірнеше
минуттан бірнеше сағатқа ... ал ... ... – бірнеше күн, апта
немесе ай және толық айығып кетумен аяқталатын психикалық ауру. ... мас ... ... ... ... тұмандануы жатады
т.б.
Кемақылдылық – туа біткен немесе ерте жаста 2 – 3 ... ... ... ... ... психологиялық өзгеріс (олигофрения), сондай–ақ
жарақаттан, жұқпалы және басқа ... мида ... ... салдарынан бұрынғы қалыпты ойлау қабілетінің бұзылуы немесе
нашарлауы салдарынан болған ... ... ... ... ... ... ... дебильділік.
Психикалық өзге де дертке шалдығуы – ... ... ... үш ... байқалмайтын психика қызметінін бұзылуы.
ҚР-ң ҚК–тің 16 – бабына сәйкес есі дұрыс еместіктің заңдық критерийі
екі белгіні қамтиды. 1 ... және ... Бұл екі ... ... ... заңда мынадай сөздермен келтірілген өз ... ... іс ... ... мен ... ... ... адам. Мысалы: психикалық ауруы бар ана әлдилеп жатырмын деп
баласын тұншықтырып тастайды. ... ... ... ... өз әрекетінің қоғамдық, әлеуметтік маңызын түсінбеуінде, яғни оның
қоғамға қауіпті сипатын түсіне алмауында.
Заңды критерийінің ... ... – адам өз ... ие болу ... ... қызметтің психикалық дерт салдарынан бұлайша бұзылуын, мысалы:
импульсивті құштарлықтан ... ... ... ... – ұрлық
жасауға құштарлық (клептомания), өрт салуға ... ... ... (наркомания) жатады.
Есі дұрыс еместіктен заңдық критерийі үшін оның интелектуалдық, не
ерікті белгілерінің біреуі болса ... толу – ... ... ... ... келген жеке тұлға есі дұрыс болса да, егер заңда көрсетілген жасқа
толмаса қылмыс субъектісі бола алмайды.
ҚР–ң ... 14 ... ... ... есі ... осы ... ... толу, жеке адам ғана қылмыстық жауапқа тартылуға тиіс
делінген.
ҚК-тің 15–бабының бірінші бөлігінде көрсетілген қылмыс жасалған ... алты ... ... адам ... ... ... жатады.
Заңда анық көрсетілген кейбір қылмыстар үшін ғана қылмыстық жауаптылық
он төрт ... ... ... ... ... он төрт ... толған адам мына қылмыстар үшін
қылмыстық жауапқа тартылады. Мысалы: адам ... (96 бап), ... ауыр зиян ... (103), ... (120 бап), ... ... ... Ұрлық (175 бап), тонау (178 бап), қарақшылық (179 бап). Сол сияқты
тағы ... ... ... 15 бабында екінші бөлігінде көрсетілген
қылмыстар үшін жауаптылық егер бұл ... ... ... он ... басталады.
Он төрт жастан бастап қарастырылған қылмысты жасағаны үшін ... ... ... Бандитизмге қатысқан 14 жасатан 16 ... ... ... ... егер ол бұл ... ... ... жасаса, ұрлық, тонау, қарақшылық, зорлау үшін жауапқа тартылады,
ал ... үшін ... ... ... адам ... жасағанда оның жасы дәл аңықталуға тиіс
туған күні, айы, жылы.
Кәмелетке толмағанның ... ... ... анықтаған
жағдайда оның туған күні сараптама атаған жылдың ең соңғы күні болады, ал
ең аз және ең көп жас ... ... ... ... ең аз жас
алынады.
Қылмыстық арлаулы субъектісі
Қылмыстық заң белгілі бір ... ... есі ... кез келген жеке тұлға
ғана емес, ерекше қосымша белгілері бар адамдар субъекті бола ... да ... ... заңсыз аборт жасауда тек дәрігерлер,
қызмет өкілеттігін теріс пайдалануда тек лауазымды адамдар субъекті ... ... ... ... ... тиісті белгілері жоқ
адамдар жасай алмайды.
Қылмыстық арнаулы субъектісі дегеніміз субъектінің ... ... тағы да ... ... ... ... нормаларында көзделген қосымша
белгілері бар, солардың арқасында ... ... ... бар адам.
Арнаулы субъектілердің жауаптылығы қарастырылған ... ... ... бар ... деп ... субъектілер тек қылмыстың орындаушылары ғана болады. Арнаулы
субъектінің белгілері жоқ басқа адамдар қылмысқа ... ғана ... ... ... ... ... белгілеріне диспозицияда
жобалап түсінуге болатындай болжам жасалынады, бұл ... олар ... ... ... зорлағандық үшін бұл қылмыстың субъектісі
орындаушысы ер адам ... ... ... ... Қылмыстың жауаптылықты
шешкенде, сондай–ақ айыпкердің іс-әрекетін саралағанда, жазаны ... ... ... ... анықтаудың маңызы зор.
Қылмыстың субъективтік жағы
Қылмыстың субъективтік жағы дегеніміз – адамның өзі жасаған қылмыстық
іс-әрекетке және оның ... ... ... ... ... ... ... жатады: Кінә, қылмыс жасаудағы
ниет және мақсат. Бұл белгілердің әрқайсының мәні ... Кінә - ... ... ... ... жағының міндетті белгісі.
Кінәсіз қылмыстың құрамы да болмайды, ... ... орын ... ... ... ниет пен ... ... олар бір құрамдар үшін міндетті болып табылса, екіншілер үшін
– субъективтік жақтың ... ... ... ... - ... ... немесе абайсызда өзі жасаған қоғамға қауіпті
әрекетіне және оның қоғамға қауіпті ... ... ... ... қасақана немесе абайсызда жасалған іс-әрекеттен туындайды.
Қылмыстық-құқықтық ұғым бойынша қылмыс жоқ жерде кінә да жоқ.
Кінә мен психологиялық қана емес, сонымен ... ... ... психологиялық мазмұны адамның өзі жасаған әрекетінің және оның
зардабының іс жүзінде ... ... ... ... ... әлеуметтік–саяси мағынасы – адамның өз әрекетінің және ... ... ... яғни ... қоғамға қауіптілік сипатын
ұғынуында, немесе ұғынуға мүмкіндігі барлығында.
Қылмыстың ... ... екі ... нысаны көзделген қасақаналық және
абайсыздық.
Қасақаналық және оның түрлері
Қасақаналықтың мазмұны ҚК–тің 20-бабының бірінші бөлігінде ашылған.
Тікелей ... ... ... жасалған әрекет қасақана жасалған қылмыс ... адам өз ... ... ... ... екенін
ұғынып, оның қоғамдық қауіпті зардаптары болуының мүмкін екендігін немесе
болмай қоймайтындығын алдын ала білсе және осы ... ... ... ... ... ... қылмыс деп танылады.
Егер адам өз іс-әрекетінің (әрекетсіздігінің) қоғамға қауіпті екенін
ұғынып, оның қоғамдық қауіпті зардаптары ... ... ... ... ... осы ... болуын тілемесе де, оған саналы түрде жол берсе, не
бұған немқұрайды қараса, қылмыс жанама ниетпен жасалған деп танылады.
Қоғамға қауіпті ... ... ... немесе оған саналы түрде жол
беру, не оларға немқұрайды ... ... ... ... ... және ... ... жағдайын құрайды.
Ерікті жағдай дегеніміз қоғамдық қауіпті зардаптардың болуы тілеу.
Қоғамдық қауіпті зардаптардың болуы мүмкін екендігін алдын ала ... ... әр ... ... ... болмай қалуы да мүмкін
екендігін білдіреді.
Қоғамдық қауіпті зардаптардың болмай қоймайтындығын алдын ала ... ... ... ... ... ... болмауының мүмкін
еместігін білдіреді.
Өз іс-әрекетінің немесе әрекетсіздігінің ... ... ... ... ... ... ... және жанама
қассақаналықтарда бір–біріне сәйкес ... ... адам ... ... зардаптардың болуын
тілейді. Ал жанама қасақаналықта ол бұл ... ... ... ... түрде жол береді не немқұрайды қарайды.
Зиянды зардаптарға саналы түрде жол беру ...... ... нақты мүмкін екендігін алдын ала ... және ... ... ... ... және ... қасақаналықтарды дәл
ажыратып алудың қылмысты дұрыс сарамаудағы маңызы зор.
Қасақана қылмыстардың көпшілігі мен тікелей қасақаналықпен жасалады,
мысалы, ... ... ... ... және ... да ... қылмыстар.
Қылмыстар құқық теориясы мен сот практикасы ... ... ... ... болу ... ... қасақаналық алдын ала ойластырылған және
кенеттен пайда болған болып бөлінеді.
Алдын ала ойластырылған ... ... ... туындағаннан
бастап оны жүзеге асыруға біраз уақыт өткізіп кірісетіндігімен ... ... ... ... ... жасау жоспарын ойластырады, қол сұғылатын
объектіні, қылмыс затын, ... ... ... таңдайды.
Кенеттен пайда болған қасақаналықта қылмыс және ол тез ... ... ... ... бір ... ... жатады. Бұл жағдайдағы қасақаналық кенеттен пайда болған қатты
жан күйзелісі жағдайындағы туындайды және жүзеге асырылады.
Абайсыздық және оның түрлері
ҚР–ң ... ... ... ... сәйкес, менмендікпен немесе
немқұрайдылықпен жасалған әрекет абайсызда жасалған қылмыс деп танылады.
ҚХ – тің 21 – бабының ... ... ... егер адам өз іс-
әрекетінің (әрекетсіздігінің) қоғамға ... ... ... екенін алдын ала
білсе, бірақ бұл зардаптарды жеткілікті негіздерсіз жеңілтектекпен
болғызбау ... ... ... ... ... ... ... интеллектуалды жағдайы, адам өз іс-әрекетінің
(әрекетсіздіктің ... ... ... ... ... ... ала білетіндігімен сипатталады.
Менмендіктегі еріктік жағдайда адам өз ... ... ... ... болғызбау
мүмкіндігіне сенсе.
Өз іс-әрекетінің зиянды зардаптарын болғызбаймын деп ойлағанда айыпкер
өз пайымында ауыр ... ... ... нақты мән – жайларға
сенеді.
Субъект арқа сүйген жағдайлар әртүрлі сипатта болуы мүмкін. ... ... ... ... т.б. ... ... ... 21–бабының үшінші бөлігіне сәйкес, егер адам қажетті
ұқыптылық пен ... ... ол ... болжап білуге тиіс және
болжап біле алатын бола тұра өз іс-әрекетінің қоғамға ... ... ... ... болжап білмесе, қылмыс немқұрайлықпен жасалған қылмыс
деп танылады.
Қылмыстық немқұрайлықтың интелектуалдық жағдайы адамның өз ... ( ... ... ... ... болуы мүмкін
екендігін алдын ала біле алмауымен сипатталады.
Кінәнің басқа нысандарымен – қасақаналықтан және ... ... ... адамның өз әрекетінің қоғамға қауіптілігін
ұғынбайтындығына, қоғамға мүмкін екендігін алдын ала білмейтіндігіне.
Заң немқұрайлыққа субъективтік және ... ... ... береді.
Немқұрайлықтық объективтік критерийі - өз ... ... ... ... болуы мүмкін екендігін
адамның алдын ала білуге тиіс екендігінен тұрады.
Немқұрайдылықтың субъективтік критерийі - әрбір нақты жағдайда ... ... тек ... тән ерекшеліктерін ескеруді талап етеді. ... ... ... ... адамның зиянды зардаптардың
болатынын алдын ала білуге нақты мүмкіндігі ...... ... ... ... жағдайдан немесе казустан, яғни
жазықсыз зиян келтіруден білу ... ... ... ... адам жазықты емес, сондықтан да бұл ... ... ... ниет және ... ... жағы қылмыс жасаған адамның айыптылығына
байланысты мәселелермен ғана ... ... ... дейін. Жасау
кезінде және одан кейін айыпкердің психикасында кінәнің нысандарымен ... ... ішкі ... ... ниет – ... ... жасаған кезде басшылыққа алатын ішкі
қажеттілік, талап, мүдде, түрткі. Ниет әрқашанда қасақаналықтың алдында
тұрады. Оны ... ... ... жасаған кездегі психикалық күйін бағалау
үшін ғана емес, сонымен қатар айыпкерге мінездеме ... және оның ... ... ... ... үшін де маңызды.
Қылмыстық ниет жасалған әрекеттің зияндылық дәрежесінде сипатайды. Ол,
сонымен ... ... ... ... белгісі болып табылатын, жаза
тағайындағанда жеңілдететін немесе ауырлататын мән–жайлар ... ... ... ... ... үшін де маңызды.
Қылмыстың мақсаты – зиянды әрекет жасағанда субъектінің қол жеткізуге
ұмтылатын нәрсесі. Қылмыстық ниет сияқты ... ... оның ... ... процесті сипаттайды.
Айта кетсек, мақсат қылмыстың қоғамға қауіптілік ... ... ... ... ... ықпал жасауға тиіс.
ҚК–тің кейбір баптарында мақсат қылмыс құрамының міндетті белгісі
ретінде көзделген. Бұл дегеніміз – ... ... ... ... ғана қылмыстың осы құрамына жатады Мысалы: қарақшылық – ... ... ... ... ал ... ... ұрлаудың қайсысы
болса да пайда көру үшін ... ... ... ... тек ... ... жасалатын
қылмыстарда ғана болуы мүмкін. Жанама қасақаналық пен немесе абайсызда
жасалған қылмыстық ... ... ... ... пен мақсат - өзара шарттас, үйлесімді ұғымдар. Адамның өз
мақсатын қалай ... ... ... ...... бір
әрекетті жасауда адамды алға жетелейтін күш. Мақсат бір немесе бірнеше
ниеттерсіз туындамайды ал, ... ... алып ... ... ... ... ғана ... тұрады.
Қате және оның түрлері
Адамның қылмыс жасар алдындағы ойлану процесі көп қырлы және ... және ... ... әсерінен адам ойы кінәнің
нысанына ықпал ететін әртүрлі қателектер жіберуі мүмкін.
Қазақстан Республикасының қылмыстық ... қате ... ... ... ... жоқ. Олар кінә және оның ... туралы
ережелер негізінде, теория негізінде қаралып шешіледі.
Қате – адамның өзі жасаған іс-әрекеттің заңдық қасиетін немесе ... ... ... яғни оның ... ... ... қате заң жүзіндегі және іс жүзіндегі
болып бөлінеді.
Заң жүіндегі қате – адамның өзі ... ... ... қасиеті мен
құқықтық зардаптарын дұрыс түсінбеуі. Оның мәні өзі жасаған әрекеттің заңға
қайшы екендігін қылмыстық заң тұрғысынан дұрыс ... ... ... ол үшін берілгенін жазаның сипатын анық білмеуі.
Заң жүзіндегі қатенің бір түрі – ... жаза ... ... оны өзі ... ... деп санауы. Бұлайша қателесіп әрекет
жасау, ол үшін ... ... ... ... жауаптылыққа тартуға негіз болып табылмайды.
Осыған байланысты іс жүзіндегі қателер мынадай түрлерге бөлінеді.
а) қол сұғу объектісіндегі қате.
б) ... ... мен ... ... ... ... дамуындағы қате.
в) әрекеттің сипатындағы қате.
Мысалы: 4 қателесіп А. екен деп ойлап А–ны өлтірудің орнына В – ... ... адам ... ... үшін ... ... сияқты В – ның
өмірі де заң жүзінде тең объект болып танылады.
Көрсетілген бойынша, қасақана өлтіруге ... ... ... ... ретінде сараланады, себебі айыпкер ойластырған ... ... ... ... ... да ... ... мүмкін. Мысалы:
адамның қылмыс жасауы пиғылы болмағанымен де ол қателік ... ... ... ... ... ... ... кезінде оған зиян келтірудің құқықтық негізі
Қылмыскерді ұстау кезінде зиян келтірудің құқықтық негізі – қылмыс
жасаған адамға оны ... ... ... және оның жаңа ... ... ... тыю үшін ұстау кезінде келтіру, егер мұндай
адамды өзге ... ... ... ... бұл ... осы үшін ... ... шығуға жол берілмесе.
Қылмыскерді ұстау кезінде оған зиян келтірудің құқықтық ... ... ... ... ал ... ... ... кезінде оған зиян келтіру шарттарын 2 топқа бөлуге
болады:
1 Ұстаудың негізіне қатысты;
2 Ұстау іс - әрекетіне ... 1 ... зиян ... ... ... тек ... іс әрекет
жасаған адамға қатысты қолдану. Сонымен қатар, бұл шаралар ... ... ... ... ... бас ... айыру
орындарынан қашқандарға, қамаудан қашқандарға қатысты қолданылады.
Қылмыскерді ұстау құқығы қылмыс болғаннан бастап оның ескіру мерзімі
өткенше ... ... ... зиянды қылмыс істеген тұлғаның өзіне ғана
(үшінші жаққа емес) ... ... ... ... оған зиян ... екінші шарты – ... ... ... ... ...... ... кезінде оған зиян келтіру оның
жасаған қоғамға қауіпті әрекетінің мәні мен дәрежесіне ... ... ... ... ... оған әртүрлі дәрежеде зиян келтірілуі
мүмкін. Олар мүлікті, физикалық және т.б.
Қылмыскерді ұстау кезінде оған зиян келтірудің ... ...... ... ... ... ... отырып келесі түйіндерді көрсету керек деп
ойлаймыз:
1. ... ...... ... ... қылмыс құрамының
барлық белгілері бар әрекеті ... ... ... – бір ... ... ... құрамының қылмыстық жауаптылықтың негізі екендігі тек ҚР ҚК
ғана емес, ҚР ҚІЖК де аталып көрсетілген.
3. Қылмыс құрамының белгілерін дұрыс анықтау ... ... ... ... ... бір кепілдігі.
4. Қылмыс құрамы мынадай белгілерді қолдану арқылы ... ... ... ... ... бойынша;
б) қылмыс құрамын суреттеу тәсілі бойынша;
в) қылмыс құрамының құрылысы бойынша;
5. Қылмыс жасаған адамның әрекетін ... ... ... ... ... ... ... бөлімінің негізі қағидаларын
қолдана отырып толық және кең ... ... бір ... ... ... қылмысты дәрежелеу үрдісі болып табылады.
6. Қылмыс ... ... төрт ... ... объект,
объективтік жағы, субъект, субъективтік жағы.
7. Әр элемент қылмыс құрамының негізгі ... бола ... ... бар (міндетті және факультативтік).
8. Қылмысты іс-әрекет бағытталған әлеуметтік қатынастар жиынтығы, ... зиян ... ... жағдайда қылмыстық объектісі б.т.
9. Қылмыс заты болып қылмыс объектісімен тығыз байланыста бола ... ... бар ... ... ... ... табылады.
10. Қылмыстық объективтік жағы дегеніміз – қылмыстық заңда көрсетілген
қылмыстық іс-әрекеттің сыртқы көрінісінің жиынтығы. Олар қоғамға қауіпті іс-
әрекет (әрекет ... ... ... қауіпті салдар (қылмысты
нәтижесі) қоғамға қауіпті іс-әрекет пен ... ... ... ... ... ... ... әдісі, орны, уақыты, жағдайы, қаруы ... ... ... ... жағы дегеніміз қылмыскердің өзі
жасаған қылмысқа ішкі, яғни кінәмен, ... және ... ... кезіндегі
психикалық қатынасы.
12. Қылмыс субъектісі болып қылмыстық жауаптылыққа ... ... ... ақыл – есі ... адам ... ... ... зерттеу жұмысы өте көп еңбекті қажет етеді.
Әйткенмен де, негізі сұрақтар бойынша, мүмкіндігімен тоқталып өттім
Қолданылған әдебиеттер
1. ҚР ... ҚР ... ... ... С.М., ... Қылмыс құрамы. Алматы 1999.
4. Никифоров Б.С. Объект преступления М. 1960.
5. Қайыржанов Е. Интересы трудящихся и уголовный ... ... ... ... А.М. ... ... Молдабаев.С. Проблемы субъекта преступления в уголовном праве РК.
Алматы, 1999.
9. ... Вина как ... ... ... ... КГУ. 1992г. ... Орынбаев.Р. Специальный субъект преступления. Алматы 1997. с. ... ... В.А., ... В.С. ... ... Алматы.
1999.
-----------------------
[1] Е.И. Қайыржанов Уголовное право Р.К. ( общая часть ). 1998г. Стр.59.

Пән: Құқық, Криминалистика
Жұмыс түрі: Курстық жұмыс
Көлемі: 31 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 500 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
Экономикалық қызмет саласындағы қылмыстардың түсінігі, құрамы және түрлері, тергеу ерекшеліктері68 бет
Қылмыс құрамының түсінігі және оның маңызы 23 бет
Қылмысты саралаудың түсінігі және қылмыс құрамының қылмысты саралаудағы маңызы75 бет
Қылмыс түсінігі және міндеттері22 бет
«Қылмыс» ұғымы және оның белгіері қылмыстық жауапкершілік және оның құрамы17 бет
Істің мән-жайын жан-жақты, толық және объективті зерттеу принципі76 бет
Абайсызда жасалатын қылмыстар52 бет
Алдын ала тергеу барысында кылмыстык істі қысқарту40 бет
Басқару тәртібіне қарсы қылмыстардың құрамы18 бет
Дәлелдемелерді жинақтау және зерттеуге бағытталған қылмыстық іс жүргізудің мәжбүрлеу шараларын қолдану кезінде тұрғын үйдің қол сұқпаушылығы жағдайлары91 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь