Жұмысбастылық - еңбек нарығының басты мәселелерінің бірі

Тұрғындар жұмысбастылығы дегеніміз – азаматтардың ҚР конституциясына, заңдары мен өзге де нормативтік құқықтық актілерге қайшы келмейтін жеке қажеттіліктерін қанағаттандыруға байланысты және оларға табыс немесе кіріс әкелетін қызметі деп, ҚР жұмыспен қамту туралы заңында атап көрсетілген.
Жұмысбастылық саясатының сұрақтарын анықтап алу үшін жұмысбастылықтың әлеуметтік және экономикалық тұрғыдағы мәнін анықтап алу керек.
Экономикалық тұрғыдан жұмысбастылық – тұрғындардың қоғамдық немесе өнімді ұлттық табысты өндірудегі қызметі, ал қоғамдық өндірісте жұмыс істеуге жарамды немесе ынталы адамдарға жұмыс тауып беру жаппай жұмысбастылыққа алып келеді.
Әлеуметтік тұрғыдан, жұмысбастылықтың мынандай түрлері бар: жалры білім беретін арнайы оқу орындарында оқу, әскер қатарындағы қызметі, үй шаруашылығы, балаларды тәрбиелеу, қарттар мен ауруларды бағып-қағу, қоғамдық ұйымдардың жұмысына қатысу.
Қоғамның дамуы тұрғысынан алғанда қоғамдақ өндірістегі жұмысбастылық негізгі болып табылады. Ол қоғамның экономикалық потенциалымен қатар, тұтастай тұрғындардың өмір сапасы мен денгеиін және жеке азаматтардың жақсы тұрмысын сипаттайды.
Еңбек нарығындағы бұл түсініктердің қандай мәні бар?
Біріншіден, олар ұлттық табысты құруға қатысатын қоғамдық еңбек потенциалын неғұрлым дәл анықтауға мүмкінлік береді;
Екіншіден, олар еңбек потенциалының көлемін және оның елдің және оның аймақтардағы қолданылуын неғұрлым дәл болжауға мүмкіндік береді;
Үшіншіден, әлеуметтік саясатты жасауға, басымдықтарды анықтауға, әлеуметтік бағдарламаны қалыптастыруға, оны қаржыландыру көздерін анықтауға және жүзеге асыру шарттарын жасауға жағдай жасалады.
Экономикалық белсенді және белсенді емес тұрғындар туралы айтып өтсек, халықаралық еңбек ұйымының анықтамасына сәйкес, экономикалық
        
        Жұмысбастылық -  еңбек нарығының басты
мәселелерінің бірі
Тұрғындар жұмысбастылығы дегеніміз – азаматтардың ... ... мен өзге де ... ... ... қайшы
келмейтін жеке қажеттіліктерін ... ... және ... ... ... әкелетін қызметі деп, ҚР жұмыспен қамту туралы заңында
атап көрсетілген.
Жұмысбастылық саясатының ... ... алу ... әлеуметтік және экономикалық тұрғыдағы мәнін анықтап алу
керек.
Экономикалық тұрғыдан жұмысбастылық – ... ... ... ... ... ... ... ал қоғамдық өндірісте
жұмыс істеуге жарамды немесе ынталы адамдарға ... ... беру ... алып ... ... ... мынандай түрлері бар: жалры
білім беретін арнайы оқу орындарында оқу, әскер қатарындағы қызметі, үй
шаруашылығы, ... ... ... мен ... ... ... ... қатысу.
Қоғамның дамуы тұрғысынан алғанда қоғамдақ ... ... ... ... Ол ... экономикалық
потенциалымен қатар, тұтастай тұрғындардың өмір ... мен ... ... ... ... ... сипаттайды.
Еңбек нарығындағы бұл түсініктердің қандай мәні бар?
Біріншіден, олар ұлттық табысты құруға ... ... ... неғұрлым дәл анықтауға мүмкінлік береді;
Екіншіден, олар еңбек потенциалының көлемін және оның ... ... ... қолданылуын неғұрлым дәл болжауға мүмкіндік береді;
Үшіншіден, әлеуметтік саясатты жасауға, басымдықтарды анықтауға,
әлеуметтік бағдарламаны қалыптастыруға, оны ... ... ... ... ... ... ... жағдай жасалады.
Экономикалық белсенді және белсенді емес тұрғындар туралы айтып
өтсек, халықаралық еңбек ... ... ... ... ... товар өндіру мен қызмет көрсетуге қатысатын адамдар
мен қоса айырбас үшін нарыққа арнап товар өндіретін барлық ... ... ... ... ... тұрғындарға: жалдамалы еңбек
адамдары – жұмысшылар мен қызметкерлер; өз бетінше жұмыс ... ақы ... ... ... және ... ... ... байланысты (денсаулығына, кезекті демалысына, т.б.)
уақытша жұмыс істемейтіндер; ... емес ... ... ... ... ... өндірісте кәсіптік дайындықтан өтіп жатқан және
стипендия немесе ... ... ... мен ... жатады.
Әр елде тұрғындардың экономикалық белсенділігін анықтауда біршама
өзгешеліктер бар, ... ... ... ... өту ... ... басқа елдер сияқты АҚШ-та жас-15 жас, Швецияда – 16 жас, ... -16 ... ... ... ... ... дамыған елдерде
«жұмыс күші» есебінде анықталады.
Халықаралық статистикада экономикалық ... емес ... ... экономикалық тұрғындарға кірмей қалғандықтан ... ... емес ... құрамынан бірнеше топтарды
атап айтуға болады. Ең үлкен топтарға күндізгі оқу бөлімінде оқитындар, үй
жұмысындағылар, жасына ... ... ... ... ... мен жеке ... материалдық көмек алатындар.
Экономикалық активті емес тұрғындарға сонымен ... ... ... ... ... ... тегін қызмет
көрсететіндер, тұрғындардың әлеуметтік ... ... да ... ... ... жұмысбастылығын қарастырып өтеиік.
Жұмысбастылық – ... жеке және ... ... мен ... заңға қайшы келмейтін және белгілі бір
көлемде пайда алып ... ... ... ... мен ... етуін көрсетеді.
Жұмысбасты тұрғындар болып келесілер саналады:
- Жалдамалы еңбек атқаратын, яғни толық немесе толық емес жұмыс ... ... және осы ... үшін ... ... алатын еңбекке
қабілетті тұрғындар;
-өзін жеке еңбекпен қамтитын тұрғындар ( кәсіпкерлік,жеке еңбек,
фермерлік,және т.б.);
-қарулы күштер қатарына шақырылған еңбекке ... ... оқу ... ... ... ... тұрғындар.
Жұмысбастыларға содай-ақ азаматтық құқықтың келісімдер бойынша қызмет
атқаратын, ақысы төленетін ... ... ... және бекітілгендер
жатқызылады.
Жұмысбастылықты келесі көрсеткіштер арқылы сипаттауға болады;
- Тұрғындардың белсенді бөлігінің қоғамдық өндіріске ендірудің
толықтылығы, яғни тұрғындардың ... орны мен ... ... экономика салалары бойынша жіктелуі жоғарыда ғысхемадан
көруге болады.
Жұмысбастылықтың түрлері және формалары.
Жұмысбастылықтың түрлері дегеніміз - тұрғындардың белсенді бөлігінің
халық ... ... ... ... ... ... ... жұмысбастылықтың келесі түрлері
болады; аймақтық, салалық, кәсіптік, жастық, мамандық. Сонымен қатар "толық
жұмыс уақыты жұмысбастылығы"және " толық емес жұмыс уақыты
жұмысбастылығы"деген ... ... ... ... ... жұмыс істеушілердің сол не басқа
категорияларына арналған,заңдық актілермен бекітілген орташа жұмыс уақыты
ішіндегі жұмысы.
Толық емес жұмыс уақыты режимінде ... ... ... ... ... ... Оның қалыптан тыс формалары
мына түрде тараған:
-уақытша,жұмысшы еңбек қатынастары шартында жұмысқа қабылданған кезде;
-маусымдық, толық жұмыс уақыты ... ... ... ... жыл сайын қабылданатын келісім шарттар формасын қолдана
ды;
-өз бетінше, жұмысшының өз бетінше жұмысының ... ... ... ... аз ... ... шарт ... бір себеп бойынша жұмыс;
- Жұмыс уақыты ұзақтығын белгілеусіз жұмыс.
Еңбекке қабылетті тұрғындарды қолдану ... ... ... ... атап көрсетуге болады:
- толық
- рациональді
- тиімді
Толық жұмысбастылық - бұл еңбектің жан-жақтылығы. Халықаралық
тәжірибеде толық жұмысбастылық ұғымына еңбек ресурстарына деген сұраныс
ұсынысқа тең ... ... сай ... жұмысбастылық дегеніміз-әр жұмысшының еңбегін қоғамдық
қажеттілікті ... ... ... ... және ... білім
құрылымы мен жасына байланысты жұмысбастылық.
Тиімді жұмысбастылық ... ... ... ... ... ... ... отыратын қажеттілігіне бөлу, яғни
тұрғындардың жұмысбастылығының әлеуметтік экономикалық ... ... ... ... ... ... ... негізгі және арнайы түрі бар.
Жұмысбастылықтың негізгі түріне еңбек заң орындарымен және ішкі күн
тәртібінің ережелерімен ... ... ... түрі ... ... өңдеуге қажет.
1. Толық емес жұмыс күшімен қызмет ... ... емес ... ... қызмет көрсету;
3. Үй шаруашылығы мен және т.б. қызмет көрсету.
Жұмысбастылықтың формалары дегеніміз-еңбекті қолданудың құқықтық-
ұйымдастырушылық әдістері. Жұмысбастылықтың формасы бойынша ... ... күні және ... емес жұмыс күні бойынша еңбек ету болып
бөлінеді.
ҚР-ң жұмысбастылық туралы заңына ... ... ... жағдайындағы
толық еңбек күнінің ұзақтығы аптасына 40 ... ... ... ... үшін заңмен қарастырылған толық
жұмыс күнінің ұзақтығы 15-16 жасар жұмыскерлер үшін аптасына 24 сағат,16-
18 жасар жұмыскерлер үшін 36 сағат құрйды.
2. ... ... ... және оның негізгі бағыттары.
Өкіметтің экономикалық саясатын Өкімет ... ал ... мен ... ... ... ... және
экономика министірліктері. Осы сияқты жұмысбастылық саясатында үкімет
жариялап, ... ... ... ... министірліктері
мен ведмоствалар жүзеге асырады.
Жұмысбастылық саясатты жаңа жұмыс орындарын құруға, ... ... ... ... ... сақтауға бағытталған. Ол жұмысбастылық-тың құрылысы
мен көлеміне мынандай әсерін тигізеді:
- фискалды саясат (салықтар,салымдар,субсидиялар); ақша ... ... ... ... ... курсы, ақша массасының көлемі);
-экспортты қолдау;
-шаған және орта бизнеске көмек (оқыту, ... мен олар ... ... пен ... инкубаторлар құру;
-жалақы саясаты (ең төменгі жалақы көлемін ... ... ... ... жаңа жұмыс орындарын ашпайды, бірақ ондағы жұмыс
күшіне деген сұраныс пен ұсынысты реттеуге жағдай жасайды. Жұ-
мысыз азаматарды ... ... ... ... мен ... ол ... ... құрылуына жағдай жасайды. Еңбек нарығы саясатын ... ... ... ... қорғау министірлігі мен аймақтық
жұмысбастылық ... ... ... қолдаудың белсенді шараларына мын,алр жатады:
- Жұмыссыздарды жұмысқа орналастыру;
- ... ... бос ... мен оның ... туралы ақпараттар
жинау,оны тарату;
- Қоғамдық жұмыстарды ұйымдастыру ;
- Кәсіптік ... ... ... ... және қайта дайындау.
Жұмысбастылықты қолдаудың белсенді шараларынан ... ... ... ... ... ... емес ... қолданылады.
Еңбек нарығының белсенді емес саясаты жұмыссыздықтың әсерінен болатын
табыстардың ... ... ... шараларды қамтиды. (мысалы
жұмыссыздыққа жәрдемақы төлеу немесе жұмыс істеу ... ... ... ... көрсету)
Қазақстанда жұмыссыздар қатарындағы аз қамтылған азаматтарға бір
есептік көрсеткіштен аз емес ... ... ... ... ... не ... ... себебінен жұмыстан босатыл-ғандарға бір
айлық жалақы көлемінде жәрдемақы төленеді.
Жұмысбастылық ... ... және ... ... бірін-бірін
толықтырады,бір-бірімен байланысты және мемлекеттің экономикалық саясатының
құрамдас бөлігі болып саналады.
Тұрғындардың жұмысбастылығы саласында біртекті мемлекеттік ... ... ... ... ... ... жұмысын жақсарту мақсатында Қазақстан республикасында біртекті
иерархиялық ... ... құру ... ... ... ... мына екі бағыт бойынша жүреді:
тұрғындардың жұмысқа ... ... мен ... ... ... еңбек нарығының қалыптасуын реттеу.
Бірінші бағыт негізінде жұмысбастылықтың ... ... ... ол ... мен ... рет және ... жұмыс іздеушілірді
жұмысқа орналастыруға көмектеседі.
Жұмысбастылық жөніндегі мемлекеттің ... ... ... ... ... ... Бұл ... тұрғындардың жеке
топтарымен қатар ( көбіне жастар, әйелдер, мүгедектер)
экономикалық немесе басқа себептерге (демеграфиялық,саяси,төтенше оқиғалар
т.б. себептер) ... ... ... ... ... ... ... жұмысбастылықтың көптеген бағдарламалары тұрғын-дардың
қолдауды немесе көмекті қажет ететін топтарына ... ... ... мына ... ... ... ... жұмыстар
2. Кәсіптік дайындау
3. Жұмыссыз деп танылғандарға көмектесу,кәсіпкерлік пен өз ... ... ... ... ... қолдау
5. Жаңа жұмыс орнын құру мен сақтап қалудағы инвестицияның ... ... ... ... ... ... 30-шы жылдардан басталады. Ол кездегі қоғамдық жұмыстардың өзіндік
ерекшелігі-жалпы ұлттық сипат алуында еді. Ең ... ... ... ... ... қолданыла бастады.Сипаты бойынша бұлар мамандықты ... ... ... ... ... ... кезде ҚР-да қоғамдық жұмыстарды ұйымдастыру 1998 ж. 4 ... ... « ... ... ... ... ... Ереже бойынша «қоғамдық жұмыстар дегеніміз-жалпыға бірдей арнайы
кәсіптік дайындықты қажет етпейтін, жұмысбастылық жөніндегі ... ... ... ... ... еңбек қызметінің
түрлері».
Қоғамдық жұмыстардың мына ... ... ... мен ... күтім, балалар демалысын ұйымдастыруға көмектесу;
2. Ауылшаруашылық жұмыстарын немесе ... ... ... ... ... ... ауыл кәсіпорын аума-ғын
тазалауға көмектесу;
4. Меморативтік жұмыстар жүргізу, т.б.
5. Жолушылар тасымалына қызмет көрсетуге және почтамен байланысты
ұйымдастыруға ... ... осы ... ... ұйымдастырудың шетелдік тәжірибесіне тоқталып
өтетін болсақ, мысалы Францияда 1984 жылы оқуды тастап кеткен 16-21 ... ... ... ... ... ... ... әлеуметтік пайдалы жұмыстар саласында: қарттарға күтім, балабақша,
т.б. мектепке дейінгі ұйымдарда аптасына 20 ... ... ... ... ... 3-12 ай. Жергілікті органдармен немесе ... ... ... ... ... ... дайындықтан өтеді және айына 1200 франк
алады. Жұмыс тәртібі қатысушының тұрақты жұмыс ... ... ... ... ... ... аймақтық және жергілікті деңгейде
жұмыстың екі түрін қамтиды:
1. Еңбек сиымдылығы жоғарғы қоғамдық жұмыстар, даму бағдарламасының
негізгі құрушысы болып ... ... ... бұл түріәлеуметтік сипатта болады,
яғни бұл қарттар мен мүгедектерге көмек, балаларға күтім,
ауруларға қарауға көмек т.б.

Пән: Экономика
Жұмыс түрі: Материал
Көлемі: 9 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 200 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
Еңбек нарығы және халықты жұмыспен қамту24 бет
Жетілмеген бәсеке және оның түрлері20 бет
Жұмысбастылық пен жұмыссыздық: демографиялық және әлеуметтік көрсеткіштер негізінде (Арқалық қ. мысалында)66 бет
Қазақстан Республикасында әйел жұмыс күші нарығындағы жағдайды талдау және оның негізгі индикаторларының динамикасы70 бет
Бірінші дүниежүзілік соғыстан кейінгі революциялық көтеріліс және фашизмнің басталуы32 бет
Термодинамиканың бірінші бастамасы (заңы)9 бет
«12 жылдық мектептің бастауыш сыныптарында «Алгоритм» тақырыбын оқытудың әдістемесі»»50 бет
«бастауыш сынып оқушыларына экологиялық тәрбие беру»29 бет
Абай еңбектерінің негізінде ана тілі оқу сабағында оқушылардың құлықтық тәрбиесін қалыптастыру50 бет
Ана тілі сабақтарында кіші мектеп жасындағы оқушылардың қазіргі тәрбиесіндегі қазақ халық педагогикасының озық дәстүрлерін қолдану50 бет
Еңбек нарығы және халықты жұмыспен қамту24 бет
Жетілмеген бәсеке және оның түрлері20 бет
Жұмысбастылық пен жұмыссыздық: демографиялық және әлеуметтік көрсеткіштер негізінде (Арқалық қ. мысалында)66 бет
Қазақстан Республикасында әйел жұмыс күші нарығындағы жағдайды талдау және оның негізгі индикаторларының динамикасы70 бет
Бірінші дүниежүзілік соғыстан кейінгі революциялық көтеріліс және фашизмнің басталуы32 бет
Термодинамиканың бірінші бастамасы (заңы)9 бет
Біріккен сабақ23 бет
Иық белдеуі және қолдың еркін қозғалатын бұлшық еттері мен шандырлары7 бет
Мао цзэдунның өмірбаяны, ғылыми талқылары11 бет
Қазандық қондырғылардағы тарту және үрлеуші қондырғыларды автоматтандыру жүйесін жобалау47 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь