Қазақ тілі сабағы

МАЗМҰНЫ

КІРІСПЕ ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... 3

І ТАРАУ

ҚАЗАҚ ТІЛІН ОҚЫТУДЫҢ ҒЫЛЫМИ.ӘДІСТЕМЕЛІК НЕГІЗІ

1.1 Қазақ тілін оқыту әдістемесі ғылымы, қазақ тілін оқытудың
мақсаты мен маңызы ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ...4.11
1.2 Қазақ тілінен ұйымдастырылатын оқу жұмыстары. Оның түрлері ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... .12.13

ІІ ТАРАУ

ҚАЗАҚ ТІЛІНЕН ОҚУ ЖҰМЫСЫН ҰЙЫМДАСТЫРУДЫҢ ТҮРЛЕРІ

2.1 Қайталау сабағы. Ол жайындағы ғылыми көзқарастар ... ... ...14.15
2.2 Қайталау сабағы, оның түрлері ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... 16.19
2.3 Қайталау сабағы, оны жүргізудің жолдары ... ... ... ... ... ... ... 20.66

ҚОРЫТЫНДЫ ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... 67


ПАЙДАЛАНҒАН ӘДЕБИЕТТЕР ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... .68
        
        |                                             ... ...                                  |
| ... ... тілі ... |
| |
| |
| |
| |
| |
| |
| |
| |
| |
| |
| |
| |
| |
| |
| |
| |
| |
| |
| |
| |
| |
| |
| |
| |
| ... ... |
| |
| ... ... ... ... ... ... Қазақ тілін оқыту әдістемесі ғылымы, қазақ тілін оқытудың
мақсаты мен маңызы………………………………………………..…....4-11
1.2 Қазақ тілінен ұйымдастырылатын оқу жұмыстары. ... ... ... ОҚУ ... ... ... Қайталау сабағы. Ол жайындағы ғылыми көзқарастар…...…..14-15
2.2 Қайталау сабағы, оның түрлері ………………………………........16-19
2.3 Қайталау сабағы, оны жүргізудің ... ... ... ... бүгінгі жас ұрпақтың қолында, ал жас ұрпақтың
тағдыры ұстаздың ... - ... еді ... ... қызметкерлерінің
І құрылтайында (1998ж, желтоқсан) сөйлеген сөзінде.
Осы тұрғыдан келгенде ... ... ... ... ... ... - өз Отанын, туған тілін, дінін шексіз сүйетін білімді, іскер, туған
елінің болашағына, оның гүлденуіне аянбай өзіндік ... қоса ... ... ... ... үшін ... ... жан – жақты дамытыла меңгертілуі керек.
Ал білімді дамыта меңгертудің негізі – білікті ұстазда. Себебі, ... пән ... ... теориялық білім, творчестволық ізденіс қажет.
Ғалым, профессор ... бұл ... «Тіл де – ... оның да есебі,
алгоритмі бар. Ол үшін мұғалімнің логикасы мықты ... ... - ... енді
бірде «Мұғалім мектеп оқулығындағы ... ... ... ... ар ... ... бере білуі керек», - дейді /23;25/.
Себебі, кез келген тілдік ... ... ... ... оны ... ... негізі қалыптаспайтыны сөзсіз.
Оқушы жыл бойы алған білімдері қайталанбаған жағдайда естен ... ... ... ... еске ... бұл – оқу жылы ... ... алатын орыны зор екенін көрсетеді.
Оқу жылы соңындағы қайталау ... - жыл ... ... ... еске ... ... ... жауапты кезеңі.
Сондықтан бұл жұмысымызда оқу жылы соңындағы қайталауды ... ... ... ... білім стандартында, қазақ тілі бағдарламаларында оқу
жылы соңындағы қайталауға ... ... ... ... ... қайталау туралы ғалымдардың көзқарастарын;
- қайталаудың мақсаты мен маңызын;
- қайталаудың түрлерін;
- қайталаудың ... ... ... жаңа ... ... оқу жылы ... қайталау сабағының қажет екендігін
нақтылауды мақсат ... ... ... қарастырдық. Зерттеу жұмысымыздың
өзектілігі де осында.
Жұмысымыз кіріспеден, «Қазақ тілін оқытудың ... ... ... оқу ... ... ... деген
2 тараудан, қайталауға арналған жаттығулар ... ... ... ... ... ... ... Қазақ тілін оқыту әдістемесі ғылымы, қазақ тілін оқытудың мақсаты
мен маңызы
Ғылым адам баласы ой-санасының, дүниетанымының өсуіне байланысты бірте-
бірте дамып, қалыптасады. ... ... түрі бар. ... бірі ... ... ... ... әдістемесі ғылымның бір саласы ... ... ... ... Қазақ тілі әдістемесі - тарихи жағынан дамыған,
жетілген, теориялық негізі қалыптасқан, белгілі бір ғылыми жүйеге ... ... ... әдістемесінің зерттейтіні оның оқыту жолдары мен
жағдайлары туралы заңдылықтар ... ... Бұл ... ... және лингвистика ғылымдарының негізінде жинақталған практикалық
тәжірибелер мен бұрыннан қалыптасқан теориялық қағидалардан, тұжырымдардан
шығарылады. Егер ... ... ... ... мына мәселелерді
зерттейді:
1) мақсаттары (не үшін оқыту керек?);
2) мазмұны (нені оқыту ... ... ... ... керек?);
4) құралдары (ненің көмегімен оқыту керек?);
5) оқыту кезінде ... ... ... ... ... ... ... арасындағы ұқсастық мәселелері.
Бұл проблемаларды шешу мектепте тәрбие мен білім берудің жалпы
мақсаттарын ... ... ... ... ... пен орта ... ... тілі пәнінің мақсатын,
ерекшелігін, мазмұны мен көлемін, құрылымын, бөліктерінің бір-бірімен
ұштасуы мен бірізділігін анықтау, оқу ... ... ... ... неғұрлым пайдалы, үнемді (мұғалім мен оқушының күшін,
уақытын үнемдеу) және ... ... мен ... ... ... мен ... құрамының психофизиологиялық
ерекшеліктеріне байланысты әртүрлі жағдайда қолданылатын ... ... және ... ... тілі пәнінен жүйесі нақты белгіленген білім ... ... ... ... ... ... мен ... талдап,
шешу яғни материалды дәл қабылдаудың, айқын түсінудің, оны практикада
қолдана білудің шарттары туралы мәселелерді ... ... ... ... ... – оның мазмұны мен принциптері,
әдістері мен тәсілдері ... және ... ... ... ... ... білік, дағды мөлшерін белгілеп, оны ... ... ... ғылым /6; 5-6/.
Қазақ тілін оқыту әдістемесін ғылымға айналдыруда көрнекті ... ... ... атап ... ... ... Басымов, Әлішер Сәдуақасов, Ғали Бегалиев, Шамғали ... ... т.б. ... қалдырған мұралар әдістеме дәрістерінің
алтын қорына қосылған.
Қазақ тілін оқыту әдістемесі курсының құрамына ... ... ... тілін оқытудың жалпы мәселелері мен оның әдістемесі. Бұл ... ... тілі ... мақсаттары мен міндеттері, мазмұны мен
көлемі, ... тілі ... мен ... ... ... оқыту
әдістемесінің пән мұғалімдері үшін маңызы баяндалады. әдістеменің
теориялық ... ... ... және ... ... ... тілін оқытуға қолданылуы, оқытудың әдістері, ... ... ... т.б ... ... ... ... қазақ тілі салаларын оқыту әдістемесі жеке-жеке
тақырыптарға бөлініп, ... ... ... Мектепте
лексикадан берілетін білім ... ... ... ... ... түрлі жұмыстар, тіл ұстарту, сөздік жұмыстары,
лексикалық талдаулар т.б. Сол ... ... ... ол ... морфологиялық әдістемесі және синтаксистік әдістемесі болып
бөлінеді де әр бөлімдегі ... тағы да ... ... ... үздіксіз дамуы нәтижесінде әдістеме де жетіліп, байып
отырады.
Мектептегі оқу ісіне қойылатын бүгінгі заман ... - ... ... бар, ... ойлау қабілеті дамыған өз көзқарасы мен пікірін
ашық айта алатын, ақпараттар ағымынан қажетін ала ... ... ... өз жолын дұрыс таңдай алатын жас ұрпақ тәрбиелеу, ендеше ... ... ... ... оқу ... ... ... аз болмауы тиіс.
Әсіресе, адам дүниетанымының кілті, ойлаудың формасы, ... ... ... ана тілі ... ... пәндерінің ішінде қазақ тілінің
атқарар қызметі ерекше болмақ. ... жаңа ... ... сай ... ... сатысында қазақ тілін оқытудың ... – ана ... ... ... ... қызметін жүйелі меңгерген, ... ... ... сөз ... ... сай ... дара тұлға даярлауға мүмкіндік туғызу» алға қойлады /1;7/.
Бұл кез келген ... ... тек ... қоры ... қалмай,
баланың өмірлік танымының, айналасымен тіл табысуының басты базасына
айналуы ... ... ... ... ... ... ... мен ғылыми мазмұнын нақты және
дұрыс анықтау оның бағдарламасымен оқулығына байланысты.
Бағдарлама жайында Қазақстан Респубикасы ... орта ... ... ... ... ... «Қазақ тілінен білім берудің
негізгі бағдарламасы – ана ... ... ... мәнін түсіндіруге,
оқушының лингвистикалық дүниетанымын қалыптастыруға, ... ... ... ... ... ... ... жүйесін
анықтайтын құжат»,- деп көрсетілген /1;5/.
Ал ... ... ... ... көз ... ... ... оқулықтарын
жазу 1920 жылдардан қолға алына бастады. Бірақ оқу жоспары мен бағдарлама
сол кезде-ақ ... ... ... ... ... тарихында
бағдарламаның бірнеше түрі болды. ... ... ... ... және жоба бағдарлама түрлері қолданды.
ВКП(б) Орталық комитетінің 1931 ... ... 1932 ... ... ... және орта ... ... қаулыларында кешенді және
жоба бағдарламаларының кемшіліктері атап көрсетілді.
Бұл бағдарламаларға мынадай ... ... ... ... ... ... және ... түрде меңгеру, дұрыс ойлау, жазу
бағдарламаларын қамтамасыз ету, ... оқу ... ... сипаты балалардың жас ерекшеліктерін сай келуі, тіл мен әдебиет
бағдарламаларының арасында байланыс болу ... баса ... ... ... 1936, 1938, 1958, 1967 ... ... қазақ тілі
бағдарламалары қайта жасалды.
1923 жылы 8 қарашада Қазақ АКСР Халық Комиссарлар Кеңесі Халық Ағарту
Комиссариатына қазақ тілінде ... ... ... ... ... мен ... жасалмас бұрын оқулықтар жазыла бастады.
Бағдарламасыз жазылған оқулықтардың мазмұнында, көлемінде оқу материалдарын
тақырыптарға ... ... ... ... АКСР ... ... ... жасау, әдістемелік құралдар
жазу мәселелерін 1922 жылы маусым айынан қолға алды.
1930 жылдары V-VII сыныптарға ... ... тілі ... ... 13-15 ... балалардың ұғымына өте ауыр болғаны
байқалды.
1936 жылы 23 ... ... КСР ... ... Қ.Жұбанов жасаған
қазақ тілінің V-VII сыныптарға арналған ... ... ... жылы ... тіл ... ... 1940 жылы ... қазақ тілі бағдарламасы басылып шықты.
1950 жылы «Правда» газетінде болған лингвистикалық ... тіл ... ... зор ... тигізді. 1950 жылдан бастап қазақ тілі
бағдарламасы жаңадан жасалды. V-VII ... ... ... ... ... ... ... шаралар белгіленді.
1959 жылы 18 қарашада Қазақ КСР Оқу министрлігінің оқу-әдістемелік
кеңесінде ... тілі ... ... тілі мен ... пәнін оқытуды жақсарту жөнінде Қазақстан
Коммунистік партиясы Орталық Комитетінің 1957 жылы 22 ... ... ... тілі мен ... ... жақсарту туралы» қаулы
жарияланды. Осы қаулы негізінде Қазақ КСР Оқу министрлігі ... 28 ... ... тілі мен әдебиетін оқытуды ... ... ... ... ... ... ... орай Алматы қаласында
1957 жылы тамызда қазақ тілі мен ... ... ... ... ... ... қазақ тілін оқыту мәселесі жаңа кезеңге ... тілі ... жаңа ... ... 1967 ... басталды.
Өйткені мектепті өмір талабына сай ... құру ... жаңа ... ... ... ... ... ғылым мен техниканың зор
қарқынмен дамуына байланысты өзгерістер ... тілі ... ... орын ... тиіс ... ... оқулықтар мен оқу құралдарын,
бағдарламаларды қайта құрастыру, жетілдіру ... ... ... ... ... ... ... көтеру, оқушыларға кең көлемде білім
беру жолдарын қарастыру, оқу-тәрбие процесін одан әрі жетілдіре ... ... ... жылы жаңа ... мен ... ... ... қолға алынып,
бақылау, эксперимент жұмыстары жүргізіле бастады. ... ... ... тілінің жаңа бағдарламасы жасалып, ол 1967 жылы ... Оқу ... ... ... жылы ... ... тілі бағдарламасын шоли келе, мынадай
қорытынды шығаруға болады: а) тура - ... ... ... ... ... ескеріліп, оқу материалдары тиімді жүйеленіп, әр сыныпта тілдік
объектілерді саралап беруге мүмкіндік болды.; ә) оқушыларға қазақ ... ... ... мен ... ... ... мен көлемін
анықтауға мүмкіндік жасалды.
Қазақ тілінің бағдарламасы мен жаңа оқулықтарын ... ... жылы ... КСР Оқу ... мен ... ... ғалымдар ғылыми зертеу институтының біріккен ... ... ... Осы ... ... астам мамандар
мен ғалымдар, мұғалімдер қатысты.
СОКП Орталық Комитеті мен КСРО Министрлер ... 1972 ... ... орта ... ... көшуді аяқтау және жалпы білім беретін
мектепті одан әрі дамыту» туралы қаулысы және 1973 жылғы 19 ... ... және ... ... ... білім беру туралы заң
негіздері бекітілді. ... ... ... баса назар аударылуына
байланысты мектептердің қоғамдық мәні артып, жұмыс сапасы жақсарды.
1976-1977 оқу жылдарында республикамызда білім ... жаңа ... ... ... ... ... ... жүзеге асыруда мектеп
өмірінде түбегейлі өзгерістер болып жатты. ... ... ... ... ... ... карточка, диафильмдермен
молықты.
1978 жылы Қазақстан Компартиясының Орталық Комитеті мен ... ... ... ... ... оқушыларды оқыту мен тәрбиелеуді
және оларды еңбекке даярлауды одан әрі жетілдіру туралы» қаулы алды.
Қазақ КСР Оқу ... осы ... ... 8 ... және ... IV-X ... ... тілі мен әдебиетінің және ... ... тілі ... ... ... ... арасында оқу-ағарту саласындағы осындай өзгерістердің
бәрі де қазақ тілінің бағдарламасы мен ... ... ... ... ... ... да дамуына игі әсерін тигізді.
1980 жылы орыс тілінің үлгі бағдарламасы жасалды. Ол ... ... ... тілінің IV-VIII сыныптарға арналған үлгі бағдарламасын
жасауға септігін тигізді.
Қазақ тілінің үлгі ... ... ... ... бірсыпыра айырмашылықтары болды. Мысалы бұрынғы бағдарламада
пән аралық байланысқа көңіл бөлінбейтін болса, кейінгі бағдарламада ... ... ... математика т.б. пәндермен байланыстыру көрсетілді.
Сондай-ақ оқушылардың қазақ тілінен ... ... мен ... әр ... ... белгіленіп, бағдарламада баға қою ... ... ... де берілді.
СОКП Орталық Комитетінің сәуір (1984) пленумы мен он ... ... ... ... ... сессиясында мақұлданған «Жалпы білім беретін
және кәсіптік мектеп реформасының ... ... атты ... орта ... ... сәйкес жалпы білім ... ... ... V-IX ... арналып қазақ тілі бағдарламасы жасалды.
Онда ... ... ... ... ... ... анықталып жүйеленді.
Қазақ тілі бағдарламасының ... ... ... әрбір
бөлімнің, сыныптың бір-бірімен байланысы, теориялық ... ... ... ... беру дағдылары сараланып
көрсетілді.
Қазақ тілі бағдарламасы ғылыми принцип ... ... ... сыныпта өтілетін оқу материалдарының бір жылдық көлемі белгіленді.
Қамтылған материалдар теориялық, ... әрі ... ... ... ... әр ... ... жас
ерекшеліктері, қабілет дәрежелері ескеріліп отырылды.
Бағдарламаға енген оқу материалдары оқушылардың ғылым саласынан мәлімет
алуын, ақыл-ойын, ой-өрісін ... ... ... ... ... ... ... қазақ тілі пәнінің әрбір саласын бір-бірімен
байланысты (лексика, грамматика, фонетика) қарай отырып, оқушылардың қазақ
тілінде шебер сөйлей білу ... ... ... ... «Түсінік хат», «Пәнаралық байланыс», «Тіл мәдениеті»,
«Тіл ұстарту», «Оқушылардың ... ... ... ... және ... ... ... және лингвистикалық
әдебиеттер тізімі» деген бөлімдерден құралады.
«Түсінік хатта» қазақ тілі ... ... ... міндеттері атап
көрсетілді.
Бағдарламаға жаңадан «Тіл мәдениеті» деген ... ... ... ... ... қазір мектеп реформасының талаптары – оқушыны дұрыс
сөйлей білуге, қазақтың әдеби тілінің нормаларын сақтап ... ... ... ... ... ... ерекше мән берілді. Оны
берудегі ...... ... ... бір ... ... айқын,
дәл білу үшін, екінші бір ғылым (пән) саласындағы жаңа құбылысты ашуға,
салыстыруға мүмкіндік туады. ... ... ... ... түрлі оқу
пәндерінің негізін меңгерумен қатар кітаппен, түрлі әдеби ... ... ... ... «Тіл ... айрықша көңіл бөлініп, әр сынып
материалдарының соңынан «Тіл ... ... ... оған арнайы сағат
бөлінді.
Бағдарламаның ең күрделі бөлімі – «Оқушыларға қажетті ... ... ... ... Бұл ... та әр ... материалдарының
соңынан беріліп отырды.
Бағдарламаға арнайы «Бағалау нормалары» деген бөлім енгізілді. Оқушының
алған білімінің сапасын, материалды қалай ... ... ... ... дұрыс бағалаудың үлкен тәрбиелік мәні бар. Демек, бағдарламада
оқу жылының басында ... ... оқу ... ... ... ... және ... диктанттарының нормасы белгіленеді.
Бұл бағдарламалар негізінде жасалған ... ... ... ... ... көзі ... жылы Қазақстан Республикасы өзінің тәуелсіздігін ... ... ... ... ... ... мазмұнын да қайта
қарауды талап етті.
1991 жылдан бастап Қазақстан ... ... ... жаңа буын ... мен оқу ... құралдары кешенін
дайындау қолға алынды /18; 30/.
Оқулықтар мен оқу әдістемелік құралдар жасамас бұрын 1998 жылы мектепте
білім ... ... жаңа ... ... Аталған білім беру
құжатына негізделіп, әр пән бойынша оқу ... ... /19; ... жылы ... тілі пәні бойынша жаңа бағдарлама жасалды. ... ... ... ... беру ... сай және тіл ... ... психология ғылымының жетістіктері мен жаңалықтарына сүйене
отырып жасалды.
Жаңа ... «Жас ... ... ... пәні ... ... үш түрлі
қызметін; теориялық мәселелердің практикалық дағдының ... ... ... ... ... ... ... жинаған тарихи –
мәдени, рухани мұраларды тіл арқылы меңгеруге болатынын және өз ... өзін – өзі тану мен ... ... ... – бір ... ... көз жеткізетін танымдық қызметін, алған ... ... ... ... ... ... бағыттайтын коммуникативтік
қызметін таниды», – делінген /17; 13/.
Оқулық – білім берудің фундаменті, себебі оқулық ... ... ... ... ... ... қана қоймай, ертең сол ... ... ... ... ... ... ... Ал оқушыны сапалы
әрі қажетті білім, ... ... ... ... оқу ... ... ... оқытудың нәтижелі, сапалы болуы ең алдымен оқулықтың
құрылымдық, мазмұндық сапасымен байланысты. ... ... ... ... жақсарту мақсатында білім берудің ... ... ... буын ... ... шықты. Жаңа буын оқулықтары
заман ... жас ... ... ... ... және жас ... жасалды.
Оқулық білімнің негізі болғандықтан, оның қоғамдалатын ... ... де ... Ұлы ... К.Д. ... ... «Жалпы
білімнің фундаменті» деп атаған. Сондықтан оқулық мәселесі жалпыхалықтық
ділгір қажеттіліктердің бірі, әрі ұлттық мәселе ... ... /20; ... ... ... ... ... ұлағатты сөзін жалпы тәрбие
мәселесіне арнасақ, «оқулықты – ... ... деп ... ... ... ... – оқушы дүниетанымы мен білім, білік дағдысын қалыптастырып
қана қоймай, ертең сол ... ... ... етуші жасампаз ұрпақты
тәрбиелеп шығарады. Сонымен жаңа ... ... мен ... ... ... ... орта және ... оқу орындарында жалғасады.
Соның негізінде бүгінгі ...... ... ... ... ... маман, елді өркениетке жеткізуші болып өсе береді және Абай
айтқандай «бір кірпіш тәрізді ... ... ... қаланушы» қажет. Ал ол
үшін бүгінгі оқушыны сапалы әрі қажетті біліммен, білікпен, ... ... Бұл ... айланып келгенде сапалы оқу ... ... Ал ... ... ... ... байланысты екендігі айтпаса да
түсінікті.
1997 жылдан бастап , Үкімет ... ... жаңа ... ... ... ... Бұл мәселе мектептің оқу процесіндегі оқу әдістемелік
материалдарын түбегейлі жаңарту міндетін тудырды. Осыған ... ... ... жаңа буын ... мен оқу – ... ... ... бастырып шығарудың мемлекеттік бағдарламасының ... /18; ... ... мен оқу ... ... ... енгізу көзделді.
І Бастауыш сыныптары (1 – 4)
1. сынып 1997 жылы
2. сынып 1998 жылы
3. сынып 1999 ... ... 2000 ... ... ... (5 ... сынып 2001 жылы
6. сынып 2002 жылы
7. сынып 2003 жылы
8. сынып 2004 жылы
9. сынып 2005 жылы
ІІІ ... орта ... (10, ... ... 2006 ... ... 2007 жылы ... қамтамасыз етілуі жоспарланды /18; 32/.
Бүгінгі күнде жаңа буын оқулықтарының әзірленіп баспадан шығарылуы –
өте құптарлық ізгі әрекет. Жаңа буын ... ... ... ... төл ... авторлары – Қазақстандық ғалымдардың,
әдіскерлердің, озық тәжрибелі мұғалімдердің болуында;
Екіншіден, оқулықтың жасанды саясаттан ... ... ... ... ... – Тарих атты үш ұғымды өзек етуінде;
Үшіншіден, мұнда алғаш рет білімді ... ... ... және ... принциптерін іске
асыруға қатысты әрбір оқу курсының мазмұнының жасалғандығы;
Төртіншіден, оқулық арқылы оқушының жеке ... мен ... кең жол ... ... жаңа буын ... ... де ешкім жоққа
шығара алмайды.
Қазақ тілі оқулықтарына тән мынадай ортақ жетістіктер байқалады:
1) ... ... тілі ... жаңа буын ... ... сай біліммен қамтамасыз етуге бет бұрыс жасады;
2) мектептер мен өзге ... ... ... тілі ... жағынан ұтымды жаттығулармен, тиімді тапсырмалармен
толықтырылды;
3) оқулықтарда жаңа технологиялардың ұтымды түрлерін пайдалана бастады;
4) ... ... және ... ... ... айналымға түсуімен ерекшеленеді /20; 16/.
Жаңа буын оқулығының ең басты ... ... ... Оқу ... ... ... ... оқытылуы тиіс.
Бұл жағдай ескерілсе, оқушының білімі де ... ... ... ... ұйымдастырылатын оқу жұмыстары. Оның түрлері
Мектеп оқушыларына білім мен дағды беру қазақ тілінен өтілетін
сабақтардың мәні ... ... ... оқу ісін ... негізгі түрі
болып табылады. Мұғалімнің жүргізетін жұмыстары сабақ арқылы іске асырады.
Сабақ беруде мұғалім ... ... ... ... ... негіздерін
түсіндіру, сол білімді ... ... ... ... ... ... ... және өздігінен толықтырған білімдерін күнделікті өмірде
қажетіне қолдана білу.
Қазақ ... ... ... ... ... ... ... Ол белгілер мыналар:
1) сыныпта дайындық дәрежесі бірдей тұрақты оқушылар құрамының болуы;
2) белгілі бір сабақ кестесінің болуы;
3) сабақтың белгілі бір ... ... ... сабақ жоспары негізінде біліммен дағдының берілуі;
5) сабақта ... беру ... ... ... ... және жеке оқушылармен жұмыстардың жүргізілуі;
Қазақ тілінен өткізілетін сабақтар ... ... ... ... ... іске ... ... лексика, сөзжасам,
морфология, орфография, орфоэпия, синтаксис, пунктуация ... ... және тіл ... ... өтілетін сабақтар.
Мектептің негізгі сатысындағы «Қазақ тілі» пәнінде тіл ... ... ... ... ... ... ... әдеби тіл және
оның нормалары, лексика, фонетика, ... ... тіл ... ... ... ... ... сабақтарды жіктеу қиын әрі ... ... ... мен ... беру ... ... оларды төмендегіше
жіктеуге болады:
а) сабақта оқушыларға теориялық ... ... ... ... ... ... ... материалдың өзіндік белгілері, жасалу
жолдары, анықтамалары мен ережелері кіреді. Сөйтіп оқушыларға білім көлемін
мен білім ... ... ... ... ... іс жүзінде дағды ... ... ... лайықты дағды түрлері жаттықтырылады. Оқушыларға
берілетін білім ... ... ... өзіндік белгілеріне сай
таңдалады. Сөйтіп ... дене ... мен ой ... ... ... ... ... тамақ қуысы, ерін, тіс, тіл, таңдай,
дауыс шымылдығы, ... ... ... ... ... Ал ой дағдысына
материалдың өзіндік ... ... ... мен ... ... ... айтылған өлшемдерге негіздей отырып, қазақ тілінен
өтілетін ... ... 2 ... бөлуге болады:
1. Теориялық білім меңгерту сабақтары. Бұл оқушыларға теориялық тілдік
материалдарды игертуде іске асырылады. Бұған жаңа ... ... ... ... ... ... жатады.
2. Практикалық дағдыны қалыптастыру сабақтары. Бұған ... ... - ... ... - ... ... практикум сабағы, тексеру
сабағы, сынақ сабақ, талдау және ... ... ... ТАРАУ
ҚАЗАҚ ТІЛІНЕН ОҚУ ЖҰМЫСЫН ҰЙЫМДАСТЫРУДЫҢ ТҮРЛЕРІ
2.1 Қайталау сабағы. Ол жайындағы ғылыми көзқарастар
Оқушының жыл бойы алған ... ... ... ... ... заңды құбылыс екенін еске алсақ, бұл- оқу жылы ... ... ... орны зор екенін көрсетеді.
“Қайталау – оқу анасы” болғандықтан, оқу жылы соңындағы қайталау
сабағы ... жыл бойы ... ... ... жаңғырта отырып, білімді
берік етіп бекітеді.
“Оқушыларға жүйелі білім беруде қорытынды қайталау сабағының маңызы
зор” деп атап ... ... ... Т.И.Чижова.
Оқу жылы соңындағы қайталау сабақтарында теория мен практика ұштаса
отыра, практикалық ... ... ... ... еске ... Бұл ... та жүргізілетін жаттығу жұмыстары оқушылардың
іскерлік қабілеттерін одан әрі дамытады. ... ... ... ... ... ... айқындалып, сұрыптала түседі.
1. Оқушыларға тілден берілетін білім пысықталады;
2. Шәкірттердің іскерлігін жүзеге асыруда ... ... ... ... ... дағды жұмыстары нақтыланады.
Оқу жылы соңындағы қайталау жұмыстары – жыл ... ... ... ... еске ... жалпы сабақтың жауапты кезеңі. Осы бір
жауапты кезеңді әр пәннің ... ... ... тиіс. Дұрыс
ұйымдастырылған қайталау сабағының нәтижесінде атап көрсетсек, ... ... ... ... ... оқушылардың мәтінді оқи
білуі, өтілген ақын, жазушылардың ... мен ... ... оларда қай кездің шындығы бейнеленетіндігі жөніндегі білім дағдылары
қайтадан еске түсіріліп, ... ... ... қажетті
жағдайда қосымша білім де алып шығатын болады.
Қайталау сабағы сабақтың күрделі түрі ... ... ... ... дәл ... ... ... түсініктер мен
ережелерді анықтауды, жаттығуды қажетті материалды таңдап ала білуді ... ... ... аз ... де, оқушылардың танымдық іс-
әрекетіне басшылық етеді. Оқу материалын теориялық ... ... ... ... ... ... ықпал етеді.
Қайталау сабағының маңызы жөнінде ... ... ... ... ғимаратты жөндеу үшін емес, оны нығайтуға және сол ... ... ... үшін ... - деген болатын /25;177/.
Ал академик Текучев болса: “Қайталау сабағы тілді ... ең ... ... ... да қайталау сабағы өзіндік ерекшелігі мен ... ... ... және міндетті түрде қай материалды ... ... ... екенін анық, нақты жоспарлы күйде болуы керек”, - ... /26; ... ... ... көп ... ... ... берік болып
қалады. “Пысықтау – білудің анасы” деген. Мұғалім балаға оқытқан нәрсесін
көп пысықтатуы керек”, - ... ... ... ... ... оқушылардың білімін тереңдете отырып, тиянақты білім
жүйесін ... Бұл ... ... ... - ... ... ... түсіру болып табылады.
2. Қайталау сабағы, оның түрлері
Мектеп оқушыларына қазақ тілінен ... да ... ... ... ... жүргізіп отырудың мәні мен ... ... ... ... ... ... ... қалыптастыру мақсатында жүргізілген
жұмыстың түрін қайталау сабағы деп атайды ... тілі ... ... ... ... беру процесінің басты
бөлігі болып табылады.
Қайталау сабағын жүйелі жүргізу үшін оған ... ... ... ... ... мақсаты анық болуы тиіс.
2) қайталау сабағының түрі белгіленуі қажет.
3) ... ... ... ... ... ... қайталау сабағы өткенді еске түсіріп қана қоймай, оны терең ұғынуға
көмектесуі керек.
5) қайталау түрлері бір-біріне байланысты түрде өткізілуі тиіс.
6) қайталау ... ... ... ... ... ... сабағын басқа сабақтар сияқты мазмұнына ... ... ... көрсетті.
1. Лексика бойынша өтілетін қайталау сабағы;
2. Фонетика бойынша өтілетін қайталау ... ... ... ... ... сабағы;
4. Морфология бойынша өтілетін қайталау сабағы;
5. Синтаксис бойынша өтілетін қайталау сабағы;
6. ... ... ... ... ... ... бойынша өтілетін қайталау сабағы;
8. Тіл мәдениеті бойынша ... ... ... ... ... ... қайталау сабағы; /2;85-86/.
Ал ғалым С.Қазыбаев «Қазақ тілі методикасы» еңбегінде оқыту әдістерін
қолданылу ... ... ... ... қызметтері тұрғысынан бір-
біріне принциптік ұқсастығы бойынша төмендегі үш ... ... Оқу ... ... әдістері.
2. Оқушылар үйренетін білім процесінің әдістері.
3. Нақтылы оқу міндеттерін белгілейтін әдістер /4;18/.
Нақтылы оқу ... ... ... ... жаңа ... ... білімді бекіту және білік пен дағдыны қалыптастыру әдісі,
білім, білік, дағдыны тексеру кіреді.
Білімді қайталау әдісі де ... ... ... ... ... ... жатады. Қайталау тиімділігі мынада: біріншіден, өтілген
материалдың ұмытылуын ... ... ... ... ... түсіреді; үшіншіден, оқушылардың білімі мен дағдысын саналы түрде
бекітіп, оларды кеңейте және тереңдете ... ... ... ... оқу жылы ... ... әрі ... жүйелі жүргізіледі.
Қайталау сабақтарын ұйымдастыру жұмыстарына төмендегідей талаптар
қойылады:
1) қайталануға ... оқу ... ... ... ... ... ... бұл үшін тиімді әдістер қолданылып, мағлұматтар жинақталады.
2) қайталау ... ... ... да ... ... ... жаңа сөйлем, жаңа мәтінмен жұмыс істелінеді.
3) қайталау жұмысында ... ... ... білімді үстей
түсетіндей немесе қорытатындай жаңа ұғым ... ... ... ... білік пен дағды оқушылар өз бетімен жұмыс
істеуі ... ... ... мән ... қайталау сабағында таблица, схема, графикалық ... ... ... бір ... ... ... схема, графика
түрінде өрнектейді /4;23/.
Білімді қайталау жұмысын мазмұнына қарай С. Қазыбаев төрт топқа бөлген.
1. Оқу жылы ... ... Жаңа ... ... ... ... ... қайталау.
3. Тақырыптық қайталау.
4. Жылдық қорытынды қайталау /4;24/.
Ғалым Ә.Исабаев «Қазақ тілін оқытудың дидактикалық ... ... ... ... ... ... пікірді айта келіп, 4 топқа
бөліп қарайды.
Қайталау сабағын ... ... оны ... мәні үлкен,
бұл белгілі бір методикалық өлшемдерге негізделеді. Олар мыналар:
1. Қайталаудың мақсаты негізделеді. Қазақ тілінен алған білімін оқушылар
есінде ... ... және оны ... ... қолдана білу
қайталау сабағының негізгі мақсаты болып табылады.
2. Қайталаудың мазмұны мен көлеміне негізделеді. ... ... ... ... ... орфоэпиялық,
пунктуациялық тақырыптардың ауыр -жеңілдігіне байланысты болады.
Сөйтіп С.Исабаев қайталау ... ... ... методикалық
өлшемдерге негіздей отырып, оларды төмендегіше топтастырады.
1. Бастапқы қайталау сабағы.
2. Күнделікті қайталау сабағы.
3. Мерзімді қайталау ... ... ... ... ... ... жеке –жеке тоқталсақ,
Бастапқы қайталау - өткен бір жылдық (күнтізбелік) тілдік ... жылы ... еске ... мақсатында жүргізіледі. Оқу жылы ... ... ... ... ... есіне түсіріп, ұмытқандарын
ойына оралтады. Өткен материалдар тұтас қайталанбайды. Өтілгеннің ... ... ең ... ... мәні бар, ... ... келтірген тілдік материалдар қайталанады. Бастапқы қайталау өтетін
сыныбына ... әр ... ... және әр түрлі тақырыптар аясында
жүргізіледі.
Күнделікті қайталау - өткен ... мен жаңа ... ... сабақты неғұрлым тиімді де жүйелі алып бару үшін ... ... ... қайталау алдыңғы өткен материалды оқушылар есіне түсіріп,
оларды ұмыттырмау ... ... да, ... білімін бекіте түсуге
көмегін тигізеді. Сонымен ... ... ... ... ... ... ... білуге болады. Күнделікті қайталау сабақ
процестерінің ... ... іске ... ... ... ... ... сабақ соңында .
Сабақтың бас кезінде жүргізілгенде, өткен материал еске түсіріліп,
карточкалар бойынша ... ... Ал ... орта ... ... ... байланыстыру, өткеннің негізінде ... ... ... ... ... соңында өткізгенде дағдыландыру
жұмысымен байланыстырылады. Бірде ... жаңа ... ... ... ... ... ... қайталау мынадай тілдік материалдар негізінде өткізіледі:
лексикалық, фонетикалық, синтаксистік, ... ... ... мен тіл ... материалдары. Бұл сабақта тілдік
фактілердің басты-басты белгілері түгел қамтылып, қайталанады.
Мерзімді қайталау - өтілген ... ... мен ... ... ... түсіру мақсатында жүргізіледі. Мерзімді қайталау үшін әр кезде
өтілген тараулар мен ірі ... ... ... ... ... ... қайталау материалдарын дұрыс жоспарлап, өткізу
методикасын жүйелі ұйымдастырған мақұл. ... ... ... ... ... ... анықтап алады:
1) білім мен дағдының қаншалықты дәрежеде меңгергендігін анықтайды;
2) тілдік материалдар ... ... ... ... оқушылардың білімі мен дағдысын есепке ала отырып, ... ... ... ... белгілейді;
4) оқушылардың жауаптарына қарай отырып, алдағы тілдік ... ... ... қарастырады. /2;96/
Қорытынды қайталау - оқу жылы бойы өтілген ... ... ... түгел жинақтап пысықтау мақсатында жүргізіледі. Бұл ... ... ... ... ... ... ... барысында
оқушылардың зейіні курстағы өтілген басты-басты ... ... ... ... ... сынақ сабақтың элементтері жиі
кездесіп ... ... - ... екі ... ... ... ... алған білімін тексеру мақсатында жүргізілсе;
2) өтілген тілдік материалдарды қайталау, ... ... ... ... ұлы ... К.Д.Ушинский мынадай кеңес береді:
«Қайталау – ұмытылғанды қайта еске түсіру үшін емес, керісінше, ұмытып ... ... үшін ... ... ... де ... ... ұмытып қалғандарын қайталауды мейілінше жек көреді, қайта естерінде
қалғанды ... ... ... ... Бала табиғатының осы қасиетін барынша
пайдаланып, естен шығып кеткенді қайтадан еске түсірейік деп әуре болмас
үшін, ... дер ... ... ... ... ... ... сабағы, оны жүргізудің
жолдары
Біздің ойымызша, жыл соңындағы қайталау жұмыстарын жүргізгенде ... бір ... ... еске түсіріп тұтастай қарастыру, сол ... ... ... нақтылай қайталау қажет.
Мысалы, фонетикадан дауысты және дауыссыз дыбыстардың бір-бірімен
өзгешелігі мен ... ... не? – ... ... беріліп, оның
оқушыға қиын тиетін тұсына ... ... ... ... бір ... тапсырма бойынша жазба
жұмыстарын жүргізіп оны талдау да ... көп ... еске ... ... ... ... ... мұғалімнің уақытты үнемдеуіне
талдау жасау көп себін тигізеді. Егер талдауды аралас ... ... ... ... бір сөйлемнің бойынан фонетикаға, лексикаға, сөздің
жасалуына, сөз ... ... ... ... ... ... ... еске түсіре алады.
Жоғарыда аталған мақсаттарға жету үшін ... ... ... көңіл аудауы тиіс.
К.Ушинский: «Кімде-кім бала оқытамын десе, ол оқушы ... ... ... көз ... ... - деп ... болатын.
Оқылған материалды есте қалдыру үшін оқушыларға төмендегі шарттарды
орындату абзал.
1. Есте қалдыру материалдың мәні мен ... ... ... болады.
2. Есте қалдыруда да әр кез алдыңа нақты ... ... ... зор ... ... материалды жоспарлай білу де есте қалдыруға көп жеңілдік
келтіреді. ... ... еске ... ... ... барынша көңіл
бөлу еске қалдыруды нәтижелі етеді.
4. Есте ... ... адам ... өз ... өзі
құрастырған сөйлемдер мен айтып берген жөн.
5. Есте қалдырудың сапасы дұрыс қайталай алуға да байланысты. ... ... ... оқып ... алуға болмайды.
Жылдық қайталау әр сыныпта өтілген материалды жинақтау мақсатында
жүргізіледі. Мұнда жыл ... ... ... ... ... ... бұлай істеуге уақыт та жоқ. Сондықтан не маңыздылығына, не ауырлығына
қарай, болмаса оқушылар шамалы меңгерді деген тақырыптар ... ... ... ... ... оқу ... ... мектептің негізгі
сатысының 5-сыныбында аптасында 3 сағат, бір оқу жылында 102 ... ... ... 3 ... бір оқу ... 102 ... 7-сыныбында
аптасында 3 сағат, бір оқу жылында 102 сағат, 8-сыныбында аптасында ... бір оқу ... 68 ... ... ... 1 ... бір ... 34 сағат берілген /1.11-12/.
Ал 2003 жылға жалпы орта білім беретін 5-7 сыныптарға арналған қазақ
тілі пәнінің ... оқу ... ... ... ... ... ... қызметі |1 ... ... тіл және ... |8 ... ... |48 ... ... |28 ... ... |10 ... ... ... |7 ... ... |102 ... ... ... ... қоғамдық рөлі |1 сағат ... тіл және ... |10 ... ... |10 ... ... |72 ... ... ... |9 ... |
| ... |102 ... ... ... тілі – ... ... ... | ... |1 ... ... ... ... |5 ... ... ... ... |30 ... ... ... |10 ... |
| ... |68 ... /7;5-18/ ... ... тілі – ... мәдени, рухани |1 сағат ... мұра | ... ... ... нормалары|4 сағат ... | ... ... |55 ... |
| |8 ... |
| ... |68 ... ... ... тілінің қоғамдық мәні |1 сағат ... тілі – ... ... ... | ... |2 ... ... және тіл ... |15 ... ... ... және ... |14 сағат ... |2 ... |
| ... |68 ... ... ... ... ... ... сағат 9-сыныпта 2 сағат
берілген, ал 5-8 сыныптарда сағат бөлінбеген.
Ал 1991 жылғы бағдарламаны алып ... «Әр ... ... ... ... ... соң, оқу жылы ... алған білімді
жүйелеуге, қайталауға жыл аяғында арнайы сағат бөлінеді.Бұл ... ... ... ... ... ... ... екендігі
айқындалады. Оқушының білім деңгейіне, яғни өтілгенді меңгеру ... ауыр ... ... ... ... ... ... еркіне беріледі» делінген /9.7/.
Осы бағдарламада 5-9 сыныптарда қазақ тілінің ... ... саны ... ... сағат саны төмендегідей берілген:
|Сыныптар ... ... саны ... ... |
| | ... саны |
|5 ... |5 |10 |
|6 ... |4 |10 |
|7 ... |3 |10 |
|8 ... |2 |6 |
|9 ... |2 |8 ... ... ... ... облысы Талғар ауданындағы әдіскер-мұғалім
Өкен Ілиясұлы 6-сыныпқа арналған күнтізбелік үлгі ... ... ... оқу жылы ... қайталаудың төмендегідей 10 ... ... ... ... ... ... ... өткенді қайталау |1 ... сөз ... ... қайталау |1 ... ... ... қайталау |1 ... ... сөз ... талдаудан өткенді қайталау |1 |
|Сөз ... ... ... ... ... |1 ... есімдер олардың жазылу емлесінен өткенді қайталау |1 ... ... ... |1 ... ... өткенді қайталау |1 ... ... ... талдауды өткенді қайталау |1 ... ... ... ... ... ... |1 |
| ... |10 ... ... ... ... ... жинақтау мақсатында дұрыс
жоспарланған.
Ал мемлекеттік стандарттың негізінде жасалған қазақ тілін оқыту
бағдарламасы мен жаңа буын оқулығында бұл ... ... ... ... ... қорытынды қайталауға сағат бөлінуі тиіс.
Қазақстан Республикасының Білім және Ғылым министрлігі ұсынған, 2002
жылы ... ... ... ... білім беретін мектептің ... ... жаңа буын ... ( ... С. ... ... ... оқу жылы соңында қайталауға арналған
жаттығулар берілмеген.
Педагогика ғылымдарының кандидаты, доцент ... ... ... мен ... ... 2002 жылғы №7 санында 6-сынып оқулығының
авторларының бірі 6-сыныпқа арналған қазақ тілі пәнінің ... ... ... Бұл ... ... қорытынды қайталауға 1 сағат
береді. Бірақ, бұл сағаттың қайдан алғаны белгісіз /13;41-53/. ... ... ... ... берілмеген.
Сол себепті жоғарыда айтылған оқу жылы ... ... ... қажет екенін ескере келіп, 6 -сыныпқа арналған
типтік бағдарламадағы сағат саны мен ... ... ... материалдың
көлемін салыстырдық. Сөйтіп, соның нәтижесінде төмендегі тақырыптар бойынша
8 сағатты ... Ол ... ... ... ... ... ... сағат саны |
|Сөзжасам |1 ... есім |1 ... |1 ... |1 ... ... |1 ... сөз |1 ... |1 ... ... |1 |
| ... |8 ... ... сағаттардан жыл бойында өтілген материалдардың ішінен
қайталауға қажет, күрделі, оқушы ... ... ауыр ... алып жылдық
қайталауға арналған тақырыптар енгізіп оны төмендегіше жоспарладық:
|Жылдық қайталауға арналған тақырыптар ... саны ... ... қайталау |1 ... ... ... ... ... |1 ... ... ... ... қайталау |1 ... ... ... ... ... |1 ... ... пен салт ... ... ... |1 ... ... қайталау |1 ... мен ... ... ... |1 ... ... ... |1 ... |8 ... ... ... жолы әр ... ... ... жүргізу үшін мұғалім сан қилы жұмыс түрлерін ұйымдастырып отырғаны
абзал.
Қайталау сабақтарын мынадай ... ... ... ... ... Қарастырып отырған тілдік материалдың өзіндік белгілерінің
әрқайсысына бір-бірден ауызша мысал айтқызу.
... ... ... ... (орфографиялық,
орфоэпиялық және түсіндірме) мысалдар іздетіп тапқызу.
➢ Анықтамалар мен ережелерге лайықты мысалдар айтқызу.
➢ Мәтіннен керекті тілдік ... ... ... Мәтіндегі көп нүктенің орнына тиісті тілдік объектілерді қойғызу.
➢ Керекті тілдік ... ... ... ... ... ... материалдарға лайықты кестелер жасату.
➢ Оқулықта берілген жаттығуларға ұқсас мысалдарды ауызша ... ... ... көркем шығарма үзінділерінен тілдік объектілерге лайықты
сөйлемдер мен сөздерді тапқызу.
➢ Қайталанып отырған тілдік объектілерді кірістіре ... ... ... ... ... ... бар шығарма жаздырту.
➢ Керекті тілдік материалдарға байланысты сөзжұмбақ, ребустар
құрастырғызу /2;102/.
➢ Тақырыпқа байланысты тест ... ... және ... ... объектілерді салыстырғызу (Венн диаграммасын пайдалануға
болады.)
Білім беру саласындағы оң өзгерістер әрбір ... өз ... ... ... ... ... қай амал ... өткіземін десе
де өз еркі.
Біз осы зертеу еңбегімізде 6-сыныпта қайталауға арналған ... ... ... беріп отырмыз.
Үйреншікті дайын әдіс-тәсілдер оқушыны қызықтырмайды. Сондықтан
қайткенде баланың ойына, сезіміне, серпіліс ендіруді мақсат етіп қою ... ... ... ... ақыл ойды ... ... жеке ... өзіндік
идеясын, көзқарасын, сенімділігін, жауапкершілігін ... ... ...... ... ... ... даму кезеңі
мектептегі білім беру ... ... ... үрдісін технологияландыру
мәселесін қойып отыр. Сондықтан мұғалім белсенділігі, ізденісі -білім
сапасының ... ... ... бірі.
Қайталау жұмысын педагогика ғылымының докторы, профессор Ж.Қараевтың
деңгейлік оқыту жүйесі іліміне ... ... ... ... ... ... ерекшелігі оқушылардың сабақ үрдісінде бірнеше
деңгейде жұмыс жүргізе алатындығында.
Деңгейге бөліп оқытудың ... ... ... әлеуметтік-
психологиялық танымы, екіншіден, оқушының ... ... ... ... ... ... ... арқылы мұғалім оқушының нені білетінін, нені
меңгергенін, нені меңгермегенін ... ... ... ... ... ... басқалардан қалып қоймауды ойлап, өз мүмкіндігіне қарай дайындық
жасайды, әрі тырысады.
Деңгейлік ... ... ... ... тапсырмалары
тақырыпты қарапайым білім мен түсінік деңгейінде игеруді білдірсе, 2-
деңгейдегі ... ... ... ... ал ... ... ... істей алатын оқушылар орындайды /23;5/.
Жаңа технологиялық әдіс тәсілдерді пайдалану білім ... ... ... ... ... ... Төмендегі өлең шумақтарындағы ілгерінді, кейінді ықпал заңына
бағынып тұрған қосымшаларды тауып, мән-жайын түсіндір.
Отан
|Отанымның орманы ... жаға ... ... ... ... ... ... асып жолдары, |Аңқылдаған желдері, |
|Көкжиекке сүңгиді. ... ... ... ... ... да қызыға, |
|Тауға иығын сүйеп тұр. |Сүйсінеміз, сүйеміз. |
|Алқам-салқам таулары, |Наны менен ... ... ... тіреп тұр. |Басымызды иеміз. |
| |Д. ... ... ... ... ... ... ... жаз.
2.Сөздерді пайдаланып бірнеше сөйлем құрыңдар.
1. ә, і, п, р,
2. б, к, и, і,
3. ә, е, ж, с, і,
4. д, е, ң, ө, л, г, е, ... т, ө, к, е, ... ғ, ы, м, л, ... ... оқып шығып, буынның түрлеріне ажырат.
«Гүл –жердің көркі, қыз – ... ... ... дана халқымыз. Жайқалған
әдемі гүлдерге көзі түспейтін, сүйсінбейтін жан болмайтын да ... ... ... ... ... ауласына да, үйіне де гүл өсіріп, үлбіретіп
қоятыны қандай ғанибет!
№4-жаттығу
Мақсаты: Төмендегі сөздерге ... ... буын ... ... Тон. ... ... Орақ. Бақ. Мол. Жас. Теңіз. Дос.
№5-жаттығу
Мақсаты: Төмендегі ... ... ... буынға бөліп
көшіріп, жаз да, олардың қандай буындар екендігін айт.
Сайлау. Құйын. Жауап. Сұрау. Суық. Буын. ... ... ... Иық. ... ... ... ... Алтауымыз. Пейіл. Қайыс. Тауық.
Сауысқан.
№6-жаттығу
Мақсаты: Төмендегі мысалдарда ... ... ... ... ... Сөздегі бір әріптің орны ауысуы сөз мағынасына әсер ете ме?
1. Күләй кеспе тігіп, Күләш ... ... ... ... ... есеп шығарды.
3. Малалар еден жуды.
№7-жаттығу
Мақсаты: Берілген сөздерді айтылуы бойынша жазып көрсет.
Боз жорға. Қарбыз сатты. Көк ала. Көзсіз. ... Келе ... ... ... және ... ... пайдаланып, төмендегі
тор көздерге лайықты сөздер жазыңдар.
|К |Ө |М |Е |К ... | | | |К ... | | | |К ... | | | |К ... | | | |К ... | | | |К |
|К | | | |К ... | | | |К ... | | | |К ... Берілген буын үндестігіне бағынбайтын қосымшаларға тиісті
сөздерді қосып жаз.
- мен, - бен, - ... қор, - паз, - қой, - ... - тай, - тал, - еке, - кер, - ... ... - ... - ов, - ова, - ев, - ева, - ин, - ист, ... ... түрлеріне бөліп жаз.
Сабақ. Мектеп. Қойма. Мекеме. әңгіме. Сәбіз. Үй. Көрік. Іскер. Ымырт.
Өрт. Дүние. Ызғар. Үзік. Ін. Ым.
Лексиканы ... ... ... 1. ... сөздердің қандай ұғым атауы екендігін атап
шығыңдар.
Ағаш, тас, ... жел, ... ... ... ... ... ару,
кесу.
2. Осы сөздердің 3-еуін ... ... ... байланысқа
түскендегі мағынасына көңіл бөліңдер.
№2-жаттығу
Мақсаты: 1. Көп нүктенің орнына ... ... ... қойып,
сөйлемді көшіріңдер.
2. Ол сөздер қандай ұғымның атауы екендігін айтыңдар.
а) ... Тәрбиенің негізі бес жасқа дейін... (А.С. Макаренко)
ә) Анасынан ақыл ... ... ұл да... . (М. ... ... жақсысы - ... , жаманы - ... . ... ... ... ... ... ... ... асты сызылған сөздердің қандай мағынада (тура
немесе ... ... ... түсіндір.
1. Қиылған қара қасы, қарақаттай мөлдіреген қара көзі, қолаң қара шашы
үйдің ... ... ... (Ә.Ә)
2. Артымыздан бір қара көрінді. (Ғ. Мүсір.)
3. Істің ақ пен қарасын тексеріп, әділ шешті.
4. Әсет қолына күрек алып, қар ... ... қол ... Аз ... мол ... ... Сөйлемдерді оқып шығып, бас, жол деген сөздердің қай мағынада
қолданылып тұрғанын айтып беріңдер.
1. Бас жарылса, бөрік ішінде, қол ... жең ... ... ... экскурсияға барғанда , тау басына шықты.
3. Болат жұмыс басына кетті.
4. Оқуды басынан бастап, зейін қойып оқу керек.
5. Қала мен ауылдың ... ... жол ... Олар ... жол ... болды.
7. Ойлана келіп, дұрыс жолды енді таптың.
№5-жаттығу
Мақсаты: 1. Төмендегі мәтінді оқып мазмұнын айтыңдар. 2. Табу сөздерді
табыңдар.
Ат қою
Ауылға жақындай ... ... ... жатқан «Алтыбақанды» көрді. Екі
жігіт ... ... ... енді ... ... ... ... Бұларың кім? Бұл ауылда жігіттерің бар ма еді?- деп сұрады Ұлпан.
- Төрттен астам ... ... ғой, ... ... ... ... ... Төрттен астам?
- Төрттен астам дегенге де түсінбеймісің?
- ... ... ма ... Төрт ... ... ғой. ... бірді қосшы.
- Қостым.
- Нешеу болады?
- Бесеу болад та.
- Бесбай ауылы дегенді «Төрттен ... ... ... ... айтамыз?
Сен де солай айтатын боласың.
- Жоқ мен олай атамайтын болармын.
- Сендердің аталарыңның аты кім еді?
- Жұрт дегенді тағы да бір ... етіп ... ... Ел ме?
- Иә, соған күйеуің бір жақтан келгенде, не деп ... ... Аман ... бе дейтін шығар.
- Енді соған «ел» деген сөзді қос.
- Ел - аман ба? Еламан ба?
- Иә, иә, ... ... ... ... да, ... да атап ... ғой!
- Сөйттім бе? Аузыңнан шығара көрмеші, апатай! (Ғ.Мүс)
№6-жаттығу
Мақсаты: Төмендегі ... ... ... тауып жазыңдар. Басқы
әріптерінен СИНОНИМ деген сөз шығатын болсын.
Көркем – с . . ... – и . . ... – н . . ... – о . . ... – н . . ... – и . . ... – м . . .
№7-жаттығу
Мақсаты: Төмендегі сөздерге синонимдес сөздер тауып ... ... ... ... сөз шығатын болсын.
әскер - Қ . . .
маңай - А . . ... – З . . ... – А . . ... – Қ . . ... – С . . .
ас – Т . . ... – А . . ... – Н . . ... Төмендегі сөздердің тура мағынасын тауып көшіріңдер.
1. Тәтті ұйқы, тәтті қиял, тәтті ...
2. Әдемі әуен, ... иіс, ... ... ... көзі, байлықтың көзі, көзі...
4. Өткір ой, өткір мінез, өткір ...
5. Алыс арман, алыс туыс, алыс...
№9-жаттығу
Мақсаты: Төмендегі сөздерден ... көп ... ... ... жұқа киім -
2. ... ...
3. арзан ойыншық –
4. сары гүл -
5. таза ыдыс ... ... ... омонимдес сыңарын тауып, ... ... ... ... құраңдар.
Үлгі: Түс І Ақ түс кіршіл болады.
Түс ІІ Ол түс ... ІІІ Күн түс ... ІҮ Сен ... ... ... бақ, ара, сан, ... қайталауға арналған жаттығу
жұмыстары
№1-жаттығу
Мақсаты: Сөйлемдерді оқып шығып, қосымшалы сөздердің жұрнақтарының
астын түзу, жалғауларын ирек сызықпен көшіріңдер.
1. ... ... ... ... ... жылы.
2. Достық алтыннан қымбат.
3. Қызғаншақтық көзі қиядан шалады.
4.Ақылсызды жұмсасаң , артынан өзің ... ... ... ... ... 1. Мына ... «шаш» сөзінің антониміне жалғасаң, қандай
түбірлес сөздер пайда болады.
ып
а
қы
... ... Осы ... ... ... ... ... 1. Тар, аз ... антонимін пайдаланып, түбірлес сөзді
жаса.
а) ... ... ... ... Бірнеше сөйлем құраңдар.
№4-жаттығу
Мақсаты: Берілген сөздерді екі топқа (түбір сөз, туынды түбір) бөліп
жазыңдар.
Әңгіме, әңгімеле, дос, достық, үн, ... ... ... ас, ... ... сый, сыйлық, ки, киім.
№5-жаттығу
Мақсаты: Берілген түбірлерден туынды сөз жаса, сондай сөз кездесетін
мақал-мәтелді есіңе түсір.
Еңбек, жол, ... ... мал, ел, жыр, жел, сен, ... ... ... ... түбірін тап, жалғастырып ... ... ма, сөз ... ... па? ... алдымен тіркес жаса,
сөйлем құра.
Мазасыздану, дәріхана, оқытушы, майлы, бұлттану, жаңбырлы, ерекшелік,
сәнді, сәнқой, көтеріңкі, көгілдір, ... ... ... ... суретте, қасиетті, үлкендеу, алыңқыра, қабаған, апай, үйшік,
үлкенірек.
№7-жаттығу
Мақсаты: ... ... ... ... ... сызықша
арқылы бөліп жазыңдар.
Өрім, құлақшын, сулық, орғыш, тұрмыс, өрме, сусын, орақшы, бояма,
жаздыр, ... ... шыны ... ... ... жұрнақ жалғанса, кім болады?
2. Өнерге не қосылса өнер иесі болады?
3. Қалжыңға бас қосылса, ... қой ... ... ... болады?
4. Құлыншақ пен ұрыншақтың жұрнақтары ұқсас, мағыналары қалай?
5. ... ... ... қалай жазылады?
6. Күнбағыстың түбірі нешеу?
7. Бозбала мен бойжеткеннің жазылуында айырмашылықтар бар ма?
8. Жұрнақсыз да жұрнақ бар ма?
(Қызықты грамматика ... ... ... ... ... тіл білімінің бір саласының аты
шығады.
1. Біріккен жер атауы.
2. Еліміздегі облыс
3. Адамның ішкі мүшесінің бірі.
4. Жұлдыз атауы
5. Ұлттық, кешке ойнайтын ... ... ... ... ең ... ... ... Сөзжұмбақтың шешуі қандай жолмен жасалған?
№10-жаттығу
Мақсаты: Біріккен сөздердің сыңарларын тауып толықтыр.
|Қонақ ... | ... асы | ... | ... ... үй, той, |
|... ашар |тоз, тіл, үш, ... ... ... ... |
|... құс ... ... ... ... ... ... ... |қырық ... | ... | ... аралық | ... аяқ | ... ... ... ... Берілген зат есімдерді кесте бойынша талдаңдар.
|Зат есімдер |негізг|Туынды|дара |күрдел|Жалпы ... ... |
| |і | | |і | | | ... | | | | | | |+ ... | | | | | | | ... | | | | | | | ... | | | | | | | ... | | | | | | | ... | | | | | | | ... | | | | | | | ... | | | | | | | ... | | | | | | | ... | | | | | | | ... | | | | | | | ... | | | | | | | ... Мына өлең ... ... ... зат ... тап.
Мен қазақпын мың өліп, мың тірілген,
Жөргегімде таныспын мұң тілімен.
Жылағанда жүрегім күн тұтылып,
Қуанғанда күлкімнен түн түрілген.
Мен қазақпын биікпін, байтақ елмін,
Қайта ... ... ... ... мың да бір тірілдім мәңгі өлмеске,
Айта бергім ... айта ... ... ... ... ... ажыратып, орнына қой, олардың қандай
қажеті бар?
|Ағасының әңгімесін тыңдаған ... | ... оны ... ... ... ... .... ... |соң, ... бар екеніне қуанды. ... ... ... кешке ... судан шықпайды. ... ... - ... үй оған ... ... көрінді. |-ақ, ... киіз ... ... ... ... ... ... ... ....? Осы кезде Қуаныш ... |бе, пен, ... ... ... |де, ... ертеулі аттың ... келді. ... ... ... ... тиіп ... .... ... |
|(Б.М.) | ... 1. Сан ... ... ... төмендегі шақпақтарға
ретімен орналастыр.
2. Жасалу жолдарын ... ... Көп ... ... керекті сан есімді қой.
Жұмбақтар
1. ... қазық, ... желе, ... ноқта,
Сөйлемді шежіредей адам соқса. (домбыра)
2. ... бұрышты, ... ... ... ... ... ... ... ... «кідір» дейді,
... көзім «жүгір» дейді,
... көзім «абайла» дейді,
Қарап ал маңайға дейді. ... ... ... ... ... ... әріп болса, есімдіктің
мағыналық түрлері де сонша енді торкөздерге төмендегі сөздерді дұрыс
жазсаңдар есімдік ... сөз ... ... есімдігі
2. Сілтеу есімдігі
3. Сұрау есімдігі
4. Өздік есімдігі
5. Белгісіздік есімдігі
6. Болымсыздық есімдігі
7. Жалпылау есімдігі
2. Есімдіктердің ерекшеліктерін айтыңдар.
№10-жаттығу
Мақсаты: Схеманы оқып түсініп, бос ... ... ... ... арналған жаттығу
жұмыстары
№1-жаттығу
Мақсаты: Сұрақтың орнына тиісті ... ... ... ... ол ... ... арқылы байланысады?
1. (Не?) Жасылкөлді айнала қонған екен.
2. (Кім?) бір сәт үнсіз қалды.
3. ... ... ... ... ... қарады.
4. (Кім?) бізді жымия қоштайды.
5. (Нелер?) Жасылкөлге біржола бауыр басты.
6. Бұл хабарды естіген (кімдер?) сүйіншілеп ауылға тартты.
7. Құс падишасы ... ... ... ... ... рет ... 1. Сөз ... басыңқы, бағыныңқы сыңарын анықтаңдар.
Байланысу түрі мен тәсілін көрсетіңдер. 2. Қандай ... және ... ... ... бағыныңқы ... ... ... түрі – қабысу.
2. Байланысу тәсілі – орын тәртібі ... ... ... ... қатынас.
Әдемі киіну, елу пұт астық, үнсіз тыңдау, ... ... ... ... ... ... қарай топтап жазыңдар.
1. Адам баласы бұл өмірде еңбексіз ештеңе де, ұлы да, кіші де нәрсе
жасаған емес. Жеңіс пен ... ... өзі ... ерді ... ... ... - ... оқушыңыз ғой? (С.С.) Рояль дейсің. Күйсандық, ә?
(Ғ.С.) Кешегі сұрапыл соғысты ... ... ... Мына ... ... ... ... (С.С.)
3. Апыр –ау, шыбықтар көктейін депті –ау! (С.М.)
4. Ай, шырағым –ай, бір жерде тыныш отырсаң етті! Бұл ... ... еді, ... ... ... сөйлемдегі сөздердің орындары ауыстырылып жазылған.
Оны тиісті орын тәртібіне келтіріп ... оқып ... ... жасау бірі – дәстүрлеріміздің бастаңғы жақсы.
2. Кісі болғанда, қайтыс кейін бата оқуға келгенде, ... ... ... жоқтау айтады шығарып әйелдер дауысын.
№5-жаттығу
Мақсаты: Көп ... ... ... ... қой ... ... ... бол..., қансаң білім нәріне,-
Жетер қол... ой тілек ... бәріне
(Ж.Баласағұни)
Жігіт... , ойын арзан, күлкі қымбат,
Екі түр...нәрсе ғой сыр мен сымбат.
Арзан, жалған ... шын ... ... жарайды қылса сұхбат.
(Абай)
№6-жаттығу
Мақсаты: Қазақ тілінде сөздер бір-бірімен ... ... ... ... ... көрсет.
Сөз тіркестерінің байланысу тәсілдері
№7-жаттығу
Мақсаты: 1. Мақал ... оқып ... ... ... ... ... сақтаңдар. 2. Сөйлемді көшіріп жазып, сөйлем мүшелеріне
талдап, дара я ... ... ... мүше ... ... ... ел – сарқылмас көл. 2. Елдің ерлігі ерінен танылар, елдің
байлығы ... ... 3. ... ... асқынады. 4. Көбікті қарада
түлкі ойнар, көңілді көзде күлкі ойнар. 5. Кісінің ...... ... ... ... ... жас тор ат ... 6. Білімі күшті мыңды жығады. 7. Құлақ естігенді көз көреді
(мақалдар).
№8-жаттығу
Мақсаты: 1. ... ... ... ... ... 2. «Кім болам?»
тақырыбына әңгіме құраңдар.
№9-жаттығу
Мақсаты: Сызба бойынша сөйлем құрастыр. Сөйлемнің бірыңғай мүшелерінің
байланысу (жалғаулық шылаулар арқылы) жолдарын еске ... ... ... ... Аят, Үй және ... өзендері қосылды
(Т.Омаров).
[о, о, о және о]
1. [о, бірақ о]
2. [о, о және ... [о да, о ...... [ ... о, біресе о]
№10-жаттығу
Мақсаты: 1. Сызбаны толтыр.
Айқындауыш екі түрлі болады:
2. Төмендегі сөздерді қосарлы айқындауыш етіп сөйлем ... ... ... ... ... ... ... деңгейлік
тапсырмалар
1-деңгейлік тапсырма
1. Сөздің түбірі мен қосымшаларын дефис арқылы
ажыратып жазыңдар.
Үлгі: Жол-дас-тық-тан
Қанағаттанарлықсыз, жігерлендіру, ... ... ... ... ... таңбаланғандарын, немереммен, құпиялау,
жақсылыққа.
2-деңгейлік тапсырма
1.Берілген сөздерді құрамына қарай ... ... ... па, ... ма) ... дәптеріңе орында.
Үлгі: оқу-шы-лар
1. Оқушы, мектептің білім, дәптерлер, байлық, қаламын, ақылшы,
мұғаліммін, оқулық, ... ... ... ... ... ... ... сөздерден жұрнақ арқылы туынды түбір жасап, дәптеріңе
жаз.
Үлгі: өктем+шіл
Ой, біл, өн, ... ... ... сөз, сән, адал, балық, оқу
3-деңгейлік тапсырма
1). Құс, аң атауларына байланысты біріккен сездер жазып, ... ... ... ... ... жазыңдар.
2). Республикамыздағы қандай қала, өзен атаулары біріккен сез түрінде
айтылады, картадан қарап дәптеріңе ... ... ... арқылы жазылған кісі есімдерін қатыстыра отырып,
өлең немесе жаңылтпаштар ойлап жазыңдар.
4). Өсімдік атауларына байланысты ... ... ... түсіре
отырып, шағын әңгіме құрастыр.
Сөзжасамнан өткенді қайталауға арналған тест
тапсырмалары:
1. Негізгі ... ... ... ... жақсылық
2.Қосымшалы сөзді табыңыз.
а) қаламақы
ә) айнала
б) жазушы
З.Күрделі сөзді табыңыз.
а) дастархан
ә) оқушылар
б) әнші балапан
4. Күрделі сөздің жасалу қолы қанша?
а) 3
ә) 4
б) 2
5. ... ... ... механикалық
ә) итмұрын
б) шаруашылық
6. Қос сөзді табыңыз.
а) бесжылдық
ә) қара көк
б) әп-әдемі
7. Дара сөзді табыңыз.
а) әнші
ә) Қарасу
б) Үлкен-кіші
8. ... қос ... ... ... ... ... Қайталама қос сөзді табыңыз.
а) әке-шеше
ә) сөйлей-сөйлей
б) өнеркәсіп
10. Туынды ... ... ... ... ... есімді қайталауға арналған деңгейлік
тапсырмалар
1-деңгейлік тапсырма
1. Мәтінді көшіріп, сын есімдердің астын сызыңдар.
Күн ... ... жылы еді. ... бұлт жоқ. Жел де жоқ. ... бір ... ... ... Айнала - қалың иірім-иірім ... ... ... ... қайың мен қарағай. Хамит осы орман
ағаштарының ішімен, ескілеу жолмен жүріп ... ... ... ара-
арасы далаңқай ашық. Далаңқай жердің шөптері бурыл тартып бозарған. Кейбір
шөбі, ... ... ... ... Ағаш ... ... киіз ... де
көрінеді.
(С.Сейфоллаұлы « Бандыны қуған Хамит»)
2. Төмендегі зат есімдерді сын есімдермен ... бес ... ... үн, ... ... қамзол, кез, үй, қаймақ, әңгіме, орамал,
жүзі, шапан, бой, дене, жігіт, дала, пікір, ... ... ... ... ... тапсырма
1. Сын есімнің маңызды белгілеріне байланысты бес мысалдан жазыңдар.
1.Заттың түрін, түсін білдіреді: . .. , …, ... ... ... ... білдіреді:…, …, …,
3. Заттың сапалық. сипаттық белгісін ... …, …, ... ... ... ... …, …, ... ... іс-әрекетке, мезгіл - мекенге қатысты білдіреді: …, …,
2. Мәтінді оқып, сын ... ... да, ... қою арқылы қай
сөзбен тіркесіп тұрғанын анықтаңдар.
Бүркітті үйге енгізіп, тұғырдың үстіне ... ... ... жүр. ... ... ... - осы. Көзі ... өткір! Жанжа
іздегендей жалт - жалт етіп шытынай қарағанда, өңменіңнен өтеді. ... ... ... ... Үлпілдеген балақ жүні мойнында ғана қызғылт
жолақ бар. Басқа жері кемірдей қап-қара. Сары сақтиян ... ... ... ... Бұл да ... ... кәрі ... керек. Шар
болаттай қара көк тегеуріні мұқала ... Жем бере ... деп ... ... - ... ... ... қысып жіберді.
3-деңгейлік тапсырма
1.Біріккен атау болу үшін қандай сын есімдерді қойса, еліміздің басты
қалаларының аты ... , ... ... ... ... ... ...төбе.
Керекті сын есімдер: қызыл, ақ, талды, шым, көкше.
2.Өзің жақсы білетін қала туралы әңгіме жаз.
Сын ... ... ... ... ... Қазақ тілінде неше сөз табы бар?
а) 9
ә) 6
б) 8
2. Қандай? Қай? ... ... ... ... сөз табы
а) зат есім
ә) сын есім
б) сан есім
3. Заттың сапалық белгісін, сипатын білдіретін сын есім
а) қызыл
ә) дәмді
б) тұщы
4. Негізгі сын ... ... ... орындық
б) әдемі
5.Туынды сын есімді табыңыз.
а) тарихшы
ә) ұйқышыл
б) қызық
6.Сын есім мағынасына қарай
а) ... ... ... бөлінеді
ә) негізгі,туыңды болып бөлінеді
б) дара,күрделі болып бөлінеді
7.Сапалық сын есімді табыңыз.
а) жұмсақ орындық
ә) таулы жер
б) егінді алқап
8. Қатыстық сын есімді ... ... ... үй
ә) ұзын ағаш
б) алғыр бала
9. Сын есім ... ... ... ... сапалық, қатыстық
б) негізгі, туынды
10. Күрделі сын есімді табыңыз.
а) көгілдір
ә) жап-жақсы
б) тарлау
Есімдікті қайталауға арналған ... ... ... ... ... ... ... тауып, олардың қандай
сөз табының орнына жұмсалып тұрғанын айтыңдар.
Мен кетемін, келеді...
Тағы өмірге мендей.
Олар мінді көреді,
Қисық жерін жөндей...
Ақ жүрек пен таза ... адал ... де сол ... жол ... бола бер аққа жақ,
Болам десең - адам.
Адал еңбек берер бақ.
Бассаң соған қадам.
Айнымайтын ақ жүрек пен
Таза ақылды жанның
Таппасы жоқ бұл ... ұқ, ... ... ... Мына ... ... ... отырып, шағын мәтін құраңдар.
Мен, менің, біз, біздің, сендердің, сен, маған, саған, ол, олар, ... ... oл, ... ... септеңдер.
3. Сөйлемдерді оқып, жалпылау белгісіздік есімдіктерін атаңдар.
Олардың ... ... ... ... ... сияқты. Оқушылардың бәрі сыртқа шықты. Оның
барлық іске сабырмен, ақылмен, ... ... ... тұр. ... сеп. ... шақырғандар тегіс келіпті. Інісі түгел ... ... ... ... әлдекім сығалап тұрғандай болды, Әркім өз жұмысына
аяқтады.
3-деңгейлік тапсырма
«Демалыс күні» атты әңгіме ... ... ... бұл, ... мен, ... ... ол, бәрі, ешкім, әркім.
Есімдіктен өткенді қайталауға арналған тест
тапсырмалары
1. "Орынбасар ... ... ... ... сын ... Есімдік мағынасына қарай
а) 3
ә) 5
б) 4
З. Сұрау есімдіктерін көрсетіңіз.
а) қашан,ешқашан
ә) қандай,неше
б) әрқашан,неше
4. Мегзеу, нұсқау мағынасын білдіретін есімдік түрі
а) ... ... ... ... ... ... ешкім, осы
ә) анау, барлық
б) мен, ол
6. Өздік есімдігін табыңыз.
а) сен, сол
ә) өзім, өздері
б) ... ... ... ... табыңыз.
а) күллі, барша
ә) сіз, бәрі
б) кейбір, барлық
8. Белгісіздік есімдігін табыңыз.
а) ол, ешбір
ә) кім, әркім
б) біреу, ... ... ... ... әрбір
ә) әлдеқашан
б) дәнеме
10. Сөйлем кұрамындағы есімдік түрін ажыратыңыз.
Сол жерге кеше барған едім.
а) ... ... ... ... қайталауға арналған деңгейлік
тапсырмалар
1-деңгейлік тапсырма
1. Төменде берілген күрделі етістіктердің қандай ... ... ... ... ... ... ... келіпті. Оқып отыр. Жығылып қала жаздады.
Баратын шығар. Келе алмай жүр ғой. Орналасса игі еді. ... ... ... ... ... Сөйлесіп отырғандай боласың. Бөліп қарауға
болмайды. Оқи ... ... оқып отыр ... етістік (оқып -негізгі етістік, отыр -
көмекші етістік):
2. Сөйлемдердегі күрделі етістіктердің ғана астын сыз, ... ... ... тұр, жүр етістіктердің әр жерде қандай ... ... ... (бірінде негізгі, бірінде көмекші етістік мағынасында).
Асқар оқып отыр. Сен мына ... ... Ол ... ... аралап жүр.
Сен менімен жүр. Жаңбыр жауып тұр. ... ... ... тұр. ... ... ... баяулап келе жатыр.
Сонымен етістіктерді дара етістіктерден ажыратуға бола ма? ... ... ... ... ... ... ... жаз да, оған ... ... ... ... ... ... атқарып тұғанынан
анықта.
Жақсы өмір сүру үшін ... ... ету ... ... ... ету үшін ... ... бақытты өмір жасау үшін барлығын білу керек. Білу үшін оқу
керек. Оқу ... - ... ... сандығы -кітап. "Оқу- білім азығы, ... ырыс ... деп ... ... ... Осы білімнің сарқылмас терең
көзі - кітап… Кітап - сенің ақылгөй, адал ... ... есті ... - жан ... Оған ... бойыңды да, ойыңды да ... ... ... адал ... ... ... ... - сегіз
қырлы, терең ... ... ұлы ... ... ... екі, үш ... қолданып, бірнеше сөйлем құрап жаз.
2. Төмендегі өлең ... ... ... сөз ... ... ... ... авторы кім?
Өзгеге көңілім, тоярсың,
Өлеңді қайтіп қоярсың?
Оны айтқанда ... ... ... ... " ... таппай мақтанба" деген өлеңінің 2 ... ... жаз, ... үлгі ... ... Бір тұлғадағы
етістіктердің біреуін ғана ал.
Ғылым таппай мақтанба,
Орын таппай баптанба,
Құмарланып шаттанба
Ойнап босқа күлуге.
Бес нәрседен қашық ... ... асық ... ... ... Етістік | Негізгі |Туынды ... ... |
| | | | ... |І | | ... |ІІ | | |
| |ІІІ | | ... |І | | |
| |ІІ | | |
| |ІІІ | | ... |І | | |
| |ІІ | | |
| |ІІІ | | ... | | | ... |І | | |
| |ІІ | | |
| |ІІ | | ... |І | | |
| |ІІ | | |
| |ІІІ | | ... тапсырма
Мына бағандардағы көсемшелі етістіктерге өзің көмекші ... ... әр ... ... ... тіркес жаса. Мағыналары
ерекшеленетініне назар аудар.
Айтып ... ... ... ... ... ... ... _________________
айтып _________________
айтып _________________
айта __________________
айта __________________
айта __________________
айта __________________
айта __________________
айта __________________
айта __________________
айта__________________
3-деңгейлік тапсырма
1. Көсемшелерге баста, жөнел, бер көмекші ... ... ... ... ... ... ... көрсетеді? (Басталуы ма, аяқталуы ма?)
2. Бар, кел, тұр, ... ... ... ... ... ... тіркестір.
Қандай процесті білдіреді? Амалдың өту процесі өту әлде жасалу үстінде
ме?
3. Біт, бол, кеш, шық ... ... ... ... ... Жазып бітті
Амал-қимылдың өту процесінің қай кезеңі байқалады?
Сабақты және салт етістіктен өткенді қайталауға арналған деңгейлік
тапсырмалар
1-деңгейлік тапсырма
1. ... ... бір ... салт, екінші сөйлемде сабақты
етіп құрап, мысал жаз. (Жұрнақтар қосу арқылы өзгертуге ... Өс. ... Күл. ... ... ... ... |
| | |
2. Көп ... орнына тиісті жалғауларды жалғап, қай етістік екенін
(сабақты, салт) анықта. (жақша ішіне ... ... ... ... ... ... Тұз астың дәм … келтіреді,
мақал сөздің дәм … ... Су… шым ... ... шын
тоқтатар(_______).
2-деңгейлік тапсырма
Төмендегі мақалдардың баяндауышын тауып жаз. Олар қай сөз табы болады?
1. Отты үрлеген ________ (______) ... ... ________ ... Мал баққанға________ (______).
3. Ананың омырауы - кәусар _______ (________), құшағы - бала біткен
аңсар ________ (_______).
4. ... адам ... ________ ... ... ... ... ат қой.
Сабақ бітуге жақындағанда, әңгіме адалдық жөніне ауысты.
- Апай, адал адам қандай болады?- деді Қаламқас.
- Иә, бәсе, ... ... ... адал адам ... ... деді
апай. Балалар шулап қоя берді.
- Адал адам ақылды болады.
- Адал адам ешкімді алдамайды.
- Адал адам…
(Ә. Қалдыбаев)
Шылаудан өткенді қайталауға ... ... ... Септеулік шылаулар арқылы байланысқан есімді сөз тіркестерін тап.
Абай туралы эпопея - ... ... зор ... 2. Абай ... ... ... қуанышты бала жасына келе қалды. Бірақ осы күнге шейін
кішкентай бір езу тартқан күлкісіне ... көз ... (М.Ә). ... ... ... түлкі, қасқыр сияқты аңдарды да көп аулайды. Екі
жұмадан бері тынышпыз. Содан бері аш еді. Маған енді Ғали болмаған соң ... ... ... ... шылаулардың сол тұлғалы үстеулерден айырмасын
көрсет.
Әрі жығыл ... бері ... (Б.Б). ... әрі қарсыласудан ештеңе
өнбейтінін сезді. Бірге жатқан момындардың ақшасын ... ап, ... Оның ойын ... білдім. Бұрын көрген дос, таныс тәрізді
жаныңды билеп әкетеді. ... бір ай ... ... ... ... ... айтқан еді. Әли кейін жүрді.
3-деңгейлік тапсырма
Сықақ өлеңдерді оқып, не туралы айтылғанына көңіл аудар. Өзің де жазып
көр.
Жалқау
Сиырдың ... ... ... ластайды".
Ал соққанда сары майды,
Алдына жан салмайды.
Тентек
Екі тентек шекісті,
Бас жарылып, шеке ... ... жүр ... ... ... ... ... |Езулік дыбыстар ... ... |
| ... қатысына қарай |Ашық ... ... ... |
| | | | | ... ... ... | | | | ... ... |А |Ы |о |ұ, (у) ... ... |ә, е, э |і, и |ө |ү, (у) |
|1 |Бір ... сөз ... ... ат, ай, күн, ет, ... ... ... |
|2 | |
| ... ... сол ... ... да, ... ... да ... |
| |болмайды. Мысалы, а-ра, ар-а емес |
|3 | |
| |Бас ... ... ... ... БҰҰ, БҰ-Ұ ... |
|4 | |
| ... ... ... ... ... ... ... Мысалы, |
| |Ғ.Мүсірепов (Ғ-Мүсірепов емес) |
|5 | |
| ... ... ... ... ... ... ... |50га, (50-га емес), 10см, (10-см емес) ... ... ... ... ... ... сөз ... мағыналы бөлшегі |Із, ... ... сөз |Сөз ... ... ... |
| ... жаңа мағынаның тууы |Жолдас, |
| | ... ... сөз |Екі не одан да көп ... ... |
| ... ... жаңа мағынаның |ақ-сақал, |
| ... ... ... ... |Екі сөздің қосарлануы арқылы жаңа|әке-шеше |
| ... тууы ... |
| | ... ... ... ... ... |ТМД, БҰҰ, ... ... жасалған сөздер. ... |
| | ... ... сөздер|Екі не одан да көп сөздің |Ана ... |
| ... ... ... ... |
| | ... ала ... ... ... зерделі, дарынды, талантты адамын
қалыптастыру бағытындағы ... беру ... ... басты
назарында. Білім мен ғылымның Қазақстан дамуына оңтайлы әсер етуі ... жүзі ... ену, ... беруді одан әрі демократияландыру, оқыту
жүйесін заман талабына сай үйлестіре ал міндеті туындап, білімге, бүкіл ... ... жаңа ... ... Осы тұрғыдан алғанда мұғалімге
білім берудің тиімді жолдарын қарастыру, таңдай білу еркіндігі тиіп отыр.
Қай кезде болмасын, ... ... ... мұғалім десек, саналы
азаматты жетілдіруге үлес қосатын қазақ тілін оқыту процесі.
Сонау ХХ ғасырдың басында Ж. Аймауытов: ... беру – ... ... ... ... ол – ... жаңаны табатын өнер», – деген екен.
Сондықтан қазіргі таңдағы ғылыми ... пән ... ... білу – ... ... бірден-бір жолы.
Осы тұрғыдан келгенде, зерттеу ... оқу жылы ... ... ... ашылып, 6-сыныпта ... ... ... ... ... сөз ... ... жыл аяғында
қайталауды ұйымдастыру болғандықтан, қайталауға арналған жаттығулар жүйесін
деңгейлік тапсырмалар ... және тіл ... ... ... ... келе ... пән мұғалімі бұл жұмыста сөз болған мәселені
ескеріп, жаңа бағдарламада ... ... саны мен ... ... ... отырып, әр сыныпта жыл аяғында қайталауға арналған
сағаттарды ұйымдастыруға мүмкіндігі ... ... ҚР ... білім берудің мемлекеттік жалпыға міндетті стандарттары.
Жалпы орта білім. – Алматы: РОНД, 2002 . -306 бет.
2. ... Ә. ... ... ... ... ... ... оқу
құралы). – Алматы, «Қазақ университеті», 1993. -160 бет.
3. И.Ұйықбаев, ... ... ... ... ... мәселелері. –Алматы, «Мектеп» баспасы, 1969, -228 бет.
4. С. ... ... тілі ... ... ... баспасы,
1990, -110 бет.
5. Құлмағамбетова Б., Исанова А., Исинғарина М., Көккөзова М.,
Құрманғалиева ... ... ... ... әдістемесі:-Алматы, «Білім»
баспасы, 2000.-144 бет.
6. Әбілқаев А. Қазақ ... ... ... (оқу ... ... бет.
7. Қазақ тілі жалпы орта білім беретін мектептердің 5-7 ... ... ... ... ... ... Жалпы орта білім беретін ... 8-9 ... ... ... 2004.
9. Жалпы білім беретін орта мектеп бағдарламалары. Қазақ тілі және
әдебиеті . (5-11 ... ... ... « Рауан»,1991. -214 бет.
10. М.Шәбжантайқызы. Ана ... ... ... ... бет.
11. Қазақ тілі мен әдебиеті журналы.1996ж. №11-12.
12. ... ... ... 1975.-258бет.
13. Қазақ тілі мен әдебиеті журналы. 2002 ж. ... ... тілі мен ... ... 2003ж. №9
15. Қазақ тілі мен әдебиеті журналы. 2004ж №10.
16. Қазақ тілі мен әдебиеті журналы. 2005ж №6.
17. Қазақ тілі ... ... ... ... ... ... 1997 жыл. №9
19. Жахина Б.Б. Оқулық жайлы ой толғасақ.
20. Сәкенова Р.. Оқулық – мектеп бесігі. ... тілі мен ... 2003ж. ... ... Ж. ... ... оқыту әдістемесі. 6-сынып
мұғалімдеріне арналған әдістемелік құрал. Алматы. «Атамұра», 2002. -87 ... ... тілі ... ... ... ... 2002, - 206 ... А. Ж.Есқалиева. Қазақ тілі пәніне арналған деңгейлік ... ... 2005. – 78 ... ... тілі мен ... ... 1996 ж. ... К.Д.Ушинский. Шығармалар жинағы І том, 177-бет
26. А.В.Текучев. Методика русского языка в ... ... ... ж. ... М.Жұмабаев. Педагогика, Алматы, 1992 ж. 88-бет.
-----------------------
Осы шақ
Келер шақ
Өткен шақ
Нақ осы шақ
Ауыспалы осы шақ
Мақсатты келер шақ
Болжалды келер ... ... ... ... ... өткен шақ
Ауыспалы өткен шақ
1
2
3
4
5
6
1
2
3
4
1
2
Дауысты дыбыстардың жіктелуі
Дауыссыз дыбыстар
қатаң
ұяң
үнді
П, ф,к, қ, т, с, ш, щ, х, ц, ... в, г, ғ д, ж, з, ... л, й, у, м, н, ... ... ... ... ықпал
Кейінді ықпал
Ілгерінді ықпал
Зат+тар
Клуб+та
Геолог+пен
Жаз+да
Қаз+ға
Дала+ға
Шаш+са (шашша емес)
Іш+сін
(ішшін емес)
Қара+қой
(Қарағой емес)
Ала+кел (алагел емес)
Кейінді ықпал
Тарақ+тарағы
Жүрек+жүрегі
Қызық+қызығы
Күрек+күрегі
Сәнқой
Қанға
Түнгі
Сөнбеді
Жазса
Сөзшең
Теңізші
Басшы
Құсша
тұзсыз
Буынның ... ... ... ... ... -д/з;
д/ты -д/з-д/з;
аң, өрт
Е
с
і
м
д
е
р
т
о
б
ы
5
2
Сөз таптары
Зат есім -
Бала, ақыл
Сын есім ... ... есім ... ... ... бүкіл
Етістік -
Келді, оқып жүр.
Үстеу – бүгін, етпетінен
Шылау –
және, үшін, ғой
Одағай –пәлі,
құрау-құрау, тәйт
Еліктеу сөз – тарс-тұрс, жылт
1
3
4
6
7
8
9
Біріккен сөз
Біріккен сөз
Саңырауқұлақ, Алакөл
Кіріккен сөз
Биыл, ... ... ... қос ... қос ... ... сөйлей-сөйлей
2. көзбе-көз
3. өзді-өзіне
4. ет-мет, шай-пай
5. тарс-тұрс
6. үп-үлкен
1. ауыл-аймақ
2. бала-шаға
3. некен-саяқ
4. қоғамдық-саяси
Ауыспалы (туынды) (
таяу жаяу
Көп ... ... ... ... (күнделікті сөздер) тамақ, сабақ, жүр, кел
Омоним ( (мағынасы басқа) бас
( Неологизмдер
(жаңа сөздер) ғарыш, нарық, зейнет
( Архаизм , ... ... ... ... ... би, ... ... сөздер
(басқа тіл)
Цемент, энергия
( Тұрақты тіркес
(1 мағынаға ие болуы) көзді ашып жұмғанша
( Диалект
(аймақ)
нән, өлә, сым
Синоним ... ... ... ... әсем
Антоним (
(қарама-қарсы)
жақсы-жаман
Термин (
(ғылым)
Экватор, ... сөз ( ... ... біз, ... - сөз мағынасы, сөз байлығы
Сын есімнің түрлері
Негізгі сын есім
Туынды сын есім
Дара сын ... сын ... ... ... ... ... түнгі, сұлу, қоңыр
Сары ала, биік-биік, алыс-жақын
Сапалық сын есім
Қатыстық сын ... кең, ащы, ... ... ... шоқпардай
Салыстырмалы шырай
Күшейтпелі шырай
Сын есімнің шырайлары
Сан есім түрлері
Есептік сан есім
Бір, он бес, мың екі жүз.
Болжалды сан есім
Жүз ... ... сан ... елу ... сан есім
Алтау,
жетеу
Топтау сан есім
Екі-екіден,
үш-үштен.
Бөлшектік сан есім
Бір жарым, ширек, жүздің ... ... ... сөздер
Бейнелеуіш сөздер
Тырс-тырс, гүрс
Жалт, жарқ-жұрқ
Одағай түрлері
Көңіл-күй одағайы
әттеген-ай, пәлі, ... ... жә, ... ... у- құрау
Оқшау сөздер
Қаратпа сөз
Қыстырма сөз
Одағай сөз
Аға, жоғары шығыңыз
Не шара, амал қанша, әрине, сірә, меніңше
Ойбай, ... ... ... ... ... ... ... бен, пен,менен, бенен, пенен, да, де, та, те,және, әрі
Қарсылықты
Бірақ, алайда, дегенмен, әйт песе, әйткенмен, сондада,
Талғаулықты
әлде, біресе, бірде, не, ... ... ... ... өйткені, сондықтан
Демеулік шылаулар
Сұраулық
Ма, ме, ба,бе, па, пе, ше
Күшейткіш
-ақ,-ай, -ау, әсіресе, да, де, та, ... ... тек, ... міс, ... ... тұрмақ
Нақтылау
Қой, гой,
-ды, -ді ,
- ты, -ті
Етістіктің райлары
Ашық рай
Бұйрық рай
Шартты ... ... ... ... ... ... ... алғыңыз келеді
Етістіктің түрлері
Түбір етістік
Оқы, біл, кел, отыр
Болымды етістік
Барады, ... ... ... ... ... етістік
Оқы, шегеле
Күрделі етістік
Оқып отыр, келе жатыр еді
Салт етістік
Тұр, бол
Сабақты етістік
Кітапты оқы, суды әкел
5
4
Үстеудің мағыналық түрлері
Мезгіл үстеуі
Биыл, ... ... ... таңсәріде
1
Мекен үстеуі
Ілгері, әрмен, жоғарыда, артта, әрі
3
Сын - қимыл үстеуі
әрең, ақырын, бірте-бірте, қолма-қол
Мөлшер үстеуі
Онша, соншама, мұнша, неғұрлым
5
Күшейткіш үстеуі
әбден, тым, ... ... аса, нық, ... үстеуі
әдейі, әдейілеп, жорта, қасақана
7
Себеп-салдар үстеуі
Босқа, шарасыздан, амалсыздан,бекерге, жоққа
Үстеудің ... ... ... үстеулер
Күрделі үстеулер
Жылдам, тез, ақырын, жоғары, тез
Балаша, шикілей, тотыдайын, соншалық
Таңертең,
әрең-әрең, ала жаздай
Есімдіктің түрлері
Жіктеу есімдігі
Сілтеу есімдігі
Жалпылау есімдігі
Сұрау есімдігі
Мен, сен, ол, біз, ... ... ... ... ... ... ... қанша?
Өздік есімдігі
Белгісіздік есімдігі
Болымсыздық есімдігі
өз, өзім, өздері, өзі
Біреу, қайсыбірі, әлдекім, кейбірі
Ешкім, ешқандай, бірде бірі, ешқашан
Сөйлем мүшелері
Тұрлаулы мүше
Тұрлаусыз мүше
бастауыш
баяндауыш
анықтауыш
толықтауыш
пысықтауыш
Жай сөйлем түрлері
Жалаң ... ... ... жылынды
Әсем қызық кітап оқыпты
Жақты сөйлем
Жақсыз сөйлем
Ексең егін, ішерсің тегін. Біз ... ... ... ауыз ... Қуанышты жасыруға болмайды.
Толымды сөйлем
Толымсыз сөйлем
Біз тамаша әнді кеше радиодан ... ... ... Кеше ... ... ... жабылып келеді. Қалың тоғай.
Құрмалас сөйлем түрлері
Салалас құрмалас
Салалас құрмалас
Аралас құрмалас
Бұл оқиғаның шындығын мен естігенмін, сондықтан оған үндемедім.
Қоршаған бұл ашылмай, ... жүзі ... ... ... ... оны мен түсінемін.
1
Салалас құрмалас сөйлем
Ыңғайлас салалас
Қайрат Шәмші әндерін көп біледі және оны жақсы орындайды.
2
Қарсылықты салалас
Теңіз тынышталды, дегенмен ай туған жоқ.
3
Түсіндірмелі ... ... ... ... бара сала хат ... салалас
Ол қалаға жетуге асық, өйткені дипломын алғалы отыр.
5
6
Талғаулы салалас
Бүгін не сабақ болады, не дайындық ... ... ... ... ... біресе баяулатып әндетеді.

Пән: Педагогика
Жұмыс түрі: Дипломдық жұмыс
Көлемі: 66 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 900 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
«Информатика сабағында оқушылардың шығармашылық белсенділігін дамыту »57 бет
«ОРГАНИКАЛЫҚ ЖЫЛУТАСМАЛДАҒЫШТАРМЕН ЖЫЛЫТЫЛАТЫН АЭС БУГЕНЕРАТОРЛАРЫНЫҢ КОНСТРУКЦИЯЛЫҚ СҰЛБАСЫ» ЗЕРТХАНАЛЫҚ- ПРАКТИКАЛЫҚ САБАҒЫН ӨТКІЗУГЕ АРНАЛҒАН ӘДІСТЕМЕЛІК НҰСҚАУ9 бет
Абай еңбектерінің негізінде ана тілі оқу сабағында оқушылардың құлықтық тәрбиесін қалыптастыру50 бет
Ағылшын тілі сабағында дидактикалық ойындар арқылы оқушының ауызша сөйлей алу және жазу дағдысын қалыптастыру7 бет
Ағылшын тілі сабағында жаңа технологияларды пайдалану8 бет
Ағылшын тілі сабағында сурет көрнекілігін қолдану арқылы оқушының сөйлеу іскерлігін дамыту44 бет
Бастауыш сыныпта еңбекке баулу сабағында қолданылатын әдіс тәсілдер.7 бет
Бастауыш мектепте қазақ тілі сабағын оқыту барысында оқушылардың танымдық қызығушылықтары мен қабілеттерін дамыту жолдары45 бет
Бастауыш сынып математика сабағында халықтық педагогика элементтерін пайдалану44 бет
Бастауыш сынып математика сабағындағы интерактивті тақтаны қолдану тиімділігі28 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь