Қазақстанның географиялық зерттелу тарихы

Қазақстан Республикасының аумағы батысында Едiл өз. алабынан шығысында Алтай тауы шыңдарына дейiн, солт-нде Батыс Сiбiр жазығынан (Солт. Қазақстан жазығы) оңт-нде Тянь-Шань тауына дейiн созылып жатыр.
Еуропа мен Азия елдерi арасындағы қарым-қатынастың көпшiлiгi (керуен жолдары, елшiлiк көштерi, т.б.) ежелгi заманнан-ақ қазiргi Қазақстан аумағындағы жер арқылы өткен. Осыған байланысты Қазақстанның кейбiр табиғи нысандары туралы жазба деректер өте ерте кезден белгiлi болған. Мысалы, Геродот (б.з.б. 5 ғ.) Каспий теңізінiң шығысында шексiз жазық өңiр жатқандығын және оны массагеттердiң мекендейтiндiгiн баяндаған. Птолемей (б.з. 2 ғ.) өз еңбектерiнде Жайық (Dаiх), Жем (Rhymmus) және Сырдария (Jаxаrtеs) өзендерi туралы мәлiметтер келтiрген. 9 — 10 ғ-ларда араб ғалымдары Арал т-не толық сипаттама берiп, картаға түсiрдi және гректердiң Әмудария мен Сырдария өзендерi Каспий теңізіне құяды деген топшылауын терiске шығарып, Арал т-не құятынын анықтаған. Арабтардың сол кездегi деректерiнде Жайық, Жем, Сағыз өзендерi аталған. 13 ғ-да Моңғолияға Италия саяхатшысы Плано Карпини және фламанд саяхатшысы Виллем Рубрук бастап барған елшiлер өздерi жүрген Қазақстан аумағындағы шөл, шөлейт аймақтардың қысқаша сипаттамасын берген. Олар өздерiнiң жеке бақылаулары негiзiнде Каспий теңізінiң тұйық алап екендiгi туралы маңызды геогр. мағлұматтарды жаңартып толықтырған және Алакөл, Балқаш көлдерi, Тарбағатай, Жетiсу Алатауы (Еренқабырға) жайында алғашқы деректер келтiрген.
15-17 ғасырлардағы Қазақстан туралы географиялық мәлiметтер Ресей әдебиеттерiнде жинақтала бастаған. Бұл мәлiметтер Мәскеу мемлекетiн және оған iргелес аумақтарды бейнелеген “Большой чертеж” (“Үлкен сызба”) картасында жүйеленген. 1627 ж. шыққан “Книга большого чертежа” (“Үлкен сызба кiтабы”) атты еңбекте қазiргi республиканың батыс, оңт. және орт. бөлiктерiнiң бiршама жерлерiне нақтылы сипаттама берiлген. 17 ғасырда Қазақ ордасына және Орта Азия хандықтары жерiне жасалған орыс саяхатшыларының зерттеулерi жиiлей
        
        Қазақстанның географиялық зерттелу тарихы
Қазақстан Республикасының аумағы батысында Едiл өз. ... ... тауы ... ... солт-нде Батыс Сiбiр жазығынан (Солт. Қазақстан
жазығы) оңт-нде ... ... ... ... ... мен Азия елдерi арасындағы қарым-қатынастың көпшiлiгi (керуен
жолдары, елшiлiк көштерi, т.б.) ежелгi ... ... ... жер ... ... Осыған байланысты Қазақстанның кейбiр табиғи
нысандары туралы жазба деректер өте ерте кезден белгiлi болған. ... ... 5 ғ.) ... ... шығысында шексiз жазық ... және оны ... ... ... Птолемей
(б.з. 2 ғ.) өз еңбектерiнде Жайық (Dаiх), Жем (Rhymmus) және ... ... ... мәлiметтер келтiрген. 9 — 10 ғ-ларда араб
ғалымдары Арал т-не толық ... ... ... ... және ... мен ... өзендерi Каспий теңізіне құяды деген ... ... Арал т-не ... ... ... сол кездегi
деректерiнде Жайық, Жем, Сағыз өзендерi аталған. 13 ғ-да ... ... ... Карпини және фламанд саяхатшысы Виллем Рубрук ... ... ... жүрген Қазақстан аумағындағы шөл, шөлейт аймақтардың
қысқаша сипаттамасын берген. Олар ... жеке ... ... ... ... алап ... ... маңызды геогр. мағлұматтарды
жаңартып ... және ... ... ... ... ... ... жайында алғашқы деректер келтiрген.
15-17 ғасырлардағы Қазақстан туралы географиялық мәлiметтер Ресей
әдебиеттерiнде жинақтала бастаған. Бұл ... ... ... ... ... ... ... “Большой чертеж” (“Үлкен сызба”)
картасында жүйеленген. 1627 ж. шыққан ... ... ... ... ... атты ... қазiргi республиканың батыс, оңт. және орт.
бөлiктерiнiң бiршама жерлерiне нақтылы сипаттама берiлген. 17 ғасырда ... және Орта Азия ... ... жасалған орыс саяхатшыларының
зерттеулерi жиiлей түскен. ... ... өз. ... дала ... ... “Чертеж всей земли безводной и ... ... ... жерi ... ... қиын тастақты дала сызбасы”)
деген атпен жарық көрген (1697). Бұл туынды С.Ремезов жазған ... ... ... ... кiтабы”) атты орыстың тұңғыш геогр. атласы
құрамына енген. Мұнда ... ... ... ... ... 18 ғ-
дыҢ 30-жылдарынан 19 ғ-дыҢ 60-жылдарына дейiн созылған Ресейдiң ... ... оның ... ... ... сипаты мен барысына
әсерiн тигiзбей қоймады. Бұл ... жаңа ... ... орыс
мемлекетi билiгiн орнату және нығайту мақсатына сай көптеген арнаулы әскери
және ғыл. ... ... ... ... ... ... және Жоңғар хандығымен
дипломатиялық қарым-қатынас орнауына байланысты Шығыс және ... ... ... ... ... iсi жүргiзiлдi. Сонымен қатар
Қазақстанның батысында, Каспий мен Арал т-дерi жағалауында, Сарысу, ... ... ... ... түсiрулер iске асырылды. Бұл
түсiрулердiң нәтижесiнде, бiр жағынан, Қазақстанның жеке ... ... ... ... жасалса, екiншi жағынан, ... ... ғыл. ... ... ... ... ... алғашқы ғыл.
еңбек П.И. Рычковтың 1762 ж. шыққан “Топография Оренбургская” ... атты ... ... ... ... зерттелу тарихында
1768 — 74 жылдардағы акад. экспедициялар ерекше орын ... ... ... ... ... ... мен ... Қазақстанның Едiл
мен Жайық өзендерi аралығындағы бөлiгiн, Маңғыстау түбегiн, Ырғыз бен
Торғай өзендерiнiң ... Есiл ... ... маңы ... ... Алтайды
және Қалба жотасын ... ... ж. ... ... ... ... ... края” (“Орынбор өлкесiнiң
табиғат тарихы”) атты 3 ... ... ... Оның ... ... ... ... жалпы сипаттама берiлдi.
19 ғ-дың 1-жартысында ... ... ... ... саны ... 1827 жылдан 1872 жылға дейiнгi ... ... ... картаға түсiрумен бiрге әр түрлi аймақтардың (Каспий т.
жағалауы, ... ... ... Алатауы тауларының) жануарлар ... ... ... жинады. Атақты немiс ғалымы А.Гумбольдт
өзiнiң ... ... ... (1829) ... ... ... ... деген көлемдi еңбегiн шығарды. 19 ғ-дың 30-жылдарына дейiн
Қазақстан туралы жиналған геогр. деректер А.И. Левшиннiң ... ... или ... орд и ... ... не ... мен ... сипаттамасы”) деген кiтабында (1832) қорытындыланды.
Бұл кiтап Қазақстанның жерi ... ... ... ... геогр. сипаттама
болды. 1840—50 ж. аралығында Шығыс, Оңт.-Шығыс және Орт. ... ... ... Л.И. ... ... ... Ол Жетiсу Алатауына,
Балқаш—Алакөл ойысының ... ... ... сипаттама бердi. 19 ғ-дың
орта шенiнде Арал (А.И. Бутаков) және ... (К.М. Бэр, Н.А. ... ... ... 1857 ж. ... атырабына императорлық
Санкт-Петербург ҒА-сы ұйымдастырған экспедицияға И.Г. ... пен ... ... ... жұмыстарының қорытынды деректерiнiң маңызы өте
зор болды. Экспедиция жүмысының нәтижесiнде Бат. ... жер ... ... климаты, флорасы және фаунасы туралы нақты ... ... ... для ботанической географии Арало-Каспийского
края” (“Арал-Каспий өлкесiнiң ... ... ... ... ... ... Бат. Қазақстанды ландшафтылық-геогр.
облыстарға бөлдi.
1856—57 ж. П.П. Семенов (Семенов-Тян-Шанский) Тянь-Шань тауына өзiнiң
әйгiлi ... ... Ол бұл ... зерттеу қорытындысында таулы
өлкенiң орографиясына (таулы жер бедерi) жаңаша сипаттама берiп, тұңғыш рет
биiк тау ландшафтын анықтады. П.П. ... бұл ... ... аса ... бiрi — Орта ... тау ... табылуы. Ғалымның осы
жолғы еңбегi Орта Азия мен Қазақстанның Тянь-Шань сияқты таулы ... ... ғыл. ... ... болды.
19 ғ-дың 50—60-жылдарында Жетiсу Алатауы мен Iле өңiрiн қазақтың ... ... ... ... ... және ... ... ғыл.
сипаттама бердi. Балқаш к. мен ... ... болу және ... өте ұқсастығын дәлелдедi. Жетiсу ... мен ... ... ... ... қарай биiк таулық белдеулерге бөлдi. Сонымен
бiрге осы зерттелген өңiрлердiң маршруттық және ... ... ... 19 ... ... жартысында кен байлықтарын iздеуге байланысты физ.-
геогр. сипаттағы бiрқатар жаңа деректер алынды. Әсiресе, Орт. Қазақстан мен
Тарбағатай ... және ... ... ... құрылысы, орографиясы
туралы нақтылы деректер жиналды.
19 ғ-дың 60-жылдарында Ресейдiң Қазақстанды отарлаудың ... ... ... орай кен байлықтары пайдалануға, т. ж-дың салынуына ... жер ... ... көп ... ... ... Жалпы геогр.
зерттеулермен бiрге арнаулы геол., топырақтану, ботаника, гидрология, ... ... ... ... 1865—79 ж. аралығында А.Татаринов Оңт.
Қазақстаннан Ленгер, Келтемашат, Боралдай, т.б. қоңыр көмiр кен ... ... ... ... ... кенiнiң ашылуына байланысты мұнда
одан әрi ... ... ... ... ... ... Маңғыстау
түбегiн зерттеу жұмыстарының ең көрнектiсi — Н.И. Андрусовтың “Мангышлак”
(“Маңғыстау”) атты еңбегi. Мұнда автор ... ... ... ... ... барлық деректердi тұжырымдады. ... ж. ... пен Г.Д. ... Арал ... ... ... ... оңт-н, Тарбағатайды зерттеп, Түркiстан аймағының алғашқы геол.
картасын (1881) жасады. Онда ... Оңт. ... өңiрi ... И.В.
Мушкетов Орта Азияның физ. ... мен ... ... (“Түркiстан”) еңбегiн жазды (1886—1906). Ол сонымен бiрге 1887
ж. Верныйдағы (қазiргi Алматы) зiлзаланың ... және ... ... ... Сiбiр т. ж-н ... ... ... көрнектi геолог К.И. Богдановичтiң жалпы басшылығымен бiрнеше
экспедициялық ... ... ... ... ... және Орт.
Қазақстанның геол. құрылысының негiзгi ... ... ... ... ... ... т.б.) ... А.Н. Замятин, Н.Н. Тихонович және С.И.
Мироновтың зерттеулерi нәтижесiнде Ембi мұнайлы өңiрiнiң стратиграфиясы ... ... ... ... ... жер асты тұз ... анықталды. Қоныстандыру басқармасының Н.Г. Кассин, А.А.
Козырев, П.В. ... ... ... Қазақстанның бiрқатар
аудандарының жер асты ... ... ... ... ... Геол., топырақ
тану, ботан., т.б. экспедициялар өз жүмыстарына ... ... ... және оның ерекшелiктерiнiң жалпы сипаттамасы туралы зерттеулер
жүргiздi. Мыс., ... ... ... зерттеулерiнiң нәтижесiнде Тянь-
Шаньның қазiргi жер ... ... ... ашты және ... ... ... ... Оның Арал Қарақұмында жүргiзген
бақылаулары Қазақстан мен Орта ... қуаң ... жер ... ... факторлардың күштi әсер тигiзгенiн дәлелдедi. Д.Л. Иванов Батыс Тянь-
Шаньнның iрi масштабты гипсометриялық картасын жасады. М.В. ... ... ... ... ... ... ... геоморфол.
бақылаулар жүргiзiп, Қарақия, Қауынды, т.б. ... ... ... ... ... ... ғана ... геоморфол. зерттеу
жұмыстарының iшiнде Л.С. Бергтiң еңбегi ерекше. Ол ... ... ... ... жер ... ... ... сипаттама бердi.
19 ғ-дың 70-жылдарынан Қазақстан ... ... ... ... ... ... ст-лардың саны өте аз болды және аумақ
бойынша орналасуы бiркелкi болмады.
1898 — 99 ж. ... П.Г. ... және В.Д. ... Орыс ... Бат. Сiбiр ... ... Солт. және Орт.
Қазақстанның iрi көлдерiне зерттеу ... 1899 — 1902 ж. ... ... т-нiң ... зерттедi. Нәтижесiнде Арал т. туралы бұрынғы
түсiнiктер түбiрiмен өзгертiлдi. Бұрын бүкiл Тұран ойпатын ... ... к-не ... ... ... ... Арал — ... алабы болды деген
ұғым терiске шығарылды. Өз зерттеулерiнiң ... Берг ... ... ... монографиясында (1908) қорытындылады. Бұл ... ... ... ғыл. қорытындыларының маңыздылығымен бүгiнгi
күнге дейiн маңызын жойған жоқ. ... ... ... Берг ... к-н ... ... ғ-дың басында қазiргi Қазақстан жерiнде ... ... ... ... ... ұйымдастырған экспедицияларға топырақ
зерттеушiлер С.С. Неуструев, Л.И. Прасолов, А.И. ... т.б. ... ... ... ... ... және ... А.Н. Краснов
үлкен еңбек сiңiрдi. Оның экспедициясы Алтайды, Каспий ... ... Iле өз. ... Iле ... ... Ол алғашқылардың бiрi болып
Тұран шөлiн жiктеп, онда ... ... ... ... сортаң
түрлерiнiң бар екендiгiн анықтады. ... ... ... ... ... Жетiсу Алатауында, Алтайда ботан. және ... ... Ол бұл тау ... ... ... ... ашты. В.М. Савич Бат. ... ... ... ... сүйенiп, шөл және дала белдемiнiң ауыспалы
сипатта екендiгi туралы пiкiр ... 1908 ... ... ... И.М. ... 30 жыл бойы ... геоботан. тұрғыдан
зерттедi. Ол өз еңбектерiнде, әсiресе, өсiмдiк ... ... және ... өзара қатынасын терең талдады.
19 ғ-дың соңы — 20 ... ... ... ... ... көңiл
бөлiне бастады. Iрi зоол. зерттеулердi Арал — Каспий ... ... ... Петербург қоғамы өлкенiң жаратылыс
тарихын анықтау мақсатында экспедиция ұйымдастырды және Каспий мен Арал т-
дерiнiң ... ... бай ... ... ... ... ... нәтижелерiне сүйенiп, К.Ф. Кесслер жаңа геол. уақытта
Каспий мен Арал ... ... ... ... ... ... бiрi ... өз күмәнiн айтты. Северцовтың, А.М. Никольскийдiң
зерттеулерi геогр. тұрғыда ... ... ... и ... ... ... животных”
(“Түркiстан жануарларының таулы және жазық өңiрде таралуы”) деген күрделi
еңбегiнде (1873) Орта Азияны ... ... ... ... ... қоса).
Қазақстанның орнитофаунасын алғаш талдап зерттеушiлер: Н.А. Зарудный,
П.П. Сушкин, В.Н. Бостанжогло. Бұл ... ... ... ... ... ... ... Қазақстан аумағында кұстардың геогр.
таралуын жете түсiндiрдi. Сондай-ақ, олардың ... ... ... ... ... ... Северцов, Краснов, Берг,
Неуструев, Крашенинниковтың еңбектерiнде ... ... әр ... ... ... ... ... заңдылық
тұжырымдалып, табиғи аудандастыру мәселелерi көтерiлдi. Қазақстан аумағының
қазiргi физ.-геогр. бөлiнуiнiң негiзi Бергтiң ... ... ... ... на ... и ... области” (“Сiбiр мен
Түркiстанды ландшафтық және морфол. ... бөлу ... (1913) ... Осы ... Берг ... ... ... аумағын ландшафтылық белдемге және морфол. облыстарға ... ... ... ... ... ... үшiн ... дейiн
ғыл. маңызы күштi.
Қазақстан жерiнiң кеңестiк дәуiрде зерттелуi Қазақстанның ... соц. ... ... ... ... ... пен а. ш-ның дамуы табиғи қорлардың ... ... iрi ... ... ... ... элементтерi — жер ... ... су ... ... т.б. ... ... Кен
байлықтарын табу және оларды игеру мақсатында геол. барлау кеңiнен етек
алды. Топырақ және ... ... ... экспедицияларының жұмысы
жандандырылды. Жаңа қалалар мен елдi мекендердiң ... ... және ... ... ... ... көпшiлiк бөлiгiнiң климаттық жағдайы
зерттелдi, су қорларын iздеу жұмыстары кең ... ... ... ... ... зерттелу барысы әр кезеңде әр түрлi болды. Бұл
жағдай ең алдымен республикадағы ... ... ... ... ... ... көлемiне байланысты болды.
Осы шаралардың барлығын жүзеге асыру үшiн Қазақстан аумағы геогр.
жағынан жан-жақты зерттеле ... ... ... 20 ... ... ... ... халық ш-н қайта құру және соц. ... ... ... кең өрiс ... Жеке ... аумағын жүйелi және жан-
жақты зерттейтiн ғыл. экспедициялар ұйымдастырыла бастады.
Минералдық шикiзаттардың ... ... ... ... ... зерттеушi ин-ттардың, геол. партиялардың және трестердiң
(Сiбiр к-тi, Орт. геол. ин-ттың Сiбiр бөлiмi, Алтай ... ... және ... ... ... ... Ауыр ... халкомының
Қазақ геология-гидрогеол. басқармасы, т.б.) саны көбейе түстi. 1926 ж. КСРО
ҒА жанында құрылған одақтас және автон. республикаларды ... ... ... жер ... ... ... ... алды. 1933 ж. Қазақ
гидрометеорол. басқармасы ұйымдастырылды. 1932 ж. КСРО ҒА-нда ... ... ... ... ... өттi. Бұл ... ... көптеген зерттеу жұмыстарының бастамасы болды. Сол
жылы КСРО ҒА-ның Қазақстандық базасы ... (1939 ж. КСРО ... ... ... ... ... — елiмiздiң өнеркәсiбiне аса қажет
кен орындарын табу және оларды барлау болды. Бұл ... В.К. ... В.П. ... Н.Н. ... А.К. ... ... М.П. Русаков, Н.Г. ... Д.С. ... ... ... (Жем ... т.б. еңбек еттi. Кен орындарының
өнеркәсiптiк маңызын анықтай түсу үшiн ... ... ... (И.П. ... П.К. ... ... Қазақстанда (А.А.
Козырев), Орт. Қазақстанда (Қ.Сәтбаев) геол. зерттеулер iске ... ... ... (Н.Л. ... ... ... ... Н.А. Копыловтың 1927 ж. шыққан “Материалы ... ... ... ... ... ... ... геоморфологиясы туралы алғашқы маңызды мағлұматтар
берiлдi.
Оңт. Қазақстан облыстарының ... ... ... ... ... ... үлес қосты. Түркiстан (1924) және Қазақстанның (1925) климаттық
жағдайлары ... ... ... ... ... ... ... алғашқы қадамы [1927 ж. ... М.Д. ... пен ... ... ... ... ... климаттық
очеркi”) еңбегi] жасалды.
Қазақстандағы алғашқы гидрол. ... ... ... ретiнде М.М.
Давыдовтың (1925) және Б.X. Шлегельдiң (1926) еңбектерiн атауға болады.
Бұлар Оңт. Қазақстан өңiрiнiң су ... ... ... КСРО ... ... ... гидрографиясының жоспарлы зерттелуi жолға
қойылды, осы мақсатпен республиканың батыс бөлiгiне бiрнеше ... ... ... ... 1928 ж. П.Н. ... ... очерк Казахстана” (“Қазақстанның қысқаша гидрографиялық
очеркi”) және “Гидрометеорологический очерк ... ... ... ... ... шығарды. Шу, Талас,
Сырдария өзендерiнiң төм. ... ... ... ... ... Верный және Түркiстан бөлiмдерi Кiшi және Үлкен
Алматы өзендерiмен өтетiн лай ... ... ... ... ... ... ... Қоныстандыруға және жер қорын
есепке алуға байланысты Қазақстан өңiрлерiнiң топырағын зерттеу кең ... ... ... ... жамылғысының алғашқы сипаттамаларын Р.И.
Аболин (1922), К.Д. Глинка (1923) және Л.И. ... (1925) ... ... ... ... ... ... жiктелдi.
Қостанай (В.И. Баранов), Орал (И.И. Фелимонов, И.В. Ларин), Ақтөбе (М.И.
Рожанец) және Жетiсу ... ... ... ... ... ... ... құрамында Герасимов Үстiрттiң, Неуструев Каспий
ойпатының топырақ жамылғысын зерттедi. Әсiресе, Герасимовтың ... бұл ... ... ... ... ... ... байланысты өңiрдi физ.-геогр. аудандастыру жөнiнде құнды деректер
берiлдi.
Геоботан. зерттеулердiң де ... ... ... ... ... ... шабындықты және жыртуға жарамды жердi ... ... ... беру мiндетi қойылды. Алғашқы жылдары геоботан.
жұмыстың көпшiлiгi Бат. ... ... (И.В. ... КСРО ... ... ... ... отряды бұл өңiрдiң
өсiмдiгiн зерттеуге елеулi үлес қосты. Республиканың Жер Халкомы Семей ... ... ... ... Бұл ... ... ... қорытындыларын (1923—25) Крашенинников жариялады. Ол өз еңбегiнде
өсiмдiк жамылғысы географиясын түсiндiруге генетик. ... ... ... ... ... ... ... Осы кезеңде
республика фаунасын зерттеуде Д.Н. ... В.Н. ... ... т.б. ... үлес қосты.
Өндiрiстi тиiмдi де дұрыс орналастырудың маңыздылығы экономиканы қайта
құру жоспарын ... ... ... ... Алғашқы бесжылдық (1929—32)
жоспарларында Қазақстанда өнеркәсiп және а. ш-ның барлық салаларының тех.
базаларын ... ... ол үшiн ... геогр. зерттеулердi
кеңiнен және жан-жақты ... ... ... Бұл кезеңде (1928—40)
экспедициялық зерттеулер кең етек ... ... ... ... және ... ғыл. ... көбеюiнiң нәтижесiнде
Қазақстан жерiнде тұрақты бақылаулар жүргiзу жолға ... ... ... түстi және сирек металдар, көмiр, т.б. кен ... ... ... Одағы бойынша Қазақстанды жетекшi орындардың бiрiне шығарды.
Алтайдың, Орт. ... ... кен ... және ... Жетiсу
(Жоңғар) Алатауы, Арал маңы, Мұғалжар тауы, т.б. өңiрлердiң геол. құрылысын
зерттеу қарқынды түрде жүргiзiлдi.
Климаттық және гидрол. ... ... және ... ... ... ... жүргiзiлдi. Су қорларын зерттеу өрiстедi. Өндiрiс
қажеттерiн өтеу және ... ... ... құрылыстардың геогр.
жағдайларын анықтау үшiн кейбiр жеке ... ... ... ... ... И.И. ... Жайық-Көшiм каналы, Орт.
Қазақстанды суландыру перспективасы, Б.К. ... ... ... ... және Орт. Қазақстан туралы “КСРО су қорларының анықтамасы”
жинағының 13-томы, т.б. еңбектерi жарық ... Арал т. мен ... ... зерттеу басталды. Iле Алатауына Н.Н. Пальгов гляциол. бақылаулар
жүргiздi.
2-дүниежүз. соғыс жылдарында (1941—45) жалпы ... ... ... ... ... мен тыл ... өтеу ғана ескерiлдi.
КСРО ҒА-ның Геогр. ин-тының көпшiлiк қызметкерлерi Алматыға көшiрiлiп,
Топырақ тану және Ботаника ин-ттарымен және ... ... ... ... а. ш-н өркендетудiң қорларын табу және ... Дәл ... ... ... су және топырақ жамылғысының
қорлары түбегейлi зерттелдi. Солардың нәтижесiнде жердi тиiмдi пайдалануға
нақты ұсыныстар ... ... ... рет ... мал ... қоры
бойынша аудандастырылды (Л.Г. Соболев), геоморфология бойынша (И.П.
Герасимов), агроклиматологиядан (П.Н. ... iрi ... ... зерттеудiң геохим. тәсiлi жасалды (М.А. ... су ... ... катысты табиғат жағдайларының бiрнеше карталары (Б.А.
Федорович, С.Л. ... ... Бұл ... ... келе
А.А. Григорьев өзiнiң Қазақстан табиғаты туралы очерктерiн жариялады. Осы
жылдары КСРО ҒА ... ... ... ... ... ... Н.Н.
Баранский басқарды. Ол республика экономикасын мамандандыруды жетiлдiре
түсу мақсатында Қазақстанды 5 экон. ... ... ... ... жылдары
(1945 жылдан бастап) Қазақстандағы геогр. зерттеулерге баса ... ... ш-н ... ... және одан әрi ... үшiн ... ... табу және оларды шұғыл шаруашылыққа пайдалану керек болды. 1946 ж.
ҚазКСР ҒА құрылды. Оның ... ... ... ұйымдастырылып,
Арал т-ндегi Барсакелмес аралының, Балқаш к-нiң оңт-ндегi шөлдiң, Жетiсудың
геогр. жағдайлары зерттелдi. Республика аумағын физ.-геогр. ... ... ... (Н.Г. Рыбин, 1948). Бұрынғы жүргiзiлген
зерттеу материалдары негiзiнде республика ... ... ... ... ... ... ... очерктерi”
(1952) жарыққа шықты.
Қазақ КСР ҒА-ның Геогр. ин-ты Қазақстан табиғатын ... одан ... ... ... ... ... (1950) жинақ
кiтабын шығарды. КСРО ҒА-ның өндiргiш ... ... ... ... жаңа ... ... ... зерттеулер ұйымдастырды. Осы
мақсатпен Торғайдың шикiзат ... ... және Орт. ... ... ... және ормандық қорларын зерттедi. Тянь-Шаньда ... ... ст. ... ... ... геоморфол. зерттеу,
әсiресе геоморфол. картаға түсiру iсi ... Жер ... ... бiрi — геол. картаға ... ... ... процестерiнiң
құрамына енгiзiлдi. Сөйтiп геоморфол. карта табиғи ... ... ... ... ... ... алқаптарын отырғызу, тың және тыңайған жердi игеру
шараларына байланысты республиканың жеке ... ... ... ... ... Аңызақ жел, атмосф. қуаңшылық, жел ... ... ... ... ... ... құбылыстар және климаттың
өзгеру заңдылықтары зерттелдi. Осы зерттеулердiң деректерi ... ... (1959) атты ... ... ... ... республика көлдерiнiң жете тексерiлгенiн
аңғаруға болады. Бұл жұмысты кейiннен КСРО ҒА-ның Көлтану ин-тына айналған
көлтану лаб. мен ... КСР ... ... секторының қызметкерлерi бiрлесе
жүргiздi. Зерттеу жиынтығын А.В. ... ... ... ... жағдайымен қоса олардың гидробиол. және экон. жақтары да зерттелдi.
Көлдердiң жалпы кадастры құрастырылды. Жер бетi суы ... ... тың және ... ... ... ... ... Бiрнеше iрi гидрол. кешендiк зерттеулер жүзеге асырылды және
бұлардың деректерi “Ресурсы поверхностных вод районов ... ... ... ... ... және тыңайған жердi өңiрлерiнiң беткi ағын ... ... вод ... ... жер бетi ... ... енгiзiлдi.
Топырақ жамылғысын зерттеген әр саланың ғыл. және ... ... көп ... ... Казахской ССР” (“Қазақ КСР-
iнiң топырағы”) басылымында және ... ... ... карталарда
жарияланды. Геоботан. және зоогеогр. зерттеулердiң жиынтық ... ... ... ... лаб. ... ... табиғи жағдайын
зерттеудiң аэротәсiлiн белгiледi. Экон. география ... ... ... ... және ... ... ... (И.Т. Тәжиев, М.Ш. Ярмұхамедов, К.Б. Ахмедова, т.б.), өндiргiш
күштердi тиiмдi орналастыруға, экон. аудандастыруға және ... ... ... ... қалыптасу мәселелерiне,
еңбек және табиғи қорларға баға беруге арналған жұмыстар (В.А. Адамчук,
Б.Я. ... Е.Н. ... ... т.б.) ... көрдi. Республика
жерiн жан-жақты зерттеу нәтижесiнде Қазақстанның және оның ... ... ... құрастырылды. Тың өлкесiнiң, Қарағанды,
Қостанай, Солт. Қазақстан облыстарының бiрнеше ландшафтылық ... ... ... ... етек ... ландшафт танушы
ғалымдардың бүкiлодақтық 6-кеңесiнiң (1963) Алматыда өтуi әсер еттi. Арал
маңы мен ... ... ... ... Маңғыстау обл-тарының
ландшафтылық жағдайы зерттелдi.

Пән: География
Жұмыс түрі: Материал
Көлемі: 13 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 400 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
Кеңес кезеңіндегі Қазақстанның географиялық және геологиялық зерттелуі8 бет
Глобализация және интеграция үрдістеріндегі бүкіл әлемдік экономика және Қазақстан32 бет
Климаттық ресурстар туралы түсінік11 бет
Көліктің маңызы және экономикалық географиялық ерекшеліктері16 бет
Орталық Қазақстанның табиғат жағдайы27 бет
Оңтүстік Қазақстан облысының таулы аймақтарының географиясы мен оның рекрациялық маңызы85 бет
Солтүстік Қазақстанның салқын мерзімдегі термикалық режимі туралы18 бет
Қазақ жері туралы ерте кездегі географиялық мағлұматтар78 бет
Қазақстан мен Қытай арасындағы экономикалық байланыс43 бет
Қазақстан Республикасының жалпы физикалық географиясы, жануарлар дүниесі51 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь