Бағалы қағаздар нарығының объектілері

Бағалы қағаздар нарығының инструменттері болып бағалы қағаздар және оның туындылары болып табылады. Қазақстан нарығында бағалы қағаздар ретінде шаруашылық субъектілерінің және ҚР Үкіметнің акциялары және облигациялары қолданылады.

Заңды тұрғыдан қарастырғанда, Қазақстан Республикасының Азаматтық кодексіне сәйкес бағалы қағаздың түсінігі: бекітілген формада және реквезиттерден тұратын ортақ қазанға ақша төленген соң, пайдаға ортақтасуға және корпарация капиталын бөлісуге құқық беретін куәлік.

Ал экономикалық мазмұны, бұл бүкіл тауарлық әлем екі топқа бөлінеді деген тұжырымдамаға негізделген: тауарлар (материалдық құндылықтар, қызметтер) және ақша. Ақша тек қана ақша және капитал бола алады.

Бағалы қағаздар материалдық құндылықтарға да ақшаға да жатпайды, олардың құндылығы иемденушіге берілетін құқық болып табылады.

Бағалы қағаздар бірқатар маңызды функциялар атқарады:

1) ақша қаражаттарын салалар және экономиканың секторлары, аумақ және мемлекеттер, тұрғындар топтары мен қабаттары арасында қайта бөледі.;

2) иемденушілерге қосымша құқықтар береді: капиталға құқық, басқаруға қатысу үшін құқық,сәйкес ақпарат алуға құқық, сәйкес жағдайдағы бірінші кезекті құқық;

3) капиталға табыс алуға немесе капиталды қайтарып алуға құқық жән т.б.

Бағалы қағаздардың классификациясы[1]
        
        Бағалы қағаздар нарығының объектілері
Бағалы қағаздар нарығының инструменттері болып бағалы қағаздар және оның туындылары болып табылады. Қазақстан нарығында ... ... ... ... ... және ҚР ... ... және облигациялары қолданылады.
Заңды тұрғыдан қарастырғанда, Қазақстан Республикасының ... ... ... ... ... түсінігі: бекітілген формада және реквезиттерден тұратын ортақ қазанға ақша төленген соң, ... ... және ... ... ... ... беретін куәлік.
Ал экономикалық мазмұны, бұл бүкіл тауарлық әлем екі топқа бөлінеді деген тұжырымдамаға негізделген: тауарлар (материалдық ... ... және ... Ақша тек қана ақша және ... бола ... қағаздар материалдық құндылықтарға да ақшаға да жатпайды, олардың құндылығы иемденушіге берілетін құқық болып табылады.
Бағалы қағаздар бірқатар маңызды функциялар ... ақша ... ... және ... секторлары, аумақ және мемлекеттер, тұрғындар топтары мен қабаттары арасында қайта бөледі.;
2) ... ... ... ... ... ... басқаруға қатысу үшін құқық,сәйкес ақпарат алуға құқық, сәйкес ... ... ... құқық;
3) ... ... ... ... ... ... ... құқық жән т.б.
Бағалы қағаздардың классификациясы[1]
Экономикалық табиғаты бойынша:
1) қарыздық (облигациялар, ҰБ-ң ноталары, ... және ... ... ... ... (коносамент);
3) туынды (фьючерсы, опцион, варрант, своп и др.).
4) үлестік (акция);
Құқықты тапсыру бойынша:
1) ... ... ... формасы бойынша:
1) документ түрінде (қағаздар);
2) документсіз.
Капиталды тарту ... ... ... ... (1 ж.-ға дейін);
2) орта мерзімді (1 ... 10 ж.-ға ... ұзақ ... ( 10 ... ... ... ... бойынша:
1) аймақтық;
2) ұлттық;
3) халықаралық;
Эмитент бойынша:
1) ... ... ( ҚР-ң ... ... ... ... ҚР ҰБ);
3) шетел.
Табыстылық бойынша:
1) тұрақты табыс;
2) бір реттегі табыс;
3) ... ... ... бойынша;
4) қалқымалы пайыздық мөлшерлеме бойынша.
Қазақстан Республикасының[2] бағалы қағаздар нарығының объектілері болып:
1) Қазақстан ... ... ... бекітілген, уәкілетті органдармен шығарылымы тіркелген, Қазақстан Республикасының мемлекеттік емес резидент ұйымдарының эмиссиялық бағалы қағаздары болып табылады;
2) Қазақстан Республикасының ... ... ... ... негізінде бекітілген, уәкілетті органдармен шығарылымы тіркелген немесе ұйымдастырылған бағалы қағаздар нарығында айналымға ... ... ... ... ұйымдарының эмиссиялық бағалы қағаздары;
3) Өкілетті органдырдың нормативтік-құқықтық актілерінде бекітілген тәртіп бойынша, шетел ... ... ... ... ... және ... ... ұйымдастырылған бағалы қағаздар нарығына айыналымға жіберілген Қазақстан Республикасының ... емес ... ... эмиссиялық бағалы қағаздары;
4) Шығарылымы өкілетті органдардың нормативтік-құқықтық базасы негізінде тіркелген ... ... ... ... ... қағаздар нарығында айналымға жіберілген халықаралық қаржы ұйымдарының ... ... ... ... эмиссиялық бағалы қағаздар;
6) туынды бағалы қағаздар және басқа да қаржы инструменттер;
Эмиссиялық бағалы ... ... ... ... ... ... ... Заңы және басқа да заңнамалық актілері негізінде анықталады.
Акция - акционер үшін ... ... ... ... ... беру ... ... төленгеннен кейінгі компанияның кірісі болған жағдайда дивидендтер алу құқығын, сонымен қатар ... ... ... заңнамасының тәртібі бойынша ликвидацияланған кезде қоғам мүлкінің бөлігін иелену құқығын ұсынады.
Дүниежүзілік тәжірибеде акциялар келесідей сұрыпталанады:
1) бір ... ... беру ... бойынша: атаулы және иесі ұсынушы болып екіге бөлінеді;
2) ... алу ... ... жай және ... ... тек ... ... бекітілген акуияларды ғана шығара алады.
Атаулы акция -- иесі ... ... ... ... ... тиіс акция. Акционерлер кітабында оны қанша және кай уақытта алғандығы ... ... ... иесі ғана ... деп ... ... -- иесінің аты-жөні қоғам кітабында ... ... ... ... акциясының жалпы саны ғана көрсетіледі.
Кесте 2 -- Акциялардың түрлері
Қоғамға басқару жағынан қолында атаулы акциясы бар акционерлер қолайлы. Себебі ол ... ... және ... ... қозғалысын, сонымен қатар бағалы қағаздардың кейбір акционерлердің қолында шоғырлануын, олардың бұл мемлекеттен кеткенін реттеп және бақылап отыруға мүмкіндік береді. Акционерлердің ... ... ... ... қысқа мерзімді мүдддені көздеген акционерлер ұсынушы акциясын қолдайды. ... еш ... ... ... ... ... ... еркін сатуға болады. Ал атаулы акцияны еркін қолма-қол ақшаға айырбастауға болмайтындықтан олардың өтімділігі акционерге кейбір ... ... ... осы екі ... ... түсіру жолдары да әртүрлі:
Біріншіден, сату механизмі бойынша. ... ... иесі ... қоғамнан сатып алғанын куәландыратын барлық акция саны толтырылған бір сертификат алады. Бұл ... ... ... сырт жағында екі жақтың қолы қоылған белгісі қойылады. Содан соң акционерлердің тізіміне өзгеріс енгізу үшін сертификат қоғамға жіберіледі. ... ... ғана ... жаңа иесі акцияларға жаңа сертификат алады.
Ұсынушы акциясын сатқанда оны иемденушілер тікелей, яғни қолма-қол сатып ... ... ... осы екі түрінің жаңа данасын (тиражын) иемденушілер құқығын белгілеу ... де ... Бұл ... ... акция иесі қоғамнан хабарландыру хат алса, ал ұсынушы акциясына бұндай механизм жүруі мүмкін емес. Ұсынушы ... ... ... ... ... ... Соны ... кейін қоғамға жіберіп, өзінің меншік қүқығын іске асырады.
Үшіншіден, ұсынушы акциясының номиналы тым жоғары болмайды, бірақ ол өте көп ... ... ал ... акцияның номиналы әртүрлі мөлшерде бола береді.
Қоғамды басқаруға қатынасу құқығы ... ... жай және ... ... ... акцияларды иеленушілердің қоғамның түсірген пайдасының мөлшеріне байланысты дивидендтер алу қүқығы, жиналыстарда дауыс беру арқылы қоғамды ... ... ... және ... ... ... ... несие берушілермен есеп айырысқаннан кейін мүліктің бір бөлігін алу қүқығы бар. Қүқықтар акция мөлшеріне сәйкес көлемде жүзеге асырылады.
Әрбір жай ... өз ... бір ... ... ... Әйтседе жай акция дивиденд алуға кепілдік бермейді. Себебі дивиденд ... ... ... ... ... ... қоғамның таза пайдасының бір бөлігі, басқаша айтканда, дивиденд төлеу пайданың салық төлегеннен қалған ... ... ... ... ... күшті өзгерістердің әсер етуі кездейсоқ жәйт емес.
Жай акцияны иеленушілердің өкілеттіктері:
1. Директорлар кеңесін сайлауға дауыс беруге және сол ... өзі ... ... ... сайланғанда кейбір қоғамның жарғысында кей жағдайда мүлік иесі көрсетіледі, яғни үміткердің қолындағы жай акцияның ең ... ... ... ... ... ... ... балансты және таза пайданы бөлу
жобасын дайындайды. Табысты бөлу - қоғам меншігін оның акционерлері арасында дивиденд ... ... ... ... Дивиденд алу құқығы. Дивиденд мөлшері қоғамның жылдық
қаржы ... ... ... Оны тоқсан сайын (әрбір үш айда бір) төлеуі мүмкін. ... ... түрі ... ... төленетін дивидендттер. Бұл табысты бөлудің ең кең тараған түрі. Ол бір жай ... ... ... ... ... Бұл табысты бөлудің, мүліктік формасы акционердің қолындағы акция санына пропорционалды анықталады. Қоғам дивиденттің бұл типін әдетте өзі жабылу кезінде ... ... ... ... Бұл ... ... ... арасында акционерлердің колындағы бұрыңғы акция санына пропорционалды бөлінеді. Дивиденд төлеудің бұл түрі ... ... ... ... ... ... төленетін, дивидендттер баланстың активі мен пассивін және колма-қол ақша қаражаты қозғалысы ведомостың тексергеннен кейін ғана ... ... ... ... ... ... ... жауап беруге міндетті. Дивиденд акционер табысының тек бір ғана бөлігі. Оның екінші бөлігі акция бағасының өзгеруне байланысты ... Жай ... ... ... құқығын басқаға беру деген акционер өзінің акциясын я сатып, я сыйға ... я ... ... ... асыруы. Сонымен қатар акция банктен несие алғанда кепілдікке де ... ... ... мүліктік мүддесін қорғауға дауыс беру құқығы. Бұған, мысалы, жаңа ... ... ... ... ... бір ... сату ... мәселелер жатады. Активтер болып қоғамның барлық қозғалмайтын және қозғалатын меншігі: жер, құрылыс, мүлік, қолма-қол қаржы және с.с. есептеледі.
Директорлар кеңесі, ... ... ... ... ... ... ... жалпы жиналысында сайланады. Дауыс берудің екі әдісі болады. Тікелей ... беру -- ол жай көп ... алу ... ... Ол ... акционердің қолындағы акция санына тең дауыс беру. Сонымен қатар, дауыс ... ... да ... ... ... жиналысында біреудің акциясы негізінде басқа біреу сенімхатпен дауыс беруінеөкілеттілік алады.
Көптеген қоғамдар жай акцияның номинал құнын бекітеді. Ол бір акцияға шаққандагы ... ... ... көрсетеді. Номинал қүны акцияның нарықтық бағасының одан әрі ... ... әсер ... Ол акцияны тек алғашқы орналастырғанда ғана маңызды роль атқарады. Номинал құны -ол акцияның ... ... ... ... ... ... онда оның ... (курсын) сатуға қатысқан барлық инвесторлар қалыптастырады. Акцияның ... ... ... ... ... ... мен сатып алушының төлейтін жоғары бағасы анықтайды. Акцияның нарықтық бағасы сұраныс пен ұсыныс негізінде айқындалады.
Акцияның эмиссиялық және нарықтық ... ... оның ... ... да ... ... баланстық бағасы -- қаржылық есептің құжаттары негізінде анықталып, бухгалтерлік немесе баға деп ... Ол ... таза ... ... ... оның ... ... орналастырылған акция санына бөлгенге, немесе бір акцияға келетін акционерлерге тиесілі капиталдың ... ... жай ... ... ... де шығаруға құқығы бар. Онда ол нарықтық бағаммен (курспен) сатылады. Бұл ... ... ... ... капиталы бірнеше үлеске бөлінгені көрсетіледі. Қоғам жабылғанда бұл акциялар акционерлерге активтің бклгілі-бір бөлігін (номиналдық құнының емес) алуға ... ... ... ... акциялар -- меншік туралы ерекше сертификат. Олар қоғам түсірген пайданың деңгейіне қарамастан өз иесіне ... ... ... нақты дивиденд төленуін қамтамасыз етеді. Префеенциалды акция дауыс құқығын бермейді. Ол дауыссыз ... ... ... ... ... артықшылықтар дауыс құқығы жоқтығының орнына төлеу ретінде жүреді. Алайда, артықшылықты акция иемденуші - акционерлер қоғамды жабу туралы ... ... ... ғана ... жиналысқа дауыс беру құқығымен қатыса алады.
Артықшылықты акциялардың өзі бірнеше түр ... ... және ... ... және ... емес, айырбасталатын және айырбасталмайтын болып бөлінеді. Артықшылықты акциялардың аталған түрлерін шығару қоғамның жарғысында қарастырылады. Акция иемденушілердің артықшылықтарды ... ... де ... ... Атап ... ... ... бөлуге катысу;
- хабарланып, бірақ төленбеген дивиденд алу мүмкіндігіне келешекте қатысу;
- акцияны басқа түріне айырбастау мүмкіндігі.
Нарықтық экономикасы дамыған елдерде артықшылықты ... ... ... барлық акциялардың 10%-нан аспайды. Демек, қоғам қаржысында олардың үлесі өте төмен. Дегенмен де, артықшылықты акциялардың коғам ісін ... ... ... зор. Олар ... ... ... ... дауыс беретін жай акция иемденушілердің санын өзгертпей-ақ қосымша капитал тартуга мүмкіндік береді.
Қорыта ... жай ... ... дивиденд төлеу коғамның нәтижелі қызмет істеуіне байланысты болса, ал артықшылықты акциялар ... ... ... ... ... ... ... алдын ала жоспарланған кіріс бойынша нақты мөлшерде дивиденд төленеді. Әрине нақты төленген дивиденд жылдық ... ... ... ... кіріс мөлшерін өсіруі де мүмкін, керісіншеі бөлінген пайданың ... ... де ... деп -- ... оны ... ... бір ... облигацияда көрсетілген құнды және осы құннан белгіленген процентты алуға құқық беретін эмиссиялық бағалы қағаз. Облигация -- ... ... әр ... ... ... ... және облигация эмитентінің арасындағы қарыз қатынасын куәландырады. Облигация өз иесінің облигация бойынша ... ... ... өтеу сәтіндегі облигацияның атаулы құнын алу құқығын ... ... ... ... ... капитал акционерлік капитал деп есептелмейді.
Облигация мерзімдік қарыз міндеттемесі болғандықтан оның ... ... ... ... кепілдігі саналады. Ол кепілдік -- эмитенттің банкротқа ұшырап, өз ... ... ... ... -- ... мүлкінің бір бөлігін иемденуге облигация ұстаушының құқығы. Облигация да акция сияқты қоғамды инвестициялаудың ең ... ... ... бұл екі ... ... бір-бірінен түбегейлі өзгешеліктері бар. Ол өзгешеліктердің маңыздылары мыналар:
1. Облигация ... ... ... ... ал ... -- қоғамды несиелеудің куәлігі. Акционер қоғамды меншіктенуші. Ал акция сол меншіктеудің куәлігі тәрізді.
2. Облигация ұстаушыға процент ... ... ... ... ... ала бекітіліп, нақты анықталады. Бұл бағалы
кағаз өзінде көрсетілген белгілі бір анықталған уақыт аралығында
ғана кіріс түсіреді. Облигация бойынша процент ... ... ... ... ... ... ... алмауы оның банкрот деп танылуына тең. Акционер де дивиденд түрінде табыс алады. Бірақ дивидендтің мөлшері ... және ол ... ... ... Егер қоғам дивиденд төлеу туралы хабарламаса, демек, төлегісі келмесе, онда акционер қоғамға қарсы ешқандай шара қолдана алмайды.
3. Басқа несие беруші ... ... ... ... беру ... жоқ. Ол ... ... сонымен қатар, қоғамды басқаруға да қатыспайд. Оған керісінше, акция иесінің қоғамның мүліктік мүддесін ... ... ... ... ... ... бойынша табыс төлеу қоғамның шығынын құрайды. Ол салык төлегеннен қалған пайдадан ... Ал ... те ... таза ... ... оның номиналы, купондық мөлшері, эмиссия шарты, өтеу туралы нұсқау, қамтамассыз етілуі, рейтингі көрсетіледі.
Номинал - ... ... бет ... ... ақша ... Оны облигация ұстаушы өтелу мерзімі келгенде алады.
Купондық мөлшері - жыл ... ... ... ... ... ... ... келісілген процент. Жыл сайынғы купондық мөлшер бөлініп, мысалы, ... ... ... ... ... бір рет төленуі мүмкін.
Эмиссия шарты - ... ... ... Ол ... ... ... ... шарты бойынша шығарылады. Траст компаниясы қоғамның инвесторлары алдында оның кепілі болып, облигация ұстаушылардың мүддесін ... ... өз ... ... қадағалап отырады.
Өтеу туралы нұсқау - эмиссия шартындағы тармақ. Ол бойынша эмитент облигацияның номинал құнын және процент төлейтін ... қор ... Ол қор ... ... ... ... күні - қоғамның сатып алушыға облигацияның номиналына тең ... ... және ... төлеуді тоқтататын күнтізбектегі күн.
Облигация қаматамасыз етілген және қамтамасыз етілмеген болып екіге ... ... ... - ... ... кезіндегі кепілдік ретіндегі эмитенттің активтерін немесе мүліктерін салуды айтады. Егер эмитент ... ... ... ... ... онда облигация ұстаушылар қойылған кепілді өзіне алуларына құқықтары бар. ... ... ... ретінде: жылжымайтын мүлік, бағалы қағаздар, жылжымалы мүлік айтылады. Материалдық емес активтер қамтамасыз етілген облигациялары ... шыға ... ... облигациялар - жалпы кепілдігі бар, басқаша айтқанда, ... ... ... шығарылған қарыз міндеттемелері. Оларды болашақтағы шаруашылық ісінен түсетін табысқа үміттеніп шығарады.
Облигацияның ... - ... ... ... ... ... бағалауы. Әлбетте, облигациялардың барлық шығарылған сериясы бағаланбайды, тек екінші нарықта кең көлемде сұранысқа ие болатындары ғана бағаланады. ... ... > ... ... ... шұғылданады.

Пән: Банк ісі
Жұмыс түрі: Материал
Көлемі: 21 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 500 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
Азаматтық құқық объект жүйесіндегі бағалы қағаздар95 бет
Бағалы қағаздар нарығы және оның құрылымы76 бет
Экономикалық ұғымдар168 бет
Бағалы қағаздар азаматтық құқықтың объектісі ретінде.56 бет
Бағалы қағаздар инвестицияның объектісі ретінде32 бет
Бағалы қағаздар портфельдік инвестицияның объектісі ретінде35 бет
Бағалы қағаздар – азаматтық құқықтың объектісі12 бет
Бағалы қағаздардың азаматтық құқықтың объектісі ретіндегі орны97 бет
CorelDraw 1116 бет
"Деректер базасы және оның объектілері"4 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь