Дағдарыс жағдайындағы әлемдік экономиканың кезеңдері
![](/assets/img/loading.gif)
![](/assets/img/loading.gif)
Ж О С П А Р
Кіріспе
1.1 Дағдарыс жағдайында мемлекеттік реттеу.
1.2 Қазақстанның ауыл шаруашылығындағы дағдарысты жағдайдан шығу
әрекеттері.
1.3 Мемлекеттік басқарудағы дағдарыстан шығу жолдары.
Қорытынды
Кіріспе
Мемлекеттік басқару дағдарысы- мемлекеттік басқару құрылымының
тұрақсыздануымен, саяси институттардың ықпалының теңгермелуімен, саяси
қақтығыстардың ұшығуымен, көпшіліктің белсенділігінің артуымен сипатталатын
қоғамның саяси жүйесінің өркендеуі мен қызмет көрсетуінің ерекше өзгерген
түрі.
Мемлекеттік басқарудағы дағдарыстың негізгі белгілері болып мыналар
табылады.
- саяси және әлеуметтік қақтығыстардың ұшығуы, оның ашық саяси сипат
алуы немесе талап пен сұраныс билік құрылысының саяси бағытын,
басқарудың стратегиясы мен әдістерін өзгертуге бағытталады.
- Қақтығыстардың өсуін мемлекеттік биліктің басқара алмауы, саяси-
экономикалық процесстер мен дәстүрлі әдістердің қатынастарын реттеу
мемлекеттің ішкі және сыртқы саясат “зигзаг” түрінде көрінеді.
- Басқарудың құрылымдық-функционалдық жүйесінің және саяси билік
институттарының теңестірілмеуі, қоршаған ортамен өзара қарым-
қатынастың үзілуі, мемлекеттік биліктің легитимділігінің жойылуы,
қоғамның саяси қауіпті және ұшыққан күйі.
Мемлекеттік басқарудағы дағдарыстың барлық белгілері кезеңдермен дамиды.
Бірінші, бастапқы кезең: қоғамдық өмірдің әр аумағында көптеген
жанжалдар ошағынаң пайда болуымен сипатталады. Солқылдақ плюралистикалық
жүйеде тоқырау күштер мен көзқарастардың жаңа арақатынасын көрсетеді,
олардың шешімі саяси дамудың жаңа көздері болып табылады.Бұл жағдайда
жанжалдар тұрақтандыру, түзету рөлін атқарады.
Қатаң көпшілік- саяси жүйеде жанжалдар тұрақсыздық, бұлғаңдату рөлін
атқара отырып саяси күйзелісті тереңдетеді.
Екінші, мемлекеттік билік кезеңі: қоғамдық институттардың қызметі
механизмінің ыдырауы, құрылымның сәйкес келмеуі, әлеуметтік- экономикалық
жағдайдың түрлері мен әдістерінің өзгертілуін сипаттайтын және қоғамдағы
төтенше жағдайдың келісімі арқылы шешіледі.
Үшінші, дағдарыстың өсуі мен ұшығу кезеңі: тұрақтанған саяси
құрылымның ыдырауы, энтропияға бастайтын мемлекеттік билік жүйесі, яғни
ыдырау, мемлекеттік биліктің құнсыздануы, билік органдарының негізгі
сапасын жоғалтуы- қоғамдық процестері басқаруға ықпал етеді. Бұл жағдайда
басқарудың жалпы жүйелілігін қарастырамыз.
Әрине, бұл кезеңдерді бөліп қарау салыстырмалы және шартты сипат
алады.Іс жүзінде барлығы әлде қайда күрделірек. Көрсетілген кезеңдер
арасында “қытай қабырғасы” жоқ .Өмір өзені “тоғызыншы валюталарды”
тудыратын толқындардың қайда және қашан жиналатынын байқауға мүмкіндік
бермейді.
1.1 Дағдарыс жағдайында мемлекеттік реттеу
Қаржылық күйреуінің төмендеуі мен көтерілуі-әлемдік экономикасының
өнеркәсібінің “серік” шаруашылығы.
Кәсіпкерлік менеджмент ұстанымы-басқару объектісі, техникалық,
коммерциялық, қаржылық, сақтандыру, есептік және әкімшілдік операциялары
болып бөлінеді. Ең біріншіден кәсіпкерлік ұстаным акционерінің қызметі,
ақша қаражатымен тығыз байланыста. Кәсіпкерлік мемлекетте ол елдің
микроэкономикалық әлуеті.
Кәсіпкерлік менеджмент ұстанымының негізгі операциясының схемасы.
Жалпы кәсіпкерлік және үйшаруашылығынң көтерілу тұрақтылығы,
кедейліктің азаюы, жоғарғы білім алу, дұрыс тамақтану және денсаулық
сақтау, мәдени өмір жатады.
Бұндай байланыстар, шынды, сұрақ туғызады, экономика өсуін мойындау,
кәсіпкерлікті және үй шаруашылығын сақтап қалу.
Мемлекет рөлі, мемлекеттік реттеу тағы басқа да жетістіктер.
Дағдарыс классификациясының жіктелуі;
1) “ішкі ” талдырудың дағдарыстағы нәтижесі негізінде.Бұл жағдайда дағдарыс
түсінігі, экономикалық шаруашылық жалғасы, ол географиялық болып
табылады.
2) Дағдарыс кезеңі. Экономиканың көтерілуі механизмі мен әлеуметтік
процесс.
3) Құрылымдық дағдарыс. Экономикалық және жалпы динамика шаруашылыққа кіру
барысында тұрақты импульс береді.
4) Өндірістік дағдарыс тәсілі. Қарама-қайшы дағдарыс мінездемесінің
шиеленісуі.
Белгілі француз экономисі Робер Буайс 4 негізгі дағдарыс типологиясын
ойлап тапты.
Дағдарыстың бірінші типі-сипатты бұзу
Екінші типі-жүйе реттеуднгі ішінараны бұзу.
Үшінші типі- жүйе реттеу дағдарысы
Төртінші типі-жүйе реттеу және қор жинаудағы дағдарыс тәртібі.
Бұл типтік дағдарыстардың ішіндегілерді жіктесек.
Бірінші дағдарыс типі-“ішкі” талдыру дағдарыс нәтижесіне жатады.
Екінші типтік дағдарыс-құрылымдық кезеңге сәйкес.
Үшінші және төртінші типтік дағдарыс-тағы да басқа кезеңдер негізінде.
Реттеу дегеніміз - ол басқару функциясы. Экономикалық жүйенің
институттық білімінің қамтамасыз етілу жиынтығы.
Экономикалық эффекттің анықталуы мыналар;
- кәсіпкерліктің эффекті , максималды шығумен қамтамасыз етеді. Оның
түсінігі инженер-технологиямен сәйкес.
- Тамақтану эффектісінің құрылымы, тауар өндіру мен оңтайлы ұштастыру.
- Қажеттілік эффектісі –мінезделуі тұтынушы кірісінің бөлінуімен, тауардың
максималды шегіне жетуі.
Дағдарыс жағдайындағы әлемдік экономиканың кезеңдері:
1) Инновацияны іздеу. Экономикалық өсуге өзгеріс енгізу. Ол ішкі ұйымның
және бәсеке қабілетінің кәсіпкерлікке жылжуы.
2) Инновацияны тарату шарты.инновация қажет болуы да мүмкін емес, шарт
микро және макро кезеңде болса, онда бейімделуді қабылдау. Сол себептен
факторға сұрақ қойылып. Инновацияны тарту қандай дағдарыс шартымен
анықталады.
3) Локольды және глобальды өзгертуді анықтау. Құрылымдық өзгертумен шартты
тексеру инновациялық өзгерту арасында.
4) Құрылымның бір қалыпты өзгеруі. Бұл дағдарыс жағдайындағы реттеу
процессі қисындық ығыстыру өндірістік өзгерту, өткізу мақсаты мен
салдары.
5) Ұйымның-құрылымдық ортасы, Әкімшілдік механизмнің аспектісін іздеу.
Мемлекет өзінің басқару функциясын көптеген сферадан өткізеді.
Біріншіден бұл–кәсіпорынның федеральды бағыныштылығы. Ұйымның
басқару мүлкін кешенді жүзеге асыру мемлекеттік министрлігі Ресей
мүлкінде.
Екіншіден - мемлекет қатысуы кәсіпорынның жарғы капиталында. Осы
негізде кәсіпорындар мемлекет қатысуымен акцияны сатуға жібермейді
және де олар мемлекет жағы объектінің қатынасы. Басқару органының осы
кәсіпорынды мемлекеттік танысуды қосу.
Үшіншіден- мемлекеттің жылжымайтын мүлік кешені. Бұл мемлекет
негізіндегі алтын қор. Бұл әрқашанда эффективті жұмыс істейді.
Төртіншіден- жер қатынасымен тығыз байланыста.
Бұл жүйеде көптеген заңдық актілер бар.
Мемлекеттік реттеу өз аймағында жүзеге асады. Бұл базада оңтайлы
жұмыскерлер ынтасын өткізеді, және кәсіпорын мен мемлекетте өнімді
өткізу еңбектен материалды және қаржылық ресурспен байланыста болады.
Экономиканы мемлекеттік реттеу маңызды міндеттерінің бірі болып,
кәсіпорын қызметіндегі дағдарыстық құбылыстардан өтуге жағдайлар жасау
табылады. Бұл міндет дағдарысты мемлекеттік реттеу шараларын жасау мен
өткізу арқылы шешіледі. Дағдарысты мемлекеттік реттеу - мемлекеттің
кәсіпорынды дағдарыстық жағдайлардан, банкроттың алдын-алудан қорғау
немесе оның арғы қызметін тоқтату үшін пайда болатын ұйымдастырушылық-
экономикалық және құқықтық қатынастарын көрсететін макроэкономикалық
категория.
Дағдарысты мемлекеттік реттеу- нормативті құбылыс. Ол қызметті
талдаудан және нақты, ашық мақсаттарды қоюдан, мүмкіндігінше
дағдарыстың жағдайларды оң түрде өзгертетін құралдардан тұрады.
Дағдарысты мемлекеттік реттеу тәжірибесін нарықтың экономикалы
елдердің бірі - Германия мысалынан бастайық. Ел экономиканың маңызды
ерекшеліктерінің бірі болып, өнеркәсіп шоғырлануының жоғары деңгейі
табылады. Басқа көптеген Еуропалық елдермен қатар. Германияны
жеткілікті деңгейде дамыған экономиканың инфрақұрылым және оның
элементтерінің – жылжымайтын мүлік, ақпараттар, технологиялар,
қаржылар және бағалы қағаздар нарықтарының бүтіндігі сипаттайды. Бұл
бизнестің жоғары деңгейінің, және оның салдары ретінде жоғары
ұйымдастыру шығындарын анықтайды. Осындай макроэкономикалық
тенденциялар төлем қабілетсіз кәсіпорындарды басқару механизмдерінің
типологиясын қалыптастырады. Кәсіпорындар санациясын тікелей
мемлекеттік қаржыландыру әдетте аймақтық маңызы бар өте ірі зауыттарға
ғана қолданылады.
Германия тәжірибесінде белгіленгендей кәсіпорынды қаржылық
сауықтыру нысандарына ұқсас, бұл нормалар дәрменсіз фирмалардың
құрылымын қайта құрудың қатаң шараларын реттейді. Банкроттың басқару
және бақылау функцияларын меншік иесінен тартып алуды. Сондай-ақ оның
мүлкін, тікелей сатуды қарастыратын ең өктемді шара болып табылады.
Оның үстіне, Италия банкроттығының еркіндік аясын және банкроттық
құқық қабілеттілігін шектейтін дербес салдары бар. Экономиканы
дағдарысқа қарсы мемлекеттік реттеудің аспектілері әр елде әртүрлі.
Мысалы: АҚШ-та бұл, жұмысбастылық саласында заңдылықты жетілдіру,
әсіресе жастарға жұмыс орындарын көбейту, аймақтық құрылымдық
бағдарламалар жасаудан көрінеді. АҚШ-тың заңдар жинағында үкіметтің
тиімді іс-шаралары жеке аймақтардағы жұмыссыздықтың жоғары деңгейін
төмендету жөнінде арнайы әзірленген бағдарламаларды қамту. Экспорт
рөлін көбейтуге және ауыл-шаруашылықтың, машина жасаудың және
өнеркәсіптің бәсеке қабілеттілігін жақсартуға көбірек көңіл бөлу
керек деп айтылған. Бұл саясат жастарды жұмыс орындарымен қамтамасыз
ету бағдарламаларын және штаттар жалпы ел үшін маңызы зор. Салаларда
жұмыс орындарын құру бағдарламаларын қамтиды.
Кей елдерде мемлекеттік органдар жекелендіру бағдарламаларын
әзірлейді, ал олардың жүзеге асырылуы жеке кәсіпорынды және тұтастай
экономикалық салаларды дағдарыстан шығаруға немесе оны болдырмауға
бағытталған оң шаралар ретінде қарастырылады. Ондай жекешелендірудің
мақсаты-кәсіпорындардың жаңа, жетілдірілген құрылымдарын іздеу олардың
бәсеке қабілеттілігін және тиімділігін жоғарлату. Жекешелендірудің әр
елде өз ерекшеліктері бар.мысалы: Ұлыбританиядағы жекешелендіруге тән
белгі болып бірыңғайлылық , Германияда – сақтық, Италияда-анық
көрсетілген прогматизм табылады.Чехияда Республикасындағы
жекешелендірудің басты мақсаты – жеке меншік бөлігіндегі мемлекеттің
үлесін азайту және мемлекеттік мүліктің үлес салмағы 10-15 пайызға
дейін жеткізуге болады.
Тағы бір айта кететін жайт, дағдарысқа қарсы мемлекеттік
реттеудің әр түрлі елдердегі ұлттық механизмдері бір-біріне
ұқсамайтыны соншалық. Әлі күнге дейін бірегей нұсқаулар, бұл механизм
стандарттары әлі әзірленбеген әлем елдеріндегі дағдарысқа қарсы
басқарудың мемлекеттік механизмін шартты түрде бірнеше белгілері
бойынша жіктеуге болады. Негізгі мүддесі-барышқор кәсіпорындарды
қорғайтын заңдылықтар да бар. Бейтарап немесе мүдделерді “фифти-фифти”
түрінде қарастыратын заңдылықтарда бар. Ақырында радикальды,
кредиторлар талаптарын қанағаттандаруға ұмтылатын заңдылықтар да бар.
Әрбір кезек талаптары алдыңғы талап толық қанағаттандырылғаннан
кейін орындалады.Банкрот мүлкі жетпегеннен орындалмай қалған, сонымен
қатар сотпен тарату балансы бекітілгенге дейін жарияланбаған талаптар
өтелген деп саналады. Көрсетілген сомалар кредиторлар мен дебиторлық
борыштан есептен шығарылуы керек. Әлемнің нарықтық экономикасы
әртүрлі деңгейде дамыған елдерінің дағдарысты мемлекеттік реттеу
аспектілерін салыстыра отырып, біз дағдарысты мемлекеттік реттеуді
бірнеше белгілері бойынша жіктедік. Дағадарысты мемлекеттік реттеуді
түрлі белгілері бойынша жіктеуді 1-кестеде келтіріп отырмыз.
Дағдарысқа қарсы мемлекеттік реттеуді түрлі белгілері бойынша жіктеу
№ Жіктеу белгілері Дағдарысқа қарсы
мемлекеттік реттеу
түрлері
1 Тараптарды қорғау -кредиторлар
мүдделерін қорғайтын:
бейтарап:
кәсіпорын мүдделерін
қорғайтын:
2 Кәсіпорынның төлем қабілетсіздігін тану төлем сомасы:
төлем мерзімі
3 Сауықтыру мерзімінің ұзақтғы үш айға дейін:
үш айдан алты айға
дейін
алты айдан бір жылға
дейін
4 Конкурстық салмақты өткізу әлеуметтік бағытталған:
әлеуметтік
бағытталмаған
5 Төлем қабілетсіздік диагностикасын өткізужедел диагностика:
терең талдау жүргізу
... жалғасы
Кіріспе
1.1 Дағдарыс жағдайында мемлекеттік реттеу.
1.2 Қазақстанның ауыл шаруашылығындағы дағдарысты жағдайдан шығу
әрекеттері.
1.3 Мемлекеттік басқарудағы дағдарыстан шығу жолдары.
Қорытынды
Кіріспе
Мемлекеттік басқару дағдарысы- мемлекеттік басқару құрылымының
тұрақсыздануымен, саяси институттардың ықпалының теңгермелуімен, саяси
қақтығыстардың ұшығуымен, көпшіліктің белсенділігінің артуымен сипатталатын
қоғамның саяси жүйесінің өркендеуі мен қызмет көрсетуінің ерекше өзгерген
түрі.
Мемлекеттік басқарудағы дағдарыстың негізгі белгілері болып мыналар
табылады.
- саяси және әлеуметтік қақтығыстардың ұшығуы, оның ашық саяси сипат
алуы немесе талап пен сұраныс билік құрылысының саяси бағытын,
басқарудың стратегиясы мен әдістерін өзгертуге бағытталады.
- Қақтығыстардың өсуін мемлекеттік биліктің басқара алмауы, саяси-
экономикалық процесстер мен дәстүрлі әдістердің қатынастарын реттеу
мемлекеттің ішкі және сыртқы саясат “зигзаг” түрінде көрінеді.
- Басқарудың құрылымдық-функционалдық жүйесінің және саяси билік
институттарының теңестірілмеуі, қоршаған ортамен өзара қарым-
қатынастың үзілуі, мемлекеттік биліктің легитимділігінің жойылуы,
қоғамның саяси қауіпті және ұшыққан күйі.
Мемлекеттік басқарудағы дағдарыстың барлық белгілері кезеңдермен дамиды.
Бірінші, бастапқы кезең: қоғамдық өмірдің әр аумағында көптеген
жанжалдар ошағынаң пайда болуымен сипатталады. Солқылдақ плюралистикалық
жүйеде тоқырау күштер мен көзқарастардың жаңа арақатынасын көрсетеді,
олардың шешімі саяси дамудың жаңа көздері болып табылады.Бұл жағдайда
жанжалдар тұрақтандыру, түзету рөлін атқарады.
Қатаң көпшілік- саяси жүйеде жанжалдар тұрақсыздық, бұлғаңдату рөлін
атқара отырып саяси күйзелісті тереңдетеді.
Екінші, мемлекеттік билік кезеңі: қоғамдық институттардың қызметі
механизмінің ыдырауы, құрылымның сәйкес келмеуі, әлеуметтік- экономикалық
жағдайдың түрлері мен әдістерінің өзгертілуін сипаттайтын және қоғамдағы
төтенше жағдайдың келісімі арқылы шешіледі.
Үшінші, дағдарыстың өсуі мен ұшығу кезеңі: тұрақтанған саяси
құрылымның ыдырауы, энтропияға бастайтын мемлекеттік билік жүйесі, яғни
ыдырау, мемлекеттік биліктің құнсыздануы, билік органдарының негізгі
сапасын жоғалтуы- қоғамдық процестері басқаруға ықпал етеді. Бұл жағдайда
басқарудың жалпы жүйелілігін қарастырамыз.
Әрине, бұл кезеңдерді бөліп қарау салыстырмалы және шартты сипат
алады.Іс жүзінде барлығы әлде қайда күрделірек. Көрсетілген кезеңдер
арасында “қытай қабырғасы” жоқ .Өмір өзені “тоғызыншы валюталарды”
тудыратын толқындардың қайда және қашан жиналатынын байқауға мүмкіндік
бермейді.
1.1 Дағдарыс жағдайында мемлекеттік реттеу
Қаржылық күйреуінің төмендеуі мен көтерілуі-әлемдік экономикасының
өнеркәсібінің “серік” шаруашылығы.
Кәсіпкерлік менеджмент ұстанымы-басқару объектісі, техникалық,
коммерциялық, қаржылық, сақтандыру, есептік және әкімшілдік операциялары
болып бөлінеді. Ең біріншіден кәсіпкерлік ұстаным акционерінің қызметі,
ақша қаражатымен тығыз байланыста. Кәсіпкерлік мемлекетте ол елдің
микроэкономикалық әлуеті.
Кәсіпкерлік менеджмент ұстанымының негізгі операциясының схемасы.
Жалпы кәсіпкерлік және үйшаруашылығынң көтерілу тұрақтылығы,
кедейліктің азаюы, жоғарғы білім алу, дұрыс тамақтану және денсаулық
сақтау, мәдени өмір жатады.
Бұндай байланыстар, шынды, сұрақ туғызады, экономика өсуін мойындау,
кәсіпкерлікті және үй шаруашылығын сақтап қалу.
Мемлекет рөлі, мемлекеттік реттеу тағы басқа да жетістіктер.
Дағдарыс классификациясының жіктелуі;
1) “ішкі ” талдырудың дағдарыстағы нәтижесі негізінде.Бұл жағдайда дағдарыс
түсінігі, экономикалық шаруашылық жалғасы, ол географиялық болып
табылады.
2) Дағдарыс кезеңі. Экономиканың көтерілуі механизмі мен әлеуметтік
процесс.
3) Құрылымдық дағдарыс. Экономикалық және жалпы динамика шаруашылыққа кіру
барысында тұрақты импульс береді.
4) Өндірістік дағдарыс тәсілі. Қарама-қайшы дағдарыс мінездемесінің
шиеленісуі.
Белгілі француз экономисі Робер Буайс 4 негізгі дағдарыс типологиясын
ойлап тапты.
Дағдарыстың бірінші типі-сипатты бұзу
Екінші типі-жүйе реттеуднгі ішінараны бұзу.
Үшінші типі- жүйе реттеу дағдарысы
Төртінші типі-жүйе реттеу және қор жинаудағы дағдарыс тәртібі.
Бұл типтік дағдарыстардың ішіндегілерді жіктесек.
Бірінші дағдарыс типі-“ішкі” талдыру дағдарыс нәтижесіне жатады.
Екінші типтік дағдарыс-құрылымдық кезеңге сәйкес.
Үшінші және төртінші типтік дағдарыс-тағы да басқа кезеңдер негізінде.
Реттеу дегеніміз - ол басқару функциясы. Экономикалық жүйенің
институттық білімінің қамтамасыз етілу жиынтығы.
Экономикалық эффекттің анықталуы мыналар;
- кәсіпкерліктің эффекті , максималды шығумен қамтамасыз етеді. Оның
түсінігі инженер-технологиямен сәйкес.
- Тамақтану эффектісінің құрылымы, тауар өндіру мен оңтайлы ұштастыру.
- Қажеттілік эффектісі –мінезделуі тұтынушы кірісінің бөлінуімен, тауардың
максималды шегіне жетуі.
Дағдарыс жағдайындағы әлемдік экономиканың кезеңдері:
1) Инновацияны іздеу. Экономикалық өсуге өзгеріс енгізу. Ол ішкі ұйымның
және бәсеке қабілетінің кәсіпкерлікке жылжуы.
2) Инновацияны тарату шарты.инновация қажет болуы да мүмкін емес, шарт
микро және макро кезеңде болса, онда бейімделуді қабылдау. Сол себептен
факторға сұрақ қойылып. Инновацияны тарту қандай дағдарыс шартымен
анықталады.
3) Локольды және глобальды өзгертуді анықтау. Құрылымдық өзгертумен шартты
тексеру инновациялық өзгерту арасында.
4) Құрылымның бір қалыпты өзгеруі. Бұл дағдарыс жағдайындағы реттеу
процессі қисындық ығыстыру өндірістік өзгерту, өткізу мақсаты мен
салдары.
5) Ұйымның-құрылымдық ортасы, Әкімшілдік механизмнің аспектісін іздеу.
Мемлекет өзінің басқару функциясын көптеген сферадан өткізеді.
Біріншіден бұл–кәсіпорынның федеральды бағыныштылығы. Ұйымның
басқару мүлкін кешенді жүзеге асыру мемлекеттік министрлігі Ресей
мүлкінде.
Екіншіден - мемлекет қатысуы кәсіпорынның жарғы капиталында. Осы
негізде кәсіпорындар мемлекет қатысуымен акцияны сатуға жібермейді
және де олар мемлекет жағы объектінің қатынасы. Басқару органының осы
кәсіпорынды мемлекеттік танысуды қосу.
Үшіншіден- мемлекеттің жылжымайтын мүлік кешені. Бұл мемлекет
негізіндегі алтын қор. Бұл әрқашанда эффективті жұмыс істейді.
Төртіншіден- жер қатынасымен тығыз байланыста.
Бұл жүйеде көптеген заңдық актілер бар.
Мемлекеттік реттеу өз аймағында жүзеге асады. Бұл базада оңтайлы
жұмыскерлер ынтасын өткізеді, және кәсіпорын мен мемлекетте өнімді
өткізу еңбектен материалды және қаржылық ресурспен байланыста болады.
Экономиканы мемлекеттік реттеу маңызды міндеттерінің бірі болып,
кәсіпорын қызметіндегі дағдарыстық құбылыстардан өтуге жағдайлар жасау
табылады. Бұл міндет дағдарысты мемлекеттік реттеу шараларын жасау мен
өткізу арқылы шешіледі. Дағдарысты мемлекеттік реттеу - мемлекеттің
кәсіпорынды дағдарыстық жағдайлардан, банкроттың алдын-алудан қорғау
немесе оның арғы қызметін тоқтату үшін пайда болатын ұйымдастырушылық-
экономикалық және құқықтық қатынастарын көрсететін макроэкономикалық
категория.
Дағдарысты мемлекеттік реттеу- нормативті құбылыс. Ол қызметті
талдаудан және нақты, ашық мақсаттарды қоюдан, мүмкіндігінше
дағдарыстың жағдайларды оң түрде өзгертетін құралдардан тұрады.
Дағдарысты мемлекеттік реттеу тәжірибесін нарықтың экономикалы
елдердің бірі - Германия мысалынан бастайық. Ел экономиканың маңызды
ерекшеліктерінің бірі болып, өнеркәсіп шоғырлануының жоғары деңгейі
табылады. Басқа көптеген Еуропалық елдермен қатар. Германияны
жеткілікті деңгейде дамыған экономиканың инфрақұрылым және оның
элементтерінің – жылжымайтын мүлік, ақпараттар, технологиялар,
қаржылар және бағалы қағаздар нарықтарының бүтіндігі сипаттайды. Бұл
бизнестің жоғары деңгейінің, және оның салдары ретінде жоғары
ұйымдастыру шығындарын анықтайды. Осындай макроэкономикалық
тенденциялар төлем қабілетсіз кәсіпорындарды басқару механизмдерінің
типологиясын қалыптастырады. Кәсіпорындар санациясын тікелей
мемлекеттік қаржыландыру әдетте аймақтық маңызы бар өте ірі зауыттарға
ғана қолданылады.
Германия тәжірибесінде белгіленгендей кәсіпорынды қаржылық
сауықтыру нысандарына ұқсас, бұл нормалар дәрменсіз фирмалардың
құрылымын қайта құрудың қатаң шараларын реттейді. Банкроттың басқару
және бақылау функцияларын меншік иесінен тартып алуды. Сондай-ақ оның
мүлкін, тікелей сатуды қарастыратын ең өктемді шара болып табылады.
Оның үстіне, Италия банкроттығының еркіндік аясын және банкроттық
құқық қабілеттілігін шектейтін дербес салдары бар. Экономиканы
дағдарысқа қарсы мемлекеттік реттеудің аспектілері әр елде әртүрлі.
Мысалы: АҚШ-та бұл, жұмысбастылық саласында заңдылықты жетілдіру,
әсіресе жастарға жұмыс орындарын көбейту, аймақтық құрылымдық
бағдарламалар жасаудан көрінеді. АҚШ-тың заңдар жинағында үкіметтің
тиімді іс-шаралары жеке аймақтардағы жұмыссыздықтың жоғары деңгейін
төмендету жөнінде арнайы әзірленген бағдарламаларды қамту. Экспорт
рөлін көбейтуге және ауыл-шаруашылықтың, машина жасаудың және
өнеркәсіптің бәсеке қабілеттілігін жақсартуға көбірек көңіл бөлу
керек деп айтылған. Бұл саясат жастарды жұмыс орындарымен қамтамасыз
ету бағдарламаларын және штаттар жалпы ел үшін маңызы зор. Салаларда
жұмыс орындарын құру бағдарламаларын қамтиды.
Кей елдерде мемлекеттік органдар жекелендіру бағдарламаларын
әзірлейді, ал олардың жүзеге асырылуы жеке кәсіпорынды және тұтастай
экономикалық салаларды дағдарыстан шығаруға немесе оны болдырмауға
бағытталған оң шаралар ретінде қарастырылады. Ондай жекешелендірудің
мақсаты-кәсіпорындардың жаңа, жетілдірілген құрылымдарын іздеу олардың
бәсеке қабілеттілігін және тиімділігін жоғарлату. Жекешелендірудің әр
елде өз ерекшеліктері бар.мысалы: Ұлыбританиядағы жекешелендіруге тән
белгі болып бірыңғайлылық , Германияда – сақтық, Италияда-анық
көрсетілген прогматизм табылады.Чехияда Республикасындағы
жекешелендірудің басты мақсаты – жеке меншік бөлігіндегі мемлекеттің
үлесін азайту және мемлекеттік мүліктің үлес салмағы 10-15 пайызға
дейін жеткізуге болады.
Тағы бір айта кететін жайт, дағдарысқа қарсы мемлекеттік
реттеудің әр түрлі елдердегі ұлттық механизмдері бір-біріне
ұқсамайтыны соншалық. Әлі күнге дейін бірегей нұсқаулар, бұл механизм
стандарттары әлі әзірленбеген әлем елдеріндегі дағдарысқа қарсы
басқарудың мемлекеттік механизмін шартты түрде бірнеше белгілері
бойынша жіктеуге болады. Негізгі мүддесі-барышқор кәсіпорындарды
қорғайтын заңдылықтар да бар. Бейтарап немесе мүдделерді “фифти-фифти”
түрінде қарастыратын заңдылықтарда бар. Ақырында радикальды,
кредиторлар талаптарын қанағаттандаруға ұмтылатын заңдылықтар да бар.
Әрбір кезек талаптары алдыңғы талап толық қанағаттандырылғаннан
кейін орындалады.Банкрот мүлкі жетпегеннен орындалмай қалған, сонымен
қатар сотпен тарату балансы бекітілгенге дейін жарияланбаған талаптар
өтелген деп саналады. Көрсетілген сомалар кредиторлар мен дебиторлық
борыштан есептен шығарылуы керек. Әлемнің нарықтық экономикасы
әртүрлі деңгейде дамыған елдерінің дағдарысты мемлекеттік реттеу
аспектілерін салыстыра отырып, біз дағдарысты мемлекеттік реттеуді
бірнеше белгілері бойынша жіктедік. Дағадарысты мемлекеттік реттеуді
түрлі белгілері бойынша жіктеуді 1-кестеде келтіріп отырмыз.
Дағдарысқа қарсы мемлекеттік реттеуді түрлі белгілері бойынша жіктеу
№ Жіктеу белгілері Дағдарысқа қарсы
мемлекеттік реттеу
түрлері
1 Тараптарды қорғау -кредиторлар
мүдделерін қорғайтын:
бейтарап:
кәсіпорын мүдделерін
қорғайтын:
2 Кәсіпорынның төлем қабілетсіздігін тану төлем сомасы:
төлем мерзімі
3 Сауықтыру мерзімінің ұзақтғы үш айға дейін:
үш айдан алты айға
дейін
алты айдан бір жылға
дейін
4 Конкурстық салмақты өткізу әлеуметтік бағытталған:
әлеуметтік
бағытталмаған
5 Төлем қабілетсіздік диагностикасын өткізужедел диагностика:
терең талдау жүргізу
... жалғасы
Ұқсас жұмыстар
Пәндер
- Іс жүргізу
- Автоматтандыру, Техника
- Алғашқы әскери дайындық
- Астрономия
- Ауыл шаруашылығы
- Банк ісі
- Бизнесті бағалау
- Биология
- Бухгалтерлік іс
- Валеология
- Ветеринария
- География
- Геология, Геофизика, Геодезия
- Дін
- Ет, сүт, шарап өнімдері
- Жалпы тарих
- Жер кадастрі, Жылжымайтын мүлік
- Журналистика
- Информатика
- Кеден ісі
- Маркетинг
- Математика, Геометрия
- Медицина
- Мемлекеттік басқару
- Менеджмент
- Мұнай, Газ
- Мұрағат ісі
- Мәдениеттану
- ОБЖ (Основы безопасности жизнедеятельности)
- Педагогика
- Полиграфия
- Психология
- Салық
- Саясаттану
- Сақтандыру
- Сертификаттау, стандарттау
- Социология, Демография
- Спорт
- Статистика
- Тілтану, Филология
- Тарихи тұлғалар
- Тау-кен ісі
- Транспорт
- Туризм
- Физика
- Философия
- Халықаралық қатынастар
- Химия
- Экология, Қоршаған ортаны қорғау
- Экономика
- Экономикалық география
- Электротехника
- Қазақстан тарихы
- Қаржы
- Құрылыс
- Құқық, Криминалистика
- Әдебиет
- Өнер, музыка
- Өнеркәсіп, Өндіріс
Қазақ тілінде жазылған рефераттар, курстық жұмыстар, дипломдық жұмыстар бойынша біздің қор #1 болып табылады.
![google play](assets/img/google-play-badge.png)
Ақпарат
Қосымша
Email: info@stud.kz