Сұраныс пен ұсыныс теорияларының негіздері, икемділігі
![](/assets/img/loading.gif)
![](/assets/img/loading.gif)
Жоспар:
1. Ұсыным және ұсыным заңы.
2. Ұсыным икемділігі. Ұсыным икемділілгі коэффициентінің формуласы.
3. Сұраным және сұраным заңы.
4. Сұранымның төмендеу заңы.
5. Сұраным қисығы.
6. Сұраным икемділігі.
Сұраным икемділігі коэффициентінің формуласы.
7. Қолданылған әдебиеттер.
Ұсыным және ұсыным заңы
Ұсыным – бұл өткізуге, яғни сатуға арналған тауарлар мен қызмет
жиынтығы. Ол рыноктағы немесе соған жеткізілуі мүмкін өнімдер. Ұсынымға
белгілі бір қасиеттер тән, яғни айырбастала алу қабілеті мен нақтаы белгілі
бір қажеттіліктерді қанағаттандыру қабілеті. Сұраным өндіріс көлемі мен
оның құрылымына тәуелді. Ол өзінің көлемі жағынан өндіріспен сәйкус емес.
Басқа елдерден келетін тауарлар мен басқа да себептерге байланысты ұсыным
көлемі ауытқып отрады. Бірақ та, негізінде, ұсыным өндіріс көлемінің өсуін
сипаттайды.
Ұсыным басқа факторлар өзгеріссіз болғанда әра түрлі бағамен тауардың
немесе қызметтің қанша көлемде сатуға шығарылғанын көрсетеді.
Ұсыным заңы. Бағаның өсуімен қатар тиісті мөлшерде ұсыным да артады,
бағаның төмендеуімен қатар ұсыным да азаяды. Ұсыным заңы тауар
өндірушілердің төмен бағамен сатқаннан гөрі, сатуға өз өнімдерін соғұрлым
қымбат бағамен шығаруға тырысқандықтарын көрсетеді.
Ұсынымның өзгеруі қандай себептерге байланысты ?
1. Ресурстар бағасы. Ресурстар бағасының төмнедеуіқндіріс шығынын
азайтады, ұсынымды арттырады және керісінше. Мысалы, темір рудасы мен кокс
бағасының артуы болат шығарудың өндіріс шығынын арттырады да, оларды
ұсынуды азайтады.
2. Технология. Технологияны жетілдіру өнім бірлігінің тиімділігін
арттырады, сөйтіп ресурстарды үнемдеуге мүмкіншілік береді. Ресурстардың
белгіленген бағасында өндірістік шығындар азаяды да, ұсыным артады.
3. Салықтар мен дотациялар. Кәсіпорындар көптеген салықтарды өндіріс
шығындары деп қарастыра отырып ұсынымды қысқартады. Керісінше, дотацияны
кері салық деп қарастырады. Мемлекет тарапынан қандай да бір тауар
шығаруды қаражаттандыру, шын мәнінде, шығынды азайтып тауар ұсынымын
арттырады.
4. Басқа тауарлардың бағасы. Басқа тауарлардың бағасының өзгеруі де,
өнімнің қсынымына әсер етеді. Мысалыға, бидайға бағаның төмендеуі фермерді
жүгері өсіруге, сөйтіп оны рынокқа көптеп шығаруға итермелеуі мүмкін.
5. Күту. Болашақта өнімге деген бағаның өзгеріске ұшырауын күту,
тауар өндірушілерді өнімді рынокқа қазір шығару ниетіне әсер етуі мүмкін.
6. Сатушылардың саны. Сатушы фирмалар саны неғұрлым көп болса,
соғұрлым рыноктық ұсыным көп болады.
Ұсыным икемділігі. Ұсыным икемділілгі коэффициентінің формуласы
Ұсыным – материалдық игіліктер мен ызметке, өндіріс құрал-жабдықтары
мен тұтыну заттарына деген қоғамның немесе жеке тұлғалардың қажеттіліктері.
Ұсыным икемділігі – бұл бағаның өсуіне байланысты жиынтық ұсынымның
өзгеріске ұшырайтынын көрсететін көөрсеткіш. Ұсыным көлемінің артуы бағаның
өсуінен (пайыз бойынша) артық болса, онда ұсыным икемді (ұсыным икемділігі,
I:ESI= ден көп). Егер де, ұсыным өсімі бағаның өсіміне тең болса,
ұсынымның жеке икемділігі деп аталады да, оның икемділік көрсеткіші І-ге
тең, яғни ЕS=І. Ұсынымның өсімі баға өсімінен кем болса, икемсіз деп
аталатын жағдай қалыптасады (ұсыным икемділігі І-ден аз: ЕSІ). Қысқаша
айтқанда, ұсыным икемділігі – бұл бағаның өзгеруіне байланысты болатын
сезімталдықты сипаттайтын ұғым.
Ұсыным икемділігі ұсыным икемділігі коэффициенті К арқылы есептеледі.
К=
Ұсыным икемділігі көптеген факторларға байланысты: өндіріс процесінің
ерекшелігіне, уақыт факторына және көп мерзімге сақталу қабілетіне.
Ұсынымға төмендегідей факторлар әсер етеді:
1. Ресурстар бағасының өсуі. Ресурстар бағасының өзгеруіне әсер
ететін салықтар мен дотациялар, ғылым мен техниканың жетістіктері, жаңа
технологияны енгізуге байланысты өндірістің өзіндік құнының өзгеруі.
2. Басқа тауарларға, оның ішінде орнын алмастыра алатын тауарлар
бағасының өзгеруі. Мысалы, жаңа автомобильдерге бағаның артуы ескі
автомобильдерге ұсынымды азайтады. Бірақ адамдарға жаңа автомобиль сатып
алуға мүмкіншіліктері болмағандықтан, олар бұрынғы автомобильдерін
пайдалана береді.
3. Өндірушілердің болашақты күтуі. Болашақта бағаның салыстырмалы
өзгеруін болжамдау, тауарды жоғарғы бағамен сату үшін өндірушілерді қолда
бар тауарлардан тезірек құтылуға ұмтылдырады.
4. Тауар өндірушілердің саны ұсынымға тікелей әсер етеді. Себебі,
рынокқа тауар қоюшылар көп болса, соғұрлым ұсыным көп болады. Керісінше,
өндірушілер саны аз болса, ұсыным да азаяды.
Ұсыным графигі немесе ұсыным қисығы рыноктық баға мен тауар
өндірушілердің рынокқа қойғысы келген тауар саны арасындағы ара-қатынасын
көрсетеді.
Сұраным және сұраным заңы
Сұраным ұғымы экономика үшін алаты орны ерекше. Сұраным
тұтынушылардың бірнеше мүмкін бағалардың ішінен өзінің сатып алу қабілеті
бар тауар саны. Оны график түрінде көрсетуге болады. Сұраным бірнеше түрде
көрсетуге болатын альтернативті (балама) мүмкіншіліктерді анықтайды.
Жеке тұлға мен рыноктық сұраным. Осы уақытқа дейін біз сұраным
мәселесін бір жалғыз сатып алушы көзқарасымен қарастырып келдік. Бәсекенің
бар екендігін мойындау, рынокта көптеген сатып алушылар бар деп санауды
қажет етеді. Жеке тұлғаның сұранысының рыноктық сұранымға өту шкаласын оңай
тәсілмен, яғни әрбір сатып алушының әр түрлі мүмкін бағалар жағдайындағы
сұраным мөлшерін қосу арқылы табуға болады.
Сұранымға деген өзгеністің себебі не ?
1. Тұтынушылық талғам. Жарнама арқылы немесе сәннің өзгеруімен
байланысты тұтынушылық талғам немесе ұнатудың өзгеруі дегеніміз, әр баға
бойынша сұраным артады. Тұтынушылардың талғамы немесе ұнатудағы теріс
өзгерістер сұранымның азаюына және сұраным қисығының солға қарай жылжуына
әкеледі.
2. Сатып алушылар саны. Рынокта сатып алушылар санының өсуі сұранымның
артуына әсер етеді. Мысал келтіріп көрелік. Байланыс құралдарын кенеттен
жетілдіру, халықаралық қаржы рыноктарының ауқымының кеңеюіне, сөйтіп
акцияларға, облигацияларға деген сұранымның артуына әкеледі.
3. Табыс мөлшері. Сұранысқа халықтың ақшалай табысының өзгеруінің
әсері күрделі мәселе. ... жалғасы
Ұқсас жұмыстар
Пәндер
- Іс жүргізу
- Автоматтандыру, Техника
- Алғашқы әскери дайындық
- Астрономия
- Ауыл шаруашылығы
- Банк ісі
- Бизнесті бағалау
- Биология
- Бухгалтерлік іс
- Валеология
- Ветеринария
- География
- Геология, Геофизика, Геодезия
- Дін
- Ет, сүт, шарап өнімдері
- Жалпы тарих
- Жер кадастрі, Жылжымайтын мүлік
- Журналистика
- Информатика
- Кеден ісі
- Маркетинг
- Математика, Геометрия
- Медицина
- Мемлекеттік басқару
- Менеджмент
- Мұнай, Газ
- Мұрағат ісі
- Мәдениеттану
- ОБЖ (Основы безопасности жизнедеятельности)
- Педагогика
- Полиграфия
- Психология
- Салық
- Саясаттану
- Сақтандыру
- Сертификаттау, стандарттау
- Социология, Демография
- Спорт
- Статистика
- Тілтану, Филология
- Тарихи тұлғалар
- Тау-кен ісі
- Транспорт
- Туризм
- Физика
- Философия
- Халықаралық қатынастар
- Химия
- Экология, Қоршаған ортаны қорғау
- Экономика
- Экономикалық география
- Электротехника
- Қазақстан тарихы
- Қаржы
- Құрылыс
- Құқық, Криминалистика
- Әдебиет
- Өнер, музыка
- Өнеркәсіп, Өндіріс
Қазақ тілінде жазылған рефераттар, курстық жұмыстар, дипломдық жұмыстар бойынша біздің қор #1 болып табылады.
![google play](assets/img/google-play-badge.png)
Ақпарат
Қосымша
Email: info@stud.kz