Төлем жүйесінің төлем карточкалар арқылы жұмыс жасауының экономикалық аспектілері

КІРІСПЕ ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... .3

І. ҚАЗАҚСТАН РЕСПУБЛИКАСЫНДАҒЫ ЭЛЕКТРОНДЫҚ АҚШАЛАР ЖӘНЕ ОЛАРДЫ ПАЙДАЛАНУ НЫСАНДАРЫ ... ... ... ...7

1.1 Қазақстанда электрондық ақша айналымын ұйымдастырудың негіздері..7
1.2 Төлем карталарының түрлері және қызметтері ... ... ... ... ... ... ... ... .10

ІІ. ҚАЗАҚСТАН РЕСПУБЛИКАСЫНДАҒЫ ЭЛЕКТРОНДЫҚ АҚШАЛАРДЫҢ ДАМУ ПЕРСПЕКТИВАЛАРЫ ... ... ... ... ... ... ... .14

2.1 Қазақстандағы пластикалық карталардың қолданылуы және тиімділігі..4
2.2 Қазақстан банктеріндегі пластикалық карталардың даму перспективалары ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ...17

ІІІ. ТӨЛЕМ ЖҮЙЕСІНІҢ ТӨЛЕМ КАРТОЧКАЛАР АРҚЫЛЫ ЖҰМЫС ЖАСАУЫНЫҢ ЭКОНОМИКАЛЫҚ АСПЕКТІЛЕРІ ... ... ..20

ҚОРЫТЫНДЫ ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ...27

ПАЙДАЛАНЫЛҒАН ӘДЕБИЕТТЕР ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ..30
        
        ЖОСПАР
КІРІСПЕ---------------------------------------------------------------------
----------------3
І. ҚАЗАҚСТАН РЕСПУБЛИКАСЫНДАҒЫ ЭЛЕКТРОНДЫҚ АҚШАЛАР ЖӘНЕ ОЛАРДЫ ПАЙДАЛАНУ
НЫСАНДАРЫ---------------7
1.1 Қазақстанда электрондық ақша айналымын ұйымдастырудың негіздері--7
1.2 Төлем карталарының түрлері және ... ... ... ... ... ... Қазақстандағы пластикалық карталардың қолданылуы және тиімділігі--4
2.2 Қазақстан банктеріндегі пластикалық карталардың даму перспективалары----
-----------------------------------------------------------------------17
ІІІ. ТӨЛЕМ ЖҮЙЕСІНІҢ ТӨЛЕМ КАРТОЧКАЛАР АРҚЫЛЫ ЖҰМЫС ... ... ... ... ... ... алу үшін ... қолданылатын есеп
айырысу құралына электрондық ... яғни ... ... ... ... ортасынан бастап төлем карточкалары кеңінен қолданылған. Ал
Қазақстан ... ... ... ... 1994 ... бастап
дами бастады.
Төлем карточкалары арқылы ... ... және ... ... ... ... ... Республикасы Үкіметінің 02.07.02
жылғы № 713 қаулысымен «Микропроцессорлық ... ... ... ... ... ... ... бағдарламасы» бекітілді.
Электрондық ақшалар жүйесінің негізгі мақсаты мыналарды қамтиды:
1. Ақша айналымына бақылауды күшейту және қолма-қол ақшаның ... ... ... ... ... ... тетігін жетілдіру;
3. Коммуналдық төлемдер жинау, көлік, байланыс қызмет көрсетулеріне ақы
төлеу процестерін оңтайландыру;
4. Бюджеттік (салық, кеден) және өзге де ... ... ... ... ... ... ұшін ... карточкалар
технологиясын қолдану;
5. Қолма-қол ақша эмиссиясына ... ... ... ... ... іске асыру мақсатында барлық банктерді
бірыңғай процессингтік ұйым ... ... ... үшін ... банктердің
эквайринг бизнесін неғұрлым тиімді жасауына, ал босаған қаржы ресурстарын
пластикалық карточкаларға ... ... ... ... ... ... аясын кеңейту үшін бағыттауға мүмкіндік береді.
«Ақшалай төлемдер мен аударымдар ... ҚР ... ... ... мен Үкімет қаулысын орындау үшін Ұлттық банктің бастамасы
бойынша және қазақстандық 11 банктің ... ... ... ... ... ... үшін ... ұйым -«Процессинг орталығы»
ЖАҚ-ы құрылды. Vіzа халықаралық төлем жүйесінде сертификаттау туралы ... ... ... орталығы» ЖАҚ-ы қазіргі уақытта банктерді Төлем
карточкаларының ұлттық банкаралық жүйесіне қосу мәселелерімен ... ... ... ... ... құру ... талқылауда, сондай-
ақ Төлем карточкаларының ұлттық банкаралық жүйе ... ... үшін ... ... ... ... ... «Процессинг орталығы» ЖАҚ-ы алдында мынадай негізгі міндеттер
тұр:
1. Микропроцессорлық технологиялар базасында төлем ... ... ... ... және ұлттық карточкаларды қабылдауды қамтамасыз ететін
жалпы ... ... ... ... орталығы» ЖАҚ мынадай қызметтерді орындайды:
1. Төлем ... ... ... ... және ... ... ... ... ... ... ... ... ... бойынша өзара есеп
айырысуды жүзеге асыруға арналған ақпарат даярлау.
3. Отандық және халықаралық ... ... ... ... ... ... ... анықтау және клирингті ұйымдастыру.
4. Қатысушы банктердің пластикалық карточкалармен ... ... ... ... ... ... пограммалық техникалық
бағдарламамен жабдықтау және қатысушы банктермен арадағы байланыс жүйелерін
ұйымдастыру.
5. Қатысушы банктерге техникалық және ақпараттық көмек беру.
6. ... ... ... ... ұйымдастыру.
«Процессингтік орталықпен» қатысушы банктердің жұмыс жасауы, аталған
банктер үшін ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... мүмкіндігін ұлғайту.
3. Оnlinе режимін пайдалану арқылы банктер арасында байланыста
орталықтандырылған ... ... ... ... ... ... ... қызмет көрсету торабын кеңейту.
5. Төлем карточкалары бойынша нақты өңделген кепілденген ақпараттармен
алмасу. «Процессингтік орталықпен» ЖАҚ қатысушы ... ... ... ... ... ... қарастырайық:
1. ҚР орта банктеріне тән, яғни банктер карточка бойынша ... ... ... қамтамасыз етпейгін немесе мүмкіндігі жоқ. Бұл
жағдайда қатысушы банк ... ... ... ... ал ... ... шоттың жағдайы туралы ... ... ... ... беру немесе ... ... ... ... ... ... жүзеге асырады және
карточка мен оның ұстаушысының идентификаторын тексереді) және карточка
бойынша қызмет ... үшін ... ... жабдықты (АТМ және РОS-терминал)
орнатуға ... ... ... ... ЖАҚ ... банк
жіберген сұраныстар мен тапсырыстарды орындайды және осы банк туралы
деректер қорын ... ... ... ... ЖАҚ қатысушы банктің
атынан халықаралық төлем жүйесіне файлды жібереді және қабылдайды. ... банк ... ... ресурсына байланысты, сондықтанда
деректер қорьшда ... ... ... өз бетінше өзгерте
алмайды.
2. Деректер қорындағы ақпаратты өзінің қалауынша өзгертуге немесе қарап
шығуы үшін жеке ... ... ... Бұл ... процессингтік компания
карточка бойынша барлық тапсырысты, жалға алған ... ... ... Соның (банктің) ғана карточкалары бойынша қызмет көрсететін қосымша
құрылғыны жалға ... ... ... ... ... . ... шоттан
акцепсіз түрде төлемдерді шегеру үшін қолданылуы ... Банк ... ... ... өзінде сақтауы мүмкін, басқа банктің
карточкаларына немесе халықаралық карточкаларға қызмет ... ... ... ... ... ... мүмкін, ол үшін
авторизациялық сервері ... ... ... ... ... «Процессингтік Орталық» ЖАҚ әрбір банк
үшін дербес іске асыруы мүмкін.
Болашақта «Процессинг орталығы» ЖАҚ ... ... ... тізімін
кеңейтуді көздеп отыр Атап айтқанда, «Әлеуметтік карточка» жобасын өндіру
мүмкіндігі қаралады. Бұл жоба банктік емес ... ... ... ендіруді көздейді, оларда оның иеленушінің
бірегейлендірілген ... ... ... ... ... ... деректері, мекен жайлары және тб. Бұл карточка әдеттегі төлем
карточкасының функцияларын орындай алады және ... бір ... ... жол жүру ... ... ... ерікті немесе міндетті
медициналық сақтандырудың ... ... ... ... ... жеке ... ... бар карточкаларға
аударуды жоспарлауға байланысты ... ... ... ... ... ... ... жоспарлануда.
І. ҚАЗАҚСТАН РЕСПУБЛИКАСЫНДАҒЫ ЭЛЕКТРОНДЫҚ АҚШАЛАР ЖӘНЕ ОЛАРДЫ
ПАЙДАЛАНУ НЫСАНДАРЫ
1.1 Қазақстанда электрондық ақша ... ... ... 10 ... ... ... электрондық ақша айналымын ұйымдастыруда
және оның технологиясында түбегейлі және елеулі өзгерістер болды. Есімізге
түсірсек, 1980-жылдары төлемдер кем ... бір апта бойы ... ... ... ... технология қолданылды. Кәсіпорындармен, сонымен
қатар, жеке тұлғалар қатысуымен қолма-қолсыз есеп айырысуды өте жылдам ... ... ... ... тек ... фантастика жанры
еңбектерінде ғана ... ... ... ... ақша ... ... түріндегі құжаттар
айналымын және қол еңбегін ығыстыра отырып, электронды технологияда бірнеше
сағаттарда жүргізіледі. ... ... ... ... және
басқа төлемдерді өте тиімді жүргізе бастағаны сондай, төленбеген төлемдер,
бартер, квази-ақшалармен есеп ... ... ақша ... ... жоя отырып, ыңғайландыра бастады. ... үшін ... ... ... ... ... ... нарығы) құрылу
сатыларынан өтіп, өз жетістіктеріне жете бастады. Жалпы төлем жүйелері ... ... ... ... ... - ... ғана ... Тұрғындарға кәсіпорындардың еңбекақы бойынша ... ... ... 10 ... ... ... тұрғындардың қолма-қолсыз түрдегі
нақсыз ақшалармен жасалатын төлемдері 1 пайыздың төңірегінде болды.
Кейбір мамандар төлем ... ... ... ... ... ... соның ішінде, тұрғындардың қатысуымен тиімді
жүргізу мүмкіндіктерінің бар екеніне ... ... ... ... ... ... мен банктердің даму стратегиясын
өңдеу мәселелері пайда болды. Технологиялар мен қызметтерді орташа төлемдер
сегментіне жаппай ... күш ... ... керек еместігі
туралы ойлар да бар. Бірақ, сонда да ... ... ... және әлі ... таба қоймаған технологиялар ақша ... ... ... ... ... бе ... ... ашық күйінде.
Жақын болашақта төлемдерді электрондық ақша айналымына жаппай аудару
туралы бұл ... ... беру үшін ... ... ... тоқталуға
болады. 1990-жылдардағы біздің еліміздегі төлем қызметтері нарығының
негізгі даму ... ... бұл ... тигізген әсерінің
қаншалықтылығын, төлем жүйесінің жаңа технологиясының жаппай қолданыс
табуының қандай ... кең етек ... және ... ... дейін
жетілдірілгендігін анықтау үшін сол кезеңдегі еліміздің банктері мен ... ... ... ... ... ... мен банк ... институционалды өзгерістерді, шетелдік төлем ... ... ... нарығына және оның жергілікті субьектілеріне
тигізген әсерін қарастыра отырып, негізгі ... ... ... ... ... ... ... бәсекелестігі және күрделенуі тек
қана төлемдер ... ... ... жоқ, сонымен қатар, төлемдерді жүргізу
жылдамдығына деген талаптарды да күшейтті. 1980 жылдары ... ... ... бір апта бойы ... еді. 1990 ... ... осыншама уақыт ішінде жүргізілуі өте қолайсыз екеніне ... ... ... ... ... жоғарылағаны сондай,
Орталық Банк өте қысқа ... ... 1-2 күн ... ... бойынша
техникалық шешімдер қабылдады.
1990-жылдары ірі банктер мен кейбір кәсіпорындардың өте шектеулі санына
арнап аймақ аралық ... ... ... жеке ... ... Қазіргі таңда әрбір ірі кәсіпорын өз аймақтық ... ... ... ... ... енді ... қана жылдам жүргізу жеткіліксіз. Олар барлық аймақтағы бөлімшелері
бойынша басқару компанияларында есеп ... ... ... ... ете ... Төлем жүйелерінің тиімділігін
жоғарылату бойынша кәсіпорындардың талаптары ... ... ... ... күш ... ... ... шаруашылық барысындағы өзгерген
шарттар кәсіпорындардың төлем дисциплинасының төмендеуіне әкеліп соқтырды.
Төленбеген төлемдер ... ... ... ... және ... ... мүмкіншіліктерін күйрететін массалық құбылы-сқа айналды.
Кеңес Одағы ... ... ... ... ... ... ... қолма-қолсыз есеп айырысулар 1990 жылдардың басында бұл
айналымның ... ... ... тең ... Көптеген кәсіпорын
жетекшілері төлемеушіліктердің себебі - ... ... ... деп ... ... көрнекті экономикалық жетістіктер кәсіпорындар
аралығындағы қолма-қолсыз есеп айырысулар өсімінің салдары ... ... ақша ... 1990 ... ортасында енгізілген төлем жүйелері
технологиясының көмегімен қол жеткізілді.
Экономикадағы институционалды өзгерістер ... ... мен ... де әсер ... ... аяғында біздің елімізде ... ... ... ... мен оған ... ... банктер
жүйесі қызмет етті. Барлық қолма-қолсыз есеп айрысулар міндетті түрде КСРО
Мемлекеттік Банкінің ... ... ... ... ... ... мемлекеттік емес коммерциялық банктер массасын құруға,
мемлекеттік емес төлемдер жүйесін және бәсекелікті дамытуға ... ... ... ... нарығында әртүрлі технологиялармен, әртүрлі
клиенттерге бағдарланған бірнеше ондаған ... ... ... ... алу және ... ... дамуы
кәсіпорындардың ... ... ... ... ... жүйелері
технологиясын жетілдірілуін ынталандыратыны белгілі.
1.2 Төлем карталарының түрлері және қызметтері
Отандық карталық төлем жүйелерін жаңа төлем ... ... бір ... ... ... болады. 1990-жылдардың бірінші
жартысында бұндай жүйелерді құру кезінде бірден микропроцессорлы ... ... ... ... ... АІет СагсІ, Дуэт жүйелерінің
карточкалары - микропроцессорлы карталар, яғни, электронды қызметтері ... ... ... түрлерін қамтыған. \/іза және Еuгорау сияқты ... ... ... ... карталарға көшу жоспарларын 2004 жылы ғана
өңдеуді бастады.
Электронды технологияларды қолданудағы ... ... - ... ... ... РОS-терминалдар іс жүзінде барлық импринтерлер
мен дауыстық авторизацияны алмастырды. Бірақ, жаңа тенологиялар көнелердің
орнын баса, алмастырғанымен, жаппай кең етек ала ... - ... ... 10%-ы ғана ... ... ... ... қабылдайды.
Чиптік карталардың артықшылығының нақты айқындындығына көз ... да және ... ... ... есебімен отандық карталық
жүйелермен енгізіліп жатса да чиптік карталар саны көне магниттік карталар
санынан асқан жоқ.
Жаңа ... ... ... баяу екпінде өндіру тек
қана ... ... ғана ... сонымен қатар, біздің еліміздегі олардың
батыстық бәсекелестерінде де орын алуда. Жетекші батыстық ... ... ... 2000 ... ... ғана ... Шетелдік банктердің
көпшілігі осы күнге дейін көне компьютерлерін және көне ... ... ... ... ... көп ... жұмсауға құлшынып отырған жоқ.
Біздің нарықта жұмыс жасаушы батыс ... ... пен ... дамытпайды және клиенттерге жаппай ... ... ... ... ... кішірейіп және арзандап келеді. Ұялы
телефондар күннен-күнге жаңа атқарымдармен, соның ішінде, ... ... қол ... ... кіру сияқты қызметтермен үнемі
толықтырылып отыр. Ноутбук пен ұялы телефонның бірігуі болашақта кез келген
жерде толыққанды банктік ... ... ... іс ... ұйымдастыруы
мүмкін.
Осындай шешімдер тұрғындардың кең ауқымы үшін қарапайым әдеттегідей
болған жағдайда, төлем ... ... және ... тәртіпте электрондық
ақша жасай алатын болады. ... ... ... ... ... төлемдер мен салықтарды ... ... және қор ... ... ... ... қосымша
қызметтерді жүзеге асыруға мол мүмкіншіліктер пайда болады.
Электрондық технологиялардың дамуы тоқтамайтыны ... ... ... ... ... жүйелерінің технологиясында да одан да ... ... үшін ... ... ... Кем ... ... арадағы
жылдарда қазіргі таңда ... ... және ... ... ... ... ... қамтамасыз етуі мүмкін.
Электронды технологиялар негізіндегі жаңартпалар әзірше толық көлемде
жетілдірілмеген және жаппай қолданысын таппаған. Төлем ... ... ... ... ... ... ... жоғарылатуды және
шығындар мен комиссияларды төмендетуді жалғастыруда.
Бірнеше мың ... ... ... ... ... ... және ... есеп айырысулар арасындағы бәсекелестіктің
жоғарылауының бір ... ... ... карталық банктік шотқа
аударулардың өсуі бойынша тенденцияларды айтуға болады.
Болашақта ... ... ... іс ... ... қол еңбегінен арылтып, банктік офистер мен жұмыс
орындарын жабдықтаудағы ... ... ... мол ... беретіні
айдан анық.
Қолма-қолсыз төлем жүйелері үшін клиентік төлем құжаттарын автоматты
түрде қабылдау, еңдеу және ... ... ... ... ... ... ... қажететіледі. Мысалы, карталық жүйелер үшін ... ... ... үшін қажет. Процессингтік орталықты құру,
әсіресе, біздің еліміз үшін, жеткілікті ... ... ... ... ... ... ... табылады.
Процессингтік орталықтың құрамы ондаған серверлер және ... мен ... ... ... мен ... желілерін
қамтиды. Барлық құрал-жабдықтар орташа банкте небәрі 30-40м2 ауданды алады
және ол бір ... ... ... мыңдаған төлемдер өңдей алады.
Электрондық ақшаны өңдеу құрылғыларына қаржы салымы кез ... ... орны мен ... кассалық тораптың міндетті атрибуты болып
табылатын банкноталар мен монеталарды санауғыш пен орауғышты ... ... ... ... ақшаларды өңдеу құрылғыларының ... бері ... ... мен кәсіпорындардың қарапайым кассалары
арзан, бірақ, көп көлемдегі қолма-қол ақшаларды ірі кассалық ... үшін ... ... көп ... ... ... Ал, ірі ... торапты жабдықтау орташа банк үшін бірнеше
жүздік шаршы метр ауданды, үлкен ... ... ... ... қажет
етеді.
Электрондық ақшалар эмиссиясы бюджеттік қаржы бөлу немесе ... ... ... орталықтың кәдімгі төлем тапсырысымен жүзеге
асырылады. Оның шығындары кәдімгі қолма-қолсыз төлемнің құнына тең, ... ... ... оның ... ... ... ... ақша
эмиссиясы арнайы полиграфиялық кәсіпорын құру үшін үлкен ... ... ... ... ақша дайындау құны көрсетілген құнының бірнеше пайызынан
тұрады. Купюралардың өмір сүру мерзімі мен қызмет ... ... ... олар одан да аз ... ... ... да ... эмиссиялық шығындары қолма-қолсыз ақшалардағыдан орасан ... ақша ... ... ... салымдарының негізгі
статьяларынан қолма-қолсыз есеп айырысуларды ... үшін ... ... кететін шығындар немесе қолма-қолсыз ақшаларды өңдеу құрал-
жабдықтарына ... ... ... бірдей. Екі жағдайда да банктердің
операциондық жүйесіне және кәсіпорындар үшін ... алу ... ... ... ... ... ... перспективасын есептей отыра, төлем
жүйелері үшін офистерге, банк операционистері мен ... ... ... ... мен ... жұмыс жасау
қаражаттарына деген шығындар азайтылуы тиіс.
Электрондық ақшамен есеп айырысулар ... ... ... ... құрылды және бұл уақыт ішінде түбегейлі өзгерістерге ... ... осы ... ... түрде өз қолданысын берік тапты. Ал, қолма-қолсыз
ақшалар технологиясында ... 10 жыл ... ... ... ... ... ҚАЗАҚСТАН РЕСПУБЛИКАСЫНДАҒЫ ЭЛЕКТРОНДЫҚ АҚШАЛАРДЫҢ ДАМУ
ПЕРСПЕКТИВАЛАРЫ
2.1 Қазақстандағы ... ... ... және тиімділігі
Соңғы кездері Қазақстандағы төлем карталар нарығы ... ... ... ... сұрақтардың бірі болып
табылады. Оның бірнеше себептері бар:
1. Электрондық ... есеп ... баяу ... ... ... Қазіргі заманғы технологиялар көмегімен электрондық ақша
айналымына деген ... ... ... ... жағдайы өсудегі яғни, пластикалық карталардың
ыңғайлылығы мен ... үшін ақша ... ... ... саны көбеюде.
Электрондық ақша қолданылуымен жасалатын есеп айырысулар мемлекеттік
және коммерциялық ... ... ... көп ... ... Айналысқа жаңа купюралар шығаруға ескілерін айырбастау, ... ... ... ... ... ... ... жұмысты орындаушы
орасан көп персоналды қамтуға қатарлы клиенттердің уақытпен көп ... ... ... ... ... механизмге айтарлықтай
ауыртпалық түсіретіні де белгілі.
Электрондық ақша айналысының мәселелерін шешудің ең перспективті ... ... ... бар әдіс ... бірі - автоматтандырылған
қолма-қолсыз есеп айырысулар тиімді жүйесін ... ... ... бұндай жүйе қолма-кол ақша ... ... ... ... етуі ... деп жорамалдайды.
Қазіргі таңдағы, өркениетті банк әлемі клиенттермен электрондық ақшамен
есеп айырысу жүйесін арнайы төлем карталары көмегімен жүргізудің тиімділігі
мен ыңғайлылығын ... ... ... саны мен ... және ... көрсетілетін қызметтер спектрі көбеюде. VISА Іntегnаtіоnаl,
АМЕRICAN, ЕХРRЕS, ... ... ... ... ... өз ... ... аясында тәжірибе жүзінде карта
ұстаушыларға кез ... ... ... барлық қызметтер түрлерін ұсына
алады.
Бетіне ойылып жазылған таңбалары арқылы сатушыға сатып алушының төлем
қабілеттілігін дәлелдеуші ... ... ... ... ... ... ... тәжірибесіне берік енген, ашық ... ... ... ... ... ... ... ең тиімді,
табысты тәсілі болып ... көз ... ... ... ... ... шотта орналасқан
құралдардың 90%-ға жуығы карта ұстаушымен қолма-қол ақша беру ... ... ... өз кезеңінде батыстық банктер ... ... ... ... ... ... ... енгізді. Ең
алғашқы банкомат 1967 жыды Лондонда іске қосылды. Қазіргі соңғы шығарылған
банкоматтар ... банк ... ... операциялардың барлығын іс
жүзінде жүргізе алады: карта ұстаушының ... ақша ... ... ... ... ... ақша беру және қабылдау, карта ұстаушымен
көрсетілген қолма-қолсыз соманы басқа ... ... ... таңда
банкоматтар таң қалдырарлық нәрсе емес және аз да ... ... ... ... ... ... Қазақстанда 1000 данадан аса
банкоматтар ... ... ... ... ... ... ... кезінде кейбір ұйым басшылары өз жұмыс орындарында да
банкомат қондырылуын талап етеді.
Сыртқы көрінісі ... ... ... ... және ... ... дисплейі бар металдық брондалған ... ... ... ... қатар, клиентпен берілген нұсқауларды ... ... ... ... ... ... қағаз шығаратын
құрылғы және қолма-қол ақша ұсынушы терезе ... Ал, ... ... басқа, банкноталар сақтайтын кассеталар мен оларды сыртқа
шығару құрылғылары. белгілі себептермен қайтарылып ... ... ... және ... ... ... шығаратын принтер
орналасқан. Банкоматтар 2 түрлі нұсқада болуы мүмкін: бірі ... ... және ... ... ... ... тек ... алдыңғы
беті көрінетін түрі болуы мүмкін.
Банкомат техникалық ... ... ... ... ... көп қиыншылық туғызбайды. Барлық алғашқы нұсқаулар банкоматтың
өзінде жазулы, ол нұсқаулар ... ... ... енгізген соңғы
сілтемелерге сүйене отырып, ең ... ... ... ... ... ... енгізіп, қажет функцияның орындалуын талап етеді.
Көрсетілген сомаға басқа операциялардың жүргізіліп кетпеуі үшін орындалуы
тиіс ... ... ... және ... енгізу кезінде мұқият болу талап
етіледі. Әдетте, бұл кодты енгізуге 3 мәрте мүмкіндік беріліп, 3 рет ... ... ... ... ... қалады. Банкомат берген
нұсқауларды мүмкіндігінше дереу орындаған жөн әйтпесе, 20 ... ... ... ... ... ... кезде, басқа операциялар
жүргізуді жалғастыруға ұмтылып, уақытында алынбай қалған жағдайда, ... ... ... ... ... деп ... ... ішіне тартып
алады. Бұндай жағдайда, соңғы үлгідегі, жетілген технологиялық дәрежеде
қамтылған банкоматтар қайтып ... ақша ... өз ... және ... ... орналастыруы тиіс.
Ақша құралдары мен түбіртек қағаз алынған соң, ... ... ... алынуын сұраған жағдайда, оның клиенттің қатысуын есепке алып тұрған
датчик шеңберінен 2-3 метрге алыстап ... ... да ... ... ... деп ... кейін өзіне қайтарып алады.
2.2 Қазақстан банктеріндегі пластикалық карталардың даму
перспективалары
Жалпы банкоматтар әр ... ... пен ... ... ... жабдықталған. Мысалы, ол бір операция бойынша берілетін
ақша сомасын немесе бір ... бір күн ... ... ... шектей алады. Үлкен көлемдегі қолма-қол ақша сомасын алу керек
болған ... ... ... жолыққан жөн, өйткені, банкоматтардан аз
бөлшектермен бірнеше мәрте алу сәтінде әрбір картаның қолданылу ... ... ... отырған, жергілікті қауіп-қол түрде қолданылады.
Оньщ негізгі себебі - ... ... ... ... ... ... ... қызметінің назарына түсіп қалу ... ... ... ... ... қауіпсіздік талаптарының барлығын есептей отыра
өңделеді және ... ... ... ... назар аудармаған немесе
алдында орналасқан қондырғының ... ... ... көз ... мән ... ... қатысу тілін меңгермеу салдарынан
шетелде колданушы турист-отандық карта ұстаушылар ақша купюраларының ... ... ... ... ... ... ... тағы басқа
заттар алу жағдайлары да ... ... ... өтімділік мерзімі Батыспен
салыстырғанда көрнекі айырмашылығы болса да, отандық жүйеге бан-коматтарды
енгізу карталық ... ... ... ... ... яғни,
банктердің технологиялық қамтамасыз етілу деңгейін көтеріп, клиенттер мен
банктер жағынан банктік ... ... ... ... бір
сатысы болып табылады.
Жалпы төлемдердің ішіндегі қолма-қол ақшалар бойынша жасалған ... жылы - 97,2%,- 2003 жылы - 96,8% тең ... ... күні 2 млн. ... ... ... 13 ... карталарының иеленушілері болып табылады. Оның ішінде 96 пайызы - үш
жетекші банктің: Халық банкінің, ... және ... 2003 ... 1 ... ... ... төлем карталарын
қабылдау үшін 875 банкомат және 4214 РО8-терминал, оның ішінде 2639-ы сауда
кәсіпорындарында орнатылды.
Төлем ... 70%-ға ... VIZА ... ... ... Одан ... ... Халық банкінің «АLTUN» карталары, МаsterCard
халықаралық төлем жүйесінің ... және ... ... ... ... карталар –Аmегісаn Ехргеss, Diners ... және ... ... ... ... ... ... саны локальды карталар санынан көп?
Талдаушылардың айтуынша, ... ... ... ... ... ... шетел банктерінің саны жеткілікті көп болуы
екіншіден, ... ... ... /1990-1992 жылдары/ нарықта
алътернативті шешімдердің болмауы деп есептейді. Көптеген ... ... ... ... жол ... үшін ... таңдайды. Төлем карталарын шетелде қолдану бойынша операциялар
көлемі - 297,3 мың транзакция, 11,6 ... ... ... ... ... не үшін ... ... республика шеңберінде олардың қызметі
шектеулі, ал шетелде олар ... ... ... ... карталарының
қолданылуының бәсең дамуы сауда орындары мен сатушылардың өз табыстарын
жасыру салдарынан ... есеп ... ... ... ... бойынша, тауарлар мен қызметтер үшін төлем ... ... ... жүйе ... 1367 ... ... ... төлем карталарының мүмкіндіктері бізде ... ... ... жоқ. Көптеген карта ұстаушылар үшін оларды пайдалану орны
жұмыс орнына жақын жердегі банкомат болып табылады. ... ақша ... ... ... ... барлық қаржылық операциялардың ... және олар тек ... ... білу, жалақы, зейнетақы немесе
степендия алу үшін ғана қолданыс табуда.
ІІІ. ТӨЛЕМ ЖҮЙЕСІНІҢ ТӨЛЕМ КАРТОЧКАЛАР АРҚЫЛЫ ЖҰМЫС ... ... ... күрт ... таралуы, олардың жаппай қаржылық
құралға айналуы, тұрғындардың басым ... ... ... ... ... өсуі ... қатысушылардың негізгі категорияларына,
яғни, банктерге, сауда орындарына және карточка иелеріне есеп ... ... ... ... ... ... нақты куәсі. Қандай да бір
кәсіпорынның тұрақты жұмыс жасап ... ... етуі үшін ... ... ... ... сақталуы тиіс: сенімділік, өтімділік және
табыстылық. Несие карточкалары ... ... ... мен шығыстары 1-суретте көрсетілген. Ол суреттің астыңғы ... пен ... ... бере ... ... ... ... атап көрсеткен жөн.
Банк-эмитенттің негізгі функцияларына мыналар жатады:
... ... ... ... жеке деректерін өңдеу және кодтау,
эм-боссинг, клиентке карточканы жеткізу, карточканы жаңарту);
■ Несие қабілеттілікті ... ( ... ... ... ... ... шот ашу, ... лимитті анықтау);
■ Авторизация (мәміле жүргізу мүмкіндігі туралы автоматты ... ... ... ... сұрауларына жауап беру, мастер-файлдарды
жаңарту, ақпараттық айырбастау жүйелерімен өзара әрекеттесу);
■ Ақпараттармен алмасу және ... үшін ... ... Биллинг (карточка иесіне қарыздар оомалары мен оларды жабу мерзімдері
көрсетілген көшірмелер дыйындау және жіберу);
■ Карточкалық шот ... ... ... ... ... Мерзімі өткен қарыздарды қайтару және ... ... ... ... ... ... (сұрақтарға жауап беру, шағымдарды қарастыру);
• Қауіпсіздікпен қамтамасыз ету және алаяқтыққа бақылау ... ... ... ... ... шоттарды оқшаулау);
■ Маркетинг (жаңа клиенттер ... ... ... ... операцияларды белсендіру бағдарламалары);
Эквайрингпен айналысушы банктің міндеттемелері карточкалық жүйенің оның
саудалық қатысушыларына қызмет көрсетуі бойынша рөлімен анықталады. Оның
негізгі ... ... ... ... ... бойынша сатушының банкке усынған
сауда шоттарының процессингі;
■ Мәмілелер ... ... ... және банк-эмитентке
интерчейндж үшін сыйақылар төлеу;
■ Сауда орындарының есеп ... ... ... білдірген
өтініштерін қарастыру, бұрынғы және жаңа сатушылардың несие қабілеттілігін
талдау, алаяқтықпен ... ... ... ... ... Маркетинг, пластикалық карточкалар үшін қажет құрылғыларды сатып
алуға сатушыларға көмектесу.
Несие карточкаларының табыстылығы.
А) Эмитент ... ... ... ... ... пайдалылығын
табыстар мен шығыстардың келесідей негізгі құрамдас бөліктермен анықтауға
болады:
Алдымен табысты құрамдас бөліктер анықталады, ... ... ... ... ... ... несиенің пролонгация деңгейіне
қатынасы бойынша жылдық пайыздық қойылым жүргізу бойынша анықталады. Ал,
пролонгация жеңілдетілген мерзімде ... ... ... есептелетін
несиелер сомасының барлық берілген несиелердің жалпы сомасына қатынасы
ретінде белгіленеді.
Банк-эмитентке төлеуі ... ... ... ... ... сомаларынан түгетін пайыздар эмитентке эквайердің орнын
толтыруы, өтеуі болып табылады.
*Эмитент банк - банктік карточканы шығарушы банк.
*Эквайер банк - ... ... ... ... қызмет көрсетуші
банк.
Жылдық төлемақылар (жылдық мүшелік жарна) дегеніміз банктік картаны
қолдану құқығы үшін ... ... ... төленетін сома.
Карта ұстаушысы банкпен жасалған келісімшарт ... ... ... төлемдер өз мерзімінен кідірілген жағдайларда, ПИН-КОДТЫ жоғалтқан
немесе несиелік лимиттен асып ... ... ... ... ықпал-
шаралары пайда болуы мүмкін.
Ал, енді шығын құрамдас бөліктерін ... ... құны ... ... ... ... басым, ең үлкен бөлігі болып
табылады. Бұл дегеніміз карта ... ... ... ... ету үшін ... ... ақша ... әралуан
турлері бойынша орташа шамамен алынған пайыздық мөлшерлеме.
Несиелік тәуекелдерге резервтер құру - қосымша ... ... ... клиенттерге берілетін ссудаларға арналып резерв
құру мақсатындағы аударымдар болып ... ... ... құру деп ... ... және мерзімді міндеттемелер шоттары бойынша міндетті резервтер
қорына деген аударымдарды айтамыз. ... ... ... ... ... ... ... іс-қимылдар нәтижесінде пайда болады, әдетте,
жабылмаған несиелер сомасынан есептелінген ... ... ... көрсету шығындары - бұл тікелей клиенттерге қызмет ... ... ... ... ... ... мысалы,
операцияларды құжатты түрде рәсімдеуге жауапты штатты ... ... ... ... компанияларға бағытталған
пайда болып қалуы мумкін шығындар және тағы басқалары ... ... ... ... өтемақысы пластикалық карточкалар бойынша бағдарламаның
табысты дамуынасалынған құралдардың қайтарылуын, яғни, орнының ... ... ... ... ... ... несиелік карточкалар бойынша берілген несиелер
сомасының проценттік көрсеткіштегі ... мен ... ... ... ретінде анықталады.
Б) Эквайер үшін.
Банк-эквайер ұшін пайдалылық келесідей көрсеткіштермен анықталады:
Эквайерге ... ... ... жекілдіктері, саудалық түсірімдер,
дисконттар) - бұл эквайер жасаған мәмілелер құнын ... үшін ... ... керсету орнынан алатын, карточкалар бойынша ... ... бір ... ... ... ... ... ақшалай көлемінің орташа пайыздық жеңілдіктерге қатынасына ... ... да ... ... терминалдары мен импринтерлері ... ... ... жалға беруден тікелей пайда болады.
Шоттар бойынша түсетін табыстар сауда және қызмет көрсету орындарының
банк-эквайердегі өз есеп айырысу ... ... ақша ... ... ... ... ... жүргізілген опе-рацияларды өтеуі ... ең ... ... ... ... - сауда және қызмет көрсету орындарының
карточкалары бойынша операцияларды, ... ... ... ... сияқты операцияларды қопдауға кететін шығындар.
Сонымен қатар, өткізулер мен қызмет көрсетулер құнын және персоналды
қамтамасыз ету құнын қамтитын шығындар да ... ... ... ... ... ... қаржыларды қайтару мақсатындағы аударымдар
инвестицияның өтелуін қамтамасыз етеді.
Дебеттік (есеп айырысу) карточкаларының табыстылығы.
А) Эмитент үшін.
Дебеттік карточкалар шығару ... ... ... ... ... мен шығыстар несиелік карточкаларғс тән
позицияларға ұқсас. Тек қана ... ... ... ... ... ... Дебеттік карточкалар бойынша ... ... ... ... ақша ... ... оларды банк
басқа да тартылған құралдар сияқты ұқсас қолдана береді.
Пайыздық табыс дебеттік карточка ұстаушылардың ... ... ... ... ... ... операцияларын
сипаттаушы орташа жылдық пайыздық мөлшерлемемен анықталады.
Жылдық ... ... ... ... - карта ұстаушының ... ... ... үшін ... төлейтін сомасы. Банктен
жасалған келісімшарт ... ... ... ... ... ... да ... шығыстар құрамына келетін болсақ, ресурстар құны дегеиіміз карточка
ұстаушысының ... ... ... банк-эмитентпен төленетін пайыз
болып саналады.
Дебеттік карточкалар бойынша жобаның шығындарының ... ... ... құқықтық нормаларға қарсы және қылмыстық іс-
әрекеттерінен ... ... ... ... ... ... ... көрсеткіштер
несиелік карталарға қызмет көрсету бойынша көрсеткіштермен толық ұқсас,
ешқандай өзгешелігі ... ... ... ... банк үшін табыстардың
негізгі көзі болып оның ресурстык, базасында клиенттердің шоттарындағы ақша
қалдықтарын қолданудан түсетін ... ... ... ... ... ... қорын және кәсіпорын қызметкерлерінің санын есепке алады және
сонымен қатар, банк табыстылығы-ның орташа пайызын анықтайды.
Алдын - ала ... ... ... ... ... ... ... бойынша жобаны жүзеге асыруды қолға алудың ... ... ... ... ... ... көмектесуі мүмкін.
Карта иегерлері үшін карточканың мынадай негізгі жағымды жақтарын:
1. Қолдану ыңғайлылығы;
2. Банктік несиенің автоматты түрде ... ... жабу ... кідірте алу мүмкіндігі;
4. Жүргізілген операциялар туралы үнемі толық ... ие бола ... ... қатар, сауда орындары үшін карталық есеп
айырысулардың келесідей жасайтын жағдайларын:
1. ... ... ... ... және жаңа ... ... ие ... көбейеді;
2. Жеке құралдарын қолданбай-ақ несиеге ұсына алу мүмкіндігі және
есепке алудың арнайы ... ені ... ... карточкалармен алмастыру жолымен тәуекелді төмендету
сияқты жағдайларды және сонымен қатар, ең басты ... ... ... ... ақша ... дамуына әсері және айналым шығындарын
азайтуға әсері;
■ Банк табыстары мен айналымын арттыруға әсері;
■ Банктер мен әртүрлі сауда және ... ... ... ... бәсекеқабілеттілігін жоғарылатуға тигізетін әсері;
■ Төлемдер кепілділігін ұсыну;
■ Жұмыстылық (шетелдік туризм сферасындағы) өсіміне ... ... ... ... ... банктік карточкалардың нақты
тиімділігіне еріксіз көз жеткізуге болады.
ҚОРЫТЫНДЫ
Әрине, кеңестік дәуірінде ... ... ... өз ... ... ... ... артта болды. Кеңестік
Внешторгбанк, кеңестік шетелдік банктер белсенді түрде ... ... ... және ол үшін ... ... ... ... 1980-жылдардың аяғында олар SWІҒТ банкаралық коммуникация
жүйесінің мүшелері ... ... және VISА ... ... ... ... рөл атқарды. Ең алғашқы рет 1958 жылы Мәскеуде Аmегісаn
Ехргеss жүйесінің өкілеттілігі ашылды. Кеңес Одағында ... ... ... ең ... ұйым ... болып табылады. 1969 жылы
бұндай келісімшарт Dіnегs СіuЬ компаниясымен ... ... ... ... (1974 ... VISА (ол ... Аmегісаni) және (1975 жылы) Еuгоpan,
(1976 жылы) USВ ІntегnаtіоnаІ жапон ... ... ... ... барлық келісімшартқа КСРО Госкоминтурист қол қойып отырды, ал,
арнайы оның ... ... ... ... таңдаулы қонақүйлер мен
«Березка» валюталық дүкендерінде «Интурист» САҚ-ң есеп ... ... ... ... қызмет көрсету бойынша шараларды
ұйымдастыру жауапкершілігіне ие болды. 1988 жылы ... ... ... ... ... да, КСРО-ғы \/ІЗА-ң ең алғашқы мүшесі болып
тағайындалды.
Кеңестік банктердің ... ... ... жұмыс жасау тәжірибесі
1990-жылдардың басындағы шетелдік төлем ... ... ... ... ... ... массалық қолданыс табуына негіз
болды. Бірақ, ол кездегі төлем жүйесінің дамуы ... ... ... батыстық технологиядан және ... ... ... ... ... ... тежелді. 1990-жылдардың ортасынан бастап пластикалық
карталар немесе экспресс-аударулар ... ... ... ... ... сол кезде отандық компаниялар бағдарламалық қамту өндірісі бойынша
бәсеке қабілеттілігі жоғары шешімдер қабылдай бастады.
Біздің елімізде көптеген техникалық шешімдер тіптен ... ... ... елдерінен иеленіліп алынған. Пластикалық карталар батыста
ХХ-ғасырдың ортасында пайда болғанымен, 1980 ... ... ол ... ... белгілі. Отандық карталық төлем жүйелерінің дамуы
1990-жылдардың басында басталып, тек қана 90-жылдардың ... олар ... ... ... ... ... ... батыстық экономикалық дамыған елдерінің
көпшілігінде өнеркәсіптік қолданысқа нақты уақыттағы ... есеп ... ... ... ... ... ... мен
нәтижелеріне айқын көз жеткізген соң ... ... жеке ... ... ... құруға кірісті. Ал, Қазақстан мен Украина дайын батыстық шешімдерді
сатып алды да, 1990-жылдардың соңында ықшамды ... ... ... өз
жүйелерін енгізе бастады.
Сонымен, курстық жұмысты қорыта келе, І тарауында: 1990-жылдары ... мен ... ... өте ... ... ... аймақ аралық
төлемдер жүргізу бойынша жеке шешімдер қабылдана ... ... ... ірі ... өз ... ... ... уақытта басқаруға
тырысады. Кәсіпорындарға енді ... тек қана ... ... Олар барлық ... ... ... ... есеп ... ... ... автоматтандырылуын
талап ете бастады. Төлем жүйелерінің тиімділігін жоғарылату бойынша
кәсіпорындардың талаптары уақыт ... ... ... ... күш алуда.
2000-жылдардың басындағы көрнекті экономикалық жетістіктер кәсіпорындар
аралығындағы қолма-қолсыз есеп айырысулар өсімінің салдары болып ... есеп ... ... 1990 ... ... ... жүйелері технологиясының көмегімен қол жеткізілді.
Компьютерлер мөлшері бойынша кішірейіп және арзандап келеді. ... ... жаңа ... ... ... қарапайым төлем
қызметтеріне қол жеткізетін Интернетке кіру ... ... ... отыр. Ноутбук пен ұялы телефонның бірігуі болашақта кез келген
жерде толыққанды банктік қызмет ... ... іс ... ... да ... ... процессингілік орталықтың жұмыс істеуі
электрондық ақшаларды қолдануға тұрғындарды ірі ... ... ... ... ... ... ... процессингілік орталықтар
әр түрлі бағдарламалық және техникалық түрде қамтамасыз ... ... ... ЖАҚ ... ол ... тәуелсіз төлем
карталарын қолдану арқылы төлемдер жүргізуге ... ... ... үйымдастыруды жоспарлауда. Кейіннен, екінші деңгейдегі банктер
ұсынушы қызметтер деңгейін жоғарылатады, төлем ... ... ... ... ... ... ... құруға, жаңартуға және
қауіпсіздігін қамтамасыз етуге кететін шығындарды азайтады деп күтілуде.
ПАЙДАЛАНЫЛҒАН ӘДЕБИЕТТЕР
1. 1998 жылы 5 ... ... банк ... №268 ... ... ... чекті пайдалану ережесі».
2. «ҚР-нда вексель айналысы» туралы ҚР заңы ... жылы ... ... Е. ... мол ... Егемен Қазақстан. 16
наурыз, 2004 ж.
4. ... В.В. ... ... Центра в развитии платежных
карточных систем Республики Казахстана», Банки Казахстана № 5,2003 г.
5. ҚР Ұлттық ... № 1. ... жж. ... ... ҚР ... ... 2002 ж. ... Көшенова Б. «Бағалы қағаздар нарығы», Алматы – 1999 ж.
8. Көшенова Б. ... ... ... ... ... ... Н. Назарбаев Қазақстан-2030: Ел Президенттінің Қазақстан халқына
Жолдауы, Алматы – 1998 ... ... Ғ.С. ... ... ... ... – 2001 ж.
11. Шеденов Ө.Қ. «Жалпы экономикалық теория», Алматы -2002 ж.
12. Мақыш С.Б. Банк ісі, Алматы, 2004

Пән: Қаржы
Жұмыс түрі: Курстық жұмыс
Көлемі: 27 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 500 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
Казкоммерцбанктегі жүргізілетін қызметтер61 бет
Біріккен терминдер жасаудағы сөз таптарының орны27 бет
Етістіктер10 бет
Сан есім10 бет
Сандық ұғымдар арқылы жасалған күрделі атаулар концептілерінің құрылымы57 бет
Қазақ тіліндегі синонимдердің және синонимдік қатарлар118 бет
Қазақстан Республикасы қылмыстық құқығы бойынша қорқыту мен күш қолданушылық үшін жауаптылық203 бет
ААҚ ЕБ «Альфа- Банк»7 бет
Ақша ілімінің эволюциясы10 бет
Ақша жүйесінің типтері және олардың мінездемесі30 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь