Экономиканы мемлекеттік реттеудің шетелдік тәжірибелері

КІРІСПЕ ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... .3


І. Экономиканы мемлекеттік реттеудің теориялары ... ... ... ... ... ... ...4

1.1 Экономиканы мемлекеттік реттеу және оның қажеттілігі ... ... ... ... ... .4
1.2 Экономиканы мемлекеттік реттеу методологиясы ... ... ... ... ... ... ... ..6

ІІ. Экономиканы мемлекеттік реттеудің шетелдік тәжірибелері ... ... ...10

2.1 Экономиканы мемлекеттік реттеуді жүзеге асыру ерекшеліктері . Еуропа, Азия аймақтарындағы елдерде ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ...10
2.2 Шетелдердегі мемлекеттік реттеудің жоспарлау тәжірибесі ... ... ... ...11

ҚОРЫТЫНДЫ ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ...13

ПАЙДАЛАНЫЛҒАН ӘДЕБИЕТТЕР ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ..15
        
        ЖОСПАР
КІРІСПЕ---------------------------------------------------------------------
----------------3
І. Экономиканы мемлекеттік реттеудің теориялары---------------------------4
1.1 Экономиканы мемлекеттік реттеу және оның қажеттілігі--------------------
-4
1.2 Экономиканы мемлекеттік реттеу ... ... ... реттеудің шетелдік тәжірибелері-----------10
2.1 Экономиканы мемлекеттік реттеуді жүзеге асыру ерекшеліктері – Еуропа,
Азия аймақтарындағы елдерде-----------------------------------------------
10
2. ... ... ... жоспарлау тәжірибесі---------------
11
ҚОРЫТЫНДЫ-------------------------------------------------------------------
--------13
ПАЙДАЛАНЫЛҒАН ӘДЕБИЕТТЕР----------------------------------------------15
КІРІСПЕ
Экономиканы мемлекеттік реттеудің негізгі ... ... ... болып табылады, яғни олардың экономиканы басқаруда рөлі
жоғары. 90 – ... ... ... ... ... жоқ, оның ... ... өзі – ақ реттейді» - деген қате ... Енді одан 5 – 6 жыл ... ... ... ... саларының
даму барысын стратегиялық жағынан да болжау – жоспарлау ... ... ... берді. 1997 жылы Қазақстан ... ... ... ... жөніндегі агенттігін құрды.
ҚР Министрлер Кабинеті Президиумының 1993 жылғы 28 желтоқсандағы ... 1994 ... ... жоспар жобалары мен ... ... ... ...... дамуының қажеттілігі атап
өтілді. Онда олардың шешілу барысын реттеу көбінесе қаржы – бюджеттік, ... ... ... ... ...... нарықтық және т.б. кеңінен
қолдану арқылы ... ... ... ... ... мемлекеттік шаралардың бірі
- өндіргіш күштерді орналастыру мәселесін де ... ... ... ... жүзеге асыру болыып табылады.
Қазақстан Республикасы Президентінің 1999 жылдың 13 ... ... ... ... ... органдарының жүйесін
жетілдіру және қызметтерін анықтау туралы» Жарлығына сәйкес ... ... ... ... ... және ... ... мемлекеттік реттеуге қаржы жүйесінің барлық сферала-
ры мен буындары қатысады, оның үстіне ... ... әр ... ... болады, айталық, ұлттық экономика арақатынастарының (ұдайы
өндірістік, салалық, аймақтық және т.т.) сан ... ... ... Экономиканы мемлекеттік реттеудің теориялары
1.1 Экономиканы мемлекеттік реттеу және оның қажеттілігі
Мемлекеттік реттеу қажеттілігінің объективті негіздерін ... ... ең ... осы ... ... ... анықтама беру
қажет. Себебі білімнің кез келген саласы "оның тәжірибемен дәлелденген
бастапқы аксиомалары жасалып, ... ... ғана ... ... Экономиканы мемлекеттік реттеу әлеуметтік-шаруашылық
процестеріне олардың ... ... мен ... ... ету ... ... әкімшілік-экономикалық
және ұйымдық-құқықтық негізде араласуын білдіреді.
Мемлекеттік реттеудің объективті қажеттілігін анықтайтын факторлардың
мәнісін қарастыруға кіріспестен бұрын ... ... ... ұғымдық
түрде анықтап алу керек. Ең алдымен мәселе "таза қоғамдық ... ... ... ... ... ... жөнінде болмақ.
Адамзат тарихы мемлекеттердің пайда болуы мен даму барысы, сондай-ақ,
олардың ... ... ... қатар, күштеу жолымен де
анықталатындығын айқын көрсетіп ... ... ... яғни күштеу іс-
әрекеттері объективті ... ... бір ... ... ... ... қорғаныс кабілетін қажетті деңгейде
қамтамасыз ету үшін ... ... ... ... реттеу қажеттілігін айқындауға мүмкіндік беретін келесі
маңызды түсінік - тауарларды өндірушілер мен оларды тұтынушылардың ... ... ... мен ... ... ... болып
табылады. Мәселен, бұл қарым-қатынастар аумағында тауарлар ... ... ... ... ... қорғау шаралары мен соған
арналған қорларды тиімді пайдалануға ... ... ... ... жоқ. ... ... өз қызметін тек қана сұранысты
қанағаттандыруға және пайда табуға бағыттайтын кәсіпкердің ... ... ... ластануын болдырмау және табиғи шикізаты (әсіресе
оның қайта ... ... ... пайдалану мәселелері толықтай
шет қалатындығы әбден ... ... ... ... реттеу кез келген қоғамдық
жүйенің, соның ... ... ... ... элементі болып
табылады.
Экономиканы реттеу әдетте екі ...... ... мен мемлекеттік
реттеу нысанында жүргізіледі:
- Біріншісі қоғамдық өндірістің түрлі буындарында ... ... ... ... ... өздері жасап,
пайдаланатын әдістерімен сипатталады.
- Екінші нысан қоғамдық өндірістің даму процесіне ... ... ... тетіктері, соның ішінде қаржы тұтқалары арқылы
араласуын бейнелейді.
Экономиканы мемлекеттік реттеуге қаржы жүйесінің барлық сферала-
ры мен буындары қатысады, оның ... ... ... әр ... ... ... айталық, ұлттық экономика арақатынастарының (ұдайы
өндірістік, салалық, аймақтық және т.т.) сан алуан түрлері реттеледі.
Экономиканы ... ... ... — бұл ... тепе-
теңдікке және экономиканың жұмыс істеуінің әрбір нақтылы кезеңінде оның
үдемелі дамуына әсер ету ... ... ... ... ... ... процесін қамтамасыз ету үшін шаруашылық ... ... ... ықпал жасауының нысандары мен әдістерін
мақсатты және ... ... ... ... ... ... мемлекет
тарапынан қоғамдық өндірісін барысын қоғамға керек бағытта түзетіп отыруды
талап ететін өндірістің ... ... ... ... ... ... бастапқы негіздемелер мемлекеттік қаржылық реттеуді жүзеге
асырудың алғышарттары болып табылады:
1. ... ... ... ... ... ... алу.
2. Қоғамның барлық мүшелерінің түпкілікті мүдделерін білдіретін қоғам
дамуының гылыми негізделген стратегиялық бағдарламасын әзірлеу. Бағдарлама
мемлекет пен оның ... ... ... ... ... ... ұзақ мерзімді бағыт ретінде анықталады; онда ... ... ... ... ... ... ... Көзқарастарды білдіретін демократиялық жүйенің болуы және халықтың
барлық жіктерінің, әлеуметтік, ұлттық ... ... ... ... ... олардың демократиялық институттарының
болуы.
4. Шаруашылық қызметте қылықтың нормасы мен ережесінен шегіністі ... ... ... елде ... ... ... заңнамалық жүйенің болуы.
Қаржылық реттеудің көмегімен мемлекет халықтың төлем қабілеттілігінің
сұранымына, қорланудың қарқынына, тауарлар мен қызметтерді ... ... ... мен ... ... ... және аумақтық құрылымына ықпал етеді.
Сонымен бірге қаржы тұтқаларының көмегімен мынадай ... ... ... ... ... ... ... ре-сурстарының
жалпы деңгейін реттеу;
- өндірістік сферадағы монополиялық қызметті экономикалық шектеу;
- кәсіпорындардың, ... ... ... ... ... құқықтық және келісімшарт тәртібін қамтамасыз ету;
- кәсіпорындарда, ... ... ... ... ... ... ... кәсіпорындардың, ұйымдардың, фирмалардың ақшалай ресурстарын бөлудің
ішкі өндірістік ... ... ел, ... ... ... ұйым, фирма көлемінде инвестициялық және
инновациялық процестерді реттеп отыру. Сөйтіп, өндірісті қаржылық реттеу
мен ... ... ... ... ... ... экономикалық
дамуының тенденциясына қаржы тұтқаларының көмегімен ықпал жасалады.
Нәтижелілікке, яғни мемлекеттік қаржылық ретеудің нақтылы қорытындысына
оны жүзеге ... ... бір ... сақталған кезде қол жетеді. Мұндай
шарттарға мыналар жатады:
а) ... ... ... ... ... ... барлық деңгейлерінде және меншіктің барлық нысандарында
шаруашылық процестер мен құрылымдарды монополиялау;
б) нарықтық ... ... ... ... ... ... ... барлық түрлеріне еркіндік беретін барлық шаруашылық
жүргізуші субъектілер меншігінің бүкіл нысандарының шынайы теңдігін жасау
негізінде бәсекені, ... ... ... ... ... ... ... шеңберінде де,
халықаралық кооперация мен еңбек бөлінісінің артықшылығынан шығатын
ынтымақтастықты ... ... ... одаққа бірігетін бірнеше
елдердің бірыңғай интеграциялық кеңістігі шегінде де салалар, өндірістер,
аумақтар ... ... ... ... (әр ... нысандағы
капиталдардың, жұмыс күшінің, ... ... ... және т.т.) ... ... ... мүмкіндігі.
Әдетте реттеу процесі объективті және ... ... ... ... ... сан ... әр ... олардың элементтерін пайдаланумен сипатталады. Сондықтан
осы негіздемелер бойынша мемлекеттік реттеудің жүйесін межелеудің типтерге,
түрлерге, нысандарға және әдістерге ... ... ... екі типі бар: ол ... (оның қаржылық, бағалық,
кредиттік, валюталық, еңбекке ақы төлеу бөліктерімен) және ... ... ... ... бюджеттік, мемлекеттік-кредиттік,
кедендік-тарифтік, валюталық-қаржылық, шаруашылық ішіндегі (фирма ішіндегі,
кәсіпорын, ұйым, корпорация шегіндегі және т.т.) ... ... ... осы түрлеріне сәйкес оның мынадай нысандарын атауға болады:
мысалы, бюджетке — қаржыландыру, (субвенциялар, ... ... — тура және ... ... ... ...... сыртқы қарыздар, сыртқы борыш. Бұлар — қаржылық реттеудің
негізгі нысандары.
Ортақ нысан ... ... ... ... ... ... экономикалық, соның ішінде қаржылық нысандар
мен әдістер арқылы жанама реттеме іс-әрекет етеді. ... ... ... ... жасады: салық салуда — салықтардың
мөлшерлемелері, салық салу ... ... мен ... мүлікті, активтерді мағлұмдамалау, аванс төлемі және басқалары;
бюджеттен қаржыландыру кезінде — шығыстарды ... ... ... ... тапшылығын қаржыландырудың әдістері, бюджет
артығын пайдалану; амортизацияның нормалары, кәсіпорындардың, фирмалардың
қорларына ... ... ... ... нормативтері және басқалары. Бұл реттеуіштер ақша (қолма-
қол және колма-қолсыз ақшалар, эмиссияның көлемі, валюталық ... ... үшін ... ... есеп ... мен ... ... талаптары, ашық рыноктегі ұлттық банк операцияларының ауқымы),
баға (реттемелі бағалардың ... ... және ... ... ... ... деңгейі) реттеуіштерімен толықтырылады.
Мемлекеттік қаржылық реттеу тұтқаларының ішінде салықтарға аса ... ... ... ... кәсіпорындар мен халықтың экономикалық
белсенділіктегі ынталығын қамтамасыз етуге арналған. Салықтардың көмегімен
рентабелділіктің деңгейі мен ... ... ... ақша
қорланымдарының көлемі реттеліп отырады. Бұған жоғарыда айтылған салық
салудағы әдістер ... қол ... ... ... ... екінші жағы бюджеттен
қаржыландыруды ... ... ... ... табылады.
Валюталық-қаржылық реттеудегі негізгі әдістер мыналар болып табылады:
валюталық ... ақша ... ... мөлшерлемелері, халықаралық
төлем қаражаттары мен бағалы қағаздардың бағамдары, валюталық тәуекелдерді
сақтандырудың сан алуан әдістері.
Реттеудің ішкі шаруашылық түрінде ... ... ... ... нормалау әдістері, қаржы қорларына аударылатын аударымдардың
нормативтері және ... ... ... Сонымен бірге экономика
мемлекеттік қаржылық ықпал жасаудың бәрін тегіс қамти ... Ол, ... және ... ... қосымша нысандары мен әдістерін ... ... ... ... ... ... Экономиканы мемлекеттік реттеуді жүзеге асыру ерекшеліктері – Еуропа,
Азия аймақтарындағы елдерде
Еуропа, Азия ... ... ... ... ... ... қағидасы қолданылды. Францияда, Швецияда,
Жапонияда, ФРГ және тағы ... ... ... ... ... ... экономикалық салаларды қамтиды және олардың
дамуын маңызды және ... ... ... рөл ... басында АҚШ-та мұндай бағдарламалар 1200-ге жуық ... ... ... ... ... ... аймақтық даму
басты орын алды. Бұл бағдарламаларды жүзеге асыру барысы ... ... ... ... шараларды қажет етті.
Сондықтан АҚШ-та 20 жыл бұрын орталық ... ... ... ... ... ... ... Комиссияның міндетті
бағдарламаларды жүзеге асыруға байланысты ұйымдастырушылық мәселелерін шешу
болып таылған. Бұл тәжірибе ... ... ... ... еді. Нарықтық
жүйеге ... ... ... ... шешу ... ... ... Жапонияда, Түркияда және т.б. елдер ... ... ... ... - ... және ... ... мемлекеттік органдар шешеді. Францияда бұл ... ... бас ... ... ... ... ... мен Аймақтық кешенді даму департаменті және т.б.
жүргізеді. Ұзақ мерзімді экономикалық даму және ... ... ... саясатымен қатар өндірістің ... ... ... ... ... Жапонияның экономикасын жоспарлаудағы мықты
жағы деп саналады.
Түркияда орта мерзімді жоспарлау 1963 — 1967 жж. ... ... ... ... ... ... ... міндеттеріне
байланысты жүзеге асырылуда. Осындай алтыншы бесжылдық жоспарда (1988 -
1992 жж.) ... ... ... ... ... халық шаруашылығының
макроэкономикалық көрсеткіштерін нақтылауға көп көңіл бөлінді.
Германияда экономиканы реттеу ... ... ... ... ... ... антимонополиялық және бақылау қызметін
нығайтуға нарықтағы ірі кәсіпорындардың қосылуына ... ... ... ... әлеуметтік қызметін кеңейтуге көңіл бөлінуде.
Реттеуші органдардың басты міндеттерінің бір аймақтардың ... ... ... ету. Мысалы, Францияда 3982 жылы жүргізілген
реформалардың ... ... ... ... ... ... деңгейнің функциялары ажыратылған (коммуналар, ... ... Ал ... ... кіретін кантондар мен аудандардың
өзіндік даму мәселелерін шешуде ... және ... ... ... ... мәселелер мен оларды ... ... ... ... Англияның, Германияның,
Оңтүстік Кореяның және де басқа дамыған нарықтық жүйедегі елдердің көптеген
үкіметтік шешімдері арналған. Бұл ... ... ой, ... ... өзінің әлеуметтік-экономикалық саясатын жүргізе ... ... және ... ... ... Шетелдердегі мемлекеттік реттеудің жоспарлау тәжірибесі
Көптеген елдердің жоспарлау тәжірибесін қорытындылай келіп американдық
маркетинг маманы ... ... ... қызметін жетілдірудің бірнеше
қолайлы жақтарын бөледі. Соның ішінде, жоспарлау:
1) басшылардың үнемі болашақты ойлауын ынталандыруға мүмкіндік береді;
2) ... және ... ... ... ... ... көрсеткіштерді анықтау жәнс олардың орындалуын қадағалауға жол
ашады;
4) ... ... және ... ... ... ... талап
етеді;
5) шұғыл өзгерістерге дайындықты күшейтеді;
6) барлық ... ... ... байланыста, қарым-
қатынаста екенін көрсетеді.
Аталған пункттерден ... ... ... ... ... ең маңыздысы ретінде бірінші, екінші және алтыншыны айтуға болады,
өйткені Казіргі жағдайда жоспарлауда осы 3 пункт жетіспейді ... өте ... ... ... ... мемлекеттердің
экономикасын реттеудегі күшті тетіктерінің бірі қаржы-бюджет ресурстарын
пайдалану механизмі болып табылады. Салық жинау ... ... ... механизмдердің маңызы мен оларды тәжірибе жүзінде қолдану ... де ... ... ... ... ала отырып, бірнеше тұжырым жасауға
болады. Біріншіден, ... ... ... ... ... ... ... шығындарын жоспарлау) халық шарушылығының
басымдылықтарын және білімді кол қажет ететін ... ... ... ... Италияда, Норвегияда, Данияда, Швецияда, Бельгияда
және басқадай мемлекеттерде мемлекеттік бюджет арқылы ... ... ... 50% ... ал ... ... және ФРГ-де 50%
шамасында. Бұл көрсеткіш АҚШ пен Жапонияда 30% ... ... ... екі ...... реттеу мен мемлекеттік
реттеу нысанында жүргізіледі:
✓ Біріншісі қоғамдық өндірістің түрлі буындарында қаржы базасын
қалыптастырудың ... ... ... өздері жасап,
пайдаланатын әдістерімен сипатталады.
✓ Екінші нысан қоғамдық өндірістің даму процесіне мемлекеттің сан
алуан ... ... ... ... ... ... арқылы
араласуын бейнелейді.
Қаржы туралы ғылымда және қаржыны зерделеу кезінде танып білудің
негізгі әдісі – материалистік ... әдіс ... ... ... жағдайларды ескере отырып, қаржы қатынастары мен ... ... ... мен өзара байланыстылығы негізінде ... ... ... ... атқаратын рөлі өте көп.
Қазақстанның қаржы жүйесінің құрамы қаржы қатынастарының ... ... ... ... ... ... ... арнаулы бюджеттен тыс қорлар;
- мемлекеттік кредит;
- жергілікті қаржы;
- шаруашылық жүргізуші субъектілердің қаржысы;
- халықтың қаржысы.
Бүгінгі ... ... ... ... өзгерістерге ұшырап, қайта
құрылуда. Қаржы жүйесін қайта құрудың ... ... оның ... ... ... одан әрі ... ықпал
етуді күшейту, ұлттық табыстың үздіксіз өсуін қамтамасыз ету, ... ... ... ... ... ... ... дамыған елдердегі мемлекеттік реттеу мынандай әдістермен
жүргізіледі: АҚШ-та 20 жыл бұрын орталық ... ... ... ... құрылған, тиісті ... ... ... ... ... ... ... мәселелерін шешу
болып танылған. Бұл тәжірибе біздің жағдайға пайдалы болар еді. Нарықтық
жүйеге ... ... ... ... шешу ... ... қалдырады.
Францияда, Жапонияда, Түркияда және т.б. елдер ағымдағы, ... ... ... - ... және ... арнайы мемлекеттік органдар шешеді. ... бұл ... ... бас ... жүргізеді, Жапонияда Экономикалық
жоспарлау басқармасы мен Аймақтық кешенді даму департаменті және ... орта ... ... 1963 — 1967 жж. ... бесжылдық
жоспардан басталып, жүйелі ... ... ... ... жүзеге асырылуда. Осындай алтыншы бесжылдық жоспарда (1988 -
1992 жж.) ... ... ... ... ... халық шаруашылығының
макроэкономикалық көрсеткіштерін нақтылауға көп көңіл бөлінді.
Германияда экономиканы реттеу ... ... ... көбінесе
бәсекелестікті қорғауға, мемлекетің антимонополиялық және бақылау қызметін
нығайтуға нарықтағы ірі кәсіпорындардың қосылуына тыйым салуға, ... ... ... ... ... ... бөлінуде.
Францияда 1982 жылы жүргізілген реформалардың нәтижесінде аймақтық
шаруашылық ... ... ... үш ... функциялары
ажыратылған (коммуналар, департаменттер және аймақтар). Ал департамент
құрамына кіретін кантондар мен ... ... даму ... ... және ұйымдастырушылық тәуелсіздігі жоқ.
Пайдаланылған әдебиеттер
1. Бердалиева К.Б. «Қазақстан экономикасын басқару негіздері».
Алматы -2001 ж.
2. Ермаков В.А. «Қазақстан қазіргі дүние әлемінде», Алматы – 2002 ... ... Қ.Қ., ... С. «Қаржы». Алматы 2003 ж.
4. Экономиканы мемлекеттік реттеу//Алматы, 2001
5. Мейірбеков А.Қ. «Кәсіпорын экономикасы», Алматы - 2003 ж

Пән: Экономика
Жұмыс түрі: Реферат
Көлемі: 12 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 400 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
Ел экономикасындағы инвестициялық саясаттың ықпалы8 бет
Экономиканы мемлекеттік басқарудағы қазынашылық жүйені дамыту (Қазынашылық Комитетінің бөлімшелерінің материалдары бойынша)149 бет
Аудиторлық қызметті жүзеге асыру31 бет
Жанама салықтарды есептеу және төлеу механизмі және олардың бюджеттегі орны40 бет
Қаржылық тәуекел56 бет
ҚР-ның зейнетақы жүйесі40 бет
"резерфорд тәжірибелері. ритцтің комбинациялық принципі. бор-зоммерфольдтің квантталу ережелері. "12 бет
"Шетелдіктерге қазақтың киіз үйімен оның жиһаздарьш таныстыру әдістемесі"70 бет
«Мұғалімнің озық педагогикалық тәжірибелерін зерттеу мен қорыту педагогикалық проблема»43 бет
«Экологиялық – құқықтық реттеудің түсінігі, мәні. Қоғам мен табиғаттың өзара байланысы.»32 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь