Эстетикалық тәрбиенің мәні мен маңызы

КІРІСПЕ ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... .3

І. ЭСТЕТИКАЛЫҚ ТӘРБИЕНІҢ МӘНІ МЕН МАҢЫЗЫ ... ... ... ... .7

1.1 Оқушыларға эстетикалық тәрбие беру жүйесі ... ... ... ... ... ... ... ... .7
1.2 Эстетикалық тәрбие берудегі дене қимылдарының дамуы ... ... ... ... ..12
1.3 Эстетикалық тәрбие берудегі дене қимылдарының дамуы ... ... ... ... ..14

ІІ. ОҚУШЫЛАРҒА ЭСТЕТИКАЛЫҚ ТӘРБИЕ БЕРУДЕГІ ДЕНЕ ТӘРБИЕСІНІҢ МАҢЫЗЫ ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ...17

2.1 Дене шынықтырудың этнопедагогикалық мәселелері ... ... ... ... ... ...17
2.2 Мектепте өтілетін дене тәрбиесі сабағының маңызы ... ... ... ... ... ... .20


ҚОРЫТЫНДЫ ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ...26

ПАЙДАЛАНЫЛҒАН ӘДЕБИЕТТЕР ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ..28
        
        ЖОСПАР
КІРІСПЕ---------------------------------------------------------------------
----------------3
І. ЭСТЕТИКАЛЫҚ ТӘРБИЕНІҢ МӘНІ МЕН МАҢЫЗЫ -----------------7
1.1 Оқушыларға эстетикалық тәрбие беру ... ... ... ... дене ... ... Эстетикалық тәрбие берудегі дене қимылдарының дамуы------------------
14
ІІ. ОҚУШЫЛАРҒА ЭСТЕТИКАЛЫҚ ТӘРБИЕ БЕРУДЕГІ ДЕНЕ ТӘРБИЕСІНІҢ МАҢЫЗЫ ---------
--------------------------------------------------17
2.1 Дене шынықтырудың этнопедагогикалық мәселелері-----------------------
17
2.2 ... ... дене ... сабағының маңызы-----------------------
--20
ҚОРЫТЫНДЫ-------------------------------------------------------------------
--------26
ПАЙДАЛАНЫЛҒАН ӘДЕБИЕТТЕР----------------------------------------------28
КІРІСПЕ
Зерттеу жұмысының өзектілігі. Эстетикалық ...... аса ... ... ... ... қоғамының бар келбет-
көрінісі: отбасының әдет - ғұрпы, ... ... ... ... ... киіз ... әшекей-әрі, ою - өрнегі, ауылдың ойын-той, ... ... ... ... ... өнер ... — осылардың бәрі балғын қыздың
санасына эстетикалық айшықты бейнелер сәулесін құйып, әсемдік әлеміне қарай
жетектеп ... ... ... барып қыз мінезінде де, ішкі ... ... де ... жарасып, үйлесім қалыптасатыны белгілі.
Эстетикалық тәрбие оқушылардың ... ... ... ... ... жетілдіруге себепкер болады, ... ... ... ... ... ... ... бойға сіңіруге, нағыз көркем шығармаларды өнердегі әр түрлі жасанды
баямадан ажырата білуге, айнала ... ... ... ... ... ... қарауды дамытуға көмектеседі.
Эстетикалық тәрбие беруде дене тәрбиесінің маңызына тоқталатын болсақ,
оқушының рухани және дене жағынан ... ... жас ... ... жеке басы мен ... сұлулық қасиеттерін дамыту
болып табылады.
Эстетикалық сезімдер ... ... ... және қолдан жасауы
барысында туады, сұлулықты қабылдай отырып, адам көз ... ... ... тудыратын, өзіне тарта түсетін эстетикалық әсемдік сезімін
бастан ... ... ... тек дене ... қабылдағанда
тумайды. Эстетикалық сезім деп ... ... ... салатын,
айналадағы дүниені сұлулық ие кейіпсіздік, жарқын мақсат не қара ... ие ... ... ... ... қабілетін ақтамыз. Эстетикалық
мұратында айнадан көрінгендей, адамның сенімі, оның өмірлік ... ... ... ... құралдарына мектепте табиғаттың, қоршаған
қоғамдық ортаның, еңбектің, көркем өнердің, ... рөлі ... ... ... ... балалар табиғаттан алады.
Сухомлинский В.А. «Бала сұлулықты сезініп оған қуанатын болсын, оған
бейнеленген образдар оның жүрегімен ... ... ... ... Әсемдік - адамгершіліктің ізгі сезімдердің, шын жүректі қарым-
қатынастардың жаны мен мәні деп жазды.
Эстетикалық көзқарас пен ... өмір ... ... қызметте және
адамдардың данасы мен іс-әрекетіндегі ескінін сарқыншақтарына қарсы күресте
идеялық-саяси және адамгершілік мұраттардың бірлігінде ... және ... ... ... ... ... ... мінез-
құлық тазалығы және шыныққандық қасиеттері тоғысуы тиіс.
Жақсы ... ... 45 мин бойы ... ... ... ... ... қатысы бар әрбір іс-қимылды эстетикалық талғам мен
көзқарас дамыту үшін пйдаланады. ... ... ... ... ... ас ... ... туралы айту жеткіліксіз. Өсімдіктер
мен жануарлар әлемінің ... ... ... ... ... мен ... ... қозғалыстардың сан алуан екенін
ашып берген жөн.
Эстетикалық тәрбие - үлкен де ... ... ... сенімділік, мінез
тазалығы ол бірінші кезекте, нағыз адамгершілік тәрбиесі. Біздің міндетіміз
- жас ұрпақка дұрыс тәрбие ... ... ... ... ... одақтас ету.
Қазақ мектеперінде қазақ әдебиетінің көрнекті қайраткерлері ... ... Б. ... ... С. ... ... Ғ. Мүстафиннің тамаша шығармаларымен таныса отырып,
олардан өздеріне эстетикалық ләззат алады, көркемдік талғамьш арттырады.
Дене ... ... ... ... сабағы, ойындар, драмалар,
инсценировкалалар, ... ... ... оқушыларға сыныптан тыс
уақытта эстетикалық тәрбие беру де ... ... ... ... зор.
Оның өзі - денесі, дауысы, ойлары, сезімдері оның физиологиялық және
психикалык құрылымы - өзінің көркем ... ... ... материалы болып
саналады.
Халқымыздың қашаннан да сұлулықты, махаббатты аялаған ақындар
сүйіспеншілікті ... ... ... көне ... ... ... ... - махаббат жолында жандарын қиған Қозы-Баян,
Еңлік-Кебектер. Егер халқымыз ... ... ... ... біз
бұл ғашықтар жайлы білер ме едік. Әрине ... ... ... ... аңыздары,
тіпті ертегілері де тек сүйіспеншілікке, екі жастың бір-біріне ғашық болып,
қосылуын баяндаған.
ХІХ ғ. өмір ... ... ... ... ... ... ... күнге дейін өз маңызын жайған жоқ. Түсіне білген, сезіне білген ... бұл ... - ... ... құпия сыр.
Бұл жолдар арқылы ақын қыздың ... ... ... ... ... оған ... ... аз қара көзі айналайын» деген өлең
жолы ешқандай құлық-сұмдықсыз пәк қара көздер. Жай қара ... ... ... етіп ... ... жүрекке «ыстық шоқ, жалын» ... ... ... қыз денесінің нәзіктігі, жұмсақтығын, ақын «үлбіреген» сөзі арқылы
берген. Келтірілген нендей әсем ... ... ... ... ... деген құштарлығынан туындаған. Әдемілікті, сұлулықты
дұрыс тану, адамның эстетикалық талғамына, сезім санасына байланысты.
Жеке ... ... ... мен ішкі жан дүниесінің ұштасып жатуы
эстетикалық сұлулығының белгісі.
Осыдан келіп түйіндейтініміз жастардың эстетикалық ... ... ... ... ең ... сүйеніш ұстаздар, тәрбиешілер және
ата-аналар.
Эстетикалык тәрбие - болмыстағы және ... ... пен ... ... және ... ... ... мен талғамды тәрбиелейді.
Өнерде және өмірде сұлулықты жасау, оған ... ... ... ... тек қана көркемдік денгейді жетілдіру, оқыған кітап,
көрген кинолар мен музыкалық шығармалар санасын көбейту ғана ... ... ... ... жеке ... рухани деңгейін кеңейту, мінез-
құлқын түзету, толықтыру. Егер ... өзін ... ... ... ұстап, өз
әрекетінің әдемілігін, қажеттілігін түсініп, ... ... ... ... бұл оның ... ... сонымен қатар адамгершілік
қасиеттерінің жоғары жетіле бастағанын көрсетеді. Әрине, керісінше де болуы
мүмкін.
Мәселен кейбір адамдар ақын, ... ... ... ... ... де ... ... хабардар, бірақ қоғамдық тәртіптің шегін
бұзады. Ал ... ... ... ... ... алыс десе де
болады.
Зерттеу жұмысының мақсаты. Эстетикалық тәрбие беруде дене ... ... ... ... ... тәрбие берудегі дене тәрбиесінің рөлін анықтау;
- эстетикалық тәрбие берудегі дене тәрбиесінің маңызын қарастыру;
- дене тәрбиесінің оқушы денсаулығы үшін маңыздылығын ... ... ... ... ... - ... тәрбиенің бүкіл
жүйесінің табиғи бір бөлігі екендігі, эстетикалық тәрбиедегі дене тәрбиесі.
Зерттеу пәні. ... ... ... дене ... ... ЭСТЕТИКАЛЫҚ ТӘРБИЕНІҢ МӘНІ МЕН МАҢЫЗЫ
1.1 Оқушыларға ... ... беру ... ... ... ... ... беру жүйесін анықтауға
кіріспес бұрын, олардың эстетикалық даму ... ... ... Тіпті
балалармен алғашқы танысудың өзі-ақ олардың мектепке дейінгі ... мен үйде ... ... даму ... ... ... көрсетіп отыр. Мектепте көптеген әндерді ... ... айта ... олар өлең ... ... ... ... жасына қарай түсінікті музыкалық шығармаларды тыңдауды ... ... ... ... ... олардың салған суреттері мазмұнды,
бояулары әр қилы болып келеді.
Отбасы тәрбиеленген балалардың ... ... әр ... ... ... ... да болсын бір өлеңді оқи алады, кейбіреуі әндетеді.
Бірақ, балалар өлеңдерімен қатар, ... ... ... де ... әнді де айта ... ... те сала ... жапсыра алмайтын балалар
да кездеседі.
Мұғалімге балалардың эстетикалық даму дедгейіндегі ... ... ... болады, сондай-ақ балалардың барлығы бірдей әдемілікке
сезімтал болмаса, оған таңданбау ... ... бар ... ... кейбір балалардың артта қалушылығын жойып, олардың эстетикалық
жалпы дамуының жоғары дәрежесіне жету қажет.
Оқу ...... ... маңызды құралы. ... ... ... ... ... ... ... пайда
болуы мүмкін. Бұл күннің барлық балалар үшін ұмытылмас, ... ... ... ... бірі ... ... ... алдында тұрған міндет
— ол күннің балалардың эстетикалық жарқын толғанысының ... ... ... ... ... ... ... келген балаларды ұқыпты әзірлікпен қарсы алу
дәстүрге айналды. ... ... ... ... ... ... олар үшін ... тартымды болып көрінуіне қамқорлық жасайды.
Бірінші күннің ... ... өз ... танысады, Мұғалім
балалардың назарларын мектептің безендірілуіне, мектеп жанындағы учаскенің
әдемі де тартымды орындарына, сол ... ... ... жасы үлкен
достары: пионерлер мен комсомолецтер жасағанына аударады. Бұл ... ... ... ... белсене араласып кетуге жігерлендіреді..
Егерде бірінші сыныпқа келгендердің алғашқы оқу күні үй ... ... ... ... өте ... ... Бұл туралы мұғалім ата-аналармен
күні бұрын сөйлесіп, келіседі.
Мұнан кейіпті барлық оқу ... ... ... балалардың
эстетикалық сезімдерін дамытып, жетілдіре беруге ұмтылады.
Мұғалімнің тақтаны әдемілеп безендіріп, оған математика, ана ... ... оқу ... ... ... білуі, тақтадағы
әдемі жазылған әріптер, цифрлер, ... ... ...... осылардың
барлығы мектеп балаларының эстетикалық талғамдарын қалыптастыру үлгісі емес
пе? Бастауыш мектеп оқушыларының еліктеу қабілетінің соншалық зор ... ... ... балалардың пазарын үнемі тақтадағы жазудың қалай
жазылғандығына, дәптердегі ... ... ... ... ... балаларға қалай жазу керектігін тәптіштеп үйретеді, олардың бұл
жұмысқа өз бетімен талпыныс элементін енгізуге ... атап ... ... ... ... алға ... ... соғұрлым жазудың
қандайын болсын дұрыс та әдемі жазуды балалардың өздері ойлануына жиі-жиі
кеңес ... ... ... оқу шаруашылығын қалай жүргізетініне назар
аударуының атқаратын рөлі де кем ... Мұны ... ... ... қатысуына болады, жақсы дәптерге, балалардың еңбек сабағында
жасаған тәуір нәрселеріне конкурс жарияланады, ... ... мен ... т. б. ... ... мәнерлеп оқу елеулі орын алады, оны дұрыстан ... ... ... ... ... болып табылады. Бұл
сабақтарда ... ... ... өнер ... ... ... оған қатынасатын негізгі адамдарды, оларға тән мінездер мен
қылықтарды, істерді ... ... ... ... ... ... көркемдік лайықтылығын сезініп, түсіне білуіне жету ... ... ... ... ... ... әлі де ... болған жоқ,
кейбір мұғалімдер осы уақытқа дейін ... ... ... орын
алған тек танымдылық жақтарын ғана атап көрсетумен тынуға тырысады.
Егер мұғалім балаларды тек ... ... ... ... ... ... сонымен, бірге олардың әдеби шығарманың көркемдік құндылығына:
әдісі, стилі, тілі, оқиғасы мен қаһармандарын ... ... ... ... мәнерлеп оқу балалардың эстетикалық тәрбиесіне
үлкен әсерін тигізеді. Әрине, мұны кіші мектеп ... ... ... ... ... қолданбай, жеңіл түрде жасау қажет екені
түсінікті болуы тиіс.
Балалардың фактілерді, ... ... ... ... ... ... ... мектеп оқушыларының өз ... ... де ... Мысалы, әдеби шығармаларда табиғатты
суреттеуді талдаған ... оны ... ... өздері байқап
білгендерімем салыстырып отырған пайдалы.
Жағымсыз құбылыстар бейнеленген көркем ... ... ... сол ... ... және ... жазылған түсінігін дұрыс
бағалай ... ... ... ... бар, сондай-ақ олардың бұл
құбылыстарға ... ... ... үшін ... ... тәрбиеде, сонымен бірге оқушылардың өлеңдерді, әндерді,
әңгімелерді, ертегілерді қайталап айтып ... ... ... ... ... ... балалардың назарларын көркем әдебиеттің
ең маңызды жақтарына аударудың, алғашқы оқып, қабылданған кезде ... ... ашып ... сәті түседі. Қайталап қабылдау ... ... ... ... ... саны ... аз ... кемегі мен тікелей қатысы соншалықты маңызды болады. ... ... ... ... қуатталған қабылдау көбіне тереңірек,
жан-жақты ек басты мәселеге шоғырландырылған, ... ... ... ... балалардың мұнан былайғы эстетикалық дамуына қажетті жағдай болып
табылатын мектеп балаларының бақылағыштығы қалыптасады.
Әдеби текстермен жүргізілетін жұмыс үстінде мұғалім ... ... ... ... балалардың белсенділігін арттырады, олардың
ақыл-ойына қозғау салып, жұмыс істеттіреді, олардың назарын шүйілте ... ... ... ... жататынын, мысалы, музыкадағы
көтеріңкі және бәсең дыбысты білу қажет. Қарапайым белгілерді ... ... ... ... ... ... жүйесін, екі
шығарманың негізгі идеясын салыстыра білуге ... ... ... ... ... ... ... көркемдік іс-
әрекеттерімен: ән салу, сурет салу, бояу, ... ... ... ... ұштастыру есебінен күшейтілуі мүмкін.
Оқуға арналған кітаптарда музыкаға түсірілген кейбір халық әндері мен
өлеңдері орналастырылған. Егер оқушылар бұл ... ... ... ... ал олардың кейбіреулерін ән сабағында жаттап алса ... ... ... ... тамаша картиналар жасалған. Оларды
сабақтарда пайдалану қажет. Мұғалім оқушыларға кейбір жеке ... ... ... кейін, оларға өз көркемдеулерін жасауды, тәуір
суреттерге ... ... ... ... ... алғашқы қадамынан бастап-ақ оларға эстетикалық
тәрбие ... және ... ... ... сарқылмас мол.
Балалар I сыныптың өзінде-ақ мұғалімнің, жетекшілігімен қарапайым
бақылаулар арқылы табиғатқа экскурсия ... ... ... ... ... ... ... танысады. Табиғатты біліп үйренуге
бастапқыдан-ақ ғылыми жолмен қарау керек, оны ... ... ... қолға алған жөн. Мұнда, өз түлектерімен бірге отырып ... ... ... жасаған В.А. Сухомлинскийдің мұрасына қайта
жүгіну орынды болмақ. Ол өз ... ... ... ... ... ... ... әсемділікті кере білуге және бастысы
көрген-білгендерін ... ... ... ... ... Ол өз түлектерін қарапайым табиғаттың ... ... ... ... оқып ... ... ... оқушылардың бақылаулары
практикалық жұмыстары, экскурсиялар, заттану және ... ... ... ... ... ... ... барлық түрлері оқушыларды
ботаника, зоология, география және ғылымның басқа салаларынан алғашқы
біліммен және ... ... ... ... ... ... мен ... мектеп балалары игеретін
сабақтар болуы тиіс. Бұл бірсыпыра шарттарды сақтағанда ғана ... ... ... және ең ... ... табиғат әсемділігіне
деген сезімталдығы болып табылады. Тек ... ... ғана ... табиғатқа деген эстетикалық жоғары сезімін оята біледі. ... ... деп ... ... ... қабылдауын, елестетуін,
ұғымын қалыптастыру бағдарланатын емес, сезімін дамытып балалық қиялын
оятатын да оқу ... ... ... Талантты педагогтар баланы тәрбиелеу
ісінде үнемі үлкен табыстарға жетіп келеді, өйткені олар ... ... ... ... ... ... ... қадамынан бастап шамасы келетін творчестволық іс-әрекетке баулиды.
Сондықтан да табиғаттануды оқып ... ана ... ... ... ... кластан тыс жұмыстармен байланыстыра жүргізу балаларды дамытудағы
маңызды ... Оқу ... ... ... ... пайдалану керек. Дегенмен де, тікелей өнермен байланыстырыла
жүргізілетін оқу сабақтары шешуші роль ... ... ... ... дене қимылдарының дамуы
Ойындар, драмалау, қойылымдар. Мектепке келісімен ... ... ... ... бірақ басқаша сипат алып, белгілі бір ... ... ... ... ... ... ... пайдаланылады.
Әрбір оқушының ойнайтын рольдерінің мөлшері мен мәні шамамен бірдей
болғанда, көп ... ... ойын аса ... ... ... ... ән салу, музыка ұштастырылған ертегілердің инсценировкасы және
әдеби-музыкалық композициялар осындай мүмкіндіктер бере алады.
Мұндай инсценировканың ... В. А. ... ... ... рухани дүниесі» деген кітабында келтіреді: ... ... ... ... ... ... оқиға туралы сөз болып отырған
сәтте, олардың қаһармандары тиісті костюмдерімен ... ... ... Бұл ... деп ... автор, балаларға әсер еткені
соншалық, ... олар ... ... ... сөз ... ... оқиғалар
барысынжа өздері ықпал жасауға тырысты. ... Зоя ... ... т. б. ... ... туралы өздерінің ойын-
ертегілерін ... ... ... ... ... жету ... ... ала елеулі жұмыстар ... ... Оның ... оқушылардың
ұйымшылдығына, жинақтылығына, алаңсыздығына қолы жетуі тиіс. Балаларды жиі
де ұзаққа созылған ... ығыр ... жөн. ... әр ... ... ... адамдардың мінез-құлқын,
қандай да оқиғадағы іс-әрекет бағытын түсінгендері маңызды.
Инсценировкалау жұмысын бастамас бұрып мұғалім әрбір ... ... ... ... ... әрбір ойынға ұқыпты
әзірлеу керек. Осы тұрғыдан алып қарағанда ... ... ... ... ... деп жорамалдайтын кейбір мұғалімдердің көзқарасы зиянды
болып шығады. Драмалау мен инсценировкалар ... ... ... ... әсер ... ... ... дамытады, балалар сабақтарда
жақсы оқи ... ... ... ... ... Сыныптан тыс жұмыс түрлерінің бірі бимен шұғылдану болып табылады.
Бастауыш ... ... ... аса құштар. Би билеуде олар өздерінің
қимылдағы әсерлері және іс-әрекеттері өзгеріп отыруының табиғи қабілеттерін
қанағаттандырады. Бұл ... ... ... ... ... ... би билеудің әдемі қимылдарымен таныстыруға, оларды музыканы
тыңдауға үйрету үшін пайдалану қажет.
Би балалардың дене ... ... ... ... ... та жарасымды жүре білуге үйретеді. Билерді ... ... ... ұйымшыл, тәртіпті болу, бір-бірімен достық қарым-қатынаста
болу, әдепті түрде сөйлесе білу, педагогтың нұсқауын ықыласпен тыңдай білу
талап ... ... ... ... ... ... әсер ... оқушыларының хореографиялық оқуынын, ... ... және бал ... ең ... ... ... ... енеді. Биге үйретуді халық билерінен бастаған жөн, ... ... және ... ... ерекшеленеді, оларда ұлттық сипатты ... ... Би ... ... ... даму ... тек
орындаушыларға ғана емес, сонымен бірге ... өтіп ... ... ... толғаныспен сезініп отырған көрермендерге жасайды.
Осылармен бірге үйірме жетекшісі бұл оқудың балалар үшін ... көзі ... ... жасайды. Бұл музыкалық сүйемелдеумен,
костюмдердің сипаттарымен, сабақты өткізу жағдайларымен қамтамасыз етіледі.
Мынадай да ... ... тура ... би үйірмесіне жазылған
балалар барынша көбірек қуаныш, рақатка ... ... үшін ... ... да ... ... би — ... өнер туындысы, сондықтан
оны жасау үшін ... пен ... ... манызды бәлігі оқушылар үшін қол жетерлік ... және ... ... болып табылады. Оларды барлық ... ... ... ... ... ... мәні бар. Оқуға билеу қимылдарын дұрыс та
сауатты орындауды қамтамасыз ететін ... ... ... ... ... тәрбиенің бала тәрбиесіне әсері
Мектепке дейінгі 5-7 жастағы балалардың ... ... түрі — ... ... жұмысы). Тәрбие жұмысы барысында балаларға
жаңа білім беріліп, шығарма мазмұнын қабылдаумен, ... ... ... ... көрсете отырып кейіптендірумен байланысты іс-өрекет
пайда болады. Балалар шығарманы тұтас алғанда ... ... ... ... тыңдап, мазмұнға, кейіпкерлерге деген өз
көзқарасын тиянақтап айта ... ... ... ... ... ... мен оның бейнелеу және мәнерлеу ... ... ... ... ... ... белгілі бір түріне қызығу
тұрақтылығы пайда болады, біреулері өлең ... енді ... ... ... көреді. Түйсік қабілеттері де дамиды, балалар өздері жұмбақ,
өлең ойлап таба бастайды, таныс ертегілерге ... ... ... ... фольклор мазмұнындағы өздеріне ұнаған ... ... ... ... ... басқа әрекеттермен айналысқанда, бір-
бірімен әңгімелескенде ... ... ... да ойлан" атты тәрбие ... ... ... сан, ... ... ... уақытты бағдарлауға байланысты
сөздерді меңгертеді, бөлмедегі ұлттық бұйымдар мен заттардың геометриялық
пішіндерін көре білуге ... ... — тік ... ......... т.б.). Бұл ... алыс, жақын, ертең, ерте ... ... түбі ... ... ... ... ... Апта, жыл, күн аттарымен таныстырады.
«Әуенді қимыл-қозғалыс». Аталған тәрбие ... ... ... ... ... ... ... көзқарас қалыптастырумен
қатар әдеби-музыкалық жаттығуларды, әуен ... ... ... ... ... білуге үйретеді. Әртүрлі әуен, қимылдың әдемілігі
баланың эстетикалық сезімін дамытып, ұлттық ... мен ... ... көзі — ... ... ... шығармаларының мазмұны бойынша
сурет салып, жапсырып, мүсіндеуге дағдыланады. ... ... ... жаңа ... танысуына мүмкіндік береді, көзқарасын
байытады. Сұлулықты түсінуі мен нәзік сезінуі, алған ... ... ... ... сай орындай білуі және кескіндеуде, мүсіндеуде, сурет
салуда, жапсыруда әсемдікті жасау қабілеті дамиды. ... ... ... ... ашық ... ... немесе реніш сезімін тудырады.
"Имандылық тәрбиесі". Әдептілік-әдемілік тақырыбы бойынша балалардың
табиғат сұлулығын ... ... мен ... әсерлену дағдысын
арттыру бағытында жүргізіледі, өзіне-өзі қызмет етуге, мәдени-гигиеналық
дағдыны дамытуға, ұқыптылыққа, тазалыққа үйретеді.
Балалар ... ... ... ... ... қабілеттері мен жаман-жақсы құбылыстарды айыра білуде
эстетикалық көзқарас қалыптастыру ... "Ары ... ... ... не ... "Бұл ... аталады?" т.б. ойындар ойнатады. Яғни,
тәрбиеші шығарманың басы немесе ... ... Ал, ... оны ... ... ойлайды, бас жағында не болғаны туралы өз ойларын айтады.
Қорыта келе айтарымыз, балалардың негізгі әрекеттерінің ... ... ... ... ... жүргізілсе, олардың қоршаған
ортаға, табиғатқа, адамдарға, жан-жануарларға т.б. ... ... ... қызығушылығы дамып, ... ... ... ... эстетикалық тәрбие берудегі дене тәрбиесінің маңызы
2.1 Дене шынықтырудың этнопедагогикалық ... ... дене ... ... тарихи, этнографиялық,
философиялық және фольклорлық материалдарын терең әрі жан-жақты зерттеп,
педагогикалық ... ... ... жинақтаған білімдерді байыпты
енгізу жағдайында ғана мүмкін екендігі белгілі.
Ғылыми әдебиетке жасалған талдау көрсеткендей, халық ... ... ... ... ... туып ... ұлттық
мәдениеттің, атап айтқанда, дене шынықтырудың өскелең қажеттерін қамтамасыз
етуге әлі жеткіліксіз. Бұл тақырыпқа жазылған ... ... ... ... ... ... жүргөн жергілікті сипаттағы нақты тарихи
зерттеулер құрайды. Мұның ... ... ... өткен
дәуірлердегі материалдардан педагогикалық құралдар мен ... ғана ... жүр. Ол ... педагогикалық көзқарастар,
тәрбие процесі басқашалау болған ғой.
Біз зерттеуімізде қазақ халқы дене шынықтыруының этнопедагогикасы
жөніндегі ... ... ... ... ... ... ... процесінде қоғамымыздың алдында тұрған дене
шынықтырудың этнопедагогикалық өзекті мәселелерін анықтадық, Сондай-ақ, біз
қазақ ... үшін ... ... шешу ... анықтауға талпыныс
жасап көрді.
Педагогикалық білім бос жерде пайда болмайды, ол белгілі бір ортада,
қандай да бір база ... ... ... бір ... жүйенің бөлігі
болады. Теория біздің есімізге салғанындай, мәдениет осы жүйе ... ... ... ... бір бөлегі, адамзат
қауымдастығының рухани ... ... ... ... ... ... жалпы адамзаттық мәдениеттін ажырамас бір
бөлегі болып табылады. Бұл жағдайда халық педагогикасы немесе оның ... ... ... ... бір ... ... қарастырылады.
Сонымен халық педагогикасы халық мәдениетінің бір бөлегі болса, онда
оған осы ... ... ... тән ... ғой. Біз ... халқы
дене шынықтыруының этнопедагогикалық мәселелері құрылымын түзіп, бұл
қағиданы кеңейтуге талпыныс жасадық. Соның ... ... ... ... білім беруді дамытудың мәселелерін шешу тетіктерін анықтап, халық
педагогикасы мен мәдениеттің екі жақты байланысын атап ... ... ... ... және ... шешудің
ішкі құрылымы.
Егер біз екі ұғыммен - ... ... ... және ... ... ... нақты өмірдегі әр алуан
факторларды ескеріп елемесек, онда схоластикалық ... ... ... ... жоғарыда айтылғандай, халық педагогикасы мен мәдениеттің
байланысы біржақты емес, ... ... ... ... қана ... ол метамәдениет дәстүрінен қалыптастыруға
әсер етеді. Өйткені этнопедагогиканың мақсаты қоршаған ... ... ... яғни ... бір ... мөлшерді сақтау, қолдау болып
табылады. Демек, бұл этнопедагогика макрокосмостық деңгейде ... ... ... ... (жеке адам) деңгейде дәстүрлі
мәдениеттің кепілі және сақтаушысы ролін атқарады, нақ осында адам ... ... ішкі ... ... ... ... бірлестігіне және оның мәдениетіне берілген, оны
сақтап, дамытудың ең жоғары ... ... бір өмір ... мөлшері мен ережелер тәртібін сақтауға қызмет етеді. Бұған қоса,
этнопедагогика қоғамның қарқынмен алға басуын ... ... ... ... жеке ... және өздерін өздері жүзеге ... ... ... ... ... құрамына кіреді. Қазіргі
таңда отбасы өзінің тұрақтылығын сақтап отырған ... ... ... ... айтқандық емес. Қазақ халқында әлі де ... ... ... ... ... қоса ... ... бұл дәстүрлер қайта
түлеп жатыр. Сондай-ак, спорттың ұлттық түрлері, ойындар, шынығу құралдары
және жарыстар қазақ халқында дене тәрбиесінің ... ... ... ... ... жасалған талдау көрсеткеніндей,
олардың құрамына қазіргі жағдайларда өзінің маңызын жоғалта қоймаған ... ... ... отыр ... ... дене ... ... жұмысы, оның әлеуметтік-мәдениеттанушылық және
педагогикалык, мән-мағыналарына жасалған талдау ... ... ... дене ... саласында тәрбиелеудің қажеттіліктеріне жауап
береді.
Күллі этнопедагогикалық мәселелерді біз бес ... ... ... ... және ... маман мәселесі және қаржылай,
материалдық - техникалық жағынан бірдей, ... ... ... ... ... мен тәрбиелеу мәселелері білім беру мәселелерін
шеше алады. Маман мәселелерін шешпейінше, ... ... ... тәрбиелеу және
қамтамасыз ету проблемаларын шешу мүмкін емес.
Этнопедагогикалық мәселелерін шешу тәсілдері аса ... Ол ... оның ... дене ... білім беруді, сондай-ақ кейбір ғылыми
және басқа да ұйымдастыру ... ... ... ... халқы дене шынықтыруының әтнопедагогикасына
арналған, зерттеу барысында әрине, ... ... ... ... біз ... аясында қалуды ұстандық. Жалпы, дене шынықтыру мәселелері
көп, оларды шешу тәсілдері күллі мемлекеттік басқару жүйесін, ... т.б, ... ... ... және тәрбиелеу мәселелерін шешу, білім
беру, спорт комитеті жүйесі арқылы жүзеге асырылады, Сол арқылы білім беру
мәселелері де шешіледі. ... біз шеші ... ... ... ... атауларын көрсеттік Мәселен, шешім шешу ... бірі ... ... ... ... ... Оған газет-журналдар,
теледидар және радио жатады. Оларды кеңінен ... ... ... дене тәрбиесі саласындағы білім деңгейін арттырады Соның өзінде
күллі хабарлар, ... ... ... т.б ең ... білім
беретін ақпарат болуға тиіс және олар ақпарат тұтынушылардың белгілі бір
тобын (балаларды, ... ... рын, ... ... оқытушыларды, әдіскер, дәрігерлерді, барлык, деңгейдегі
басшыларды) бағдарлар алады.
Бағдарлама ... дене ... ... ... тиіс. Ол дене тәрбиесі теориясы мен әдістемесі қазіргі ... ... ... ... ... ... онда ... жеке
адамды дамытудың тәсілі мен өлшемі, барлық (интеллектуалдық, имандылық,
эстетикалық, дене шынықтырушылық) ... жеке ... ... ... ... ... атап көрсетілген еді.Қазіргі кезеңде
дене шынықтыруды халықтық құралдардың көмегімен оқыту мен ... шешу ... қиын ... табылады.
2. Мектепте өтілетін дене тәрбиесі сабағының ... ... ... ... бір ... П.ФЛесгафт және
В.В.Гориневскийдің дәлелдеуі бойынша жас ... ... ... ... қалыпты дамуына және оның тез жинақталып,
қимыл-іс ... ... ... ... ... ... ... Сонымен қатар, қозғалмалы ойындар баланың көңілді, ... ... ... және ... дамуына (тап-қырлық, тез дұрыс шешім
қабылдау т.б) әсер ... ... ... бірі ... қарастырылады. Ойын
барысындағы іс-қимылды дұрыс саналы түрде балаға ... ... күн ... ... бала ... зат ... ... мен дене құрылымындағы жалғасып жатқан нерв жүйесі белсенділігін
танытып, қан айналымы жақсарады. Негізінен баланың ... ... ... ... ойындар бұл ауада немесе далада ойналатын ойындар. Осы
ойындардың арқасында баланың көңіл-күй эмоциясы ... оның ... ... ... ойынның нәтижесінде бала белгілі сигналға үйреніп,
ойын ережесіне бағынады. Бұл оның жан-жағындағы оқиғаға мән беріп ... ... ... ... ... оның ... ... тежелу
функциясының дамуына өз септігін тигізеді.
Балалардың жоғарғы тыныс жолдары тар, олардың шырышты ... ... қан ... өте бай болғандықтан қолайсыз жағдайларда ісініп
тынысты жедел тарылтады. Қабырғалардың тегіс орналасуына байланысты ... және жиі ... ... балаларда минутына 35-40 тыныс қимылы, 7
жастағы балаларда минутына 26-27 тыныс ... ... Өкпе ... ... ... функциональді тұрғыдан ол әлі жетілген жоқ. ... ... ... ... ... ... алу жүйесіндегі осындай
ерекшелікті ескере отырып, сәбилерге мұрын арқылы ауа жұтуды үйрету ... ішкі жағы ... ... ... қалың тамырларымен жабылған.
Оқушылардың жүрек-қан тамырлары құрылымының ерекшелігін ескере отырып,
біріншіден, қозғалмалы ойындарды жүрек бұлшық еттерін қатайтуға, ... ... ... ... оның ... ми қан ... жүрек
қан тамырларын күшейтіп,жиырылу ритмикасын жақсартып, күнделікті өмірдегі
жұмыс жүктемесінен ... ... ... қабілеті жететін деңгейге дейін
жеткізу керек. Келесі бала физиологиясындағы мән беретін нәрсе ... ... ... өте әлсіз, оның негізін шеміршек буын тіні
құрайды. Оның буыны тез ... ... ... тұрған сүйек майысқақ болып
келіп үлкен адам ... ... ... ... аппаратының буынының
дұрыс дамуы дененің жақсы ... ... ішкі ... ... Бұл ... ... мен табанның дұрыс дамуына жете назар аудару
қажет. Бел омыртқаның қисық немесе еңкіш жетілуі, ... орны ... ... ... ішкі адам ... жұмыс ережесі бұзылады. Жас
баланың қимыл тірек аппаратындағы өзгешелікке қарай бел ... ... ... ... жон. ... ... ет құрылымы басқалармен
салыстырғанда әлсіз, барлық дене салмағының 23-35%-ын құрайды. Жаңа туған
сәбидің ... ет ... әлі ... дамымаған. Оның бұлшық еттері әлсіз
жиырылып, ұзақ ... ... ... ... ... бұлшық еттерінің суы
көп болады да, белок майы аз ... ... ... ... еттер
бірқалыпты дамымайды.
Балалардың қимыл дағдысын қалыптастыру барысында күрделі қозғалысты
меңгеру және осы қозғалысқа қатысты әртүрлі ... ... ... ... ... ... 7 жасқа дейін қалыптасып, әрі қарай шыңдалуының
негізгі фундаменті қызметін ... ... ... ... әрекетін
қиналмай жасап, үлкен спортта да табысқа жетуінің алғы шарты қалыптасады.
Мектеп жасына дейінгі ... ... ... ... ойындар
арқылы қалыптастыруда ағзаның жалпы дамуын тездететін қозғалмалы ... ... ... ... ... ... элементтерін
меңгеру қажет. Баланың қозғалыс дағдысын дамытумен қатар дене ... ... ... ... ... ... ойын барысында
еңбектеу, жүру, жүгіру, секіру, лақтыруды орындау үшін ... ... ... ... ... ... ... қолданысқа енгіземіз.
Баланың күші дамыған сайын, секірудің өлшемі ұзарып, затты ... ... ... ... ... ойынның күнделікті тұрақты
өмірге енуі баланың тез шаршамай шыдамды ... ... және ... ... жүгіруіне төзімділік көрсетуге шыңдайды.
Ойын барысында балалар әртүрлі қимыл жасайды. Тұрады, еңкейеді, ... ... ... ... ... ... даму дәрежесі әлі төмен. Олар
ұйымдасқан түрде ... ... бірі ... бір ... жүре ... ... балалардың қимылды көп қажет ететінігін ескеріп бұл үшін арнайы
жағдай ұйымдастыра отырып, ... есте ... ... ... ... ... ... ойыншықтармсн біраз уақыт
ойнауына бөгет жасамау керек. Балалардың қозғалу талабып ... ... ... ... жаттығуларын енгізуде тұрақты
дағдыға айналдырумен қатар дене ... ... ... ... жастағы балалардың негізгі қозғалыс-қимылдары ұлттық ойын ... Онда ... ... жетілдіріледі, жүректілік, ұстамдылық,
шыдамдылық секілді қасиеттер қалыптасады. Қозғалыс-қимыл ойындары ... ... ... олар қимыл-қозғалыспен іс-әрекеттің үйлесімді
болуын, ... ... ... ... ... Ойында баланың ширығып,
толғануы оның күшін жұмылдырып қимылдарды орындауда жақсы нәтижелерге
жетуіне ... ... ... ... тыс ... ... ол ... жете алмас та еді. Ойынды әртүрлі жаттығу ... ...... ... біркелкі дамытудың маңызды шарты. Бұл ... ... ... ... ... ... ... ойнайтын "Хан
талапай", "Көкпар", "Айгөлек" т.б.
"Түйенің ... ... ... біз білетін "шоқпар", "аударыспақ ,
"сайыс" сияқты ойындарды естісек, көз алдымызга ат ... ... Ал ашып ... бұл ойындардың атсыз, жаяу орындалатын түрлері де
танымал. Олар: "жаяу көкпар", "аударыспақ", "қыз қуу", "салт ... ... ... үру", т.б. Осы ... ішінен "жаяу көкпар'' ойынына
сипаттама берейік. Ойын күні ... ... ... бозбалалар қатысуымен
өтеді. Ойнаушылардың санына шек қойылмайды. ... бұл ... ер ... Ойын ... ... түзу ... бір мезгілде тұра ұмтылған
балалар 10 адымдай жерде жатқан көкпарды қай бұрын жеткені алып ... ... бар бала ... бір ... ... ... бұрын жетуі
тиіс. Сөйтіп, көкпарды ешкімге бермей әкелсе, сол ... ... ... ... орнына бөрік немесе бір затты қолданады.
"Жаяу көкпар" ... ... ... ... жекс басының қасиеттері
дененің дамуымен байланысады. Берілген ереже бойынша белгі беріледі, бүл
жерде кім ... сақ, ... ... алға шығады және алда кездесетін
бөрікті жылдамдығын жоймастан іліп ... ... ... ... ... жету жолында ережеден тыс қылық керсетпей, өз мүмкіншілігімен ... ... ... ... ерік-жігер, ар-намысын, адамгершілік,
адалдық қасиеттеріп қалыптастырады.
Мектепте дене тәрбиесінің негізгі міндеттері — ... ... ... дене ... ... дамыту, организмді шынықтыру, қимыл-
қозғалыс ... ... ... ... даму принципі дене тәрбиесі жүйесінде екі
бағытқа бөлінген:
1. Дене тәрбиесі тәрбиенің басқа ... ... ... ... ... ... баулиды, зейінділікті, еңбек сүйгіштікті
қалыптастыруға, адамның көркемдік-әсемдік танымына көп әсерін тигізеді.
2. Дене ... әр ... Дене ... ... ... үшін
жаттығулар дене тәрбиесі процесі кезінде спортшылардың қимыл шеберлігін,
дағдысын жетік игеруіне ... ... Дене ... ... ... және Отан қорғау тәжірибесімен ... дене ... ... ... және Отан ... баулитын қолданбалы ерекшелігін
көрсетеді. Қазір ... және ... ... ... дене күшін көп
талап етеді. Дене ... ... ... ... ... кең көлемде қимыл ептілігі мен дағдысын меңгеруге ... ... ... арттырады. Дене мәдениеті және спортпен айналысқан
адамдар мамандық игеруге, спортпен айналыспаған ... ... 1,5—2 есе аз ... ... ... ... әскерде үлкен мән беріледі. Сарбаздың
соғысқа қабілеттілігі — оның жылдам ... ... ... ... ... тез ... т.б. байланысты. Сондықтан
жалпы білім беретін мектептерде, кәсіптік-техникалық училищелерде, ... ... беру ... ... ... қатарына шақыруға дейін
дайындаған жөн. Әскери мамандықты жақсы игеру үшін сол ... ... ... ... т.б. ... ... тәрбиесінің денсаулықты нығайту қағидасы. Барлық дене тәрбиесі
жаттығулары, сабақтары адам денсаулығын ... ... ... ... ... ... ... мен жаттығуды орындау қарқынына
байланысты. Оқытушы өсіп келе ... ... ... ... жас ... мен ... мүмкіндіктерін білуі керек,
педагогикалық ... және ... ... ... ... ... ғана ол денсаулықты нығайту жолында жемісті жұмыс істей алады.
Дене тәрбиесі жүйесінің ... ... бір ... - ... ... қорғауға даярлау жүзеге асырылады.
Дене тәрбиесі ұзақ уақытты қажет ететін, ұйымдастыруға үлкен ... ... ... тәрбиесінің аталып көрсетілген мақсатына ... ... шешу ... денсаулықты нығайту, денені шынықтыру, дененің даму деңгейін көтеру,
дамыту, еңбек ету қабілеттерін күшейту;
ә) өмірге қажетті ... ... мен ... ... ... ... сипаттағы қозғалыстар;
б) адамның моральдік, ерік-жігер қасиеттерін тәрбиелеу;
в) ... ... ... ... күш, икемділік, тәзімділік)
дамыту.
д) арнайы спорттық жаттығулардың орындалу ... ... ... ... өмір сүру ... ... дене
тәрбиесінің негізгі міндеттерінің бірі болып табылады.
ҚОРЫТЫНДЫ
Эстетикалық тәрбиеде, сонымен бірге оқушылардың өлеңдерді, әндерді,
әңгімелерді, ертегілерді ... ... ... ... ... қабылдаған кезде мұғалімге балалардың назарларын көркем әдебиеттің
ең маңызды жақтарына аударудың, алғашқы оқып, ... ... ... ... ашып ... сәті ... ... қабылдау мұғалімнің
түсінік беруімен бірге жүргізіледі. Балалардың саны ... аз ... ... мен ... ... ... ... болады. Мұғалімнің
шебер, тартымды жүргізген әңгімесімен қуатталған қабылдау көбіне тереңірек,
жан-жақты ек ... ... ... ... ... ... Мұндай
жұмыста балалардың мұнан былайғы эстетикалық дамуына қажетті жағдай болып
табылатын мектеп балаларының ... ... ... ... ... дене ... ... қарастыратын
болсақ, би балалардың дене бітісін дамытып, жетілдіруге көмектеседі, оларды
дұрыс та ... жүре ... ... Билерді үйрету процесінде
балалардан жалпы ұйымшыл, тәртіпті болу, бір-бірімен ... ... ... ... ... ... ... нұсқауын ықыласпен тыңдай білу
талап етіледі. Осының ... ... ... ... әсер етеді.
Кіші мектеп балаларының хореографиялық оқуынын, ... ... және бал ... ең ... ырғақты жаттығуларды, ойындарды
үйрену енеді. Биге үйретуді халық билерінен бастаған жөн, ... ... және ... ... ... оларда ұлттық сипатты белгілер
орын алған. Би ... ... ... даму ... ... ғана емес, сонымен бірге сахнада өтіп жатқан ... ... ... ... ... ... жасайды.
Ал, дене жаттығуларына тоқталатын болсақ, дене жаттығулары - ... ... ... ... ... табылады. Дене жаттығуларымен
жүйелі айналысу адамның дене ... ... ... жүйке жүйесінің
қызметін күшейтеді, тыныс алу, қан айналым жүйелерінің қызметін сондай-ақ
бұлшық ет топтарының қызметін күшейтеді, ... ... ... ... ... айналысудың тағы бір маңыздылығы жаттығулардың
тірек-қимыл аппаратын дамытуға және бекітуге әсері: ... ... ... нықтыланады, омыртқа иілістері ... ... ... адам ... ... болады.
Бұлшық еттердің барлық топтарын (кеуде, арқа, қарын, аяқ, қол, алақан,
саусақ, табан, мойын, ішкі ағзалар, оның ... ... қан ... ... ... ... Дене жаттығулары ішкі ағзалардың ішінде
жүрек пен өкпе қызметінің де жұмысын ... ... ... айналысу барысында адамның бүкіл ... ... ... ... ... ... дамиды және жаттықтырылады.
ПАЙДАЛАНЫЛҒАН ӘДЕБИЕТТЕР
1. Сухомлинский В.А. Балаға жүрек жылуы. Алматы, 1976, 32-33 беттер
2. Савин Н.В. «Педагогика»// Алматы – 1993, 254-263 ... ... Ш. ... ... ... Семей-2003, 75-81
бб.
4. Ұзақбаева С.А. // Балаларға эстетикалық ... ... ... – 1990, 197 ... ... С.А. «Тамыры терең тәрбие»// Алматы, 2000 ж. 156 б.
6. Эстетикалық тәрбие мәселелері // Қазақстан мектебі, № 8, 1993 ж.
25 ... ... ... ... ... ... Тәрбие құралы,
N 8, 2003 - 12-14 бб.
8. Қоянбаев «Педагогика»// Алматы – 1998- 195-201 бб.
9. Еңбек арқылы эстетикалық тәрбие ... ... ... N 7,
2005- 15-18 бб.
10. Бейнелеу іс-әрекетінде балалардың эстетикалық талғамдарын
дамыту// Қазақстан мектебі, N 11, 2005 - 18-21 ... ... ... даму ... ... ... - N 9, 2004 - 17-
20 бб.
12. М.Қаратаев. Әдебиет жене эстетика, 75 бет
-----------------------
[1] Мухамеджанова У.Ж. ... ... ... ...

Пән: Мәдениеттану
Жұмыс түрі: Курстық жұмыс
Көлемі: 25 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 500 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
Жасөспірімдерге эстетикалық тәрбие берудің мәселелері47 бет
Мектеп жасына дейінгі баланың эстетикалық тәрбиесі46 бет
Педагогикадан мемлекеттік емтиханға дайындық40 бет
Адвокатура мен адвокаттық қызметтің түсінігі мен маңызы95 бет
Атмосфералық ауа гигиенасы14 бет
Жылу энергетикасы және қоршаған орта6 бет
Италия11 бет
Күндегі белсенді аймақтардың мультифракталды қасиеттері5 бет
Медицина саласы бойынша 65 сұрақ-жауап118 бет
Мемлекет басшысы Н. Назарбаев Қазақстан Республикасында тіркелген шетелдік дипломатиялық корпуспен кездесу өткізді..4 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь