Мемлекеттік қарыздарды басқарудың теориялық негіздері мен оны реттеудің тәжірибесі

КІРІСПЕ

Зерттеу тақырыбының өзектілігі. Қазақстанның ұлттық экономикасын дамытудың стратегиялық мақсаттарын орындау әлеуметтік.экономикалық процестерді мемлекеттік реттеуді түбегейлі жақсартуды көздейді. Тұрақты экономикалық дамуды қамтамасыз етіп, соның негізінде халықтың тұрмыс жағдайын көтеру үшін ең алдымен мемлекеттік қаржы саласында мемлекеттік басқарудың нысандары мен әдістерін жетілдіру қажет. 1990.шы жылдардың басындағы Қазақстан экономикасын қайта құру әлеуметтік.экономикалық реформаларды қаржыландыруға және ұлттық экономиканың тұрақты дамуын қамтамасыз етуге өз қаржы қорының тапшылығымен (жетіспеуімен) сипатталды. Бұл несие капиталының сыртқы және ішкі нарығында мемлекеттік қарыз алу қажеттігін туғызды. Қаржы нарықтарынан қаражатты қарызға алу әлеуметтік.экономикалық даму мұқтаждары мен мемлекеттің өз қаржы қоры тапшылығының арасындағы қайшылықты жоюға мүмкіндік берді. Несиелер мен қарыздар алу арқылы қосымша мемлекеттік шығындарды қаржыландырудың жағымсыз салдары ақша шығару практикасын қолданудан гөрі азырақ болды.
Халықаралық тәжірибе көрсеткеніндей, қарызға алу саясатын ойластырылған түрде қолдану және мемлекеттік сектордың қарызын басқару мен жеке сектордың сыртқы қарызын реттеу саласында мемлекеттің әлеуетін нығайту үшін уақытында қажетті шаралар қолдану елдің макроэкономикалық тұрақтылығын қамтамасыз етудің маңызды факторы болып табылады.
Осыған байланысты қарызды басқару жүйесін негіздеу мен жалпы сыртқы қарызды басқару тетіктерін жетілдірудің тиімді нысандары мен әдістерін анықтау өзекті болып табылады.
Мәселенің ғылыми өнделу дәрежесі. Мемлекеттік қарыздар туралы сұрақтарға, нақты қаржы категорияларын экономикада пайдалануға, оның дамытуды реттеуге қолданылуына байланысты теориялық және әдістемелік сауалдарына, әсіресе мемлекеттік шығындарды несиелік қаржыландыру бағытына Р.Барро, Б.Д.Бернхайн, М.Персон, А.Смит, Д. Рикардо және басқалардың зерттеулері арналған. Орыс ғалымдары Е.П.Баранова, А.Вавилов, П.С.Гримберг, И.Б.Златкис, Д.И.Кокурин, А.Селезнев, А.Саркисянц, Б.А Хейфец және басқалардың еңбектері мемлекеттік қарыздың теориялық және практикалық мәселелерін талдауға, олардың экономикаға ықпал ету шамасына байланысты мәселелеріне арналған. Мемлекеттік қарыздарды дамытудың мәселелері кең деңгейде қазақ ғалымдары Е.М.Арынов, А.К.Амринова, У.Б.Баймуратов, А.Е.Есентугелов, А.Б.Көшербаева, А.С.Обаева, В.Н.Шенаев, А.Д.Челекбай және тағы басқа авторлардың ғылыми еңбектерінен көрінеді.
Зерттеудің мақсаты мен міндеттері. Елдің орта мерзімді кезеңдегі жалпы сыртқы қарызының мөлшерін жалпы ішкі өнімге қатысты белгіленген қатынастар шеңберінде азайтып, жалпы сыртқы қарызды ел үшін қауіпсіз деңгейде ұзақмерзімді болашаққа ұстап отыруға мүмкіндік беретін қарыздарды басқарудың бірыңғай және тиімді қызмет ететін жүйесін қалыптастыру,
        
        ӘОЖ 338: 336. 27 (574)
қолжазба құқығында
МАДЫХАНОВА КУНДЫЗ АДИЛХАНОВНА
Қазақстан Республикасындағы ... ... ... ... ... тетіктері және құралдары
08.00.10 – Қаржы, ақша айналымы және несие
Экономика ... ... ... ... ... диссертацияның
АВТОРЕФЕРАТЫ
Қазақстан Республикасы
Алматы, 2008
Жұмыс Халықаралық Бизнес Университетінде орындалды
Ғылыми жетекшісі ... Ж.М. ... ... ... З.Д. Искакова
экономика ғылымдарының
кандидаты С.Б. Мақыш
Жетекші ұйым ... «21» ... 2008 жылы ... Халықаралық Бизнес
Университетінің экономика ... ... ... алу ... ... Д 20.01.07 диссертациялық кеңестің мәжілісінде
қорғалады.
Мекен жайы: 050010, Алматы қ, Абай ... ... ... ... ... ... ... Мекен жайы: 050010, Алматы қ, Абай даңғылығы, 8А.
Автореферат « 18 » ақпан 2008 жылы таратылады.
Диссертациялық кеңестің
Ғылыми хатшысы э.ғ.д., ... ... ... ... ұлттық экономикасын
дамытудың стратегиялық мақсаттарын орындау ... ... ... ... ... көздейді. Тұрақты
экономикалық дамуды қамтамасыз етіп, соның ... ... ... ... үшін ең ... ... ... саласында мемлекеттік
басқарудың нысандары мен ... ... ... ... ... ... ... қайта құру әлеуметтік-экономикалық
реформаларды қаржыландыруға және ... ... ... дамуын
қамтамасыз етуге өз қаржы қорының ... ... ... несие капиталының сыртқы және ішкі ... ... ... алу
қажеттігін туғызды. Қаржы нарықтарынан қаражатты қарызға алу ... даму ... мен ... өз ... қоры тапшылығының
арасындағы қайшылықты жоюға мүмкіндік берді. Несиелер мен ... ... ... ... шығындарды қаржыландырудың жағымсыз салдары ақша
шығару практикасын қолданудан гөрі азырақ болды.
Халықаралық тәжірибе көрсеткеніндей, қарызға алу саясатын ойластырылған
түрде қолдану және ... ... ... ... мен жеке ... ... ... саласында мемлекеттің әлеуетін нығайту үшін уақытында
қажетті шаралар қолдану елдің макроэкономикалық тұрақтылығын ... ... ... ... ... ... ... басқару жүйесін негіздеу мен жалпы сыртқы
қарызды басқару ... ... ... ... мен ... ... болып табылады.
Мәселенің ғылыми өнделу дәрежесі. Мемлекеттік қарыздар ... ... ... ... ... пайдалануға, оның
дамытуды ... ... ... ... және ... ... ... шығындарды несиелік қаржыландыру бағытына
Р.Барро, Б.Д.Бернхайн, ... ... Д. ... және ... ... Орыс ... Е.П.Баранова, А.Вавилов, П.С.Гримберг,
И.Б.Златкис, Д.И.Кокурин, А.Селезнев, ... Б.А ... ... ... ... ... теориялық және практикалық
мәселелерін талдауға, олардың экономикаға ықпал ету ... ... ... ... ... ... мәселелері кең
деңгейде қазақ ... ... ... ... ... ... ... А.Д.Челекбай және
тағы басқа авторлардың ғылыми еңбектерінен көрінеді.
Зерттеудің ... мен ... ... орта мерзімді кезеңдегі жалпы
сыртқы қарызының мөлшерін жалпы ішкі өнімге қатысты белгіленген қатынастар
шеңберінде ... ... ... ... ел үшін ... ... болашаққа ұстап отыруға мүмкіндік ... ... ... және ... ... ... ... қалыптастыру, сонымен
қатар жекеменшік секторының қарыз капиталының сыртқы нарығында қарыз ... ... ... ... тигізу.
Қойылған мақсатты жүзеге асыру төмендегі міндеттерді шешуді көздейді:
- ... ... ... ... ... теориялық
негіздерін зерттеу;
- нарық жағдайындағы сыртқы ... ... ... ... ... ... көпшілік мақұлдаған тәсілдемелерін
қарастыру, мемлекеттік сыртқы қарызды басқарудың қаржылық әдістерін жіктеу;
- Қазақстан Республикасының жалпы сыртқы ... ... ... ... ... бағалау, түйткіл мәселелерді анықтап, елдің
дамуына қауіп төндіретін жағдайларды ... ... ... ... қарызын басқару стратегиясының
тәсілдерін, мемлекеттің ішкі және ... ... ... ұстанымдары мен
ұйымдастыру негіздерін дайындау;
- елдің жалпы сыртқы қарызын, оның ... ... ең ... көрсеткіштерін неғұрлым дәл есептеудің әдістемесін
анықтау;
- қарыз алу және ... ... ... ... сыртқы
нарығындағы міндеттемелерін өтеу мәселелерін ... ... ... ... ... қалыптасқан деңгейі шеңберінде Қазақстанның қаржы
және ақша-несие саясатын ... ... ... дайындау.
Зерттеудің объектісі - Қазақстан Республикасының жалпы сыртқы қарызы
мен елдің мемлекеттік қаржысы ... ... пәні - ... ... ... дамуы жағдайындағы
жалпы сыртқы қарызды басқару жүйесін қалыптастыру және дамыту процестері
болып табылады.
Зерттеу ... ... және ... ... ... ғылым классиктерінің еңбектері, ... ... ... және ... ғалымдардың транзиттік экономика жағдайында
сыртқы қарызды басқару бойынша еңбектері, ... ... ... және оңы
экономиканың тұрақты дамуы ... ... ... ... ... ... және қаржы институттарының ғылыми-
әдістемелік басылымдары алынды.
Диссертациямен жұмыс істеу үдерісінде ... ... ... есеп ... ... ... және ... түрлі әдістер пайдаланылды.
Диссертациялық жұмыстың ақпараттық негізі ретінде ресми статистика,
Қазақстан Республикасының үкіметтік және ... ... ... ... министрліктер мен ведомстволардың, халықаралық қаржы
ұйымдарының (ХВҚ, ДБ, халықаралық рейтингілік ... және ... ... авторлық зерттеулер және берілген саладағы ... ... ... ... макроэкономикалық жағдаятқа ықпал ететін ... ... ... ... ... ролін күшейту, Қазақстан Республикасының
сыртқы мемлекеттік қарызын басқару жүйесін құру қажеттігі негізделді;
- қолданылуы Үкімет ... ... ... қарыз
міндеттемелері бойынша тиімді пайыздық мөлшерлеме көрсеткіші белгіленді;
- Қазақстан экономикасы үшін ... ... ... ... ... ... негізінде қарыз алудың қалыптасқан
тәжірибесіне баға берілді;
- ... ... және ішкі ... ролі айқындалып, бұл
мемлекеттің қаржы әлеуетін басқарудың ... ... ... ... ... ... басқарудағы мемлекеттің қаржылық және монетарлық
саясатының көрсеткіштері енгізіліп, соның ... ... ... ... бағдарламасы дайындалды.
Қорғауға ұсынылған негізгі ережелер
- Қазақстан Республикасындағы жалпы сыртқы ... ... мен ... ... Бұл нәтижені жүзеге асыру
мемлекеттік шығындарды ... ... ... ... ... ... аз қауіптермен орындауына, алынған қаржыны тиімді
орналастыру және қарызды белсенді басқару арқылы ... ... ... ... елдің экономикалық қауіпсіздігіне қатер төнуіне байланысты ... ... ... ... ... ... ... Бұл
ұсыныстарды жүзеге асыру мемлекеттік сектордың инфрақұрылымдық нысандарын
құруды қаржыландырудың дәстүрлі түрлерінен ... ... әр ... және ... ... ... ... мүмкіндік
береді;
- түрлі экономикалық және заңнамалық құралдар көрсетілген сыртқы
қарыздар нормаларын тікелей және жанама ... ... ... ... ... ... маңыздылығы мемлекеттік қарыз
мәселелері жөніндегі теориялық ... ... ... ... ... ... нығайтылған мемлекеттік борышты
басқарудың толық бағалы стратегиясын дайындаудан тұрады.
Зерттеу нәтижелері, ... ... ... мен ұсыныстар
экономикалық дамуды тұрақты арттыру, экономиканың ішкі ... ... ... ... ... ... пайдаланылды.
Зерттеу нәтижелерінің мақұлдануы мен ... ... ... ... теориялық тұжырымдары мен ... ... және ... ... жаңа ... 2006г), ... қабілетті ұлттық экономиканың мәселелері және
келешегі» (Алматы,2006 г), «Екінші Рысқұлов ... ... ... ... ... ... және ұлттық жаңартпашылық
жүйесінің құрылу мәселелері» (Алматы, 2007г), ... ... ... ... ... мен ... ... қаржыландырудың және басқарудың қазіргі
әдістемесі» (Алматы, 2007г), «Экономика, бизнес және ... беру ... ... ... атты ... ... және Т. Рысқұлов атындағы ҚазЭУ, «ТҰРАН» Университеті,
Қазақ ... және ... ... ... ... ... ... пен Аль-Пари журналдарында баяндалды.
Зерттеу тақырыбы бойынша жариялымдар. Зерттеу тақырыбы бойынша жалпы
көлемі 4,2 баспа ... 12 ... ... ... ... Республикасы
Білім және ғылым министрлігінің Білім және ғылым саласындағы Бақылау
комитеті ұсынған арнаулы ... 5 ... ... ... құрылымы мен көлемі. Диссертация кіріспе, үш бөлім,
қорытынды, ... ... ... және ... ... ... қарыздарды басқарудың теориялық ... мен ... ... деп ... бірінші бөлімде мемлекеттік қарызданудың
теориялық тәсілдемесінің эволюциясы және ... ... ... ... ... мемлекеттік және жекеменшік
қарыздануды жандандырудың ... ... ... ... ... ... мен ... ұсынылған.
Мемлекеттік қарызданудың мәселесінің мәнін түсіну ... ... Адам Смит пен ... ... ... басталады. А. Смит
зерттеулерінде мемлекеттік шығындарды несие арқылы қаржыландыру ... ... оның ... ... тәжірибе халық байлығын
азайтады, осымен бір мезгілде ... ... ... капитал
жинауға едәуір кедергі келтіреді. А. Смит мемлекеттік қарыз мәселесін соғыс
уақытындағы мемлекеттік шығындарды қаржыландырумен тығыз байланыста ... орай ... ... ... бейбіт шақта өз-өзінен жоғалып
кетпейді, керісінше, қарызды өтеу және пайыздық төлемдерін қамтамасыз ету
проблемаларына ... одан әрі өсе ... бұл, өз ... ... ... А. Смит ... тікелей көрініп
тұрғандай, ол экономиканы милитарландыру мен соғыс жүргізу үшін ... ... ... ... ... ... ... толығымен
әділ деп қабылдауға болады, себебі А. Смит өмір ... ... ... ... ... өмірін жақсарту ... ... ... асыру жауапкершілігін толығымен мойындамайтын.
Давид Риккардо мемлекеттің экономикалық процестерге ... ... ... ... ... алды . ... сынының орталық пункті
мемлекеттік қарыздың жинақ капиталды – халықтың негізгі өнімді ... ... ету ... ... ... да ... жинақтауға
кедергі болғанмен, олардың мемлекет үшін мемлекеттік қарызға қарағанда
ауыртпалығы төменірек, себебі ... ... ... ... ... және ... қысқартады.
Рикардоның теориялық көзқарастарына сәйкес, салық төлеушілер
мемлекеттік ... ... ... ... ... ... салық есебінен төлеудің келешек міндеттемелерінің нақты көлемін
капиталды төмендетуге апаратын ... ... ... ... ... жағдайына қарағанда өздерін байырақ сезінеді. Бұл,
дегенмен, ... ... ... ... ... мемлекеттік қарыз
секілді, Д.Рикардоға сәйкес, тек ғана ... ... ал ... субстанциясы бірдей. Мемлекеттік қарыз тәжірибесі «біздің
үнемділігімізді азайтып, ... ... ... ... ... иррационалды мінез-құлыққа итермелейді.
Экономикалық ойды әрі ... ... ... ... қарыз
туралы негізгі сұрақ мемлекет қарыз беруші ролін атқаруы керек пе ... ол ... ... ... ... ... мемлекет қандай
мақсаттармен және қандай көлемде қарыз ала ... ... ... ... үшін қандай салдарлармен түсйіндескен.
Дегенмен мемлекеттік қарызданудың оңтайлы шегінен асу, демек, қарызға
қызмет ... ... ... ... ХХ ғасырдың 70-жылдарында
Кейнстің экономикалық рецептерінің ... ... және ... ... ... ... мемлекеттік реттеудің теориялық
базасын қайта қарауына алып келді. Монетаристік ... ... ... ... ... ... ... монетаристер мен
кейнсиандық мектеп өкілдері арасындағы жаңаша пікірталастардағы едәуір дау-
дамайлы сәттердің біріне айналады.
Монетаристердің пікірінше, бюджеттік-салықтық ... ... ... де, ... ... де ... күтуге болмайды. Егер мемлекет ... ... ... ... алу ... ... ... бұл әдетте пайыздық қойылымды өзгерту есебінен жүреді, бұл жеке
инвестицияларды ... ... ... ал егер ... осы ... банк ... ... болса, онда ақша массасының сәйкес
ұлғаюына байланысты инфляциялық қысымнан қашу мүмкін ... ... өсу ... ... «басқарылушы инфляцияның» принципиалды
жақтаушылары болып табылады.
Осылайша, негізгі экономикалық мектептердің мемлекеттік қарыздану ролі,
мәні және ... ... ... ... көзқарастары
«мемлекеттік қарыз» ұғымының мазмұнына, мемлекеттік ... ... ... ... ... орнына, оның сапалық және
сандық ... және ... да ... ... ... кең спектрін
туғызады.
«Қазақстан Республикасының сыртқы қарызының қазіргі жағдайына талдау
жасау: бағалау әдістемесі мен даму ... деп ... ... ... ... ... мен ... қарыз жағдайының өзара
байланысы, Қазақстан Республикасының ... ... ... мен ... ... даму жағдайын талдау, сыртқы қарыз деңгейінің
Қазақстанның даму үрдісіне ... етуі ... ... ... конъюктура, ішкі әлеуметтік-экономикалық
тұрақтылық пен орта ... ... ... ... ... асыру
2003-2007 жылдары ең маңызды макроэкономикалық көрсеткіштердің оң серпінін
сақтап қалды. ЖІӨ көлемі 2007 жылдың 01 қаңтарында жедел ... ... ... 9 738,8 ... ... құрады. Нақты ЖІӨ-нің 2006 жылдың
01 қаңтарымен салыстырғанда 10,6% болды. ЖІӨ 2006 жылдың 01 ... ... ... 80,6% ұлғайды жəне қолайлы жағдайлар
болған жағдайда ЖІӨ екі ... ... 2008 ... ... ... болады.
1990-жылдардың басында Қазақстан экономикасын түрлендіру кезеңі ұлттық
экономиканың әлеуметтік-экономикалық ... мен ... ... ... қаржыландыру үшін қажетті жеткілікті меншікті қаржы
ресурстарының болмауымен ... Бұл ... ... ішкі ... нарықтарында мемелекеттік қарызға алуды тарту қажеттілігі мен ... ... ... себепші болды.
Республиканың жалпы сыртқы қарызының (ЖСҚ) өсуі тез ... ... жəне 2007 ... ... тоқсанының аяғында тоқсан ішінде 10,1 млрд.
долл. ұлғая отырып, 92 млрд. АҚШ долл. (бұдан əрі – ... ... ... ЖСҚ ... ... экономикасының секторлары бойынша
бөлініп көрсетілген. 1-суретте ... ... ... ... ... ... ... міндеттемелері көлемінің «Банктер»
секторының ... ... ... жəне «Қазақстан Даму Банкі» АҚ
кіретін) көлемінен тұтастай алғанда асып түсуі болды». Егер ... ... ... (ҚР ... 2005 жылдың аяғынан бері сыртқы
қарыздың деңгейі 1,5 млрд. долл. жуық болса, онда ... ... ... ... (ҚР ... ... 3,1 ... долл. дейін өсу
болды.
Ескертпе–ҚР-ның Ұлттық Банкінің деректері бойынша автор әзірлеген
1- сурет – ... ... ... жалпы сыртқы
қарызының серпіні, млн.долл.
Бұл жұмыста сыртқы қарызды талдау елдің экономика секторлары ... ... ... ... ... жəне ... кепілдік берген сыртқы
қарыз бөлігіндегі сыртқы қарызға талдау (ҚР Үкіметінің, Ұлттық ... ... ... мемлекеттік кепілдігі бар кредиттері бойынша
сыртқы берешегінен тұратын) жəне мемлекет кепілдік бермеген сыртқы қарызға
талдау ... ...... жылдардағы ҚР-ның жалпы сыртқы қарызының серпіні
(млн. АҚШ
долл.)
|Көрсеткіштері |4 тоқ. |4 тоқ. |4 тоқ. |4 тоқ. |1 тоқ. |2 тоқ. |
| |2003 |2004 |2005 |2006 |2007 |2007 ... және ... |3 622,6|3 132,9|2 175,0|3 124,6|4 122,9|5 ... ... ... | | | | | | ... | | | | | | ... жалпы сомасындағы|15,8 |9,6 |5,0 |4,2 |5,0 |5,5 |
| | | | | | | ... %-бен | | | | | | ... ... ... | | | | | | ... ... | | | | | | ... ... ... |90,4 |95,0 |95,8 |95,0 |94,5 ... %-бен | | | | | | ... ... |43 |74 |81 |92 |
| | |713,2 |428,5 |022,7 |935,4 |075,5 ... ... ... ... бойынша автор әзірлеген |
Кепілдік ... ... ... ... ... ең ... мен газды барлау, өндіру, қайта өңдеу мен тасымалдау жөніндегі ірі
жобаларды қаржыландыру себепші болды.
Ескертпе–ҚР-ның ... ... ... ... ... сурет – ҚР-ның жалпы сыртқы қарызының құрылымы
3-суретте заемшылар салалары бойынша ... ... ... ЖСҚ
құрылымы келтірілген. Банктердің, банк операцияларының жекелеген түрлерін
жүзеге асыратын ұйымдардың айтарлықтай қарыз ... ... ҚРҰБ ... ... ... қызмет» саласы көшбасшы болуын
жалғастыруда. Шетелдік инвесторлардың ... ... ... орны толтырылуына жəне «Өңделмеген мұнай жəне табиғи газ
өндіру» ... ... ... ... негізгі қарызының
өтелуіне байланысты, бұл ... ... ... 2006 ... ... ... салыстырғанда 2007 жылдың маусымының аяғында 8,2 млрд. долл.
құрады. Үкіметтің сыртқы қарызы «Мемлекеттік ... ... ... Ұлттық Банкінің
деректері бойынша автор әзірлеген
3- сурет – Жұмсалымдардын негізгі салалары бойынша
жалпы сыртқы қарыз, 01.01. 2007 ... ... алу ... өсуі ... оған ... ... ... əсіресе сыйақы, комиссиялар жəне ... ... ... ... өзге де ... ... ... шығыстар
ұлғаюда. 2-кестеде ЖСҚ-ға тек ұзақ мерзімді борыш бөлігіндегі ғана қызмет
көрсету көрсетілген.
2-кесте – 2003-2007 жылдардағы ҚР-ның ұзақ ... ... ... ... мен ... АҚШ
долл)
|Көрсеткіштері |4 тоқ. |4 тоқ. |4 тоқ. |4 тоқ. |1 тоқ. |2 тоқ. |
| |2003 |2004 |2005 |2006 |2007 |2007 ... ... ... |4539,6 |7246,1 |9355,5 |9297,5 |2709,7 |5476,3 |
|өтеу және қайта | | | | | | ... | | | | | | ... және |280,1 |680,2 |1 088,1 |197,9 |125,2 |394,0 ... ... | | | | | | ... ... | | | | | | ... ... |4 259,5 |6 565,9 |8 267,4 |9 099,6 |2 584,5 |5 082,3 ... ... | | | | | | ... Сыйақыны (мүдені |719,1 |939,2 |1 698,3 |3 639,0 |1 183,2 |1 286,7 |
|төлеу және | | | | | | ... | | | | | | ... | | | | | | ... және |186,8 |188,2 |170,6 |91,8 |16,2 |20,3 ... ... | | | | | | ... ... | | | | | | ... ... |532,3 |751,0 |1 527,7 |3 547,2 |1 167,0 |1 266,4 |
|бермеген қарыз | | | | | | ... |5 258,7 |8 185,3 |11 053,8|12 936,5|3 892,9 |6 763,0 ... ... ... деректері бойынша ... ... алу ... ... өсуінен елдік орта-ұзақ
мерзімді болашақтағы төлем ... ... ... ... ... ... салыстырмалы өлшемдері нашарлады. Атап айтқанда,
ЖСҚ-ның ЖІӨ-ге ... ... ... ... ... болып, 2006 жылдың
аяғында 91% асқан қатынасы, 2007 жылдың 2 тоқ. аяғында 101,1% болды. ... ... мен ... ... экспортына қатынасы да ұлғайды жəне 2006
жылғы 178,1 салыстырғанда 198,4 % болды
Тұтастай алғанда елдің ... ... ... активтері 69,7
млрд. долл. бағаланды жəне осылайша елдің таза сыртқы қарызы 30.06.07 жылы
22,4 млрд. долл. құрады (31.03.07 ж. 20,1 ... ... жəне ... ... ... сыртқы қарыздың серпіні 3-
кестеде берілген.
3-кесте – ... және ... ... ... ... ... ... АҚШ
долл)
|Көрсеткіштері |4 тоқ. |4 тоқ. |4 тоқ. |4 тоқ. |1 тоқ. |2 тоқ. |
| |2003 |2004 |2005 |2006 |2007 |2007 ... ... |3 073,2 |2 499,6 |1 582,4 |2 572,0 |3 557,7 |4 566,7 |
| - ... |3 073,2 |2 496,1 |1 478,9 |1 495,2 |1 476,5 |1 422,5 |
| - ... Банк |0 |3,5 |103,5 |1 076,8 |2 081,2 |3 144,2 ... ... |549,4 |633,3 |592,5 |552,6 |565,2 |531,6 ... сыртқы қарыз | | | | | | ... |3 622,6 |3 132,9 |2 175 |3 124,6 |4 122,9 |5 098,3 ... ... ... деректері бойынша ... ... ... ... ... ... заемдар бойынша игеру 39
млн. ... ... ... жəне ... ауытқуларды қоса есептегенде,
мемлекеттік басқару секторының заемдар ... ... ... қарызы 3
млн. долл. өсті. Сонымен қатар 2007 ... ... ... бойынша міндеттемелері толық өтелді, мемлекеттік басқару
секторының сыртқы қарызы 2007 ... 2 тоқ. ... 1422,5 млн. ... (4-сурет).
Ескертпе–ҚР-ның Қаржы Министрлігі, Қазақстанның Ұлттық Банкінің деректері
бойынша
4-сурет – Мемлекеттік және мемлекет кепілдік берген
қарыздың құрылымы
Банктер ... ... ... де АМК ... мен ... ... белсене қарыз алуды жалғастырды жəне 2007 жылғы екінші
тоқсанның аяғында олардың сыртқы берешегі 46 млрд. ... жуық ... ... 2 тоқсанда резидент еместерден несиелер бойынша сыртқы берешектің
өсімі тұтастай алғанда 6,6 ... ... ... ... ... ... ... деректері
бойынша
5-сурет – Құралдардың түрлері бойынша Банктердің сыртқы
берешегі, 2007 жылдың 2 ... ... ... ... емес кредиторлары мынадай
қаржы ұйымдары болып табылады: шетелдік банктер (Morgan Stanley ... Limited, Standard Bank Plc, Deutsche Bank AG London ... əр ... ... ... ... ... (ЕБРР, АБР)
жəне басқа да институционалдық инвесторлар (оның ішінде АМК ... ... ... ... ... Тұтастай
алғанда, Банктер үшін негізгі кредитор елдер үлестеріне 45,9 млрд. долл.
жалпы ... ... 50 % ... Нидерландия жəне Ұлыбритания - 17,8 %
болып табылады (6-сурет).
6-сурет – Банктердің кредитор елдер бойынша сыртқы
қарызы, 2007 жылдың 2 тоқ.
Ескертпе–Қазақстанның ... ... ... ... ... ... қарыз (фирмааралық берешекті қоспағанда) 7-
суретте көрсетілген. Қарастырылған көрсеткіш 2003 жылы 731,4 АҚШ долларынан
2004 жылы 1063,9 АҚШ ... ... ... ал 2007 ... ... бұл ... ... 4294,4 АҚШ доларын құраған (2006 жылы-
3151,1 АҚШ ... Жан ... ... ... ... ... ... аралығында қарастырсақ, онда бұл көрсеткіш күрт ... ... яғни 5,9 есе ... ... ... ... ... деректері бойынша
7-сурет – Жан басына шаққандағы жалпы сыртқы қарыз (фирмааралық
берешекті ... АҚШ ... ... ... ... қатынасы (фирмааралық берешекті
қоспағанда) 8-суретте көрсетілген. Бұл көрсеткіш 2003 жылы 35,5 мөлшерінен
2005 жылы ... ... ... ал 2007 ... ... ... 71,5-ке
дейін көтерілген. Сөйтіп, зерттеу кезең аралығында жалпы ... ... ... 2,0 есе жоғарлаған.
Ескертпе–ҚР-ның Қаржы Министрлігі, ... ... ... ... – Жалпы сыртқы қарыздың ЖІӨ-ге қатынасы (фирмааралық берешекті
қоспағанда), %-бен
9-суретте жалпы сыртқы қарыздың ТҚЭ-ге қатынасы (фирмааралық берешекті
қоспағанда) берілген. Қарастырылған ... 2003 жылы 73,2 ... жылы ... ... ... ал 2007 ... екінші тоқсанында 141,6-ға
дейін көтерілді. Жалпы бұл көрсеткіш 2003-2007 жылдар аралығында 1,9 ... ... ... Қазақстанның Ұлттық
Банкінің деректері бойынша
9-сурет – Жалпы сыртқы қарыздың ТҚЭ-ге ... ... ... ... ... ... осалдығын талдау, ЖСҚ-дың серпіні, ең
алдымен, кепілдік берілмеген ... ... ... ... ... ... ... Мұның үстіне, жыл сайын мемлекттік қарыздың салыстырмалы
көрсеткіштері өсуде. Мемлекттік ... ... ... ... ... ... ... екі жақты мемлекеттік қарыз алу
үлесін арттыру арқылы жүзеге асырылатын қарыз ... ... ... құрамының өзгеруімен сипатталады. Жалпы сыртқы қарыздың
салыстырмалы параметрлерін табалдырықты көрсеткіштермен салыстыру ... ... ... ... асып ... ... ... мүмкіндік береді. Сондықтан, бұдан әрі, егер ... ... ... ... ... болса, сырттан қарыз алу экономиканың
тұрақты дамуына мүмкіндік бермейді, яғни қызмет көрсету мен ... ... қиын ... ... ... ... Республикасының сыртқы қарызын басқару механизмдерін
жетілдіру» деп аталатын үшінші ... ақша ... ... ... ... ретінде және сыртқы қарызды басқару үлгісі, оңтайлы саясаттың сандық
есебі, тұрақтандыру қоры және ... ... ... ... ... мен ... жүргізу үшін ұсыныстар ... ... ... ... ... ... және ақша-
кредит саясатының байланысы жөнінде мәселені қозғамайды. Ол мемлекет
активтеріне қарызға алу мен ... ... ... ... ... ... ... оңтайлы серпінді салық салу үдерісін сипаттайды.
Егер қазыналық өкіметтін салықтық жүктемені таңдап алудың нақты ... ... ... ... ... онымен бірге өтпелі
экономикаларда ғана емес, тұрақты салық салу ... ... ... ... әсер ету ... бола ... Бұл, ... көрсеткіш, ол
қоғамдық таңдап алу тетіктерінің іс-қимылымен анықталатын немесе ... ... ойын ... ... ... ... тепе-
теңдікті сипаттайды. Бұл секілділер айтарлықтай шамада ... ... ... де ... ... салық жүктемесі деңгейін тек
шарттылықтың үлкен дәрежесімен ... ... ... ... ... ... орай қарызды басқару міндетін қою баламалырақ көрінеді, онда
бюджет профициті көрсеткіштерінің тізбектілігі ... ... ... ... ... ... жол ... бірақ ұзақ
уақытты ысырапты мейлінше азайтатын қарызқорлық саясатты таңдап алады.
Мемлекеттік қарызды басқаруды талдауға ... ... ... ... ... байланысына ерекше назар аударады. Біз қарыздың уақытша ... ... ... алу ... ... ақша ... ... саясаттың негізгі құралы ... ... Егер ... ... басқа бағыттарын, мысалы,
өндірісті ынталандыру әрекеттерін немесе банк секторын қолдауды ... онда ... ... ... қолдану құқыққа сәйкес болады.
Ресми үлгіні құру үшін мынадай жағдайды қарастырайық. Айталық елдің
шетел валютасымен көрсетілген D0 ... ... ... ... Бұл ... ... бөлімнің пайызы мен өтеуін қоса жыл сайынғы төлемдердің
кестесі белгіленген. t=0 уақыттың нөлдік ... ... және T ... ... ... мөлшері δt құрайды. Қарызды басқарумен шұғылданатын
қазыналық билік органы бар. Ол әрбір кезеңде нарықта қосымша ... ... ... ... ... міндеті экономикаға ең аз экономикалық
жүктеме кезінде ... ... ... ... ... ... түрде сөз болжалды дисконтталған атқарым шығынын мейлінше азайту
жөнінде болуға тиіс. Мұндай ретінде квадарттық атқарым қарастырылады, ... ... ... ... ... ... Eo ∑ β t ... , bt} ... t + b t = d t + ( R t / G t ) b t-
1 , ... …, T ... ≤ b* ... mt – ақша ... нақты өсуі немесе сеньораж, β – дисконттаушы
көбейткіш, R t – ... ... G t- ... өсу қарқыны, b t - ... t ... ... ... таза ... алу ... b0 =0); dt
–бастапқы қарызға қызмет көрсетуге байланысты t ... ... ... ... ... шамалар сәйкес жылдың ЖІӨ-нің үлестерінде
берілген. Бюджеттің нақты тапшылығы dt= xt δt – st,мұндағы xt- доллардың
нақты ... st – ... ... ... ... - бұл тапшылықты инфляциялық қаржыландырудан болжалған
дисконтталған ... ... ... ... мақсатты атқарымы.
Ысыраптың квадраттық атқарымы ақша эмиссиясының ЖІӨ үлестерімен теріс әсер
етуін сипаттайды. Мұндай әсер ету, ең алдымен, ... ... ... ... бұрмалануымен шарттасылған. Берілген өрнектегі ... ... ... ... ... ... (2) теңдеу
уақыттың түрлі кезеңіндегі қарыз бойынша төлемдерді байланыстыратын
серпінді ... ... ... ... Rt ... пайызы
Gt экономикалық өсу қарқынына ... ... ... ЖШӨ ... bt ... ... алу ... қарызға қызмет көрсету және өтеу
мақсатымен сыртқы немесе ішкі нарықта іске асырылады. Егер bt < 0 ... ... ... ... міндеттемелерден артады. (3) теңсіздігі
мемлекеттік міндеттемелердің T ... ... ... ... ... ... ... оңтайлы басқару жөнінде сапалы қорытындылар
алу. Сондықтан талдауды оңайлату үшін кейбір болжам жасайық. Атап айтқанда
біз қарыздың ... және ... ... ... ... таза қарызға алуды бір кезеңді деп түсінуге болады. Бұдан әрі, біз
нақты пайыздың ЖІӨ ... ... ... ... ... ... деп ... Rt/Gt = 1/β. Мұндай болжау Эйлердің жалпы тепе-
теңдіктің серпінді ... ... ... ... шығады және
өсудің тұрақты тәртібін сипаттайды. Бұдан әрі біз арақатынасқа пайызды, өсу
қарқыны мен ... ... ... арақатынасқа
кездейсоқ көбейткішті енгізіп бұл болжамды әлсіретеміз.
Жоғарыда аталғандай, қарыз бойынша төлеу ... ... деп ... ... δt барлық мәңдері уақыттың алғашқы кезеңінде белгілі деп
саналады. Қарыз шамасы b* ... ... ... белгілі. Бұл параметр
D0 базалық қарыз бойынша T сәтіне өтелмей қалған міндеттемелердің ... ... ... ... b* ... ... ... мерзімді қарызқорлық саясатының мақсаттық бағдары ре-тінде ... ... Xt және st ... ... ... ретінде
қарастырылады, бұл нақты айырбас бағамы мен бастапқы профициттің табиғатына
әбден сәйкес болады. ... біз бұл ... ... ... ... ... үшін біз ... ақша айналымы жылдамдығының
өзгеруінен жалпылаймыз және сеньораждың ... ... ... mt ≥0. ... ... қазнашылық билік Ұлттық банкі алдындағы
өзінің қарызын өтемейді дегенді білдірген болар еді. ... оның ... ... арғы қорытындылардың мәңін өзгертпейді, өйткені, төменде
көрсетілгендей, өкіметтің ... ... ... ақшаға келу
қажеттілігінің мәңі жоқ.
Жоғарыда келтірілген нәтижелерді оңтайлы ақша эмиссиясын есептеп шығу
үшін ... ... ... ... Бұл үшін ... ... ... ... бағамы мен бюджеттің бастапқы профициті
үшін айрықшаландыру қажет. Доллардың ... ... ... ... ... ... деп есептейміз:
xt = ax xt-1 + (1-ax )x* ... ax – ... ... x* - ... ... бағамының ұзақ
мерзімді деңгейі, εxt – 0 ... ... бар ... ... ... ... кезеңі үшін x0 = 1 мөлшерлеу шарты пайдаланыла-ды,
сондықтан t жылындағы базалық қарыз бойынша ... ... ... ... ... δt xt = δt [axt + ( 1- axt )x*].
Бастапқы профициттің серпіні үдеріске бағынады деп санаймыз, оған ... t = 1,…,T ... ... белгілі. Бұл мәңдерді сценарий ... ... ... ... және қолайсыз. Мұнда біз сыртқы қарызға
өтеу мен қызмет көрсету нақты кестесін ... Біз ... ... 3% -ға ... және тең ... болжаймыз. Біз 245 млрд. долл.
өрнекпен базалық 2000 ж. ЖІӨ-нің бағалануының өсуіне ... ... ... нақты бағамының мәңі 0.59 тең, ал автокемімел коэффициенті а
= 0.8 тең деп ... ... ... және ... ... сәйкес
жылдың ЖІӨ-нің пайызында берілді.
Қазақстан Республикасының жалпы және мемлекеттік қарызының ... ... ... ... ... қарыз ауыртпалықты болса,
соғұрлым үлкен шамада оның қызмет көрсетуі бүкіл ұлттық экономиканың және
оның ... ... ... ... ... тартатындығын
көрсетті. Бұл, ең алдымен, мемлекеттік бюджетке, ақша-несие жүйесіне, елдің
несиені өтеу қабілетіне әсер етеді.
Мемлекеттік бюджет үшін сыртқы қарыздың ... тыс ... ... ... оның өтеу ... ... Ағымдағы бюджеттік
кезең үшін жаңа қарыздар, ... ... және ... ... кіріс
көздеріне түсетін жүктемені азайту мүмкіндігін ... ... ... ... ... ... ... береді.
Сол уақытта сыртқы қарыз жөніндегі төлемдер кестесі қолайсыз ... ... ... ... ... ... дәрежесі мен салдарлары негізінен
жинақталған сыртқы қарыздың салыстырмалы шамасына байланысты.
ҚОРЫТЫНДЫ
1. Қазақстанның экономикасы жоғары қарқынмен дамуда. ... ... өсу ... ... өсіп келе ... ... секторының дамуымен байланысты. ... ... ... және ... ... ... Әжептәуір ымырашыл қазынашылық саясат
жүргізілуде. Орталықтандырылған ... ... ... ... жалпы профициті және мұнай табыстарының
жинақталған үлесі ... ... ал ... ... ... ... ... қарыз, бюджет және салықпен ... ең ... ... болып есептеледі. Ол ... ... ... қарастырылуға тиіс, яғни қарызды өтеу бойынша шығыстарды азайтуға
мүмкнідік беретін, тәуекелдіктен құтылатын, төлем кестесін деңгейлестіретін
қарызбен операцияны ... ... ... ... Дұрыс қаржы
саясаты кезінде мемлекет салық ауыртпалығын уақыты ... бөле ... ... тек ... ... ... ғана емес, сонымен бірге,
бұдан әрі мемлекеттің де ... ... ... ... ... бизнестің де серіктесі болуға мүмкіндік береді.
3. Қазақстан, халықаралық рейтінгілік агенттіктердің ... ... ... халықаралық қаржы институттары үшін сенімді және ... ... ... ... ... елдің қаржы нарығындағы ресурстардың
артылып қалуы ... ... алу ... ... нарықтардан ішкі
нарықтарға қайта бағдарлау қажеттілігін мәжбүр етеді. ... ... ... да ... ... ең қолайлы көрінеді. Біріншіден, бұл елдің қаржы
нарығындағы өтімді құралдарының өткір тапшылық проблемасын ... ... ... ... ... ... ... қаражаты,
Қазақстанда қалатын болады да елдің экономикасына жұмыс істейтін болады.
4. Сыртқы берешектің едәуір айтарлықтай, сонымен бірге ... ... ... ұлттық компаниялардың міндеттемелері құрайды.
Қолданыстағы заңдар бойынша, бұл ... ... ... ҰБ ... ... Осыған байланысты мемлекеттің сыртқы қарызы туралы біздің толық
бағалауымыз жоқ, оған ... ҰБ мен ... ... ... ... мен ... ... кәсіпорындардың сыртқы міндеттемелері де
кіруге тиіс.
5. Біздің ... ... ... бір ... қор ... ... ресурстарын әлемдік қор нарықтары мен
несие ... ... ... ал ... ... сыртқы
қарыздарды тартады. Мұнда тартылған қарыздарды өтеуге жұмсалатын шығыстар
орталықтандырылған ... ... ... ... ... орналастыру
табыстарынан артып түседі, бұл ... ... ... ... ... ... ... Мемлекеттік және кепілдік берілген мемлекеттік қарызды тікелей
басқару және елдің жеке меншік қарызының ... ... ... ... ... үшін арнайы органды құруды ұсынамыз. Мұндай органның
қажеттілігі сырттан қарыз алуды ... ... шын ... ... ... Мұндай шектеуге жанама әсер ететін айқын саясатты
дайындау қажет. Мұның қажеттілігі, мемлекет жеке ... ... ... ... асыруын бақылауға тиістігімен шарттастырылған. Мұндай қарыз
алулар берілген Агенттікті бұл ... ... ... ... ... ... ... резервтік талаптар мөлшерлемесін есептеу базасына
енгізу ... ... ... тиіс деп ... ... қарыз алуды мемлекет немесе жеке кәсіпорындар ... ... ... ... алушы беделін сақтап қалу үшін басқа елдер
алдында өз субъектілерінің қарыз бойынша бақылауын жоғалтпауға тиіс.
Қазақстанның халықаралық қаржы ұйымдарымен қарым-қатынасын ... сай ... құру ... ... техникалық көмекті пайдаланудан және
халықаралық қаржы институттары (Дүниежүзілік банк, ЕЖжДБ және ... ... ... ... бас ... ... ... деректері
мемлеекттің сыртқы қарызын «ауырлатады», мұнда бағалы қағаздар нарығының
дамуына және бенгмарк – ... ... ... ... және ... ... ретінде елдің беделін көтеруге сәйкес мүмкіндік жасамайды. Бұл
бағдарламаларды не ішкі ресурстарды пайдаланумен не ... ... жаңа ... жасауға, қор нарығының өтемпаздығын арттыруға
және ішкі эмитенттер үшін ... ... ... сырттан қарыз
алудың тиімді бағдарламаларымен ауыстыру қажет. Мемлекеттік қарызды
басқарудың тиімді ... құру ... емес ... ... ... көлемі бірітіндеп төмендейтін, ал сол уақытта ішкі қарыз алу
көлемі артатындай жағдай жасауға мүмкіндік береді. Бұл ... ... ... және ішкі ... ... ... қажетті нарығын қамтамасыз етеді.
Диссертация тақырыбы бойынша жарияланым тізімі
1 Мемлекеттік борыштық міндеттемелерді шығару- бюджеттің ... ... ... бірі // ... және қоғам: қарымқатынастардың
жаңа аспектілері» атты халықаралық ғылыми-теориялық ... 2006.- ... 0,2 ... ... ... ... ... эволюциясы //
«Бәсекеге қабілетті ұлттық ... ... және ... атты
халықаралық ғылыми-тәжірибелік конференциясының материалдары.- 2006.- 112-
114бб. 0,25 б.т.
3 Қазақстандағы ... ... ... ... ... // ... және ... академиясының хабаршысы.- Алматы, 2007.- № 1 (14).-
78-81бб. 0,3 б.т.
4 Қазақстандағы сыртқы қарыздану жағдайын ... // ... ... атты ... ... конференциясының материалдары.-
2007.- 262-264бб. 0,3 б.т.
5 Қазақстандағы ... ... ... және ... //
«Қазақстан экономикасының ғылыми әлуетінің және ... ... ... ... атты ... ғылыми-тәжірибелік
конференциясының материалдары.- 2007.- 486-495бб. 0,4 б.т.
6 Қазақстан Республикасының сыртқы қарызының серпініне талдау жасау //
«Қазақстан Республикасы ... ... ... жағдайы
мен болашағы: өнеркәсіптік маркетингтің, қаржыландырудың және ... ... атты ... ... ... 2007.- ... 0,3 б.т.
7 Мемлекеттік қарызды басқару стратегиясы // ... ... ... ... 0,4 ... Мемлекеттік қарызды өтеу жолдары // ... ... ... 2007.- №2 (56).- 156-160бб. 0,4 б.т.
9 Мемлекеттік қарызды басқару жүйесін теориялық негіздеу // «ТУРАН»
Университетінің хабаршысы.- 2007.- №1-2 (34).- ... 0,4 ... Банк ... ... ... // ... бизнес
және білім беру саласындағы жаңа үрдістер» атты халықаралық ... ... ... 2007.- 180-182бб. 0,3 б.т.
11 Еліміздегі макроэкономикалық ахуал мен сыртқы қарыз ... ... // ... журналы.-2007.- № 5.- 84-89бб. 0,6 б.т.
12 Банклердің және басқа секторлардың сыртқы қарызының даму жағдайы
// ... ... ... ... 2008.- №1(7).- 73-75бб.
0,3 б.т.
РЕЗЮМЕ
На автореферат диссертации на соискание ученной степени
кандидата экономических наук по ...... ... ... и ... ... Адилхановна
Стратегия управления внешним долгом Республики Казахстан: финансово-
экономические механизмы и инструменты
Реализация стратегических целей ... ... ... ... кардинальное улучшение государственного
регулирования социально-экономических ... Для ... ... роста и повышения на его базе уровня жизни
населения необходимо ... форм и ... ... ... ... в ... государственных финансов. ... ... ... в начале 1990-х ... ... ... собственных финансовых ресурсов,
необходимых для финансирования социально-экономических реформ и обеспечения
устойчивого развития национальной экономики. Это ... ... ... ... на ... и внешнем рынке
ссудного капитала. Привлечение ресурсов посредством заимствования ... ... ... обеспечивало возможность разрешения противоречий между
потребностями социально-экономического ... и ... ... ... государства. Финансирование дополнительных
государствееных расходов посредством займов и кредитов, связано с ... ... по ... с ... ... эмиссии
денежных средств.
Международный опыт свидетельствует о том, что проведение взвешенной
политики заимствований и ... ... ... мер для
укрепления потенциала государства в ... ... ... ... и ... ... долга частного сектора
является очень важным ... для ... ... ... ... ... ... с этим представляется актуальным обоснование системы управления
долгом и выявление эффективных форм и методов совершенствования ... ... ... долгом.
Целью диссертационного исследования являются формирование единой ... ... ... ... долгом страны, позволяющей
снизить существующий уровень ... ... ... ... в ... в ... установленных соотношений по отношению к ВВП ... ... ... долг ... на ... для страны уровне в
долгосрочной перспективе, а также способствовать эффективному ... ... ... ... на ... рынках ссудного
капитала.
Задачи исследования
- ... ... ... ... ... ... ... условиях;
- рассмотреть общепринятые подходы к оценке эффективности внешних
заимствований в рыночных условиях и их ... на ... ... ... ... ... ... долгом;
- провести анализ развития валового внешнего долга Республики ... ... ... ... ... ... и угрозы
развитию страны;
- разработать подходы к стратегии управления внешним долгом ... ... и ... ... ... и внешних
заимствований государства;
- определение методики наиболее точного учета валового ... ... его ... ... для ... ... определение механизмов государственного регулирования ... и ... ... частным сектором на внешних рынках
ссудного капитала;
- выработать рекомендации для реализации ... и ... ... в ... ... уровня внешнего
заимствования.
Научная новизна исследования состоит в ... ... ... роли ... ... ... долг» как
средства влияния на макроэкономическую ... ... ... ... государственным внешним долгом Республики
Казахстан;
- разработан критерий эффективной процентной ставки по долговым
обязательствам, ... ... ... ... деятельности Правительства;
- подтверждена методика расчета параметров внешнего заимствования для
экономики Казахстана, на основе которой дана ... ... ... ... роль ... ... и внутреннего заимствования,
которая позволила определить приоритеты управления финансовым
потенциалом ... ... ... ... и ... ... государства в
управлении заемными ресурсами, в рамках которых разработана авторская
программа управления внешней задолженностью.
Получены следующие результаты
- на ... ... ... исследователей и практиков представлена
зависимость состояния ... ... с ... ... ... ... ... обоснована возможность и целесообразность привлечения дополнительных
источников финансирования государственных расходов в ... ... ... в ... ... фокусировка
привлекаемых заемных средств смещается в ... ... ... ... ... определения потребностей экономики Казахстана ... ... ... в рамках которого выделены
основные источники дополнительного финансирования расходов ... ... ... ... ... каждого направления стратегии управления
внешним долгом страны, с ... ... ... ... и ... по ... параметрам уровень оптимизации
портфеля финансирования государственного и частного секторов экономики;
- разработана и апробирована на практике ... ... ... ... ... в рамках которого обоснована необходимость
применения ... в ... ... ... В рамках данного научного результата автором разработан
базовый критерий отбора источников ... ... по ... ... алгоритм расчета предельных показателей внешнего заимствования
в условиях рыночной экономики Казахстана с учетом достигнутых результатов в
финансово-банковской системе ... ... ... ... ... и ... ... государства, которая позволяет оценить степень ... ... ... ... инвестиционных ценностей,
основанная на применении методики корреляционного ... ... ... и ... ... ... ... на защиту
- обоснование концепции и стратегия управления валовым внешним долгом в
РК, ... ... и ... ... ... и ... государства. Реализация данного результата обеспечит
эффективное финансирование государственных расходов, ... ... ... обязательств с минимальным уровнем
риска, снижение стоимости заимствований за счет ... ... ... и ... ... ... предложения по снижению объемов внешнего заимствования частного
сектора в ... с ... ... ... ... данных предложений позволит перейти от традиционных форм
финансирования создания ... ... ... к ... различных инструментов рынка капиталов и
альтернативных моделей финансирования;
- разработана модель косвенного и ... ... ... ... в ... ... различные экономические и
законодательные инструменты.
SUMMARY
On the dissertation abstract on competition of
a scientific degree of the ... of ... ... 08.00.10 – Finance, Monetary ... and ... ... strategy of the external debt in the Republic ... and economic mechanisms and tools
Realization of the strategic purposes of national economy ... ... assumes cardinal ... of state ... of ... economic processes. Perfection of forms and methods of the government,
first of all in sphere of public finances is ... for ... ... economic growth and increase on its base a standard of living of ... ... period of ... economy in the ... of
1990th years was characterized by absence of the sufficient own financial
resources ... for ... of social and economic reforms ... of steady development of national economy. It has caused
necessity of ... of the state loans on internal and a foreign ... the loan capital. ... of ... by means of loan of means ... ... markets provided an ... of ... ... needs of social and economic development and limitation of own
financial resources of the state. ... of the ... ... by means of loans and credits is ... with ... ... in ... with use practice of money resources
issue.
The international experience testifies that carrying out of the ... of loans and duly ... of ... measures for strengthening
potential of the state in the field of management of a debt of ... and ... of an external debt of a private sector is ... ... factor of a high level of the country ... this connection the substantiation of a control system of debt ... of ... forms and methods of ... of ... of total external debt is ... ... purpose of dissertational research is formation of united ... ... control system by debt of the country allowing ... an existing level of a total external debt of the country in ... term period within the limits of the ... ratio ... to gross national product and to keep gross external debt of the
country at a safe level for the country in ... ... and also ... ... regulation of loans questions by a private sector ... markets of the loan ... ... to ... ... ... bases of public debt in market
conditions;
- to examine the standard approaches to an estimation of external loans
efficiency in market ... and to their ... on ... to classify ... ... methods of external
public debt;
- to analyse total external debt ... of the Republic ... to estimate ... of external loans, to reveal
problems and threats to the country development;
- to develop ... to ... strategy by an external debt ... Republic of ... ... and organizational bases of
internal and external loans of the state;
- definition of technique of the most exact account of total ... of the country, its limiting ... for economic ... Kazakhstan;
- definition of state regulation mechanisms of questions of loan ... of ... by a private sector in foreign markets of ... ... to develop ... for ... of ... and monetary
and credit policy of Kazakhstan in the framework of the ... of external ... novelty of research consists in the ... ... a role of a category «an external public debt» ... as means of ... for ... ... ... control system creation by the state external debt of ... of ... the criterion of the effective interest rate under promissory notes
is developedand its ... will ... ... ... ... the design parameters procedure of external loan for economy ... is ... and on its basis the ... ... of loan is given;
- the role of the state external and internal loan is specified and ... allowed to define ... of ... in ... potential
of the state;
- parameters of financial and monetary policy of the state in ... ... are tested and in their ... the ... of ... by external debts is developed.
Following results are received
- dependence of a condition of external debts in view of ... of concept «total debts» is ... on the basis of ... of researchers and experts;
- the opportunity and expediency of additional sources of ... of the State ... under ... of economic growth ... is proved, in particular, target focusing of involved borrowed
funds is displaced aside ... ... ... the algorithm of economy needs definition in Kazakhstan in ... of ... is ... and within its ... the ... of additional financing of charges of the state and a ... are ... ... of each ... of ... strategy by an ... debt of the country are resulted in view of the ... ... to compare and estimate on the ... parameters an
optimization level of a financing portfolio of the state and ... of ... the ... technique of additional incomes portfolio in the country
is developed and approved in practice within the ... of ... of ... of strategy in diversification financing sources
of consequences is proved. Within the framework of the given ... the author has ... base ... criterion of financing
sources of expenses on service of debt;
- the calculation algorithm of limiting ... of external loan ... of market economy of ... is ... in view of ... results in a finance and banking system of the ... the diversification technique of monetary, credit, budgetary and tax
policy of the states is ... and it allows to estimate ... of entering ... parameters of the investment values based
on technique application of the correlation analysis, the theory ... ... and ... ... points which are put forward on ... a ... of the concept and management strategy by a total
external debt in the RK, principles ... and ... of internal and external loans of the state. ... of ... result will provide effective financing the State expenditure,
the payment obligations performance by the Government with a ... level, loans ... due to ... ... of ... debt capital and active management of debt;
- offers on decrease in volumes of external loan of a private sector ... with economic safety threat of the country. ... ... given offers will allow to pass from ... forms ... ... objects creation by the public sector to use ... tools of the capitals market and alternative financing
models;
- the model of indirect and direct ... is ... by norms ... loan in which various economic and ... tools ...

Пән: Экономика
Жұмыс түрі: Материал
Көлемі: 20 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 400 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
Дебиторлық борыштың бухгалтерлік есебі69 бет
Мемлекеттік бюджет пен мемлекеттік қарызды тиімді басқаруды жетілдіру жолдары82 бет
Қазақстан Республикасында салықтық әкімшілік ету механизімін жетілдіру туралы14 бет
Экономиканы мемлекеттік реттеу туралы68 бет
Бастапқы мәліметтер сапасын реттеу жайлы3 бет
Бюджет тапшылығы мен инфляция3 бет
Дебиторлық және кредиторлық есептің аудиті63 бет
Дебиторлық және кредиторлық қарыздар есебі туралы5 бет
Дебиторлық қарыздар есебін ұйымдастыру63 бет
Жабдықтаушылармен және мердігерлермен есеп айырысудың аудиті35 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь