Әбділда Тәжібаев

Әбділда Тәжібаев – осы заманғы қазақ поэзиясының аса көрнекті шебері, ірі драматург және белгілі әдебиет зерттеушісі. Әдебиеттегі алғашқы қадамын өткен ғасырдың 20-жылдарының соңына ала өлең жазудан бастаған ол қазақ сөз өнерінің озық дәстүрлерімен дүниежүзілік әдебиеттің үздік жетістіктерінен үйрене отырып, 30-жылдардың орта шенінде-ақ айтулы ақын, республикада әдебиет ісін ұйымдастырушы қайраткерге айналды. Ә.Тәжібаев – поэзияда лирика мен поэма жанрын қатар алып жүрген ақын. Оның қаламынан туған 30-дан астам поэма мен өте көп сандағы өлеңдері сыршылдық, ойшылдығымен, шыншылдық, оттылығымен ерекшеленеді. Ә.Тәжібаев поэзиясын басқа бірде-бір ақынның туындыларымен шатастыру мүмкін емес. Оның поэзиясы – тың ізденістің, жоғары мәдениеттің, кәнігі шебердің поэзиясы.
Ә.Тәжібаев атақты драматург те. Драмалық шығармалар жазуды 30-жылдардың соңына ала бастап, әдебиеттің бұл күрделі жанрында айтулы туындылар берді. Әдебиеттану саласында да жемісті еңбек етіп, Ә.Тәжібаев талантты ғалым екенін танытты. Оның, әсіресе, поэзия мен драматургия саласындағы зерттеулері терең ғылымилығымен, талдауларының нәзіктігімен тәнті етеді.
Ә.Тәжібаев ұзақ шығармашылық ғұмырында тынымсыз ізденіп, үздіксіз еңбектеніп, тұтас бір дәуір шындығын жан-жақты, жоғары көркемдікпен бейнелеген өте мол мұра қалдырды.
Өмірбаяны. Әбділда Тәжібаев 1909 жылы Ақмешітте (казіргі Қызылорда қаласында) дүниеге келеді. Әкесі Тәжібай 1915 жылы қайтыс болады да, шешесі Айманкүл күнкөріс жағдайына байланысты алты жасар Әбділданы қала сыртындағы Қараөзек деген жерде тұратын төркініне алып кетеді. Содан болашақ ақын он үш жасына дейін шешесі Айманкүл мен
        
        ӘБДІЛДА ТӘЖІБАЕВ
(1909-1998)
 Әбділда Тәжібаев – осы заманғы қазақ поэзиясының аса көрнекті шебері,
ірі драматург және белгілі ... ... ... ... қадамын
өткен ғасырдың 20-жылдарының соңына ала өлең жазудан бастаған ол қазақ сөз
өнерінің озық дәстүрлерімен дүниежүзілік әдебиеттің ... ... ... ... орта ... айтулы ақын, республикада
әдебиет ісін ... ... ... ... – поэзияда
лирика мен поэма жанрын қатар алып жүрген ақын. Оның қаламынан туған 30-дан
астам поэма мен өте көп ... ... ... ... оттылығымен ерекшеленеді. Ә.Тәжібаев поэзиясын басқа бірде-бір
ақынның туындыларымен шатастыру мүмкін ... Оның ...... ... мәдениеттің, кәнігі шебердің поэзиясы.
Ә.Тәжібаев атақты драматург те. Драмалық шығармалар жазуды 30-жылдардың
соңына ала бастап, әдебиеттің бұл ... ... ... туындылар берді.
Әдебиеттану саласында да жемісті еңбек етіп, Ә.Тәжібаев талантты ... ... ... ... поэзия мен драматургия саласындағы
зерттеулері терең ғылымилығымен, талдауларының ... ... ... ұзақ ... ... ... ізденіп, үздіксіз
еңбектеніп, тұтас бір дәуір шындығын жан-жақты, жоғары ... өте мол мұра ... ... ... 1909 жылы ... ... Қызылорда
қаласында) дүниеге келеді. Әкесі Тәжібай 1915 жылы қайтыс болады да, шешесі
Айманкүл күнкөріс жағдайына байланысты алты жасар Әбділданы қала ... ... ... тұратын төркініне алып кетеді. Содан болашақ ақын ... ... ... ... Айманкүл мен нағашы атасы Далдабайдың тәрбиесінде
өседі. Жас ... ... ... деген құштарлығын оятқан да өз
анасы мен ... ... ... ... ... ... ... жақсы білетін
сауатты, көзі ашық, көңілі сара кісі ... ... өзі хат ... ... ... ... Кейін белгілі халық ақыны болып, өлеңдер
жинағы да жарық көрген Айманкүл, ол кезде әкесі Далдабай қарттың өтінішімен
ауыл адамдарына ... ... мен ... неше алуан жыр-дастандарын
оқып беріп отырған. Соларды қыбыр етпей, құмарта, ... ...... ... ... үйлеріне келген қонақтары мен ауыл
адамдарына, кішігірім жиын-топта әлгі қисса, ... ... ... оқып ... ... Оның ... бұл ауылға, әсіресе осы нағашы
атасының үйіне Сыр елінің атақты ақын-жыршылары жиі келіп тұрған. Бір ... ... ... ... ақын әрі әнші ... ... ұзақ ... тыңдап, шешесінің айтқыштық, ақындығына қуанып,
тапқыр сөздерін есінде ұстап қалған. Анасы жастай дүниеден қайтқан ... ... ... жыл бойы ... ... өзі ... ... поэмасын дауыстап жатқа айтқанын төсекте жатып тыңдап, мұңды-шерлі
әуеніне іштей үн ... ... бір ... шам сөнді,
Ашыла түсіп, гүл солды, –
 
деген, ол кезде мағынасын өзі жете ... ... да ... ... ... ... ... атасы 1919 жылдың қысында сүзектен ... ... ... ... қайда барса да бірге алып жүрген.
Әбділда атасына ... ау ... ... ... ... ... ... атасының жанында төрде отырып, үлкендерден қазақтың
ескілікті қызық әңгімелеріне қаныққан. Неше ... ... ... ... ... да ... ... жиеніне айтып беруден жалықпайды екен. Ақын
кейін өзінің "Еске алу" ... ... ... ... ... ... ... түстеп тани алмай да ... ... ... шер боп ... ... ... жоқ шын ... менің қандай кісі.
Тек елестей бұлдырайды
Әлдекімнің көлеңкесі, –
 
десе, өмірге де, еңбекке де, ... де ... ... ... ... ... "Сыр жырлары" топтамасында жер ортасы жасқа келген ақын:
 
Кейде түске кіреді,
Дәл өңімдей баяғым.
Тай қып мініп жүремін,
Нағашы атам ... ... ... жағасын.
Кәрі көзбен сығалап,
Қарар маған нағашым.
 
Бірде қуып жүремін
Шіркей мен шыбынын.
Айдап бірде жүремін
Нағашымның шығырын...
 
Босайды екен ... ... ... тұр ... ... ... ... түске кіреді
Дәл өңімдей баяғым.
Тай қып мініп жүремін
Нағашы атама таяғын, –
 
деп еске ... Ол ... ... поэзиясынан да, туған халқының бай да
көркем ауыз әдебиеті мұраларынан да ... ... ... алып ... ... ... ... те сергек Әбділданың ауылда алған әсері бай
да құнарлы болған. Оны ақын шығармашылығынан байқау қиын ... ... ... кейіпкері қаладағы оқу орнына ... да ... ... ... ... ізім ... ... жауған түсті қарға, –
 
дейді. Бұл Әбділданың өзі туралы айтылған сөз еді. ... да, ол ... ... ... ... ... жетім балаларға арналған
интернатқа қабылданып, сауаттылығының арқасында бірден интернат жанындағы
бастауыш мектептің ... ... оқып ... ... ... осы ... ... газетінде жарияланады. Одан ... жеті ... ... ... жылдары Абай атындағы Қазақ
педагогика ... ... ... жылдары Мәскеудегі жоғары әдебиет
курсын бітіреді Еңбек жолын "Еңбекші ... ... ... ... ... ... тасушы (1926), содан кейін корректор болып істеген
(1927-1928) ол небары 4-5 жылда ... жас" ... "Жас ... ... ... ... дәрежесіне дейін көтеріледі. Әбділданың
"Жұмысшының гудогі" өлеңі 1926 жылы ... ... ... Бұл ... ... ... ... тұңғыш туындысы. Әрі қарай өлеңдері "Жұмысшы" ... ... ... ... ... Жиырма бес жастағы Әбділда 1934
жылы Қазақстан Жазушылар Одағының хатшылығына, ал 1939 жылы ... ... ақын көп оқу, ... ... ... ... де ... көркемдік сапасы жағынан да айтарлықтай биікке көтеріледі.
"Жаңа ұрпақ" (1935), "Лирикалар" (1936) деп аталған жинақтары ... ... ... ... Белгілі "Оркестр", "Абыл", "Толағай" сынды романтикалық
поэмалары мен ... ... ... "Ақ ... деп ... ... да сол ... жемісі. Қазақ әдебиетінің сол кездегі маңдай алды
таланттарының біріне айналған ... ... ... ... көреген
М.Әуезов: "Қазақ поэзиясына әсерлі, сапалы көркем бір ағым ... ... ... деп (1939) ... ... ... Қазақ ҚСР Ғылым академиясының Тіл ... ... ... бөлімін басқарады. "Қазақ әдебиеіті" газетінің
бас редакторы болады. 1963 жылы Қазақ КСР Жоғарғы Кеңесінің ... ... ҚСР ... ... ... ... ... сайланады. Филология
ғылымының докторы Ә.Тәжібаев жазушылығына қоса ... ... ... ... және өнер ... ... жұмыстарымен
шұғылданып, өмірінің соңғы жылдарын бірыңғай шығармашылыққа арнайды. Қарт
ақын Ахмет ... ... ... ақталғанын көріп,
тоталитарлық жүйенің сеңі ... ... 1998 жылы 90-ға ... дүние салды.

Пән: Тарихи тұлғалар
Жұмыс түрі: Материал
Көлемі: 5 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 200 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
Төлеген Тәжібаевтың қоғамдық - саяси қызметі және ғылыми мұрасы53 бет
Әбділда Тәжібаев шығармашылығы15 бет
Жөкей ақын10 бет
Қазақ поэзиясындағы Әуезов бейнесі6 бет
Драмадағы тарихи тұлғалар бейнесі6 бет
Драмалық шығармадағы тарихи тұлға, қазіргі қазақ комедиясы5 бет
Кенесары Қасымұлы7 бет
Комедия. Драмадағы тарихи тұлға9 бет
Мақатаев мұқағали (мұқаметқали) сүлейменұлы4 бет
Поли және моноэтностық ортадағы мәдениеттің психологиялық ерекшеліктерін эмпирикалық зерттеу23 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь