Арнайы компьютерлердің құрылғылары

3.1 Компьютер ұғымы
3.2 Арнайы компьютерлердің құрылғылары
3.3 Жүйелік блок компоненттері
        
        №4 дәріс. АҚПАРАТТЫҚ ТЕХНОЛОГИЯЛАРДЫҢ ТЕХНИКАЛЫҚ ҚҰРАЛДАРЫ
3.1 Компьютер ... ... ... құрылғылары
3.3 Жүйелік блок компоненттері
3.1 КОМПЬЮТЕР ҰҒЫМЫ
      Ақпарат өз-өзінен пайда болмайды. Ол ... ... ... берудің және өңдеудің, басқаша айтқанда, ақпараттық
процестердің нәтижесінде пайда болады.
     Ақпараттық процестерді үйрететін ғылым ... ... ... ... жүзеге асыратын негізгі кұрал - ... ... ... ... ... және ... жиынын компьютер деп атайды.
  Ақпараттарды  жинақтаудан ... ... ... дейінгі процестерді
адамның қатынасуынсыз, алдын ала жасалған бағдарлама көмегімен ... ... ... түрде өңдеу дейді.
Компьютерге енгізуге берілген мәліметтер мына түрде балуы мүмкін:
   Мәтіндік ... ... ... ... ... ... ауа ... болжау, радио арқылы алынатын хабар, көбейту кестелері,
арифметикалық мысалдар, санақ және т.б.
 Графиктік ақпараттар: ... ... ... ... және
т.б.
     Музыкалық (дыбыстык)  ақпараттар: дыбыс, музыка, сөз және т.б.
ақпараттар:
 Видеоақпараттар (көрініс ақпараттары): түрлі-түсті графика, ... ... үш ... ... ... ... кұралдары:
  енгізу қүрылғысы - екілік кодымен кодталған ... ... ... ... ... ... жадысы - ішкі және сыртқы болып бөлінетін мәліметтерді,
бағдарламаларды, ... және ... ... сақтап тұруға арналған;
  процессорлар - бұл мәліметтерді өңдеуге, ... ... ... ... - өңделген нәтижелерді кері кодтауға және  оларды
адамға қолайлы түрде ... ... ... ... ... - бұл барлық кұрылғыларға ақпараттар
алмастырып беріп отыруға арналған.
  Мәліметтер бағдарлама арқылы өңделеді. ... ... ... ... ... орындай алатын командалар тобы.
8 Cурет - Процессор мен ішкі ... ... ... ... ... ... әр ... есептерді шешуге
арналған бағдарламалар тобы. Компьютердің бағдарламалық ... ... деп те ... ... ... ... ... бағдарламалар, олар компьютердің барлық құрыл -ғыларының
жұмыстарын басқаруға, бағдарламалық қорларды ... ... ... ... ... олар берілгендерді өңдеуге, әр түрлі есептерді
шешуге арналған;
-   бағдарламалаушы жүйелер, олар басқа бағдарламаларды өңдеуге, ... ... ... ... ... мәліметтерді өңдеу үшін
арнайы бағдарламалар - редакторлар, электрондық кестелер пайдаланылады.
  Әрбір екі жыл ... ... ... және ... ... отырады.
3.2 АРНАЙЫ КОМПЬЮТЕРДІҢ ҚҰРЫЛҒЫЛАРЫ
 Қазіргі кезде дербес компьютерлер көптеп таралуда. ... ... ... ... ол бір  адамның жұмыс істеуіне арналған.
 Дербес компьютерлердің түрлері өте көп, бірақ олардың ... ... ... ... тарауда біз дербес компьютер қандай ... ... ... ЭЕМ-ның архитектурасы мен ... ... ... ... ... ... бірнеше кұрылғыдан (блоктардан) тұрады.  Олардың
ішінде жүйелік блок, монитор (экран), пернетақта бар, ал ... ... ... ... ... ... пайдалы міндеттер атқарады, бірақ
оларсыз да ... өз ... ... алады.
 Компьютердің процессоры мен жедел жадынан басқа құрылғылары  оның сыртқы
кұрылғылары болып табылады. Олар: монитор, пернетақта, ... ... ... т.б. ... ... ... компьютердің процессорымен арнайы блоктар -
адаптер немесе контроллер арқылы жалғасады. Мысалы, монитор процессор мен
дисплей контроллері, ал ... ... ... ... және т.с.с.
жалғасады.
  Контроллер немесе адаптердің міндеті - процессордан келіп түскен
ақпараттарды ... ... ... ... ... қалған кұрылғылармен топ сымды кабель арқылы жалғастырылады,
оны магистраль немесе шина деп атайды (шина атауы көп пайдаланылады).
9 ... - ... ... ... блок-схемасы
   Компьютерлердің негізгі кұрылғыларының міндеттеріне толығырақ
тоқталайық.
Жүйелік блок
Жүйелік блокқа дербес ... ... ... жинақталған және
қосымша құрылғыларды қосуға арналған қосқыштар орналастырылған, сонымен
катар жүйені электр тоғына қосатын батырма ... Оның ... көру үшін ... ... ашу ... ... корпусы әр түрлі болуы
мүмкін. Жүйелік блоктың алдыңғы тақтасында: ... ... ... ... ... ... (CD-ROM) ... компьютерлердің жүйелік блогында компьютерді қайта жүктеу батырмасы
болады.
  Жүйелік блок ... ... ... ... ... ... ... түрінде жасалуы мүмкін.
  Башнялық жүйелік блоктың екі түрі болады, олар: мини - оны ... ... миди - оны стол ... ... болады және
максибашня - оны еденге қояды.
   Жүйелік блоктың ... ... ... ... ... ... негізгі тақшасы орналасқан. Оның үстіне процессор, жедел жад,
шиналар және басқа да құрылғылар орналасқан. ... ... ... ... ... ... қатты диск, дискжетек, CD-ROM, дыбыс тақшасы,
көрініс тақшасы ... ... ... ... ... желілерді және порттарды (монитор,
порты, маус, пернетақта), қосымша құрылғыларды (принтер порты, модем,
сканер, ... ... ... ... - ... ... ақпарат шығаруға арналған құрылғы.
Сыртқы ... ... ... ... ... телевизордың экранынан аумайды,
сондықтан көп жағдайларда оны монитор деп атайды.
     Дисплейді адамға ақпарат беріп отыратын компьютердің тілі деп ... ... ... оны ... ... ... ... отыратын электрондық блоктан тұрады.
     Дисплей символдық болса, онда экранда символдық  ақпарат, ал
графиктік ... онда ... ... өзге ... ... және
сурет орналастыруға болады.
   Монитор түрлі-түсті  немесе монохромды (ақ-қара түсті) ... ... ... кез ... ... ... түрлі-түсті нүктелер
(егер монитор түрлі-түсті болса) тобынан немесе сұр нүктелер тобынан (егер
монитор монохромды ... ... Ол ... әдетте пикселдер деп
атайды.  Түрлі-түсті ... әр ... ... ... немесе көк
түстердің қосылысынан тұратын кішкентай үш нүктеден тұрады.
   Тік және жатық жолға орналасқан пикселдер  саны ... ... ... ... ... пикселдер саны қанша көп болса,
монитордың мүмкіндігі сонша жоғары болады.
  Бірінші ... ... 1982 жылы ... оны CGA - ... ... деп ... Ал 1984 жылы EGA - 640х350 ... монитор
пайда болды. Қазіргі компьютерлерде VGA (640х480) немесе ӘVGA (от ... ... ... орналастырылған.
   Қазіргі дисплейлердің негізгі бөлігі (ЭСТ) электронды-сәулелік түтік
(ЭЛТ-электронно-лучевая трубка) болып табылады.
ЭСТ-іші люминоформен ... тік ... ... бар ... ... ... ... арнайы конструкция - электрондық зеңбірек (электронная пушка),
электрондар ағынын (теріс зарядты элементарлық бөлшектерді)  өте ... ... ... ... ... ... ... дисплейлердің пикселдері люминецираланатын заттармен жабылады
да, зеңбірек жіберетін электронды сәуле әсеріне тәуелді ... ... ... пиксель торлары бойынша мерзімді түрде жылжып, жол
торларының ... ... ... яғни ... ... ... ал көрінбейтін нүктелерде үзіледі. Сөйтіп, нүктелері секундына 50-
60 рет ... оған ... ... із ... ... ... ... көріністің өшіп-жанып тұрғанын адам сезе алмайды
да, көрініс қимылдамайтын тәрізді көрінеді.
  Монохромды мониторда сәуле түскен нүктелер ақ түспен, ал ... ... ... қара түспен боялады. ... ... ... үш сәуле жібереді, олар тек бір түсті ғана береді, ... ... ... өте ... ... біз оны бір ... сияқты
көреміз.
   Қызыл, жасыл және көк түстердің араласуынан экранда түрлі ... ... ... ... азайту мақсатында қазіргі компьютерлердің экранына
шымылдық немесе сақтаушы фильтрлер қояды, ең ... ... ... ... ... жөн.
Пернетақта
      Пернетақта - компьютерге ақпарат енгізуге арналған ... ... және ... пернелер арқылы компьютерге кез келген ақпараттарды
енгізуге болады. Қазіргі ... ... 101 ... ... ... ... блокқа бөлінеді:
- Символдық пернелер
- Функционалдық пернелер
- Меңзерді пернелер
- Цифрлық пернелер
Маус
      Қазіргі ... ... ... ... ... тағы ... – Маус ... жабдықталған.
      Маустың екі түрі болады: үш батырмалы және екі ... ... ... ауыр ... ... ... жасалған
шарик орналасқан.Ол қораптың сыртына аз ғана ... ... да, ол ... тиіп ... ... ... ... жылжытқанда, шарик
айналады.Оның айналуы өзара перпендикуляр екі валикті ... ... ... ... ... ... және « ... деген
сигналдарды береді. Алынған сигналдарды компьютер өңдейді , өңдеу
нәтижесінде маус ... ... ... ... маус ... бетінде жилжиды.
10 сурет-Маус көрінісі
     Принтер - ақпараттарды кағазға басып шығаратын құрылғы. Ол ... шыға ... кез ... ... ... ... ... Принтерде мәтіндік, кестелік, графиктік ақпараттарды, суретті басып
алуға ... ... ... ... ... ақ-қара түсте немесе
түрлі-түсті етіп басуға болады. Принтердің үш түрі болады: матрицалық, сия
бүріккіш және ... ... ең ... ... ... принтер болып
табылады. Жұмыс кезінде қажетті инелер жылжып отырады да, бояу таспаға
соғылып, ... ... із ... ... ... ... принтерден өзгешелігі басу
бастиегінде ғана ... ... ине ... ... ... ... сия
бүркіліп отырады да, әр символға сәйкес қағаз боялады. Сия ... ... ... оны ... ... ... Түрлі-түсті
көрініс алу үшін принтер алдымен көріністі бір түспен бояйды да, одан ... ... ... ... сия ... Бояулар араласқан соң қағазда әдемі
түрлі-түсті сурет пайда болады.
      Лазерлік принтердің ... ... ... басу ... өте ... тез. ... қағаз ионизацияланады, яғни электрлік өрістің әсерімен
арнайы жасалған ұнтақ (порошок-тонер) қағазға тартылып қызады да, ... ... БЛОК ... - бұл ... басты бөлігі. Процессор - ... Ол ... ... және ... ...  командаларды
(амалдарды) орындайды.
      Бұл құрылғы командаларды таниды, оларды орындайды, кейде ... ... ... кез ... ... ... ... орындалады.
 Компьютердің  атқаратын жұмысының бәрін,  оның бас ... ... ... ... ... көп таралған, жетілдірілген
 процессор - ... ал  ол ... ... "Пентиум" деп
атайды.      Компьютердің негізгі  сипаттамасының бірі мегагерцпен
өлшенетін ... ... оның ... ... жылдамдығы болып
табылады.
Процессор жадымен бірігіп жұмыс атқарады. Жад ... ... ... ... ақпараттарды алады да, өз жұмысының нәтижесін қайтадан
жадыға жібереді.
Жедел жад
    Компьютердің ішкі жады ... жад ... ... есте ... (ЖЕСҚ)
құрылғысы деп аталады. Ол ... ... ... ... және ... береді. Ондағы ақпараттар уақытша, яғни компьютер өшірілгенше
сақталады. Егер компьютер өшірілсе, онда жедел ... ... ... (өшеді). Жедел жадыға ағымда орындалатын ... ... екі ішкі жад ... ТЕСҚ  - ... есте ... ... бұл компьютердің ішкі жады болып есептелінеді, ол компьютер ... ... ... түрінде жасалған жад.   Компьютерді алғаш қосқанда,
ТЕСҚ-дан ақпарат алынады да, одан соң ... ... жүйе іске ... ... сөндіргенде, ТЕСҚ-дағы
ақпараттар өшпейді.
  ЖЕСҚ  - жедел есте сақтау ... - бұл ... ... ... арналған жад. ЖСҚ-ның көлемі онша үлкен ... ... ... жадыға (дискіге) көшіріп қою қажет.
     ТЕСҚ (ПЗУ): тұрақты есте сақтау жады ақпараттарды тұрақты сақтауға
арналған жады. Компьютерді ... ... ... ... ... командалардың тек оқылуы мүмкін, бірақ жаңа ақпарат жазуға
болмайды. ЖСҚ (ОЗУ): ... есте ... ... ... ... ... жады компьютерді   өшіргенде, ЖСҚ-дағы ... ... ... ... және ... ... ... сипаттамасы - оның сыйымдылығы ... ... ... мен ЖСҚ ... ... ... болып табылады.
Компьютер жұмыс істеу үшін солар жеткілікті.
  Компьютерді сыртқы ортамен жалғастырып отыратын оның қосымша ... ... ... ... және ... ... құрылғылары.
    Енгізу-шығару құрылғылары - бұл құрылғылар компьютердің негізгі
құрылғылары болып ... ... ... арқылы өңделетін ақпараттар,
бағдарламалар машинаның жедел жадына енгізіледі, ал шығару құрылғысы арқылы
нәтижелерді, ... ... адам ... тілде шығарылады.
  Енгізу құрылғыларына пернетақта, маус, джойстик, өлшеу ... ... ... сканер (мәтіннен бірден қабылдайтын құрылғы) жатады.
    Шығару құрылғысына принтер (баспа машинасы), дисплей ... ... ... ... ... ... ЖАДЫЛАР
Сыртқы жады
     Егер компьютер тек жедел (оперативті) жадымен ғана жұмыс атқарса,
онда оны пайдалану өте қолайсыз болар еді. ... онда ... ... өте аз ... ... бірге компьютерді өшіргенде,  ақпараттар
толығымен жойылады.  Сондықтан, компьютер өшірілген кезде де жазылған
ақпараттар жойылмайтын ... жады ... ... ... жады ... диск пайдаланылады. Дискіге жазылған ақпарат қашан арнайы
өшірілгенше жойылмайды.
     Магниттік дисклердің екі типі болады.
Бірінші типке иілгіш алмалы-салмалы ... ... ... ... ... емес ақпараттар сақталады. Бұл дискілерде бағдарламалар, кұжаттар,
деректер сақталады немесе компьютерлер арасында ... ... ... ... диаметрі 3,5 дюйм, сыйымдылығы 1,44 Мбайт дискеттер
пайдаланылады.
     Екінші типке қатты дискі ... ... ... бір ... ... қоюға болмайды, ол компьютер ішіне ... ... ... болады. Бір қатты дискіге бірнеше жүздеген дискеттердегі
ақпараттарды сыйғызуға ... ... ... ... ... деп
атайды. Бұл атау көп зарядты америкалық винчестер винтовкасы атынан ... ол ... ... диаметрі қатты дискінің ортасындағы тесіктің
диаметріне сәйкес келеді.
     Дискілі ақпарат тасушыларымен жұмыс атқару үшін ... ... ... ... ... ... пайдаланылады. Ол құрылғыны
дискіжетек деп атайды. Оның көмегімен оқу/жазу командаларының қажеттісін
таңдай отырып, дискіден ... және оған ... бір ... ... ... болады.
     Әдетте, компьютерде бір қатты дискі және 3,5 дюйм ... ... ... ... ... ұзақ ... ... Бұл дискі жүйелік
блоктің ішіне орналасқан дискіжетекпен байланысып тұрады. Иілгіш дискіге
қарағанда қатты ... ... ... ... және ... да жоғары. Қатты дискі металдан істелген, екі жақ ... 1-5 ... ... ... тұрады (сурет). Әр
табақта магниттелген екі жұмысшы беті болады. Кей ... бір ... беті ... да, ... беті ... Бұл жағдай тақ
деп аталады да, жұмыс беті ... аз ... ... ... байланысты, олар
1,3,5,7,9, болады). Табақтар бір оське ... ось ... ... айналып тұрады. Табақтар қисаймау үшін және оны ... ... ... металл қораптың ішіне орналастырады, ал ... ... ... ... магниттік беттегі концентрлік шеңбер тәріздес жолдарға
жазылады (сурет). Екі жақ беттегі ... ... ... ... ... да, ... аймағын кұрады, оны цилиндр деп атайды. Жол
нөлден бастап нөмірленеді: әр жолда ақпарат порция ... ... ... Әр ... ... ... ... болады. Әр жолдағы порция саны
да ... ... ... ... ... ... жиыны сектор деп аталады.
     Винчестердің сапасын бағалаудың бірнеше жолдары бар, олардың ішіндегі
ең маңызды мінездеме - ... ... мен ... Осы ... ... оның ... ... компьютердегі деректерді екінші компьютерге жазу үшін, ... ... ... ... ... көшіру керек.
Компакт-дискі
     Компакт-дискіні лазерлік дискі деп те атайды. Оның көлемі өте үлкен
болады. Олардан тек оқуға болады. Оларға ... жаңа ... жазу ... ... жазу үшін ... ... - CDRITTER қолданылады.
      Лазерлік дискінің де екі беті болады. Оның бір ... ... ... ... ол бет ... ... Екінші беті жылтырақ бет, ол
жұмыс беті ... ... Егер оның беті ... ... ... дискідегі ақпараттарды оқу үшін тек ... ... ... ... ... ... технологияны
пайдаланатын дискінің көлемі әлдеқайда ... ... ... ... Оның ... лазерлік дискілер магниттік, электрлік әсерлерге
орнықты және деректерді сақтаудың ең ... ... ... ... ... олар ... дискілердей емес, магниттік қасиетін тез жоймайды.
     Лазерлік дискіден жаңа бағдарламаны қою ... оны ... ... ... ... ... ... бағдарламаны орналастыру деп
атайды. Лазерлік дискіден оқу үшін CD-ROM ... ... ... ... ... қамтамасыздандыру классификациясы
4.2 MS-DOS операциялық жүйесі.
4.3 NORTON COMANDER бағдарламасы
4.1 Бағдарламалық жабдықтаудың классификациясы
    Бағдарламалық жабдықтар - ол ... ... ... ... ... және ... тұрады.
11 Сурет- Бағдарламалық жабдықтар
Жүйелік бағдарламалар
Жүйелік бағдарламалардың ішінде операциялық жүйе (ОЖ) ... ... жүйе - ... ... ... ... ... жұмысын
ұйымдастыратын бағдарлама жүйесі. Ол ... ... ... ... ... ... бір - ... байланысын және
компьютер мен адам арасындағы байланыстарды ұйымдастырады.      Сонымен
қатар операциялық жүйе - әмбебап жүйе, оны ... ... ... ... ... ... баптауға немесе жеке баптауға
болады.
 Компьютердің операциялық жүйесі төмендегі міндеттерді орындайды:
- компьютер ... ... ... ... құрылғыларының
жұмысын басқарады:
- қолданбалы бағдарламалардың орындалуын қамтамасыз етеді;
- компьютер мен адам арасындағы ... - ... ... өте көп. ... аз ... бұрын компьютерлер  МS DOS
операциялық жүйесін пайдаланған. Қазіргі кезде кең таралған ... ... ... ... ... 4.0, Windows2000,
Millenium, WindowsXP, OS/2, UNIX,Lunix және тағы басқалар.
      Компьютерде жұмыс ... ... жүйе ... ... ... деп
қарастыруға болады. Сондықтан компьютер мен адамның қатынасында операциялық
жүйе өте ... ... және ... ... деп ... болады.
Адам мен компьютер арасындағы мұндай қатынасты интерфейс деп атайды. Дербес
компьютерлерде интерфейстік ... ... және ... ... ... ... адам компьютермен операциялық жүйе командалары
арқылы қатынас құра алады, олардың түрлері өте көп. ... ... ... ... жүйе MS DOS ... ... - ... жүйеде компьютермен байланыс тек
маусты пайдалану арқылы жүзеге асады. ... ... ... ... ... ... берілген амалдарды экранда таңдау арқылы тиімді
қарым-қатынас жасауға болады. Графикалық ... ... ... ... ... компьютермен қарым-қатынасты жеткілікті, әрі
түсінікті етеді.
Жүйе қабықшасы - бұл ... ... ... ... ... ... - бұл ... жүйелер мен перифириялық құрылғыларды
басқаратын және ... ... ... ... ... өтетін мәліметтер ағынын бақылап отыратын бағдарламалар.
     Драйверлерді операциялық жүйенің бір ... деп ... ... қандай да бір жаңа құрылғыны қосу ... ... ... ... ... ...  Утилита (лат. сөзі Utilitas - пайда) - пайдаланушыға енгізу-шығару,
ақпарат тасымалдауыш құрылғыларымен, қосымша жұмыстарды орындау мүмкіндігін
беретін бағдарламалар. ... ... ... жүйе ... де
орындауға болады, бірақ утилиттер мен ... ... ... ... ... жақсы мүмкіндіктер бар.
   Қолданбалы бағдарламалар.
 Қолданбалы бағдарламалық жабдықтар тек мәліметтерді өңдеуге арналған.
Олардың көмегімен құжаттар ... ... ... ... әр ... жүргізуге, орындауға болады.
 Қолданбалы бағдарламаларды арнайы бағыттағы және әмбебап бағдарламалар деп
екі топқа ... ... ... бір ... ... ... ... мысалы, бухгалтерлік бағдарламалар,
жобалаушылар қолданатын, дәрігерлер пайдаланатын және ... ... ... ... редакторлар, электрондық
кестелер, электронды байланыс бағдарламалары және ... да ... ... ... ... ... ... бағдарламалар да бар, оларды интегралданған бағдарламалар
пакеті деп атайды. Оған мысал ... ... ... ... ... ... ... бағдарламаларын алуға болады.
   4.2. MS-DOS операциялық жүйесі
MS DOS жүйесіне қарағанда Windows ... ... бір ... бірнеше
есептерді шешуге мүмкіндік береді.
  Арнайы шарттардың: жүйелі блоктың амал орындау жылдамдығының, ішкі және
сыртқы жад көлемінің артуының арқасында ғана Windows ... ... ... жүйесін алмастыра алды.
MS DOS жүйесі 1981 жылы IBM PC ... ... ... ... ... ... 6,22 және одан да ... қолданылады.
Командалардың жiктелуi
MS-DOS барлық командалары резеденттi және транзиттi болып екi үлкен
топқа бөлiнедi. Резеденттi командалар қызмет ететiн ... ... ... ... ... ... жиi қолданылатын
қарапайым командалар. Бұл топқа:DIR,MD,CD,RD, TIME, DATE, REN,DEL,TUPE,COPY
және т. б.командалар ... ... ... бағдарламалық файлдар жатады.Оларды iске
қосып орындаудан бұрын дискiден оқу керек.Бұл ... мына ... және ... ... ... ... ... топқа DIR, CD, RD, MD командалары жатады.
1. DIR ...... және ... ... ... көлемiнiң
және құрылған уақыты мен мерзiмiнiң тiзiмiн бередi.
DIR ... ... ... ... ... ... ... шақырады.
Параметр деп түпкi каталогты немесе кез келген деңгейдегi iшкi каталогты
көрсететiн маршрутты айтады.
2. MD – ... кез ... ... ... жана каталогты ашу командасы
болып табылады.
3. RD – iшiнде файлдары жоқ бос ... мен iшкi ... ... CD – бiр ... екiншi катогқа көшу командасы.
Файлдармен жұмыс iстейтiн командалар
Бұл топқа COPY, REN, DELETE, TYPE, DATE, TIME және т.с. ... COPY- ... ... ... Файлдарды көшiргенде файлдың бұрыңғы
атын сақтап немесе атын өзгертiп көшiруге болады. Параметр ретiнде ... ... ... және ... ... ... көрсетiледi.
2. REN –файлдың аттарын өзгерту командасы, параметрлерi ... ... жаңа ... ... табылады.
3.DEL – ағындағы немесе көрсетiлген каталогтардың файлды ... ... ... ... ... –мәтінен тұратын файлдың iшкi мәтінің экранға шығару.
5.DATE командасы – ай, күн және жыл ... ... ... және ... командасы.
6.TIME командасы – ағындағы уақытты экранға шығару және қайтадан өзгерту,
бұл команда форматы алдынғы DATE ... ... ...... ... автоматты түрде iзделетiн каталогтар
тiзiмiн алдын ала көрсетуге арналған. MS DOS жүйесi қажет ... ... ... таба ... осы команда параметрлерi ... ... ... Бүл ... көбiнесе компьютер iске
қосылғанда бiрден автоматты түрде орындалуға тиiс AUTOEXEC.BAT ... Ол жиi ... ... ... файлдары орналасқан каталогтарды
көрсетедi.
8. CLS экранды тазартып операциялық жүйенiң жұмысқа ... ... сол ... ... ... Бүл ... CLS түрiнде параметрсiз терiлiп,
соңынан ENTER пернесi басылады.
4.3 NORTON COMANDER ... ... - бұл ... ... ... ... бағдарлама
(бағдарламалар комплексі). Олардың негізгі принципі "не көріп тұрмын - ... ... ... ... ... ... параметрлерін білу керек емес.
Панель бұйрықтары:
TAB – көшудi бiлдiредi.
ALT+F1 – ... ... бiр ... ... ... ... өту.
ALT+F2 – дискiнiң мазмұның екi панельге шығару.
CTRL+L- дискiнiң жағдайын анықтау.
CTRL+O – екеуiн өшiр, не ... ...... өшiр, не ... келтiр.
CTRL+U – орындарын ауыстыру.
CTRL+X – қиып алу.
CTRL+V – ... ... ... (HELP) ... ... ... – варианттар тiзiмдер т.б.
F3 (VIEW) – файлды қарап ... (Edit) – ... ... ... ... (Copy) – ... көшiрмесiн алу.
F6 (Ren Mov)- файлдың атын өзгерту не басқа каталогқа жiберу.
F7 (MK DIR) – каталог ... (DEL) – ... ... өшiру.
F9 (PULL DN) – NC –ның жұмыс режимiнiң менюiн шығару.
F10 (QUIT) – NC- қа шығу.
Файл бұйрықтары
Shift + F4 – ... жаңа файл ... + F8 – ... ... ... ... шығу.
«+»+Enter - барлық файлды топтастыру.
«-» + Enter – ... ... ... ... ... ... ... БАҒДАРЛАМАЛАРЫ
5.1 Файлдарды архивтеу
5.1 Архиваторлар
5.2.WinRAR архиваторлары
5.3.WinZip архивтеу бағдарламасы
5.1 ... ... ... ... бірі ... даналарды магниттік
тасушыда сақтау болып табылады. Файл жадтың көп көлемін алса , онда
ақпаратты құртпай, оны ... ... ... ... ... қысу ... ... ақпаратты сақтау жадының көлемінің
кішіреюіне ... ... ... ... қысу ... деректерді архивтеу деп аталады.
      Файлдарды ұзақ сақтау үшін ... ... ... ... оңай әрі
тез тасымалдау үшін файлдар арнайы файлдық менеджерлер және арнайы архивтеу
бағдарламалары көмегімен архивтеледі (сығылады).
      Архивтеу ... мен ... ... еш ... әртүрлі  архивтеу алгоритмдері бар. Мәліметтерді қайтадан
қалпына келтіргенде ол ... ... ... ... сығудың ең
қарапайым алгоритмі (мәтінде бірдей символдар тізбегі, ал ... - бір ... ... облыс және т.б болуы мүмкін) қайталанатын
биттерді алмастыруға негізделген. Мысалы, мәтінде 10 байт ... 10 ... ... ... ... ... ... ол 3 байтпен (бірінші байт -
алмастырылатын ... ... ... байт - ... ... ... ... ол бірінші байттағы байттарды архивтен тізбек
түрінде ашу ... ... ... байт - қайталанатын байттар
санын ... ... ... ... ... кодтау (LZW) алгоритмі мәтіндік файлдағы бірдей
сөздерді, ал графикалық файлдардан бірдей ... ... ... ... ... ... кодпен беріледі және архивтеу барысында қайта
кездескен ... ... ... ... ... архивтеудің жоғарыда көрсетілген немесе басқа да архивтеу
алгоритмдерін қолданатын әртүрлі  (ZIP, RAR, ARJ және т.б.) ... ... ... ... сығу ... орындау жылдамдығымен және
басқа да параметрлерімен ажыратылады. Мәтіндік  және графикалық файлдар өте
жақсы сығылады, ал архив файлдары іс ... ... ... ... ... ... - ... WinRAR, PowerArchiver және т.б.) бар.
     Ең көп тараған ... және ... ... ... бірі - ... Windows, Linux  және т.б. жүйелерде жұмыс істей алатын, ... WinRAR ... ... ... RAR және ZIP ... жұмыс істеуге, сонымен бірге мәліметтерді
сығудың тиімді алгоритмдерін қолданып көптомды және өзі ... ... сол ... ... ... береді.  
5.2.WinRAR архиваторлары
   WinRAR архиваторының көмегімен файлдардарды архивтеуді, және файлдарды
архивтен қайтадан алуды ұйымдастыруға болады.
Файлдарды архивтеу
1. WinRAR ... іске ... ... ... және Командалар-Архивке файл қосу ... ... құру ... ... параметрлерін беру керек. Ең
алдымен архивтік файл атын және ... оның ... ... ... Одан ... ... RAR ... ZIP форматын таңдау қажет (ZIP
форматы кең таралған, ал RAR ... көп ... және ... ... ... ... ... да  архивтеудің  алты әдісі де ұсталынады: Сығусыз,
Жылдам, Тез, Кәдімгі, Жақсы және ... ... әдіс  ең ... сығу ... ... бірақ жылдамдығы өте баяу болады.
Керісінше, Жылдам әдісінде ... ... ал ... өте ... ... ... жай ... орналастырады. Егер тарату немесе ұзақ
уақыт сақтау ... ... ... ... ... үшін ... пайдаланған жөн. Егер де сіз, мәліметтің күнделікті резервтік
көшірмесін алу үшін құрсаңыз, онда ... ... ... ... ... ... - ол сөздік өлшемі.  Оның мәндері 64, 128, ... және 1024 Кб бола ... ... ... көп ... жақсы, бірақ сығу
баяу жүреді.
WinRAR-да көптомды архивтер құруға болады, яғни бірнеше бөлімдерден ... құру ... бар. ... ... үлкен архивтерді бірнеше
дискеттерде немесе басқа ... ... үшін ... ... ... кеңейтілуі  кәдімгі .rar, ал қалған ... ... .r00, .r01, r02 және т.б. ... ... ... ... ... дәрежеде сығу  мүмкіндігін береді) және
өзі шешілетін (SFX, ағылш. алынған. SelF-eXtracting) болуы мүмкін. Екінші
түрлі архивтерді ашу үшін ... ... ... жоқ,  тек ... ... жіберу жеткілікті, яғни олар кеңейтілуі .ехе орындаушы
файлдар.
      WAV форматындағы дыбыстық және BMP форматындағы графикалық ... үшін ... сығу ... ... ...  30 %-ға ... ... әдісін қолдануға болады. Ол үшін
1.Архив аты және параметрі тақтасында төмендегі архивтеу параметрлерін беру
керек:
-     архивтік файл аты;
-     архивтің дискідегі ... ...     ... ... ... ...     сөздік өлшемі;
-     том өлшемі;
-     жаңалау әдісі;
-    архивтеу параметрі.
2. Файлдарды архивтен шығару үшін алдымен ... ... ... ... ... ... командасын енгізу қажет.
   5.3.WinZip архивтеу бағдарламасы
   Windows операциялық жүйесіне арналған және онымен ... ... ... ... ... тәсілдері бар.
Бірінші тәсіл:
1. WinZip бағдарламасын жұмыс үстеліндегі белгіге екі рет ... ... Пуск - WinZip ... тізбегі арқылы жүктеңіз.
2. WinZip терезесінде I Agree батырмасына ... Енді New ... ... Filep New Archive ... ... Пайда болған New Archive терезесіндегі файл аты ... ... ... ... де, ОК ... шертіңіз.
5. Add терезесінде архивке енгізілетін файлдарды таңдап алыңыз. Add
пернесін шертіңіз.
6. ... ... ... аяқтау үшін  File -Exit ... ... ... оң ... ... ... ... немесе бумаға шертіңіз.
2. Динамикалық мәзірден Add to (файл аты), Zip пунктін таңдап ... ... файл ... ... ... файл атын бағдарлама өзі қояды.
3. ОК пернесін шертіңіз.
     Архивке енетін файл орналасқан бумада архивтік файл пайда болады.
   Файлдарды архивке қосу. Файлдарды бұған ... ... ... файлға
қосудың бірнеше тәсілдері бар. Ең қолайлы тәсілді қарастырайық:
1. Архивке енетін файлдарды ерекшелеп алыңыз.
2. Түзету - Қиып алу (егер файлдардың ... ... ... ... ... - Көшіру (егер тек архивке көшіру керек болса) командаларының ... ... ... ... файлды ерекшелеңіз.
4. Түзету - Қою командасын орындаңыз.
Архивтік файлдағы барлық файлдарды архивтен шығару үшін:
1. Маустың оң пернесінің көмегімен архивтік файлды көрсетіңіз.
2. Extract to folder ... аты ... ... командасын динамикалық
мәзірден таңдап алыңыз.
3. I Agree пернесін шертіңіз.
№7 ... WINDOWS ... ... жүйе дегеніміз не
6.2.Операциялық жүйенің жіктелуі
6.3.Windows операциялық жүйесі
6.4 ... ... ... ... жүйе ... ... жүйе компьютердің барлық ... ... ... ... басқару үшін қажет. Ол компьютер мен ... ... ... етеді, бұл дегеніміз:
     Операциялық жүйе - компьютер қосылғанда бірге жүктелетін және оның
барлық құрылғыларының жұмысын басқаратын арнайы бағдарлама.
     Операциялық жүйе ... мен ... ... ... орындауға басқа бағдарламаларды іске қосады, компьютердің
ресурстарын ... жад, ... ... т.б.) ... ... ... жүйе ... электрондық
құрауыштары, қолданбалы бағдарламалар және адам арасындағы келістіруші
болып қызмет етеді. Ол ... ... іске ... барлық мүмкін
деректерді оларға беруге және оған қосылған құрылғыларды ... ... ... мүмкіндік береді. Дербес компьютерде ... ... ... ... ... болып табылады.
6.2.Операциялық жүйенің жіктелуі
     Дербес компьютерлер үшін операциялық жүйелер бірнеше параметрлер
бойынша ерекшеленеді.
Көп жағдайда операциялық жүйе:
- Бір ... және көп ... Бір ... және көп ... ... ... басқа, операциялық жүйеде командалық немесе графикалық (немесе
екеуі бірдей) көп терезелі интерфейс болуы мүмкін.
     Бір есепті операциялық жүйе ... ... ... адамға бір ғана
есепті шешуге, яғни тек бір ғана іспен айналысуға мүмкіндік береді.
     Мұндай ... ... ... ... бір ... және ... көмекші тағы бір бағдарламаны іске қосуға мүмкіндік береді. Мысалы,
негізгі режимде мәтіндік редакторды, ал фондық режимде басу ... ... ... ... операциялық жүйе бір мезгілде бірнеше бағдарламаларды іске
қосуға мүмкіндік береді.
     Бұл бағдарламалар бір-біріне кедергі келтірмей, қатар жұмыс ... ... ...  қарапайым, шағын, ең аз қуатты компьютерлерде
жұмыс істей алады, бірақ жұмыс ... ... ... көп ... ... ... жылдам жол беріп, ығыстырылып келеді.
     Бір қолданушылық операциялық жүйе компьютерде тек бір ғана адамға
жұмыс ... ... ... ... жүйеде әрбір қолданушы барлық ақпараттармен және
пароль енгізу арқылы тек өзіне қатысты жеке ақпараттармен байланыса ... ... ... ... соншалықты күшті болғандықтан,
оған көп терезелі графикалық ... бар ... көп ... ... ... ... және ... операциялық жүйесі
     Операциялық жүйе компьютерде орналастырылған барлық ... ... ... үшін ... Ол ... мен адам ... қамтамасыз етеді.
     Windows - бұл негізгі объектілері терезе және ... ... ... ... ... объектілерін басқаруды әртүрлі құрылғылармен, оның ішіндегі
негізгісі маусмен ұйымдастыруға болады.
6.4.Жұмыс үстелі
     Windows-тің негізгі ... - ... ... ... ... ... Windows-тің объектілері және басқару элементтері орналасады.
    Объект - бұл түсінік. Әр объектінің өзіндік қасиеті бар. ... ... ... ... ... Объектілер: бумалар, таңбашалар,
файлдар, белгілер және де маус көрсеткіші болып табылады.
     Мысалы, файл объектісінде келесі қасиеттер болады: аты, ... ... ... ... ... диск объектісінде: тип және сыйымдылық
қасиеттері бар.
12 сурет- ... ... ... ... белгілер түрінде көрсетілген.
Белгілердің әртүрлілігі таңбашалар ... ... ... ... ... өзін ... болса, онда ол объектінің образы болады.
    Объектілер қатары қандай да бір ... ... ... ... ... үшін бума қолданылады.
  Бума - ол объектілер қоймасы. Бумада ... ... ... ... ... бумалар да бола алады. Бумалар ашық және жабық бола
алады. Жабық бума белгі түрінде, ал ашық бума ... ... ... ... Ашық бума ... ... үстелінде объектілерден басқа, басқару элементтері болады. Оларға
Пуск, Бас мәзір және ... ... ... ... ... маус ... осы ... үстіне апарып
шерткенде орындалатын амал.
      Командалар ұзын және ... ... ... ... деп ... жолынан қажетті белгіні тауып, ... ... ... ... ... команданы айтады. Яғни ол
компьютерге  бағдарламаны іске қос деген бұйрық береді.
 Ұзын команда деп белгілі ... ... ... амалдарды
түсінеміз: бағдарламаны немесе құжатты ашу. Ол ... іске ... ... ашу ... болуы мүмкін. Мысалы, ... ... қосу ... мына тізбектелген амалдарды орындау қажет:
          Жіберу - Бағдарламалар -  Стандартты - ... Windows ... ... ... ... табылады.
   Терезе жақтаумен қоршалған экранның тіктөртбұрышты облысы.
  Әр терезеде оны  басқаратын элементтер мен оның жұмыс аумағынан тұрады.
Жұмыс аумағында объектілер, ... ... ... орналасады.
Windows жүйесінде жұмыс істеу барысында бірнеше терезелерді бірден ашуға
болады, ... ... ... әр ... ... өте отырып,
әрқайсысында жұмыс істеуге болады.
  Терезелердің 4 ... атап ... ... Бума ... ... ... ...  терезе;
4. Анықтама терезесі.
    Бума терезелерінде басқару элементерінен басқа Windows жүйесі
объектілерінің белгілері де болады.
14 сурет- Менің ... бума ... ... ... жүктелген құжат мазмұнын көрсетеді,
сонымен қатар терезені басқару элементтері орналасады. ... да ... ... ... осы қосымша терезесі пайда болады.
  Қосымша - бұл да бағдарлама, тек олар Windows ... ... ... ... терезе - бұл қосымша ақпараттар енгізілетін арнайы терезе.
Оларда Windows және оның қосымшаларын  баптау және ... үшін ... ... ... ... ...  Диалогтық терезе болып
табылады..
Анықтама терезесі. Windows жүйесімен және оның қосымшаларымен жұмыс істеу
жайлы  анықтамалық хабарларды шығару үшін ... ... ... ... ... ... тұрады.
Терезе элементтері.   
    Шекаралар. Терезенің төрт жағынан қоршап тұрған жақтауларды шекаралар
деп атайды. ... ... ... ... ... ... жолы ... Терезенің ең жоғарғы шекарасының астынан
терезенің ... ... ... ... оны ... жолы ... деп атайды.
   Маус арқылы  тақырыбынан іліп алып, терзені басқа ... ... ... ... Тақырып жолының сол жағында  жүйелік мәзір
белгісі орналасады. Оны бір рет ... ... ... ... ... ... ... терезені жылжытуға және өлшемін
өзгертуге болады.
   Жабу батырмасы. Тақырып жолының оң жақ ... (х) ... ... ... ... ... терезе Жұмыс
орнынан алынады да, тапсырма тақтасында тек қана ... ... ... батырмасы. Бұл батырма терезені экран өлшеміне дейін үлкейтеді.
  Мәзір жолы. Тақырыптың төменгі жағында орналасқан жатық ... ... ... ... ... Бұл мәзір жолы деп аталады да, пайдаланылып
отырған қосымшаның негізгі командаларынан тұрады. Мәзір ... не? ... - ... ... орындауға болатын командалардың тізімі.
     Құрал-саймандар тақталары. Көптеген терезелерде батырмалар мен
белгілерден тұратын құрал-саймандар тақтасы болады, олар жиі қолданылатын
командаларды тез ... ... ... ... Бұл - объектілер орналасқан терезенің ішкі аймағы.
Терезенің жұмыс аймағында буманың мына объектілері орналасады: ... ... ... ... ... жұмыс терезесіне -
мәтіндер, суреттер, кестелер, слайдтар және т.б. құруға болады.
Жылжыту жолағы. Егер терезенің биіктігі мен ені оның ... ... ... онда Windows ... ... ... тік және көлденең
жолағын қосады.
   Жылжыту жолағының ішінде тіктөртбұрышты сырғытпалар болады. Олардың
орналасуына қарап, терезенің қандай бөлігі көрініп тұрғанын анықтауға
болады.
№8 дәріс. WINDOWS ... - бұл жеке аты бар ... ... Файл ... немесе құжат
болуы мүмкін. Windows-те бағдарламаның басқаша ... да ... ... ... ... ол бағдарламаны өңдеу үшін объекті немесе
бағдарлама өңделгендегі нәтиже ретінде қызмет етеді.
     Әрбір файлдың жеке аты болады. Файл аты екі ... ... оң ... сол жақ және екі ... ... ... бөліп тұрады. Оң жақ бөлігі ... ... және оның ... анықтайды. Ал сол жақ бөлігінің ұзындығы
1-ден 255 символ аралығында бола ... және ... ... ... Файл ... келесі символдарды пайдалануға
болмайды: \ ? : * " < > |.
    Компьютер файлдың бағдарлама немесе ... ... оның ... ... Егер файл ... .exe  немесе .com тұрса, онда ол бағдарлама.
Ал қалған типті файлдарды компьютер ... деп ... ... ... ... ... ...   - Paint графикалық қосымшасының суреті.
.doc    - Word және WordPad мәтіндік редакторларының құжаты.
.txt     - Блокнот қосымшасының ...  - ... ...    - ...    - Excel ... ... ...   - PowerPoint қосымшасының презентациясы.
1-сурет. Менің құжаттарым бумасындағы файлдар.
7.2.БУМАЛАР
     Бумалар жүйелік және жұмыс бумалары болып ... ... ... ... ... бумаларда сақталады. Жүйелік бумаларға
жасалған қандай да бір өзгертулер ... ... ... ... ... қалуына әкеліп соқтырады. Жүйелік бумаларға Windows және Program
Files,   сонымен бірге бағдарламалардың  өздері құратын бумалар жатады.
      Ал ... ... ... ... ... Windows-те сіз үшін құрылған
бумалар жатады, мысалы, Менің құжаттарым бумасы.
     Windows бумалар иерархиясының ең бастапқысы Жұмыс столы бумасы ... Бұл бума ... ... ... ... бумасы болып табылады
және оның ерекше қасиеттері бар. ... ... ... ... ... және барлық терезе белгіге айналғанда толық көрінеді.
     Жұмыс столы бумасына Менің компьютерім және Себет бумасы салынған.
1-сурет.
Өз кезегінде ... ... ... ... бірнеше бумалар: A:, C:,
D: дискілерінің белгілерінен және екі жүйелік бума ... ... ... бар. Ал ... ... ... ... жарлықтар орналасады.
7.3. ЖАРЛЫҚТАР
     Жұмыс үстелінде объектілер белгілер түрінде берілген. Белгінің бір
түрі - жарлық. Олар сол бұрышында қара түсті көрсеткіш тілі бар ... ... Егер ... ... өзін ... ... бейнесін сипаттайды. Жарлық қандай да бір объектіге ... ... ... ... оның ... ... бейнесі. Жарлық
бағдарламаны немесе құжатты іске қосуды тездету қызметін атқарады. Объект
буманың бағыныштылық құрылым иерархиясының төменгі деңгейлерінде орналасса,
онда жоғары деңгейде орналасқан жарлықты ... ... ... ... ... файлда сақталады.      
7.4.СЕБЕТ
     Windows-де өшірілген объектілер автоматты түрде ерекше бумаға -
Себетке орналасады.
         Себеттегі ... оны ... ... ... ... ... ... дейін сақталады.
      Себет  құрылымы үнсіз келісім бойынша  кесте түрінде шығады, ондағы
бағаналарда әр объектінің қай ... және ... ... ... көрсетіледі.
     Себеттегі  объектілерді бастапқыда қай бумадан өшірілсе, сол  бумаға
қайта қалпына келтіруге немесе басқа бумаға орналастыруға болады.
     Дискеттен өшірілген объектілер Себетке ... ... ... сақтау қажет.  Мұндай объектілерді өшіру барысында Windows ... ... ...  Объектілерді өшіру.
№9 дәріс. АҚПАРАТТЫ ҚОРҒАУ
8.1 Вирусқа қарсы құралдар
8.2 Вирусқа қарсы бағдарламалар
3. DSAV ... ... ... ... ... вирустардың әртүрлі типтері бар: жүктелетін, файлдық,
макровирустар және желілік.
 Жүктелетін вирустар дискеттердің немесе ... ... ...  Жүктелетін вирустармен зақымдалған жүйені қайта қосқанда
басқаруды операциялық жүйенің жүктеуші бағдарламалық ... ... ... ... ... өзінің көбеюі үшін операциялық жүйенің файлдық ... ... ... ... ... (EXE, COM, BAT, SYS ... орындалушы файлдарды зақымдайды.
  Барлық жүктелетін және файлдық вирустар резидентті, яғни ... ... ... және ... ... ... ... жағдайлар (дискеттегі мәліметтерді өшіріп тастау, аттарын және
басқа да атрибуттарын өзгерту және т.б.) ... ... ... ... зақымдалған файлдарды дискіден өшіргенмен олар ... ... ... ... және  файлдарды қайта зақымдауы мүмкін.
    Макро-вирустар мәліметтерді өңдеуге  арналған жүйелерге (мәтіндік
редакторлар, ... ... және т.б.) ... тілдерде жазылған
бағдарламалар болады.  Өзінің ... ... ... макро-тілдер
мүмкіндіктерін қолданады және олардың ... ... ... ... ... біреуінен басқаларына көшеді. Макро-вирустар
көбінесе Visual Basic for Application ... ... ... ... кең ... ... жұмыс істеу барысында әртүрлі әрекеттер орындайды:
құжатты ашады, сақтайды, баспаға шығарады, жабады және т.б. ... ... ... келетін стандартты макростарды іздейді және орындайды.
Макро-вирустар стандартты макростардан ... ... ... ... әр ... және ... құжаттарды зақымдайды. Макро-вирустардың
жағымсыз әрекеті   түзілген макростар (мәтіндерді орналастыру, ... ... тиым салу және т.б.) ... ... ... ... болып табылады, яғни олар оперативті
жадыда болады және құжаттарды қосымша ашық ... ... ... ... шаблондарын зақымдайды және сол себепті зақымдалған
қосымша жүктелуінде-ақ іске қосылады.
 Желілік вирустар  жергілікті және ауқымды желі ... ... ... ... вирустардың негізгі жұмыс принципі - өз ... ... ... беріп, тасымалдай алуы.
8.2 Вирусқа қарсы бағдарламалар
   Вирустардан қорғау және зақымдалған компьютерлерді емдеу ... ... ... ... ... ... ревизорлар және полифагтар деп бөлуге болады.
 Вирусқа қарсы блоктаушылар - "вирусты-қауіпті" ... ... және ... ... хабар жеткізетін резиденттік бағдарламалар. ... ... ... жазылған жазба "вирусті-қауіпті" болып табылады,
оларды BIOS Setup бағдарламасы арқылы тоқтатуға болады.
    Ревизорлар. Ревизорлардың жұмыс ... ... ... ... бақылау қосындыларын есептеуге негізделген. Бұл қосынды, сонымен
бірге бұдан да басқа ақпараттар (файл ұзындығы, олардың соңғы ... және т.б.) ... ... ... мәліметтер қорында сақталады.
Келесі жүктеген кезде ревизорлар соңғы ... ... ... ... салыстырады. Егер мәліметтер ... файл ... ... ... ... ... келмесе, онда  ревизор файлдың
өзгертілгендігі немесе вируспен зақымдалғаны туралы белгі береді.
   Полифагтар. Полифагтардың жұмыс істеу принципі ... ... ... ... және ... ... және жаңа (полифагқа белгісіз)
вирустарды тексеруге ... ... ... ... үшін вирустардың
маскасы (әрбір вирусқа тән, ... ... ... ... бірге көптеген полифагтарда эвристикалық сканерлеу алгоритмі
қолданылады, яғни тексерілетін объекттің командалар ... ... ... ... әр ... үшін ... (зақымдалған ба, жоқ
па) қабылдайды.
Полифаг-мониторлар  барлық уақытта компьютердің оперативті жадында
орналасады да, ... ... осы ... ... ... ... жүйені қолданушының командасынан кейін ғана тексереді.
3. DSAV антивирустық пакеті.
«Диалог Наука» ЖАҚ компаниясының DSAV (Dialog Science Anti ... Web, Adinf, Adinf Cure Module ... ... және ... ... ... Бұл ... барлығы бір-бірімен
байланысқан және бір-бірін толықтырып, антивирустық қорғауды қамтамасыз
етеді.
Aidstest- қоймаға енген вирустарды ... ... ... ... ... ... ... жұмыс атқара алады.
Doctor Web- 14000-ға дейін вирусты тауып, ... ... ... дисктегі барлық ... ... ... ... Cure Module- ... ... зақымдаған бағдарламаларды қалпына
келтіреді.
Adinf ревизор кестесінде љзгерістер анықталған жағдайда және компьютерде
жұмыс істеу барысында қателерге ұрынса, онда компьютерді ... ... ... полифагты қолдану керек, мысалы, AntiViral Toolkit Pro.
КАСПЕРСКИЙДІҢ ВИРУСҚА ҚАРСЫ КҮРЕСЕТІН БАҒДАРЛАМАСЫ
  Kaspersky AV Control Centre ... ... ... ... ... ... ... Касперский бағдарламасы басқару
функциясын атқарады. Ол ... ... ... мен жаңартуды
басқаруға, тапсырманы өздігінен ... ... ... ... ... орындалу нәтижелерін тексеруге арналған.
  Қолданушының "Касперский  лабораториясы" техникалық ... ... ... ... ... ... мәліметтер алып тұруға
және уақытында жаңартып тұруға мүмкіндік береді.
   Kaspersky AV Control Centre бағдарламасы ... ... ... ... ... ... жүктеуді жоспарлауға болады. Бұл
жұмыстың тиімділігін арттырып, жүйенің вирустан қорғалуын жоғары дәрежеге
жеткізеді.
    Сыртқы ... ... ... ... ... ... Centre ... тапсырманы жоспарлауға қолдануға мүмкіндік
береді. Көбіне басқа өздігінен жүктелетін бағдарламаларды қолдану ... ал бұл ... ...  үнемдеуге көмектеседі. Сондай-ақ,
жүйені вирусқа қарсы қорғау мен басқа тапсырмалар арасындағы процестерді
өзара ... ... қол ... ... олар өзара қақтығысқа
түспейді.
   Kaspersky AV Control Centre бағдарламасы 2 бөлімнен тұрады: ... ... ... ... ... мен орнататын интерфейстік бөлім.
   Kaspersky AV Control Centre бағдарламасын жүктеудің мынандай жолдары
бар:
· Windows жүйесінің негізгі мәзірін ... Windows ... іске ... салысымен бағдарламаны өздігінен жүктеу;
· Бағдарламаны командалық жол арқылы жүктеу.
№10 дәріс. ... ... ... MS WORD ... ... ... мағлұматтар
9.2 WINDOWS жүйесіндегі EXCEL бағдарламасы
9.1 MS WORD РЕДАКТОРЫ ТУРАЛЫ НЕГІЗГІ МАҒЛҰМАТТАР
Жалпы мағлұматтар
  MS WORD - мәтіндік ... ... ... және ... ... ... Windows жүйесінің қосымша бағдарламасы. Ол - мәтіндік
және графикалық ақпараттарды ... ... ... аса ... ... ең кең ... ... редакторларының бірі.
   Қазіргі компьютерлік технологияда орындауға болатын кез келген операция
бұл ортада жүзеге ... ... ... Word ... ... керекті баспа материалдарын теруден бастап, олардың оригинал-
макетін толық ... ... ... ... ... ... ... тарату мүмкіндіктері де толық ... ... ... ... ... ... безендіруге қажет көптеген дайын шаблондар,
стильдер, жазылып бірден орындалатын ішкі ... ... ... бейнелерді салатын Құрал-саймандар және т. с. с. жетіп
артылады.
    Терезеде Windows ... ... тиіс ... ... бар. Солардың ішінен Word редакторына тән ... ... ... ... жолы ... ... ... жағына
орналасқан, оның сол жақ бөлігінде теріліп жатқан құжат жөнінде ақпарат
бейнеленеді:
- стр 1 - ... ... ... бет ... ... разд 1 - ... ... нөмірі, бұл элемент бөлімдерден тұратын Басты
құжат үшін ғана қажет;
- 1/1 - құжаттың басынан ... ... ... орын ... ал ... 1 беттен тұрады;
- 2,5 см - курсор тұрған ағымдағы жолдан сол ... ... ... ... Ст 1 - осы ... ... шетінен курсорға дейінгі жолдар саны;
- Кол 1 - осы жолдың ... ... ... ... ... ... мен бос ... да есепке алынады. Бұл курсор экранда тұрғанда
ғана көрінеді.
   Қалып жолында мұнан ... қара ... ... ... бір ... ... тұрғанын, ал сұр түсті болса - іске қосылмағанын білдіріп тұратын
жұмыс режимі индикаторлары бар:
   ЗАП - макрокомандаларды жазу  режимі іске ... ... ... ... - ...  белгілеу режимі екпінді күйде, олар кұжаттың соңғы
нұсқасына қандай өзгерістер енгізілгенін білдіреді;
   ВДЛ - белгілеулерді кеңейтетін  F8 пернесі екпінді күйде, яғни
фрагментті ... ... оны ... ... іске ... бұл ... ... F8 арқылы кеңейтуге болатынын (бір символға, сөзге,
сөйлемге т.б.) көрсетіп тұрады. Ерекшеленген мөлшерді кішірейту - ... ал ... ... - Eәc ... ... - символдарды ауыстыру режимі екпінді күйде, символдарды ығыстырып
енгізу режимі орындалса, ол сұр түске боялады. Бір режимнен екіншісіне
ауысу - INSERT ... басу ... ... ... командалар мен іс-әрекеттерді жылдам орындау үшін
ең ыңғайлы жағдай жасайды. Оны ... маус ... ... соған
ұқсас басқа құрылғының көмегімен жүргізіледі. Бұл ... ... ... ... ... ... ол ... терезесінің
жоғарғы жағында тұрақты көрініп тұрады.
  Мәзір жолының төменгі жағында Стаңдартты және ... ... ... ... ... ... ... Бұл екі тақтадан
басқа Word редакторында бірнеше әрекеттерді атқаратын тақталар (Сурет салу,
Көмек алу және т. б.) бар. ... ... мен ... әртүрлі
батырмаларының атқаратын қызметі жұмыс барысында түсіндіріледі.
   Терезенің ... ... бірі - ... мәтіндік құжаттар қатар
орналаса алатын терезелерден тұратын, ашық түске ... ... ... табылады.
    Жаңа құжат ашарда Word оны құру үшін белгілі бір ... ... ... жаңа құжатты форматтау параметрлерін анықтайды. Бұл
параметрлерге харіптегі таңбалар ... ... ... ... ... ... табуляция символдары және т. б. жатады.
Нұсқалардың бұлардан ... ... ... ... мұмкін:
- мәтін (мысалы, жоғарғы немесе төменгі колонтитулдар ... ... ... ... ... жақтаулар (керегелер);
- графикалық бейнелер;
- кейбір арнайы құралдар (макрокомандалар, батырмалар, айта берсек Құрал-
саймандар тақтасы) және т. б.
Құрал-саймандар ... ... ... файл ... ... ... ашу;
- файлды басқа орынға орналастыру;
- файлды қиып алу ... ... ... ... ... алу;
- жарлықты дайындау;
- файлды жою;
- файл атын өзгерту;
- файл ... ... ... ... ашпай-ақ, оны жылдам қарап шығу;
- файлдағы мәліметті тек оқу үшін ашу;
- файлды қағазға басып ... ... ... ... WINDOWS ... EXCEL БАҒДАРЛАМАСЫ
"Электрондық кесте" термині мәтін түрінде берілген мәліметтерді компьютерде
өңдеуге арналған бағдарламаларды белгілеу үшін пайдаланылады. Кестелерді
өңдеуге ... ... ... мен формулаларды пайдалана отырып әртүрлі есептеулер
жүргізу.
2. Түрлі-түрлі факторлардың құжаттарға тигізетін әсерін зерттеу.
3. ... ету ... ... ... бір критерийлерді қанағаттандыратын мәліметтер жиынын таңдап
алу.
5. Графиктер мен диаграммаларды тұрғызу.
6. Мәліметтерді статистикалық талдау.
     Электрондық кестелердің құндылығы ... ... ... пайдаланудың қарапайымдылығы болып табылады.
     Microsoft фирмасының Excel бағдарламасы - кестелік процессорлар
немесе электрондык ... ... ... ең кең ... ... ... ... Excel жәй бағдарлама ғана ... оны ... ... ... ... көрнекті етіп көркемдеуге,
әрі жеңілдету үшін пайдалануға ... Ол ... ... ... ... тұрғызып, мәліметтер базасын даярлап,
олармен жұмыс істеуді, сандық эксперимент жүргізуді және т. б. ... ... ... көпжақтылығы оны тек экономика саласында ғана
емес, сондай-ақ, оқып-үйренуде, ғылыми-зерттеу істерінде, әкімшілік және
жәй шаруашылық жұмыстарында да кеңінен пайдалануға рұқсат береді.
     Бұл ... ... ... ... ... ... жаңа ... кестенің жұмыс аймағы жолдар мен бағаналардан (тік және
жатық жолдар) ... ... ... саны 16384-ке, ал бағаналар
саны 256-ға тең. Әрбір бағана мен жолдың ... ... ... ... ... (мәтін, сан, формула ) енгізеді.
         Экрандағы Excel терезесінде ... ... ... жол - ... ... бар ... ... жол - Excel мәзірі.
-Үшінші және төртінші жолдар - Стандартты және Форматтау аспаптар
тақтасы.
-Бесінші жол - енгізу мен түзету жолы ... ... ... және ... жолдың арасына электрондық кестенің жұмыс парағы (беті)
орналасқан. Жұмыс парағындағы жолдар мен бағаналар белгілі бір ... ең ... жолы - ... ... ... ... жолдың сол
жақ шетінде Excel жұмыс режимдерінің индикаторы (көрсеткіші) орналасқан.
       Электрондық кестенің негізгі ұғымдары:
     Жол нөмірі - ... ... ... ... Ол ... ... ... сол жақ шекарасында нөмірмен белгіленген.
     Бағана әрпі - электрондық кестенің ... (тік ... ... ... ... ... ... орналасқан.
Бағаналар мынадай ретпен белгіленеді: А -Z, содан соң АА - AZ, одан ... - BZ және т. с. ... - ... кестенің мәлімет енгізілетін ең кіші элементі.
Әрбір ұяшықтың бағана әрпі мен жол нөмірінен тұратын ... бар. ... ... В ... мен ... 3-жолдың қиылысындағы ұяшықты анықтайды.
     Ұяшық көрсеткіші - ағымдағы ұяшықты анықтайтын көмескіленген
тіктөртбұрыш. ... ... ... ... маус ... ... ұяшықтан ұяшыққа орын ауыстыруға болады.
     Ағымдағы ұяшық - көрсеткішпен белгіленіп тұрған ұя. ... ... ... ... және ... іс-әрекет осы ағымдағы ұяшыққа
жатады.
     Блок (ұялар жиыны, аймағы) - ... ... ... аймағы. Блок бір немесе бірнеше жолдардан, бағаналардан
тұрады. Блок адресі қос ... ... ... ... ... Мысалы: B13:D19 блогы - бұл B13-D13, D13-D19, ... B19-B13 ... ... ... жиыны, А1:Н1, А1:А20, A12:D27
немесе D:F - D, Е, F ... ... ... ... ... ... ... немесе командаларды орындау сәттерінде блокты
диагональ бойынша қарсы орналасқан торлар адрестерімен немесе ... ... ... ... ... ... болады.
Жұмыс парағымен және кітаппен жұмыс істеу.
Ехсеl-де электрондық кесте үш ... ... ... Ол ... ... (16 ... тұрады. Экранда тек бір парақ, - кітаптың ең үстіңгі
ашық тұрған беті көрініп тұрады. Парақтың төменгі ... ... ... ... ... ретінде бейнеленеді.   
Ұяшықтардағы мәліметтер
     Excel-де кестенің кез-келген ұяшықтарына мәліметтердің үш ... ... ... сан және ... Мәліметтерді ұяшыққа енгізу үшін
теңбілторды сол ұяшыққа алып барып, керекті мәліметтерді пернелерде ... ... ... соңынан Enter пернесін немесе бағыттауыш тілсызық
пернелердің бірін басу жеткілікті. Excel енгізілген мәліметтердің ... ... ... ... оның ... ... қарап анықтайды. Егер
бірінші символ - әріп немесе "'" ... ... онда ... ... деп ... ... ... символ цифр немесе "=" белгісі
болса, онда ол ... ... ... сан ... ... ... ұяшық ішінде немесе формула жолында бейнеленеді
және оларды енгізу Enter пернесін немесе бағыттауыш ... ... ... ... аяқталады.
Сандарды енгізу
     Электрондық кесте ұяшықтарына сандарды =, +, - таңбаларымен немесе
оларсыз да енгізуге болады. Егер енгізілген ... ені ... ... ... ... онда Ехсеl санды экспоненциал формада бейнелейді немесе
ол санның орнына # ### символдарын қояды (бірақ ЭЕМ жадында ол санның
барлық ... ... ... ... ... ең үлкен және ең кіші шамалары экспоненциалды
формада беріледі. Мысалы, 501 000 000 саны ЭЕМ-де 5.01E+08 ... ... ол 5,01 108 ... ... Ал 0,000 000 005 саны 5Е-9 ... (5 109). ... ... бүтіні мен бөлшегі нүкте не үтірмен
бөлініп жазылады, ... ... ... ... Excel ... ... бекітілген келісімге байланысты болады.
Формулаларды енгізу
     Excel-де кез-келген арифметикалық өрнек формула түрінде жазылады. Ол
ұяшық адрестері мен сандардың, функциялардың арифметикалық ... ... ... ... ... ... "=" таңбасынан басталуы
керек. Ол 240 символға дейін енгізе ... және бос орын ... ... C1+F5 ... ... үшін оны =C1+F5 ... жазу керек. Бұл
дегеніміз С1 ... ... Ғ5 ... ... ... Нәтиже формула енгізілген ұяшықта алынады.
-----------------------
Процессор
Ішкі жад
берілгендер
адрестер
Компьютердің жүйелік блогі
Аналық тақша
процессор
Жедел жад
(ішкі)
Пернетақта контроллері
Ақпараттық даңғыл ... ... ... ... ... ... (дискета)
ҚМДЖ (винчестер)
CD-ROM
Перне-тақта
Монитор
Принтер,маус,джойстик
Сканер,модем,т.б.
БАҒДАРЛАМАЛЫҚ ЖАБДЫҚТАР
ЖҮЙЕЛІК БАҒДАРЛАМАЛАР
ҚОЛДАНБАЛЫ БАҒДАРЛАМАЛАР
БАҒДАРЛАМАЛАР ЖҮЙЕЛЕРІ
АРНАЙЫ БАҒЫТТАҒЫ
ӘМБЕБАП
ОПЕРАЦИЯЛЫҚ ЖҮЙЕЛЕР
ЛОГИКАЛЫҚ БАҒДАРЛАМАЛАР
ОПЕРАЦИЯЛЫҚ ЖҮЙЕ ҚАБЫҚШАСЫ
ҚҰРЫЛЫМДЫҚ БАҒДАРЛАМАЛАР
ДРАЙВЕРЛЕР ЖӘНЕ ...... ...

Пән: Информатика
Жұмыс түрі: Курстық жұмыс
Көлемі: 29 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 500 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
Дербес компьютердің құрылысы5 бет
Информатикадан берілетін дәрістер курсы77 бет
Компьютердің құрылғылары17 бет
Қазіргі заманғы серверлік жүйелердің қалпы72 бет
Дербес компьютердің бейнежүйесі. Суреттермен жұмыс істеуге арналған құрылғылар4 бет
VСT шаблон негізінде «Компьютерлік желілер» пәні бойынша электронды оқулық құрастыру»73 бет
«Абди компани» ақ-ның қызметіне сипаттама32 бет
Жоғары мектеп жасындағы оқушылардың оқу жетістіктерін бағалауда компьютерлік оқыту және бақылау бағдарламаларының рөлін анықтау50 бет
Компанияның ақшалай қаражаттарын басқарудың мәні мен оңтайландыру әдістері31 бет
Компанияның инвестициялық портфелін қалыптастыру тетігі28 бет


Исходниктер
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь