Ақпарат және ақпараттық технологиялар

1.1 Ақпарат және информатика
1.2 Ақпарат түрлері
1.3 Ақпараттық процестер
        
        №1 дәріс. АҚПАРАТ ЖӘНЕ АҚПАРАТТЫҚ  ТЕХНОЛОГИЯЛАР
1.1 Ақпарат және информатика
1.2 Ақпарат түрлері
1.3 Ақпараттық ... ... және ... сөзі ... тіліне аударғанда түсіндіру, баяндау,  түсінік
деген ұғымды береді. Ақпарат -адамнан да ерте ... ... ... ... ... ... беру мен сақтаудың жаңа құралдарын
іздейді және табады. Қазіргі кезде ақпарат адам өміріне, ғылымның ... ... ... ... ақпарат философия,  экономика, физика,
математика, информатика және т.б. ғылым салаларында ... ... ... ... әр ... ... әр түрлі мағынада қолданылып жүр.
Жалпы тұрғыдан алғанда, ақпарат әр түрлі заттар мен ... ... ... ... Яғни ол қандай түрде берілсе де, ақпарат ... ... ... ... ... ... ... табылады. Ақпарат адамның
өзінің басында алынған мәліметтердің өңделуі нәтижесінде тууы мүмкін.
    Ақпарат тек сыртқы әсерлерден ғана алынып ... адам миы ... ... де ... да ... ... бір мәнді
анықтама беруге болмайды. ... ... ... ... ... сүйене отырып, мынандай жуық анықтама беруге болады:
   Ақпарат алу дегеніміз - ... ... ... ... мен
объектілерінің қасиеттері, құрылымы немесе олардың ... ... ... ... мен ... алу.
   Ақпарат - белгілі бір нәрсе (адам, жануар, зат, құбылыс және ... ... мен ... ... ... мәліметтер тобы.
Философиялық түсінік бойынша ақпарат ... ... ... ... ... ортаны) мәліметтер және хабарламалардың ... ... ... тіл(сөзбен айту),бейнелеу, цифрлық ... ... ... ... және ... ... бізді қоршаған ортаның
фундаментальды негізі болып табылады.
Бүкіл қоғамды ... ... ... ... ... ... жұмыс атқарудын әртүрлі
аспектілері туралы ғылымдар комплексі – ... ... ... ... ... сақтаудың, жаңартудың, тарату мен
пайдаланудың барлық аспектілерін зерттейтін ғылым.
Информатика ақпаратты ... мен ... ... ... шыққанда , яғни біздің ғасырымыздың ортасында ... ... ... компьютерлік революция басталы.
Информатика әрекеттің сегіз негізгі бағыттарын ... ... ... ... тұрады.
1 сурет- Информатиканың бағыттары
Информатиканың негізгі мәселелері :
-кез-келген табиғаттағы ақпараттық процестерді ... ... ... және ... ... ... ... ақпараттарды өңдеудің жаңаша технологиясын
жасау;
-компьютерлік техника мен ... ... мен ... ... өмірдің барлық саласында тиәмді пайдаланудың ғылыми және
инженерлік проблемаларын ... ... ... мынадай түрлерін немесе типтерін бөліп көрсетуге болады:
     Біріншіден, ақпаратты қабылдау тәсілі бойынша.
     Адамзатта бес сезім мүшесі бар:
·  көз; көз көмегімен адамдар ... ... ... ... ... ... ... жататын ақпараттарды қабылдай алады;
·   есту; құлақ арқылы дыбыстық ақпарат – ... ... ... шуды ... ... ... ... адамдар танау көмегімен ... ... ... ... ... ... тілдің дәм сезу рецепторлары заттардың дәмі - ащы, қышқыл,
тәтті, тұзды екендігі жайлы ... алу ... ... ... ... жай терімен) сипау арқылы заттың температурасы - оның
ыстық немесе суық, сапасы жағынан ... ... ... ... ... ... орта ... ақпараттарды өзінің сезім мүшелері арқылы алады.
Практика жүзінде адам ... 90%-ын ... ... ... ... (аудиальный) және тек 1% шамасын басқа сезім мүшелері (иіс сезу,
дәм сезу, ) арқылы қабылдайды.  
  Осы сезім ... ... ... миға ... түсетін болғандықтан, сезім
мүшелері талдаушы /анализатор/ деп аталады.
    Компьютер адамға  мәтіндік,  сандық,  графикалық ... ... ... мүмкіндігін береді.
     Екіншіден,  ақпараттың берілу түрі бойынша.
    Біз тек техникалық құрылғылар (жекелікте, компьютер) ... ... ... ақпарат,  мысалы,  кітаптағы мәтін,  дәптердегі шығарма,
 спектакльдегі актер репликасы, ... ... ... ауа ... ... ... дидарласу,  телефон арқылы сөйлесу,  спектакльдің
радио арқылы берілуі) ақпарат тек сөз түрінде, ... ... ... ... ...  мысалы,  көбейту кестесі,  арифметикалық мысал,
 хоккей матчының есебі,  поездің келу уақыты және т.б. Дәл ... ... ... ... ... ... ... түрде қолданылады.
    Графикалық ақпарат: суреттер,  схемалар,  сызбалар,  фотобейнелер.
Ақпараттың мұндай түрде ... ... ... ... ... бірден
жібереді, ал сандық немесе сөз арқылы ... ... ... оның образы
ойлау арқылы жасалады.     Сонымен бірге ақпараттың графикалық түрде
берілуі берілген ақпарат ... ... ... бере ... ... ... ... және графикалық түрде бірігіп берілуі тиімді.
  Мысалы,  геометриядағы есепті шешу ... біз ... ... (мәтін)+сандық есептеулерді (сан) қолданамыз.
     Музыкалық (дыбыстық) ақпарат.
  Қазіргі уақытта есептеу техникасында ақпараттың (көпорталы,  аралас)
мультимедиалық түрде берілуі негізгі ... ... Бұл ... ... графика дыбыспен, мәтінмен,  қозғалмалы видеобейнелермен және үш
өлшемді бейнемен бірігеді.
Үшіншіден,  ақпараттың қоғамдағы мәні бойынша.
     Ақпараттың ... Жеке - бұл ... ... ... ...  интуициясы,  білу,
 эмоциясы болуы мүмкін ;
· ... ... ... ... біз ... ... ... аламыз. Сонымен қатар,  бұл ... ... ... ... және ... ... және тағы
басқалары;
· Күнделікті - біз қарым-қатынас ... ... ... ... - бұл ... ...  музыка,  театр және сол сияқтылар;
· Арнайы -  ғылыми,  өндірістік,  техникалық,  басқарушы.
|Ақпараттың жіктелуі ... ... түрі ... ... мәні ... ... | | ... |Мәтіндік ... ... ... ... ... ... ... |қоғамдығ – саяси; ... сезу ... ... ... сезу ... ... |
| | ... |
| | ... |
| | ... |
| | ... |
| | ... |
| | ... |
| | ... |
| | ... |
2 ... - ... ... ... ... адам ақпараттарды caқтaй алады. Біз кітап, газет,
журналдар оқығанда, өзіміздің ... ... ... ... адам ... тек ... ғана қоймай, оны сақтай да алады. Адам миына әсер
ететін ақпарат көлемі өте ... ... ... ... ... ... яғни қабылданған ақпаратты біреуге қайта айтқаныңызда, ол дәлме-дәл
болмайды. Сондықтан да ... ... тұру үшін ... ... пайдаланылады. Олардың қатарына қағаз, папирус, пергамент,
фотопленка, таспалар, дискілер және т.б. енеді.
         Екіншіден, адам ақпараттарды ... ... ... өз ... ... ақпараттарды біреуге айтып бере алады.
   Әңгіме кезінде бір адам ... ... ... ал ... ... ... қабылдаушы) болады. Кітап оқыған кезде сіз қабылдаушы
 боласыз да, aл автор жолдаушы ... ... Ал, ... ... біреуге айтсаңыз, сіз ақпарат жолдаушы боласыз да, ал екінші адам
қабылдаушы болады.
  Ақпарат алмасу - екі ... ... ол үшін ... және ... ... Хабар беруге пайдаланылатын құралды ақпарат беру арнасы деп
атайды. Оған ... ... ... ... ... ... және
т.б. жатады.
         Үшіншіден, адам ақпараттарды өңдей алады.
 Ақпараттарды өңдеу деп бір ... ... жаңа ... ... айтады.
Ақпараттар өнделгенде, оның берілу түрі, алу жолдары өзгереді, бірақ оның
мағынасы өзгермейді.
   Ақпараттарды өңдеу үздіксіз ... ... сіз ... ... ... ... ... жалғаса береді.
  Алынған деректерді өңдей отырып, математикалық есептерді шеше отырып,
адам бұрын өзінде болмаған жаңа ақпарат ала ... өзі ... ... ... ... оларды реттейді,
салыстырады, талдайды, соның  нәтижесінде жаңа ақпарат құра алады.
  Сонымен, адам ақпараттарды сақтай алады, өңдейді және тарата ... ... адам ... да бір ... ... оны ақпараттық процесс
дейді. Ақпараттық процесті әр түрлі ... ... ... өзі
ұйымдастыра алады. Ол құрылғылар қатарына: қағаз, магниттік ... ... ... және тағы ... ... жинақталады, беріледі, сақталады және өңделеді.
 Ақпараттар арқылы орындалатын әрекеттер ақпараттық процестер деп аталады.
   Адам қабылдайтын ақпараттар таңба  және ... ... ... ... ақпарат деп дәм, иіс, сезім сияқты табиғи ақпарат көздерінен
алынатын ... ... ... ... ... жазу және тағы ... ақпараттар
жатады.
    Жазба мәтін әртүрлі белгілерден (а, в, ".", "-" ...) ... ... ...  - ... ... ... сөз және ... Сөз және жазу бір-біріне ұқсайды.    Олар ... ... ... құрастырылады.
    Таңба түрінде қатысуды қатынасу mілі дейді. Қатынасу тілдері табиғи
және ... ... ... ... кәдімгі ұлттардың жазба және сөйлесу тілдері жатады. Мысал
ретінде, қазақ, орыс, ағылшын және де басқа тілдерді ... ... ... ... математика, физика, музыка, компьютер
тілдері жатады.
    Әр тілдің ... ... ... сөз құрастыратын белгілері
(символдары) болады. Мысалы, қазақ тілінің 42 символы, орыс ... ... ... ... 28 ... бар, ал ... тілі екі-ақ белгіден:
".", "-" тұрады.
 Сандарды құрастыратын алфавиттер көп. Мысалы: екілік, ... ... ... Жүйенің негізі қанша болса, ол жүйеге сонша символ енеді.
Мысалы, екілік жүйеге тек екі ... 0 және 1 ... ... ... ... ... ... өз бейнесінде (образды)
және таңба түрінде қабылдайды.
№2 дәріс. ЕСЕПТЕУ ЖҮЙЕСІНІҢ НЕГІЗДЕРІ. САНАУ ЖҮЙЕСІ
2.1 Ақпараттарды ... ... ... арифметикалық негіздері.Санау жүйесі
2.3 Екілік сандармен орындалатын арифметикалық әрекеттер.
2.4 Компьютердің логикалық  негізі логикалық пікірлердің негізгі
түсініктері
2.1 Ақпараттарды ... ... ... өмір ... Ол ... ... сақтау, тарату,
өңдеу және қолдану барысында белгілі болады. Ақпараттық процесстерді
зерттеумен ... ... ... ... ... ... ... құрал - компьютер. Компьютер ақпаратты автоматты өңдеуге
арналған аппараттық және бағдарламалық құралдар жүйесінен ... ... ... - ... адам ... өңдеу, яғни
алдын-ала берілген бағдарлама ... ... ... ... ... ... алғанға дейінгі өңдеуі. Берілген мәліметтер келесі
түрде ... ... ... сандық, графикалық, музыкалық (дыбыстық)
немесе видеоақпараттар.
     Компьютердің аппараттық құралдары еңгізу қондырғылары, компьютер
жады, процессор, ... ... мен ... ... тұрады.
      Мәліметтер бағдарлама көмегімен өңделеді. ... ... ... арналған белгілі әрекеттерді немесе қойылған есепті
шешу үшін компьютерге ... ... ... тек қана ... ... ақпараттарды ғана өңдей алады.
Басқа барлық ақпарат (мысалы, дыбыс, ... және ... ... үшін ... түрге түрленуі тиіс.
Осы сияқты компьютерде мәтіндік ақпаратты да ... ... ... ... әр әріп белгілі бір санмен кодталады, ал сырқа шығару
қондырғыларында (экранға ... ... ... ... адам қабылдауы үшін
осы санға сәйкес бейнелер қайта қалпына ... ... мен ... осы ... ... ... деп аталады.
  Қандайда бір алфавитті пайдаланып ақпарат жазуды кодтау (таңбалау) деп
атайды.
  Бір ғана ақпаратты әртүрлі ... ... ... Бір ... тобынан екінші
белгі тобына көшіру жолын код деп атайды. Мысалы, мектепте ... ... - ... жүз ... жеті ... әр ... жүйеде кодтап, былай жазуға
болады: 96710, 1707,, ЗС76, 11110001112. Бұл жазу ... ... ... ... өзгермейді, бірақ оның жазылу түрі өзгереді.
    Ақпараттардың сақталу, қабылдану, берілу және өңделу ... ... ... ... көп ... ... кодталуы (кейде оны шифрлау деп те ... оның ... ... - ... ... болатындай етіліп жасалуы
қажет.
    Кодталғанда қанша аз алфавит пайдаланылса, кері ... ... ... ... ... ... кодтау үшін Морзе алфавиті немесе
екілік алфавит пайдаланылады.
     Мысалы, баяғыда жасалған телеграф аппаратын ... ... және ... ... арқылы ақпарат берілген. Ақпаратты пайдаланушының
кағазында қосқышты ... тұру ... ... ... және нүкте
жазылып отырған. Ондай хабарларды беруге Морзе әрпі ... |n-. |1.---- ... |o--- |2..--- ... |p.--. |3...-- ... |q--.- |4....- ... |r.-. |5..... ... |ә... |6-.... ... |t- |7--... |
|h.... |u..- |8---.. ... |v...- |9----. ... |w.-- |0----- ... |x-..- | ... |y-.-- | ... |z--.. | |
3 ... - ... ... ... 0 және 1 белгілері пайдаланылған, ... ... ... үшін ... код деп ... Ағылшын тілінде екілік
белгі, Binary digit сөзінен қысқартылып, бит деп аталған. ... ... ... ... ... (0 немесе 1-ді) бит деп атайтын боламыз.
 Ақпараттарды бұлайша екі белгімен белгілеу оларды сақтауға, ... ... ... ... ... Екілік сандар
алфавитінің карапайымдылығы оның есептеу техникасында кең таралуына себеп
болды. 0 және 1 ... ... ... ... ... заряды жоқ-0", "iскe косылған-1, өшірілген-0" сияқты және
басқа да ... ... ... ... ... тек ... ... етіп қоймай, орнықтылық және тиімділік қасиетке де ие.
 Екілік алфавит көмегімен кез-келген ... ... ... ... яғни бұл ... тілде жазылған мәлімет екілік ... ... ... алфавит өте қажет екені белгілі болды, ендеше,
символ түріндегі ақпараттарды олар арқылы қалай жазуға ... 0 және ... ... төрт ... ғана ... ... олар: 00, 01, 10, 11
- бүл өте аз. Тек орыс тілін кодтауға арнайы белгілерден (?,! және ... 33 ... ... ... Кез-келген мәтіндік ақпараттарды кодтау үшін
жоқ дегенде 200-ден астам ... ... ... ... ... үшін ... комбинацияларын қолдану (нөл мен бірлерден тұратын 8 ... 8 ... ... ... байт деп ... мен бірлерден тұратын 8 бит, яғни 1 байт арқылы 256 символды кодтауға
болады: 00000000, 00000001, ... ..., ... бұл ... орыс ... ғана ... ... латын, қазақ
әріптерін де, цифрларды да, тіпті ... ... де ... ... ... Кодталатын символдардың тобын кодтау
кестесі деп атайды.
   Ақпараттық ... әр ... ... ... ... рет қайта
кодталады , яғни ол өзінің жазылу түрін ... ... ... ... ... ... барысында санау жүйесі түсінігімен кездескенбіз. Бұл
бөлімде біз, сан ... ... ... ... ... санау жүйесін жан-жақты карастырамыз.
    Сан түсінігі - математикадағы сияқты информатикада да негізгі ұғым.
Бірақ, егер математикада ... ... ... көп ... ... онда ... ... ұсыну әдістерін айналып өтуге болмайды,
өйткені тек осы арқылы ғана жадының қажетті ... ... ... мен
жіберетін қатесі анықталады.
Санау жүйесі туралы түсінік
   Сандарды цифр деп ... ... ... ... ... ... және жазылу тәсілін санау жүйесі деп атайды.
   Санау жүйесі екі ... ... ... және позициялық емес.
  Позициялық емес санау жүйесінде әрбір цифрдың мәні оның ... ... ... ... ... ... мысалы ретінде римдік жүйені алуға
болады. Осы жүйеде жазылған XXX санында X цифры кез келген позицияда 10-ды
(онды) ... емес ... ... ... ... ... біраз
қиын болғандықтан, бүкіл дүние жүзі біртіндеп позициялық ... ... ... ... ... мәні оның ... ... болды. Позициялық санау ... ... деп ... ... ... ... санау жүйесі
    Біз сандармен жұмыс істегенде тек қана бір ондық ... ... ... ... деп ... былай түсіндіріледі: бұл жүйенің
негізінде он негізі жатыр. Бұл жүйеде санды жазу үшін он цифр қолданылады:
- 0, 1, 2, 3, 4, 5, 6, 7, 8, ... жүйе ... ... табылады, өйткені ондық санды жазуда
цифрдың мәні оның позициясына ... ... ... ... байланысты.
     Санның цифрына бөлінетін позицияны разряд деп атайды.
Мысалы, 425 жазуы 4 ... 2 ... және 5 ... тұратын сан
екенін білдіреді. 5 цифры - бірліктер ... 2 - ... ... - ... ... ... осы ... басқа ретте жазатын болсақ, мысалы, 524, онда сан 5
жүздіктен, 2 ... және 4 ... ... ... 5 ... ... және санның үлкен цифры деп аталады, ал 4 цифры
кіші болады да, осы ... кіші ... деп ... Егер 524 ... ... жазатын болсақ:
5*102+2*101 +4*10°
оның цифрлары салмағының айырмашылығы айқын болады, бұл жазудағы 10 ... ... ... ... ... цифры үшін 10 негізі цифрдың орнына
байланысты дәрежеленеді және осы ... ... ... ... ... – нөлге, ондықтар үшін - бірге, жүздіктер үшін ... ... ... ... сан бөлшек болса, онда ол да ... ... ... ... ... бөлшек бөлігі үшін дәреже негізі теріс және - 1-ге
тең - бұл бөлшек бөліктің үлкен цифры үшін, ал бөлшек ... ... ... -2 тең және т.с.с.
     Мысалы, 384,9506 ондық, саны мынадай қосындымен белгіленеді:
384,9506=3*102 +8*101 +4*10°+9*10-1 +5*10-2+0*10-3+6*10-4
    Осылайша, ... ... кез ... ... - ... ... бір ... ал дәреженің мәнін сәйкес цифрдың позициясы көрсетеді.
Екілік санау жүйесі
  Компьютерде, әдетте, ондық емес, позициялық екілік ... ... ... 2 ... санау жүйесі қолданылады.
   Екілік жүйеде кез келген сан екі 0 және 1 цифрларының, ... және ... сан деп ... ... қана 0 және ... ... ... ... ... ... ... үшін екілік санды
жазуда екілік санау жүйесінің индексіне белгі қосылады, мысалы, 110101,1112
.
 Екілік санның әрбір разрядын ... бит деп ... ... ... ... - цифрларды физикалық берудің қолайлылығы (мысалы, 1
цифрына электр кернеуінің бар ... ал 0 ... ... ... ... сәйкес келуі мүмкін) және екілік ... ... ... ... ... ... ... аппаратурасының,
дәлірек айтқанда, арифметикалық және логикалық құрылғысының күрделілігінде
болып ... ... ... тәрізді, кез келген екілік санды ... ... ... ... ... анық ... ... түрінде жазуға
болады. Бұл қосындыда негізі ретінде 2 ... ... ... ... 101 ... саны үшін ... ... өрнектеуге болады:
1*26 +0*25 +1*24 +0*23+1*22+0*21+1*20+1*2-1 +0*2-2+1*2-3
  Бұл қосынды ондық сан үшін жазылған қосындының ережесі бойынша жазылады.
Берілген мысалда екілік сан жеті ... ... ... үш ... ... ... ... бүтін бөліктің үлкен цифры, яғни бірлік 27-
1=26-не ... ... ... ... тең ... ... 25-не
көбейтіледі және т.с.с., екінің дәрежесі кемуі бойынша ең төменгі дәрежеге
дейін, үшінші цифрдың бөлшек бөлігі 23-не ... Осы ... ... ... ... арифметикалық амалдарды орындай отырып, 85,625
санын аламыз. Осылайша, 1010101,101 екілік саны 85,625 ... ... ... ... 1010101,1012= 85,62510.
     Сандарды көшіру ережесі. Екілік жүйенің елеулі ... - ... жазу үшін 0 және 1 ... көп ... Бұл ... ... ... қиындатады. Мысалы, 156 ондық санының екілік жүйедегі түрі
мынадай: 10011100. Сондықтан екілік жүйе ... ... ... үшін ... ал ... компьютермен жұмыс істеуі үшін
үлкен санау жүйесі тандалады. Бұл ... ... ... он ... жүйелер
жиі қолданылады, өйткені кейін көрсетілетіндей, осы екі жүйелердің және
екілік жүйенің ... ... бір ... басқаға ауыстыруды жеңілдететін
карапайым байланыс бар.
 Әрбір ... пен ... ... ... қосындысын
табу қажет.
Он алтылық санау жүйесі
 Екілік санау жүйесін компьютерден тыс жерде қолдану өте ... ... ... Мысалы, 89512810=110110101000100110002.
    Екілік санды жазуды қысқарту үшін негізі 16 болатын санау жүйесі
қолданылады. Бұл ... он ... ... ... деп ... алтылық позициялы санау жүйесінде санды жазу үшін ондық ... ... 0, 1,2, 3,4, 5, 6, 7, 8, 9 және ... алты цифрды
белгілеу үшін ондық сандарының мәні 10, 11, 12, 13, 14 және 15 ... ... ... алғашқы үлкен әріптері: A, B, C, D, E, ... ... ... ... ... цифрлары және сонымен қатар,
латынның алты әріптері он алтылық ... ... ... ... ... ... ... цифрларын келтірейік: 0, 1, 2, 3, 4, 5, ... 8, 9, A, B C, D, E, F. Он ... ... ... F ... ... ... келеді, ал ондық санау жүйесіндегі 15 санынан кейін 15+1=16 саны
келеді ... ... ... ... он алтылық санның түрі, мысалы, 3E5A1 болуы мүмкін. Осы
санды негізі 16 ... ... ... түрінде есептеп жазсақ, мынаны
аламыз:
ЗЕ5А116=3*164+E*163 +5*162 +A*161+1*16°
  Ондық жүйенің ... ... ... амалдарды орындай отырып
және А=10, Е=14 ескерсек, ... ... ... ... ... он ... жүйедегі санның ықшамды екендігін байқауға болады.
Сегіздік санау жүйесі
  Сегіздік ... ... яғни ... 8 ... санау жүйесінде сандар
сегіз цифрдың көмегімен өрнектеледі: 0, 1,2, 3, 4, 5, 6, 7. ... ... ... жеті ... бес сегіз және үш сегіздің квадраты бар, ... ... 357 ... ... "8" санау жүйесін білдіреді.
Жазылған қосындыда ондық жүйенің ережесі бойынша арифметикалық әрекеттерді
орындай отырып, 3578=23910 аламыз, яғни 357 сегіздік саны 239 ... ... ... БІР САНАУ ЖҮЙЕСІНЕН БАСҚА САНАУ ЖҮЙЕСІНЕ АУЫСТЫРУ
     Сандарды бір санау жүйесінен ... ... ... ... жиі ... Санды екілік, сегіздік немесе он алтылық жүйеден
ондық жүйеге ауыстыру ... ... ... ... екілік санау жүйесіне ауыстыру
  Ондық санды екілікке ауыстырған кезде осы санды 2-ге бөлу қажет. Мысалы,
891 ... ... ... ... санау жүйесіне аудару. Шешімі:
891:2=445, қалдық 1
445:2=222, калдық 1
222:2= 111,қалдық 0
111:2=55, қалдық 1
55:2=27, ... ... ... ... ... ... қалдық 0
3:2=1, қалдық 1
1:2=0, қалдық 1 (екілік санның ... ... ... ... ... одан ... соңғысынан бастап барлық
қалдықтарды жазамыз: Жауап: 89110=11011110112.
     Ауыстыру ережесі. ... оң ... ... ... санау жүйесіне ауыстыру
үшін осы санды 2-ге бөлу ... ... ... 2-ден кіші болғанша
бөліндіні қайтадан 2-ге бөле береді. Нәтижені бір қатарға соңғы ... ... ... ... ... ... жазу ... бөлшектерді  екілік санау жүйесіне ауыстыру
     Ондық бөлшектерді екілік санау ... ... үшін оны ... ... бөліктерді іздеу керек.
    Мысал. 0,625 ондық бөлшегін екілік санау жүйесіне ауыстырайық.
    Екілік бөлшектің үтірден кейінгі бірінші цифрын табу үшін ... 2-ге ... және ... ... ... ... алу ... бүтін бөлігі 1-ге тең.
0,250*2=0,500, бүтін бөлігі 0-ге тең.
0,500*2=1,000, бүтін бөлігі 1-ге тең.
     Соңғы ... ... ... ... тең. Ауыстыру аяқталды. Бір
қатарға алынған бүтін ... ... ... ... ... ... ... әрқашан ондық санның тек қана бөлшек бөлігі
қатысады.
   Ауыстыру ... Оң ... ... екілік санау жүйесіне ауыстыру үшін
бөлшекті 2-ге көбейту қажет. Көбейтіндінің бүтін бөлігі ... ... ... бірінші цифры ретінде алынады да, ... ... ... ... ... келесі цифры ретінде осы көбейтіндінің бүтін
бөлігін алады, ал көбейтіндінің бөлшек бөлігін қайтадан 2-ге көбейтеді және
т.с.с.
      Ақырғы ондық ... ... ... ... ... ... бөлшек алынуы мүмкін.
Мысалы, 0,3 ондық бөлшегін екілік санау жүйесіне келтірейік.
Шешуі:
0,3*2=0,6 бүтін бөлігі 0-ге тең;
0,6*2=1,2 бүтін бөлігі 1-ге ... ... ... 0-ге ... ... ... 0-ге тең;
0,8*2=1,6 бүтін бөлігі 1-ге тең;
0,6*2=1,2 бүтін бөлігі 1-ге тең
және т.б.
 0,6 бөлшек ... ... ... ... болған еді. Сондықтан есепте
қайталана бастайды. Демек, екілік ... ... 0,3 ... ... ... ... осы операциялар үтірден кейін берілген цифр саны алынғанша
жалғасады.
Ондық сандарды он алтылық санау жүйесіне ауыстыру
     Ондық санды он ... ... ... ... үшін санды 8-дің
орнына 16-ға бөлу қажет.
Мысалы, 891 санын ондық жүйеден он алтылық санау ... ... ... 11-ге тең, он алтылық жүйеде "11 саны" ... ... ... ... 7-ге ... ... 3-ке тең (он алтылық санның үлкен цифры);
Жауап: 89110=37В16.
Ондық сандарды сегіздік санау жүйесіне ауыстыру
   Ондық жүйеден ... ... ... ... ауыстыру үшін екілік
жүйесіне ауыстырған ... ... ... ... сан ... ... ... бойынша, 7-ден аспайтын калдықты
сақтай отырып, 8-ге бөлінеді. Егер алынған бөлінді 7-ден үлкен ... ... ... ... отырып, 8-ге бөледі. 8-ге бөлу процесі бөлінді нөлге
тең болғанша жалғаса береді. Содан кейін соңғысынан бастап ... ... ... ... Бұл ... жүйедегі қорытынды сан болып табылады.
Мысал: ондық жүйедегі 891 санын ... ... ... ... ... ... 3-ке ... қалдық 7-ге тең;
13:8=1, қалдық 5-ке тең;
1:8=0, қалдық 1-ге тең ... ... ... ... ... ... жүйеден сегіздік санау жүйесіне ауыстыру
    Екілік санды сегіздік немесе он алтылық ... ... ... ... ... ... сегіздік сан түрінде жазу үшін үш екілік цифрлар
қажет. ... ... ... санды оңнан солға қарай екілік ... ... ... сол жақтағы цифрлар тобы ең аз болуы тиіс. Мысалы, 011
екілік цифры сегіздік санау жүйесіндегі үш ... ... ... ... ... цифрдың әрбір тобын кестеде көрсетілген цифр ... ... ... |
|0 |000 |0 |
|1 |001 |1 |
|2 |010 |2 |
|3 |011 |3 |
|4 |100 |4 |
|5 |101 |5 |
|6 |110 |6 |
|7 |111 |7 |
4 ... Сандарды екілік жүйеден сегіздік санау жүйесіне ауыстыру кестесі
   Мысалы, 110111101 екілік саны екілік цифр ... ... ... 1 101 111 011 деп ... болады және содан кейін әрбір топты
кестедегі сегіздік цифpдың біреуімен жазып болғаннан ... 1573 ... ... ... он ... санау жүйесіне ауыстыру
      Екілік жүйеден он алтылық санау жүйесіне ... ... тек қана ... - ... ... екілік сан төрт екілік
сан бойынша ... ... ... он ... ... кез ... цифрын
жазу үшін төрт екілік цифр қажет.
|Ондық ... |Он ... |0000 |0 |
|1 |0001 |1 |
|2 |0010 |2 |
|3 |0011 |3 |
|4 |0100 |4 |
|5 |1010 |5 |
|6 |0110 |6 |
|7 |0111 |7 |
|8 |1000 |8 |
|9 |1001 |9 ... |1010 |A |
|11 |1011 |B ... |1100 |C ... |1101 |D ... |1110 |E ... |1111 |F |
5 ... ... жүйеден он алтылық санау
жүйесіне ауыстыру кестесі.
     Сондықтан алдыңғы мысалда қолданылған 1101111011 ... саны ... цифр ... ... бөліп, 11 0111 1011 түрінде жазуға болады және
әрбір топты он алтылық цифрдың біреуімен жазып ... ... 37В ... ... аламыз.
Санды сегіздік және он алтылық санау ... ... ... ... ... он ... ... екілік санға түрлендіргеңде,
бастапқы санның ... ... ... (сегіздік сан үшін) немесе төрттен (он
алтылық сан үшін) ... ... цифр ... қарапайым ауыстырумен іске
асырылады.
Мысалы:
1288=001 010 011
А1716=1010 0001 =10100112
   Егер ... ... ... ... ... ... ... тұратын
болса, онда олар алынып тасталады. Бөлшек бөліктің ... ... ... соны ... ... дәріс
2.3 ЕКІЛІК САНДАРМЕН ОРЫНДАЛАТЫН АРИФМЕТИКАЛЫҚ
ӘРЕКЕТТЕР
     Екілік санау жүйесінде ... ... ... ... ... ... тек кана айырмашылығы - санау жүйесінің негізі екіге
тең және тек екі цифр ... ... ... ... ... қосу ... ... сәйкес
разрядтарды қосуға әкеледі.
     Екі екілік санды қосу кезінде мынадай төрт ереже қолданылады:
0+0=0
1+0= 1
0+1= 1
1+1= 10 ... ... ... ... ... 101+11 (ондық жүйеде 5+3=8) екі ... ... ... орындаймыз.
Жетпейтін нольдерді қосып, амалды бағанада орындаған жөн.
101 + 011 Қосу ... ... ... Кіші ... қосу ... 1 + 1=10. Кіші ... ... 0
жазылады және бірлік келесі үлкен разрядқа тасымалданады.
2) Келесі сол жақ разрадтың цифрлары және тасымалдың ... ... Бұл ... ... 0 ... және бірлік тағы да келесі үлкен
разрядқа тасымалданады.
3) Сол жақ разрядтың үшінші цифрлары және тасымалдың бірлігі ... 0+1 ... Бұл ... ... 0 ... және ... тағы да келесі үлкен
разрядқа тасымалданады, т.с.с.
4) Нәтижеде:101
                  + 011
                   1000    алынады.
Сонымен, 10002=810.
     Қосу - ... ... ... ... ... ... ... асатын басқа үш амал - азайту, көбейту, бөлу әдетте
қосудың көмегімен орындалады.
АЗАЙТУ
Екілік санды ... ... ... ... ... разрядтан аламыз
1-1=0
екенін ескеру қажет.
Мысалы, 1010-101 екілік санның айырмасын табу. Кіші ... ... ... ...   101 ... ... ... қарастырайық:
1) Кіші разряд үшін 0-1 бар. Сондықтан үлкен разрядтан бірлікті аламыз және
10-1=1 -ді табамыз.
2) Келесі разрядта 0- 0= 0 ... Сол ... ... тағы да 0-1 ... Үлкен разрядтан 1-ді аламыз
және 10-1=1 -ді ... ... ... 0 ... ... ...   101
                           101 алынады.
    2.4 КОМПЬЮТЕРДІҢ ЛОГИКАЛЫҚ  НЕГІЗІ
ЛОГИКАЛЫҚ ПІКІРЛЕРДІҢ НЕГІЗГІ ... ... ... ... ... есептердің
арасында дәстүр бойынша логикалық деп аталатын есептер аз емес.
  Логика ... - ... ... ... мен ... ... оның
ішінде дәлелді пікір заңдары туралы ғылым.
  Ғылыми пән ретінде логиканың бірнеше нұсқалары ерекшеленеді: формальды
логика, ... ... ... ... ... ... ... түрлі кестелерді құру, қарама-кайшы түйіндерді шешу және басқа да
көптеген жағдайларда адамдар логиканың ... ... ... ... ... ... кәдімгі мазмұнды пікірімізді
талдаумен байланысты.
 Математикалық ... ... ... бір ... ... ... ... айқындалған объектілер мен пікірлердің ақиқаттығын немесе
жалғандығын біржақты шешуге болатын дәйектемелерді ғана қарастырады.
Математикалық ... ... ... ... сияқты, информатикада да
жақсы меңгерілген. Қазіргі уақытта алгебралық қисынның негізгі ... бір де бір ... тілі ... ... тек сандар ғана емес, тосын, тым ... ... ... ... ... араласу алмасу барысында адамдардың ақпарат алмасу
формаларының бірі - бұл ... мен ... ... ... жауабы бізді қоршайтын заттық әлем туралы білімнің ... ... Бұл ... біз ... ... айтамыз.
Пікір қағида бойынша бақыланатын фактілерді тікелей көрсете алады: "Күн
жарқырап тұр", "Бұл ... - ... және ... ... пікірлер
ойдан шығарылған объектілер немесе әлі болмаған жағдайлар туралы пайымдап,
хабарлай ... ... ... ... және тағы сол ... ... - кейбір жалған немесе ақиқат пайымдаулар.
  Мысалы, "ақ қар", "2*2=4" ... ... ал "жер ... ... жалған. Әдетте, біз бақылайтын фактілер ақиқат болып қабылданады.
Жалған пайымдаулар көбіне талқылаулардағы ... ... ... ... ... балауға ұмтылудан пайда болады.
  Пікірлер жалпы және жеке болып бөлінеді. Жеке пікірлер нақты фактілерді
көрсетеді, ... "3+30" ... х=1 және у=1 ... және х=0 ... кез кез ... у үшін жалған.
   Егер пікірде айтылған ой объектілердің ... үшін ... ... ... ... ... ... деп аталады. Мысалы, "Итте төрт аяқ бар"
пікірі кез-келген ит үшін әділ. Бекем ақиқат ... ... ... ... ... ... "а+в=в+а" пайымдауы кез келген нақты
сан үшін әділетті және ... ... ... ... ... ... заңын сипаттайды.
 Күрделі жағдайларда сұрақтардың жауабы ... ... ЕМЕС ... ... пікірлермен көрсетіледі.
Мысалы, "Мына оқушы ақылды және зерек" пікірі екі қарапайым: "Мына оқушы
ақылды" және "Мына оқушы зерек" ... ... ... ... ... ... ЖӘНЕ ... әрқашан бір мезгілдік ақиқатты
болжайтын пікірлерден ... ... ... жалғаушысы екі рөлді ойнауы мүмкін. Мысалы,
"Бүгін біз баққа демалуға барамыз немесе бақшада ... ... ... "He" ... ... болады, "Бүгін біз не баққа
демалуға барамыз, не бақшада жұмыс ... ... ... бір ... ... және бақшада жұмыс істеу мүмкін емес. Ал "Жаңбыр күндіз немесе
кешке жауады" деген сөйлемде үш түрлі жағдай болуы ... ... ... не ... ... жауады", не "Жаңбыр күндіз де, кешке де жауады".
Бірінші мысалда НЕМЕСЕ жалғаушысы бөлуші рөл, ал ... ... ... ... ... және математикалық талқылауларда
НЕМЕСЕ жалғаушысы тек біріктіруші рөл атқарады. Мысалы, "х=0 немесе ... ... ... не "у=0", не "х=0", не "х=0 және ... ... ... жалғаушысы құрамды пікір: егер оны
құрайтындардың тіпті біреуі ғана ақиқат болса, ол ... ... егер ... бәрі жалған болса ғана ол жалған пікір болады.
  ЕМЕС жалғаушысы теріске шығаруды пішімдеу үшін ... ... ... теріске шығаруы "х=0" пайымдауына тең "х=0 емес" пайымдауы
болады.
 Ереже. Егер бастапқы пайымдау жалған болса, онда ... ... ... ... егер ... ... әділ болса, онда теріске шығару
жалған.
ЛОГИКАЛЫҚ ОПЕРАЦИЯЛАР
Логикалық жалғаушылар математикалық логикада ... ... ... ... ... ... Математикалық логикадағы
ЖӘНЕ, НЕМЕСЕ, ЕМЕС логикалық операциялары ... ... ... ... |А және В |
| ... ... | ... ...... В |
| ... ... | ... ... ... |А емес |
6 ... ... ... КӨБЕЙТУ
  ЖӘНЕ жалғауының көмегімен екі қарапайым А және В ... ... ... ... көбейту немесе конъюнкция деп аталады, ал
операцияның нәтижесі - ... ... |В |А және В ... |ИӘ |ИӘ ... |ЖОҚ |ЖОҚ ... |ИӘ |ЖОҚ ... |ЖОҚ |ЖОҚ |
7 ... ЖӘНЕ ... ... амалы үшін ақиқаттық кестесі.
     Мұндағы А және В - иә немесе жоқ мәнін қабылдай ... екі ... ... екеуі де ақиқат болғанда, А және В конъюнкциясы ақиқат;
А немесе В ... ... ... ... де жалған болғанда, А және В
конъюнкциясы жалған болатындығын көреміз.
ЛОГИКАЛЫҚ ... ... ... ... жалғаулығының көмегімен бір
құрамдасқа екі қарапайым А және В ... ... ... ... дизъюнкция деп аталады, ал ... ... ... ... ... үшін ақиқаттық кесте мынадай түрде болады:
|А |В |А ... В ... |иә |иә ... |жоқ |иә ... |иә |иә ... |жоқ |жоқ ... ... ... А айтылымына ЕМЕС ... ... қосу ... ... операциясы деп аталады, операцияны ... ... жаңа ... ... ... ... ... операциясы үшін ақиқаттық кесте
мына түрде болады:
|А |А емес ... |жоқ ... |иә ... А ... ... айтылымдар.
-----------------------
Теориялық информатика
Кибернетика
Программалау
Информатика
Ақпараттық жүйе
Жасанды интеллект
Есептеуіш техника
Қоғамдық
информатика
Табиғаттағы
информатика

Пән: Информатика
Жұмыс түрі: Реферат
Көлемі: 17 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 400 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
"Білім беру жүйесіндегі ақпараттық технологиялар"91 бет
«Ақпараттық технологиялар» пәні8 бет
Ақпарат және оны өрнектеу жолары. Ақпаратты өлшеу. Информатика ұғымы. Ақпараттық технологиялар және техника. Есептеу техникасының даму тарихы9 бет
Ақпарат және оны өрнектеу жолдары. Апаратты өлшеу. Информатика ұғымы. Ақпараттық технологиялар және техника. Есептеу техникасының даму тарихы14 бет
Ақпарат және оны өрнектеу жолдары. Ақпаратты өлшеу. Информатика ұғымы. Ақпараттық технологиялар және техника. Есептеу техникасының даму тарихы8 бет
Ақпараттық технологиялардың анықтамалары71 бет
Ақпараттық жүйелер және технологиялар орталығы8 бет
Ақпараттық менеджменттегі ақпараттық технологиялар курсынан: Бизнестегі эксперттік жүйелер12 бет
Ақпараттық технологиялар12 бет
Ақпараттық технологиялар жайлы16 бет


Исходниктер
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь