XVII ғасырдағы Осман империясының жүргізген соғыстары
![](/assets/img/loading.gif)
![](/assets/img/loading.gif)
ЖОСПАР
Осман империясы 2
XVII ғасырдағы Осман империясының жүргізген соғыстары 3
Осман империясының әлеуметтік-экономикалық дамуы 5
Қолданылған әдебиеттер тізімі 10
Осман империясы
XVII ғасырдағы империяның дамуы және оның құрамына кірген халықтардың
жағдайы. Осман империясының негізін қалаушы Осман бей 1299 жылдан бастап
нығайған Осман әмірлігінің толық билікті басқарушысы болды. Ол әмірлікке
Византияның кішіазиялық провинцияларын бірінен соң бірін қоса бастады.
Османның мирасқорлары оның жаулап алушылығын жалғастырды: ең алдымен Кіші
Азияның едәуір бөлігі бағындырылды, ол содан кейін ұрыс алаңы Балкан болды.
1400 жылы Константинополь шабуылмен алынып, одан кейін 1453 жылы Кіші
Азиядағы және Балкандағы барлық византиялық аумақтар Түркияның билігіне
көшті.
Жаңа дәуірдің басында Осман империясы Еуропадағы, Азиядағы, Африкадағы
орасан зор аумақты иеленді, маңызды халықаралық сауда жолдарына бақылау
орнатты, оның билігіне көптеген халықтар мен тайпалар бағынды. Осман
империясы әлі де қуатты держава ретінде өмір сүріп, көрші елдерге қауіп-
қатер төндіруге кабілетті болатын. Бірақ, шын мәнінде, бұл экономикалық
және саяси құлдырауды бастан кешіріп жатқан, артта қалған әскери-феодалдық
ел еді.
Осман мемлекеті өз ішінде біртұтас бірліктегі, тату ел бола алған жоқ.
Жаулап алған елдердің халықтары өзінің дамуы жағынан әр қилы сатыда болды.
Шаруашылық, мәдени, саяси даму айырмашылықтары бір-бірінен алшақ еді.
Аймақтар арасындағы шаруашылық байланыстар нашар дамыды.
Империяның еуропалық бөлігіндегі халықтардың дамуы мен оның басқа
аймақтарының және Түркияның өзіндегі қоғамның даму деңгейін салыстыруға
болмайтын еді. Осман мемлекетінің әр түрлі ұлт аймақтарының арасындағы
байланыс та әлсіз еді. Түріктердің билігіне тәуелді басқа ұлт халықтарының
наразылық күрестері қоғамның дамуына кедергі келтірумен болды.
Дегенмен Осман империясында XVII—XVIII ғасырлардағы феодалдық
қатынастардың дамуында жаңа заманға тән өзгерістер жүріп жатты. XVII
ғасырдың ортасынан бастап жер иеленудегі сипахилік жүйенің ыдырауы тереңдей
түсті. Мемлекеттің қоғамдық және шаруашылық өмірінде өзгерістер өтіп жатты.
Сипахилердің жер иеліктерінен айырыла бастауы елдің әскери күш-қуатының,
жергілікті және орталық өкімет билігінің әлсіреуіне себеп болды. Осыған
байланысты түріктердің еуропалық иеліктеріндегі билігі біртіндеп қысқарып,
соғыстан түсіретін табыстары азая бастады. Оның есесіне провинциялардағы
феодалдардың дербес билігі күшейіп, сепаратизмнің ұлғаюына жол ашылды.
Осман империясының билеуші топтары басқыншылық соғыстарды жалғастыра
отырып, жер иеленудің бұрынғы тәртіптерін қалпына келтіруге, сипахилердің
жер иеліктерін сақтап қалуға тырысып бақты. Бірақ жүргізілген басқыншылық
соғыстар керісінше елді одан әрі шығынға батырып, дағдарыска ұшыратты.
Халықтың тұрмыс жағдайының төмендеуі, елді ашаршылық жайлауы,
янычарлар көтерілісі, сарай төңкерістері мен өздері жүргізген басқыншылық
соғыстарда жеңіліске ұшырауы империяны күйзелтті. Түріктерге бағынышты
мұсылман және мұсылман емес халықтардың азаттық күресі күннен-күнге өрши
түсті. Әсіресе түріктерге қарағанда шаруашылық және қоғамдық дамуы жоғары
сатыдағы еуропалық иеліктеріндегі халықтардың ұлт-азаттық қозғалыстары
империяның іргесін шайқалта бастаған еді.
Түрік билеуші топтары империяның әскери күш-қуатын қайтадан қалпына
келтіруге тырысып, басқыншылық соғыстарды жалғастыра берді. XVII ғасырда
бірнеше рет әскери-лендік, яғни сипахилік жер иелену жүйесін сақтап қалуға,
сипахи әскерінің жауынгерлік қабілетін арттыруға әрекеттер жасалды. Бірақ
бұл шаралар оңды нәтиже берген жоқ. Жаңа әскери жорықтар түрік феодалдарына
орасан үлкен аумақтар мен жаңа табыстар әкелудің орнына, елдегі күйзелісті
күшейтіп, Осман империясының одан әрі құлдырауына себеп болды.
XVII ғасырдағы Осман империясының жүргізген соғыстары
Империяда дағдарыстың күшеюі. 1475 жылы түрік сұлтанына Қырым хандығы
бағынышты болып, шамамен осы кезде Кіші Азиядағы Антолияның шығыс
бөліктерін жаулап алу басталды, соның барысында түріктердің қолына маңызды
халықаралық сауда жолдары келіп түсті. 1514 жылы түріктерге өзінің күллі
шығыстағы көршісі — сефевидтік Иранның қарсылығын жеңудің сәті түсті, соның
нәтижесінде Арабтық Шығысқа шығу мүмкіндігі қамтамасыз етілді. 1516—1517
жылдары Мысыр, Сирия, Хаджаз және ондағы Мекке мен Медине қалалары түрік
сұлтанының билігіне көшті.
Екі ғасырдан аз уақытта елеусіз Осман әмірлігі күллі әлемнің, бәрінен
бұрын күллі ислам әлемінің көз алдында өз кезеңі үшін бірден-бір ірі қуатты
империяға айналды. Барынша ұзақ уақыт өмір сүрген осы империяның құрамына
Балкан, Қырым сиякты көзге көрінерлік жаңа иеліктерді айтпағанда, бұрынғы
халифаттың иелігінде болған жерлер — Арабия, Ирак, Мағриб, тіпті
Закавказьенің бір бөлігі қосылды. Қуатты османдық Түркия Еуропа, соның
ішінде Ресей үшін қатерлі болды. Оның флоты Жерорта теңізінде билік құрды,
түріктердің әскерлері Венаға бірнеше рет шабуылдап, басқа еуропалық
қалаларға жорық жасады.
Вена түбіндегі жеңістен кейін 1684 жылы османдарға қарсы "Қасиетті
лига" коалициясы құрылды. Оның құрамына Австрия, Польша, Мальта және Ресей
кірді. Сөйтіп, балқан халықтарының түрік үстемдігіне қарсы күресі күшейе
түсті.
Осман империясының жағдайы нашарлай берді. Сипахилік әскер саны жыл
сайын қысқара түсіп, оның жауынгерлік қабілеті төмендеп кетті. Әскерлерге
жалақы берілмеді, оған қазынада ақша да жоқ еді. Үкімет елді қиындықтан
шығаратын жол таба алмады. Бүкіл елде, астанада халық наразылығы күшейіп,
көтерілістер шықты.
1696 жылы I Петр Азов бекінісін түріктерден тартып алды, ал келесі
жылы австриялық қолбасшы Евгений Савойский Тиса өзені бойында түрік
әскерлерін талқандады. Осы шайқаста әскерге қолбасшылық еткен Мұстафа
(1695—1703) әзер дегенде бас сауғалап, қашып құтылды.
Соғыстардағы жеңілістер және елдің ішкі ресурстарының сарқылуы
Түркияны бітім сұрауға мәжбүр етті. 1699 жылғы Карловыдағы келісімшарт
бойынша Австрия бүкіл Венгрияны, Трансильванияны, Словенияны алды, Польша
Украинаның оң жағалауы мен Подолияны, Венеция өзіне Морея мен Эгей
теңізіндегі бірқатар аралдарды қайтарып алды. 1700 жылғы Ресеймен жасасқан
бітім бойынша Ресей өзіне Азов пен оған жақын жатқан жерлерді қаратып
алады.
Сөйтіп, Осман империясының XVII ғасырдың екінші жартысында жүргізген
соғыстары оның күш-қуатының әлсіреуіне, көп жерінен айырылуына әкеліп
соқты.
Осман империясының әлеуметтік-экономикалық дамуы
Қалалар мен сауданың өркендеуі. Осман империясының қол астына қараған
үш бірдей құрлықтағы мемлекеттер мен халықтардың әлеуметтік және
экономикалық дамуы әр түрлі деңгейде еді. Империяның Анадолы аймағы мен
Балкан түбегіндегі халықтарда ауыл шаруашылығы жақсы дамыды. Шаруалар
феодалдарға ауыр салықтар төлеуге мәжбүр болды. Ауыр езгіден қашқан
шаруалар босқынға айналып, қалаларда тұрақтауға әрекеттенді. Қалаларда олар
қолөнершілерге айналып, қала халқының саны өсті.
Осман империясындағы ... жалғасы
Осман империясы 2
XVII ғасырдағы Осман империясының жүргізген соғыстары 3
Осман империясының әлеуметтік-экономикалық дамуы 5
Қолданылған әдебиеттер тізімі 10
Осман империясы
XVII ғасырдағы империяның дамуы және оның құрамына кірген халықтардың
жағдайы. Осман империясының негізін қалаушы Осман бей 1299 жылдан бастап
нығайған Осман әмірлігінің толық билікті басқарушысы болды. Ол әмірлікке
Византияның кішіазиялық провинцияларын бірінен соң бірін қоса бастады.
Османның мирасқорлары оның жаулап алушылығын жалғастырды: ең алдымен Кіші
Азияның едәуір бөлігі бағындырылды, ол содан кейін ұрыс алаңы Балкан болды.
1400 жылы Константинополь шабуылмен алынып, одан кейін 1453 жылы Кіші
Азиядағы және Балкандағы барлық византиялық аумақтар Түркияның билігіне
көшті.
Жаңа дәуірдің басында Осман империясы Еуропадағы, Азиядағы, Африкадағы
орасан зор аумақты иеленді, маңызды халықаралық сауда жолдарына бақылау
орнатты, оның билігіне көптеген халықтар мен тайпалар бағынды. Осман
империясы әлі де қуатты держава ретінде өмір сүріп, көрші елдерге қауіп-
қатер төндіруге кабілетті болатын. Бірақ, шын мәнінде, бұл экономикалық
және саяси құлдырауды бастан кешіріп жатқан, артта қалған әскери-феодалдық
ел еді.
Осман мемлекеті өз ішінде біртұтас бірліктегі, тату ел бола алған жоқ.
Жаулап алған елдердің халықтары өзінің дамуы жағынан әр қилы сатыда болды.
Шаруашылық, мәдени, саяси даму айырмашылықтары бір-бірінен алшақ еді.
Аймақтар арасындағы шаруашылық байланыстар нашар дамыды.
Империяның еуропалық бөлігіндегі халықтардың дамуы мен оның басқа
аймақтарының және Түркияның өзіндегі қоғамның даму деңгейін салыстыруға
болмайтын еді. Осман мемлекетінің әр түрлі ұлт аймақтарының арасындағы
байланыс та әлсіз еді. Түріктердің билігіне тәуелді басқа ұлт халықтарының
наразылық күрестері қоғамның дамуына кедергі келтірумен болды.
Дегенмен Осман империясында XVII—XVIII ғасырлардағы феодалдық
қатынастардың дамуында жаңа заманға тән өзгерістер жүріп жатты. XVII
ғасырдың ортасынан бастап жер иеленудегі сипахилік жүйенің ыдырауы тереңдей
түсті. Мемлекеттің қоғамдық және шаруашылық өмірінде өзгерістер өтіп жатты.
Сипахилердің жер иеліктерінен айырыла бастауы елдің әскери күш-қуатының,
жергілікті және орталық өкімет билігінің әлсіреуіне себеп болды. Осыған
байланысты түріктердің еуропалық иеліктеріндегі билігі біртіндеп қысқарып,
соғыстан түсіретін табыстары азая бастады. Оның есесіне провинциялардағы
феодалдардың дербес билігі күшейіп, сепаратизмнің ұлғаюына жол ашылды.
Осман империясының билеуші топтары басқыншылық соғыстарды жалғастыра
отырып, жер иеленудің бұрынғы тәртіптерін қалпына келтіруге, сипахилердің
жер иеліктерін сақтап қалуға тырысып бақты. Бірақ жүргізілген басқыншылық
соғыстар керісінше елді одан әрі шығынға батырып, дағдарыска ұшыратты.
Халықтың тұрмыс жағдайының төмендеуі, елді ашаршылық жайлауы,
янычарлар көтерілісі, сарай төңкерістері мен өздері жүргізген басқыншылық
соғыстарда жеңіліске ұшырауы империяны күйзелтті. Түріктерге бағынышты
мұсылман және мұсылман емес халықтардың азаттық күресі күннен-күнге өрши
түсті. Әсіресе түріктерге қарағанда шаруашылық және қоғамдық дамуы жоғары
сатыдағы еуропалық иеліктеріндегі халықтардың ұлт-азаттық қозғалыстары
империяның іргесін шайқалта бастаған еді.
Түрік билеуші топтары империяның әскери күш-қуатын қайтадан қалпына
келтіруге тырысып, басқыншылық соғыстарды жалғастыра берді. XVII ғасырда
бірнеше рет әскери-лендік, яғни сипахилік жер иелену жүйесін сақтап қалуға,
сипахи әскерінің жауынгерлік қабілетін арттыруға әрекеттер жасалды. Бірақ
бұл шаралар оңды нәтиже берген жоқ. Жаңа әскери жорықтар түрік феодалдарына
орасан үлкен аумақтар мен жаңа табыстар әкелудің орнына, елдегі күйзелісті
күшейтіп, Осман империясының одан әрі құлдырауына себеп болды.
XVII ғасырдағы Осман империясының жүргізген соғыстары
Империяда дағдарыстың күшеюі. 1475 жылы түрік сұлтанына Қырым хандығы
бағынышты болып, шамамен осы кезде Кіші Азиядағы Антолияның шығыс
бөліктерін жаулап алу басталды, соның барысында түріктердің қолына маңызды
халықаралық сауда жолдары келіп түсті. 1514 жылы түріктерге өзінің күллі
шығыстағы көршісі — сефевидтік Иранның қарсылығын жеңудің сәті түсті, соның
нәтижесінде Арабтық Шығысқа шығу мүмкіндігі қамтамасыз етілді. 1516—1517
жылдары Мысыр, Сирия, Хаджаз және ондағы Мекке мен Медине қалалары түрік
сұлтанының билігіне көшті.
Екі ғасырдан аз уақытта елеусіз Осман әмірлігі күллі әлемнің, бәрінен
бұрын күллі ислам әлемінің көз алдында өз кезеңі үшін бірден-бір ірі қуатты
империяға айналды. Барынша ұзақ уақыт өмір сүрген осы империяның құрамына
Балкан, Қырым сиякты көзге көрінерлік жаңа иеліктерді айтпағанда, бұрынғы
халифаттың иелігінде болған жерлер — Арабия, Ирак, Мағриб, тіпті
Закавказьенің бір бөлігі қосылды. Қуатты османдық Түркия Еуропа, соның
ішінде Ресей үшін қатерлі болды. Оның флоты Жерорта теңізінде билік құрды,
түріктердің әскерлері Венаға бірнеше рет шабуылдап, басқа еуропалық
қалаларға жорық жасады.
Вена түбіндегі жеңістен кейін 1684 жылы османдарға қарсы "Қасиетті
лига" коалициясы құрылды. Оның құрамына Австрия, Польша, Мальта және Ресей
кірді. Сөйтіп, балқан халықтарының түрік үстемдігіне қарсы күресі күшейе
түсті.
Осман империясының жағдайы нашарлай берді. Сипахилік әскер саны жыл
сайын қысқара түсіп, оның жауынгерлік қабілеті төмендеп кетті. Әскерлерге
жалақы берілмеді, оған қазынада ақша да жоқ еді. Үкімет елді қиындықтан
шығаратын жол таба алмады. Бүкіл елде, астанада халық наразылығы күшейіп,
көтерілістер шықты.
1696 жылы I Петр Азов бекінісін түріктерден тартып алды, ал келесі
жылы австриялық қолбасшы Евгений Савойский Тиса өзені бойында түрік
әскерлерін талқандады. Осы шайқаста әскерге қолбасшылық еткен Мұстафа
(1695—1703) әзер дегенде бас сауғалап, қашып құтылды.
Соғыстардағы жеңілістер және елдің ішкі ресурстарының сарқылуы
Түркияны бітім сұрауға мәжбүр етті. 1699 жылғы Карловыдағы келісімшарт
бойынша Австрия бүкіл Венгрияны, Трансильванияны, Словенияны алды, Польша
Украинаның оң жағалауы мен Подолияны, Венеция өзіне Морея мен Эгей
теңізіндегі бірқатар аралдарды қайтарып алды. 1700 жылғы Ресеймен жасасқан
бітім бойынша Ресей өзіне Азов пен оған жақын жатқан жерлерді қаратып
алады.
Сөйтіп, Осман империясының XVII ғасырдың екінші жартысында жүргізген
соғыстары оның күш-қуатының әлсіреуіне, көп жерінен айырылуына әкеліп
соқты.
Осман империясының әлеуметтік-экономикалық дамуы
Қалалар мен сауданың өркендеуі. Осман империясының қол астына қараған
үш бірдей құрлықтағы мемлекеттер мен халықтардың әлеуметтік және
экономикалық дамуы әр түрлі деңгейде еді. Империяның Анадолы аймағы мен
Балкан түбегіндегі халықтарда ауыл шаруашылығы жақсы дамыды. Шаруалар
феодалдарға ауыр салықтар төлеуге мәжбүр болды. Ауыр езгіден қашқан
шаруалар босқынға айналып, қалаларда тұрақтауға әрекеттенді. Қалаларда олар
қолөнершілерге айналып, қала халқының саны өсті.
Осман империясындағы ... жалғасы
Ұқсас жұмыстар
Пәндер
- Іс жүргізу
- Автоматтандыру, Техника
- Алғашқы әскери дайындық
- Астрономия
- Ауыл шаруашылығы
- Банк ісі
- Бизнесті бағалау
- Биология
- Бухгалтерлік іс
- Валеология
- Ветеринария
- География
- Геология, Геофизика, Геодезия
- Дін
- Ет, сүт, шарап өнімдері
- Жалпы тарих
- Жер кадастрі, Жылжымайтын мүлік
- Журналистика
- Информатика
- Кеден ісі
- Маркетинг
- Математика, Геометрия
- Медицина
- Мемлекеттік басқару
- Менеджмент
- Мұнай, Газ
- Мұрағат ісі
- Мәдениеттану
- ОБЖ (Основы безопасности жизнедеятельности)
- Педагогика
- Полиграфия
- Психология
- Салық
- Саясаттану
- Сақтандыру
- Сертификаттау, стандарттау
- Социология, Демография
- Спорт
- Статистика
- Тілтану, Филология
- Тарихи тұлғалар
- Тау-кен ісі
- Транспорт
- Туризм
- Физика
- Философия
- Халықаралық қатынастар
- Химия
- Экология, Қоршаған ортаны қорғау
- Экономика
- Экономикалық география
- Электротехника
- Қазақстан тарихы
- Қаржы
- Құрылыс
- Құқық, Криминалистика
- Әдебиет
- Өнер, музыка
- Өнеркәсіп, Өндіріс
Қазақ тілінде жазылған рефераттар, курстық жұмыстар, дипломдық жұмыстар бойынша біздің қор #1 болып табылады.
![google play](assets/img/google-play-badge.png)
Ақпарат
Қосымша
Email: info@stud.kz