Американың Тәуелсіздік Декларациясының қабылдануы


Жұмыс түрі:  Материал
Тегін:  Антиплагиат
Көлемі: 9 бет
Таңдаулыға:   

ЖОСПАР

Кіріспе3

Американың Тәуелсіздік Декларациясының қабылдануы4

Тәуелсіздік үшін соғыс5

Қорытынды8

Пайдаланылған әдебиеттер10

Кіріспе

XVII-XVIII ғасырларда Солтүстік Американың Атлантика мұхиты жағалауында 13 отар құрылды. Отарлардағы адам саны 2, 5 млн. -дай еді. Оның жарты миллионы африкалық негрлер болатын. Отарлықтар Американың жергілікті тұрғындарын үндістерді құлдыққа көндіре алмады. Көпшілік қоныстанушылар Еуропадан, оның ішінде көбі Англиядан келгендер еді. Отарлардың мемлекеттік құрылыстары Англияның өзіне өте ұқсас болатын. Олардың ішкі істердегі автономиясы король бекіткен қағаздармен айқындалды. Қоныс аударушылар өздерімен бірге Американ отандарында қолдана алмайтын ескі еркіндіктерін, кейбір биліктерін ала келді. Олар табиғи заңдылықтар іліміне сүйене отырып, өз заңдарын құрды. Отарлар феодализм тәртіптерін білген жоқ. Олардың экономикалық дамуы XVII ғасырда қалыптасқан буржуазиялық қарым-қатынастар негізінде өрбіді.

Ағылшын мемлекеті отарларға тауар өткізетін нарық және шикізат көздері ретінде қарады. Олар жаңадан пайда болып келе жатқан американ буржуазиясының мүдделеріне мейлінше қысым жасады. Америка тұрғындарына құл сатумен айналысуға рұқсат етілген жоқ, тауарларды тасымалдаумен тек ағылшындар айналыса алатын болды, өнімдері шығарылмады. Георг III фермерлерге Аллеган тауларының ар жағындағы жерлерді иеленуіне тыйым салды. Америкадағы мақта, темекі, жүгері құнының төмен болуы, ағылшын тауарларының қымбаттығы плантаторларды жиі-жиі банкроттыққа ұшыратып отырды. Еуропа мемлекеттерінен әкелінген тауарларға төлейтін салықтарды көбейтті және оны күміс ақшамен төлеуге мәжбүр етті. Бірақ Англияның Америка отарларын бағындыра, ырқына көндіре ұстамақшы болған, экономикалық дамуын тоқтатпақ болған әрекеттері Америка халқының үзілді-кесілді батыл қарсылығына тап болды. Соның салдарынан тәуелсіздік жолындағы күрес басталды. Осы тұста Америка Құрама Штаттарының негізін қалаушы ірі қоғам қайраткерлері, Тәуелсіздік декларациясының авторлары тарих сахнасына шығып, әлемде ірі мемлекеттің негізін қалады. Сондықтан да қазіргі кезде дүниежүзіне саяси-экономикалық және әскери жағынан болсын айрықша ықпал етіп отырған алып мемлекеттің құрылу тарихы, сол бағыттағы іс-әрекеттері мен ой-пікірлері жайында зерттеулер жүргізу тәуелсіз мемлекет құрып, жаңа даму арнасына түскен біздің еліміз үшін де маңызды болмақ.

Американың Тәуелсіздік Декларациясының қабылдануы

1773 жылы 16 желтоқсанда Бостон қаласының халқы ағылшын кемесі арқылы келген шайды теңізге батырып жіберді. Англия Бостон портын жауып, оны бүліншілік жағдайында деп мәлімдеді. Бостон және Массачусетс отарларымен қарым-қатынасқа тыйым салды. Порттардың блокадасына ерегісіп, Конгресс бүкіл сауда туралы ағылшын заңдарын жойып, король қызметкерлерінің меншігін тәркілеуге ұшыратқан еді.

Отарлар метрополияға қарсы күресу үшін өздерінің күштерін біріктіре бастады.

1774 жылы 5 қыркүйекте Филадельфияда I континенталдық Конгресс ашылды. Оған қатысқандар көпестер, өсімқорлар, ірі плантаторлар. Бір жарым ай бойы ол мәжілісін жасырын өткізді. Оған 12 отардың 56 өкілі қатысты. Конгресс құқықтық Декларация кабылдады. Конгрестің мәжілісінде ағылшын парламентінің соңғы актілері талқыланды. Отарлар өз заңдары, заң шығаратын жиналыстары болатынын мәлімдеді. Ағылшындар болса, мемлекеттің репрессивтік актілерін өзгерту керек деп талап етті. Бірақ Конгрестің сол кезде алынған актілері және өткізген саясаты шалағай болатын. Олар соғыс жөнінде және метрополиядан беліну жөнінде ойланған жоқ. Бұл Конгреске дейін Франклин 1748 жылы федерацияның жобасын жасаған еді. Бірақ Англия оны кейінге қалдырып, ортаға салған жоқ еді. Ол мемлекеттің негізгі принциптерінің бірі халықты бөліп басқару принципі. Сондықтан отарлардың арасында бытыраңқылық болуы заңды.

Конгресс отарлар мен метрополияның арасындағы қайшылықты бейбітшілік жолымен шешкісі келді, сондықтан олар корольге өте жұмсақ әдіс қолданды. Оның белсенді шарттарына тек ағылшын тауарларына басталған бойкот және Конгрестің қабылдаған екі актісі жатады. Негізінде 1774 жылы 28 наурызда Конгресс метрополиядан бөлінуге қарсы екенін айтты. Бұдан кейін олар Англияға қарсы қарулана бастады, қару-жарақ жинап, әскери оқулар өткізді.

1774 жылы 28 науырызда Виргиния Ассамблеясының мәжілісі болды. Онда Патрик Генри сөз сөйледі. Оның "Бостандық немесе елім" деген сөзі әр адамның жүрегіне жетті. Осыдан кейін Генридің аты аңызға айналуының негізі бар. Егер Американ әскерінің қолбасшысы Джордж Вашингтон төңкерістің семсері болса, Патрик Генри оның көркі, ал Томас Джефферсон ақылы болды.

Буржуазияның жоғарғы топтары, плантаторлық басшылықтары метрополиямен тіл табысуға алып келді, бірақ халықтың көбі қарулы күреске дайындала бастаған еді.

1776 жылы 10 мамырда Филадельфияда екінші Континенталдық Конгресс ашылды. Бұның жұмысы 1779 жылға дейін созылып, ол революцияның негізгі өкіметі болып қызмет етті. Ол қарулы күштің тиянақты қалыптасуы жөнінде шешім қабылдады. Д. Вашингтон әскердің басшысы болып тағайындалды, ол өзінің 2 млн. долларын қарулы күштің қолбасшысы болып тағайындауға жұмсады. Оның соғысқа қатысқан белгілі тәжірибесі бар еді, ол плантаторлардың басынан жеті жылдық соғысты өткізген болатын. Ол әскердің генералитетіне сайланды. Екінші Конгресс тұсында соғыс тоқтаған жоқ. Конгрестің бірінші актілері оның қызметінің қайшылықтарын көрсетеді. Депутаттардың бір тобы Англиямен тіл табысып, жұмыс істеген дұрыс деп есептеді. Бірақ отарлардағы жағдай, халықтың өзі Конгресті белсенді төңкерістік әдістерді қолдануға мәжбүр етті. Отарлардың көбі өздерін республика деп жариялады.

Король Георг IV барлық отарлардағы жағдайды бүліншік жағдай деп хабарлап, 2000 әскерді іріктеді, жалдамалы негрлер мен үндістерді де әскерге қатысуға тартты. Бұл соғыс феодализмге қарсы күрестің қаруына айналды. Соғыс бір елді екінші елге немесе езушінің езушіге қарсы күресі ғана емес, оның қозғаушы күші. Төңкеріс әскерінің негізгі элементі фермерлер, қол өнершілер, жұмысшылар. Төңкеріс басшылары, тура оның түпкі шешіміне тән болып келеді, олар солтүстік және оңтүстік плантатор, көпестердің қолында болды.

Отарларды басқару түрлі нысанда жүзеге асырылды: жеке меншіктегі (Мэриленд, Пенсильвания), “халық басқаратын” (Коннектикут, Род-Айленд) және орталықтан тағайындалатын (Англиядан) губернаторлар басқаратын “патша колониялары”. Колониялық тұрғындар өздерін англия патшалығының еркін азаматтары ретінде таныды және оларға метрополии құқығы: Ұлы еркіндік хартиясы, Құқық туралы билль, “жалпы құқық”, “әділдік құқығы” таралды.

Алайда, колонияларды метрополиидің шикізатпен қамтамасыз етуші базасы ретінде ұстау және оларды тонау саясаты халықтың ашуын тудырып, ашық түрде үкіметке қарсы көтеріліс жасауға әкеп соқты.

Тәуелсіздік үшін соғыс

Күресу координациясының тәуелсіздік үшін қозғалысы негізінде “корреспонденция, қауіпсіздік және байқау комитеттері” құрылды. 1774 жылы Филадельфия қаласында құрамы 55 делегаттан тұратын ең алғашқы континетальдық конгресс өтті. Ол жерде метрополияның кедендік және салықтық саясатына қатысты наразылық білдіретін Құқық декларациясы бекітілді. Осы Декларациямен қатар, сол кезде корольға петиция жазылды, онда колонистер метрополияның қысым жасауын тоқтатуды сұранды. Ал ағылшын үкіметі оларға қарсы соғыс әрекеттерін жүргізуді бастады. Сонда, 1775 жылы мамыр айында Екінші континенталдық конгресс жиналды. Ол жерде Англияға қарсы соғыс жағдайына баға беріліп, және американдық әскерді құру туралы шешім қабылданды. Ол әскердің бас қолбасшысы болып Джордж Вашингтон тағайындалды. Тәуелсіздік үшін соғыс басталды. Әрбір колония өзін тәуелсіз мемлекет - штат ретінде жариялады.

1775 жылдың көктемінде ағылшын королы мен колонистер арасында соғыс қимылдары басталды. Бұл былай болғанды. Ағылшындар Бостоннан қала маңындағы зеңбіректі, жүк арбасын, ок-дәріні, оқты, ұнды - қысқасы, американ колонистері жасаған бүтін бір жасырын әскери қойманы басып алу үшін екі полк король әскерін жіберді. Үстеріне қызыл мундир киген ағылшын солдаттары асықпай қаладан шықты. Бірақ солдаттар әскери шабуыл туралы тұрғындарға біреудің хабарлап қойғанын сезді. Күткендеріндей-ақ Бостоннан революциялық комитеттің разведка бастығы, шебер-зергер Поль Ривир халыққа хабар беру үшін салт атпен құйғытып келе жатты. Ағылшын солдаттары келе жатқанда дабыл қағылып, мылтықтар атылды. Жолшыбай король әскерімен «минуттық адамдардың» (дабыл қағылысымен бір минуттың ішінде қаруларымен белгілі бір орынға жиналуға тиісті жергілікті тұрғындардың) арасында шағын қақтығыс болып, оларды таратып жіберді. Король әскері қару-жарақ қоймасын алды, бірақ қайтып келе жатқан жолда ағаш-ағаштың, үй-үйдің тасасынан фермерлер оларға оқ жаудырды. Атыс үдей түсті де, ағылшындар кері қарай тым-тырақай қашты. Колонистердің бытыранды ұрыс тактикасы, қарулы көтеріліс жасаған халықтың күрес тактикасы осылай басталды.

Оқ-дәрі мен қорғасын жетіспеді; үй төбелерін жапқан табақ қорғасынды алып пайдаланды, кейінірек, тіпті қорғасыннан жасалған ағылшын королының мүсінін де аралап кесіп алып пайдаланды; қорғасынды әркімге мөлшермен берді, ол қорғасыннан әр солдат өз мылтығының аузына лайықтап оқ құйып алды.

Сауда буржуазиясы мен жас өнеркәсіп буржуазиясының, фермерлер, қолөнершілер, отар жұмысшыларының талап етуімен отарлар бірінен соң бірі Англиядан бөлінетіндігі жөнінде мәлімдеді.

Американдықтарды қорғау талпыныстарының сәтсіздігіне көзі жеткен, азаттық үшін күрестің көрнекті идеологтары Д. Адамс, Т. Джефферсон, Т. Гамильтон ағылшын құқығының нормаларына сілтеме жасай отырып, табиғи құқық идеяларына жүгінді. Бұл идеялар адамның құқықтары тумысынан беріледі және олардан айыруға ешкімнің құқығы жоқ деп таныды, мемлекет оларды бұзуға емес, керісінше, қорғауға міндетті.

Бұл идеялар 1776 жылғы 4-шілдеде қайта шақырылған Континенталдық конгресте қабылданған “Тәуелсіздік декларациясының” негізі болды. Томас Джефферсон жасаған бұл құжатта метрополий тарабынан колониялардың табиғи құқықтары бұзылып отырғандықтан метрополиймен байланысты түбірімен үзу және тәуелсіз Америка Құрама Штаттарын құру туралы шешім қабылданды. Табиғи-құқықтық теорияның негізінде өз аумағында ұлттың ұлттық егемендігі жарияланды. Халықтың революция жасауға құқығы бекітілді. Алайда, өзінің ішкі сипаты бойынша демократиялық болып табылатын бұл Декларацияда құлдық пен үндістер туралы ештеңе көрініс таппады.

1778 жылы штаттардың өкілдерімен өткізілген Конгрессте “Конфедерацияның баптары” атты құжат бекітілді. Штаттар АҚШ деп аталатын “мәңгі одаққа” - конфедерацияға аяқ басты. Штаттар Конгресс қарайтын ортақ істерден басқа мемлекет ішіндегі мәселелерді шешуде тәуелсіздікке ие болған. Конгресс әр штаттан 2-7 делегаттан қалыптасты және шешім қабылдауда әр штатқа бір дауыстан берілді. Конгресстің 6 айдан ұзаққа созылмайтын сессияаралық кезеңдерінде оның кейбір өкілеттіктерін Штаттар комитеті жүзеге асырған, ол өз кезегінде әр штаттан бір делегаттан жиналған құрамда жұмыс істеді. Сонымен, бұл жерде біртұтас мемлекет емес, мемлекеттер одағын құру көзделген.

Соғыс қимылдары 1782 жылға дейін созылды. Ағылшындар бөлініп шыққан отарлардың орталығы Филадельфия қаласын басып алды. Американ солдаттары қақаған аязда далада қыстап шықты. Қару-жарақ, қаражат, киім, аяқ киім жетіспеді. Мұз бен қардың үстіндегі жосылған қан Вашингтон солдаттарының жалаң аяқ жүріп өткен жолын көрсетіп жатты. Вашингтон ержүрек, бірақ әскери іске үйретілмеген, фермерлер мен қолөнершілерден құралған армияда тәртіпті аса зор қиыншылықпен орнатты.

Колонистер қатарында ағылшындарға қарсы бірнеше мың құл негрлер шайқасты. Олар ерлікпен, қажырлылықпен күресті. Мысалы, Нью-Йорк штаты үшін соғысқан негр отряды бір адамы қалмастан қырылып кетті. Массачусетстен шыққан Геннет деген негр әйелі еркектерше киініп алып, 17 ай бойына тұрақты полктердің бірінде ерлікпен шайқасты.

Тәуелсіздік үшін күрескен колонистерге қарсы бай жер иелері, құл иелерінің бір бөлігі, король чиновниктері соғысты.

Колонистердің басты тірегі фермерлер мен қолөнершілер болды. Король әскері мен аристократтарға қарсы күреске басшылық еткен революцияшыл буржуазия еді.

Ағылшын королы өз армиясының санын көбейту мақсатымен неміс князьдарынан 30 мың солдатты жалдап алып, Америкаға жіберді. Ол Россиядаи, II Екатеринадан тағы да 20 мың солдат жалдап алмақшы болып еді, бірақ Россия мен Англия арасындағы шиеленіскен жағдайға және жақында болып өткен Россиядағы Пугачев бастаған шаруалар соғысына байланысты II Екатерина Америкаға солдат жіберуден бас тартты.

Отарлаушы екі державаның - Англия мен Франциянын арасындағы ескі өшпенділікті пайдаланып, американдар Францияны одақ жасау және қарулы көмек көрсету туралы шартқа көндірді. Франциядан көмек сұрау үшін Құрама Штаттарының конгресі Парижге өз елшісі ретінде Вениамин Франклинді жіберді. Ол аса көрнекті ғалым, дипломат, қоғам және саяси кайраткері, «Тәуелсіздік декларациясын» құрастыруға қатысқан адам болатын. Францияның алдыңғы қатарлы қоғамдық топтары американдардың азаттық күресін қызу қолдады.

Мысалы, аристократ Лафайет өз қаржысына соғыс кораблін жабдықтап, оны «Виктуар» («Жеңіс») деп атап, корольдың тыйым салғанына қарамастан Америкаға жүзіп барып, революциялық әскердің қатарында шайқасты.

1781 ж. ағылшын әскерінің негізгі күші Йорктаун түбінде Вашингтонға берілді. 1783 ж. бітімге қол қойылды. Ағылшындар отарлардың тәуелсіздігін мойындады, 100 мыңдай ағылшын ақсүйектері отбасыларымен Солтүстік Америкадан қуылды, олардың жерлері кәмпескеленіп, сатылды. Тәуелсіздік үшін болған соғыс осылай аяқталды, оны В. И. Ленин «Американ халқының Американы отарлық құлдықта ұстап, езіп келген ағылшын қарақшыларына қарсы жүргізген революциялық соғыс деп атады.

1783 жылы АҚШ толығымен тәуелсіз болып танылуы туралы бейбіт келісім жасалған.

Қорытынды

Солтүстiк Америкада қоныстанған ағылшын отаршыларының әлеуметтiк-саяси тарихында қоғамдық-саяси құрылым және құқық мәселелерi бойынша идеялық пiкiрталастардың өзiне тән ерекшелiктерiмен сипатталатын екi кезеңдi аңғаруға болады. Оның алғашқы кезеңi XVII ғасырдың басынан бастап XVIII ғасырдың ортасына дейiн созылған отар қоныстардың метрополияға бағыныштылығымен сипатталса, екiншi кезеңi тәуелсiздiк үшiн күреспен айқындалып, XVIII ғасырдың екiншi жартысын қамтиды.

... жалғасы

Сіз бұл жұмысты біздің қосымшамыз арқылы толығымен тегін көре аласыз.
Ұқсас жұмыстар
Томас Джефферсон
1948 жылғы Адам құқықтары жөніндегі Декларация
Тәуелсіздік үшін күрес
Солтүстік пен Оңтүстік арасындағы соғыс, оның салдары
Томас Джефферсонның өмірі мен саяси жолы жіне тәуелсіздік жолындағы күрестері
Қазақстан Республикасындағы тәуелсіздік декларациясының қабылдану сипаты
Джефферсонның демократиялық саяси - құқықтық доктринасы
АҚШ КОНСТИТУЦИЯЛЫҚ КОНСТИТУЦИЯСЫНЫҢ НЕГІЗДЕРІ ЖӘНЕ ТАЛДАМАСЫ
БҰҰ қызметіндегі адам құқы мәселесінің қорғалуы туралы
Қазақстандағы саяси процесс
Пәндер



Реферат Курстық жұмыс Диплом Материал Диссертация Практика Презентация Сабақ жоспары Мақал-мәтелдер 1‑10 бет 11‑20 бет 21‑30 бет 31‑60 бет 61+ бет Негізгі Бет саны Қосымша Іздеу Ештеңе табылмады :( Соңғы қаралған жұмыстар Қаралған жұмыстар табылмады Тапсырыс Антиплагиат Қаралған жұмыстар kz