Маркетинг және қоғам туралы
![](/assets/img/loading.gif)
![](/assets/img/loading.gif)
Кіріспе
Көптеген зерттеушілер маркетинг — бұл үрдіс деген көзқарасты ұстанады.
Маркетинг нарық дамуының жай күйі мен келешегін зерделеуге негізделеді,
тұтыну мен өндіріс өніміне (тауарға, көрсетілген қызметке) сұранымды
қалыптастырады, табыс алу мақсатымен рынокта тауарлардың өткізілуін
тездетуге бағытталады. Маркетинг сұранымды жан-жақты зерделеп, болжау,
жарнаманы пайдалану, өндірісті ынталандыру, сақтау және тасымалдаудың осы
заманғы тәсілдерін, тауарлардың тұтынушыға жетуіне жәрдемдесетін
технологиялық және басқа түрлерін қолдану негізінде кәсіпорынның жаңа
өнімді әзірлеу, өндіру мен өткізу жөніндегі ұйымдық-техникалық, қаржы,
коммерциялық және басқа қызмет түрлері жатады.
Қоғам дегеніміз адамдардың өзара бірлесе отырып, саяси әлеуметтік,
экономикалық және рухани іс-әрекеттерін атқаратын ортасы болып
табылады.Маркетингтің негізгі қызметтері: сұранысты, баға қалыптастыру
мәселелерін, жарнама мен өткізуді ынталандыруды зерттеу, тауар
ассортиментін, өткізу мен саудалық операцияларды жоспарлау, тауарларды
сақтау, тасымалдау, сауда-коммерциялық персоналды басқару, тұтынушыларға
қызмет көрсетуді ұйымдастыру бойынша қызмет. Әдетте маркетинг мазмұнын
өткізу мен өткізуді жарнама арқылы ынталандыруға теңдейді. Бірақ өткізу
жалпы маркетингтің бір функциясы бола отырып, оның ең маңызды функцияларына
жатпайды. Егер фирма тұтынушылар қажеттіліктерін анықтау, қажетті
тауарларды жасау және оларға дұрыс баға тағайындау, тауарларды таратудың
мен тиімді ынталандыру жүйелерін жақсарту сияқты маркетинг бөлімдері
аясында жақсы жұмыс жасаса, онда бұндай тауарларды өткізуде проблемалардың
пайда болуы мүмкін емес. Басқару теоретиктері тұжырымдайтындай: Маркетинг
мақсаты — өткізу бойынша артық жұмыс істеуді болдырмау. Оның мақсаты —
тауар мен қызметтің клиентке тура сәйкес келетіндей және өздерін өздері
сататындай клиентті танып, оны түсіну. Қоғамның прогрессивті дамуына қарай
оның мүшелерінің қажеттіліктері де өседі. Адамдар олардың қызығушылықтары
мен тілектерін туындататын объектілердің түрлерімен күннен күнге жиі
кездесетін болды. Өндірушілер өз тарапынан тұтынушылардың тауарларды сатып
алу тілегін ынталандыру үшін мақсатты шаралар жүргізеді. Олар өздері
шығаратын тауарлар мен адамдар мұқтаждықтарын байланыстыруға тырысады.
Тауарды бір немесе бірқатар ерекше мұқтаждықтарды қанағаттандыру құралы
ретінде үгіттейді. Маркетинг қызметшісі мұқтаждықты тудырмайды, ол одан
бұрын да бар болған. Маркетинг сатушылардың ісі болып саналғанымен,
маркетингпен сатып алушылар да айналысады. Үй шаруашылықтарындағы әйелдер
өзіне қажетті тауарларды іздеген кезде өзінің маркетингін жүргізеді.
Тапшылық көретін тауарларды іздеу барысында фирма жеткізушісіне сатушыларды
іздеу қажет болады. Сатушы нарығы — бұл сатушылардың беделі жоғары және
белсенділердің қатарында көбінесе сатып алушылар болатын нарық. Сатып алушы
нарығы — бұл бедел сатып алушыда болатын және сатушылар белсенді болуға
тура келетін нарық.. Маркетинг қалыптаса бастаған нарықтық экономикасы
дамыған мемлекеттерде, 50-ші жылдардың басында тауарлар ұсынысы оларға
туындаған сұраныстан аса бастады және маркетингті сатып алушыларды іздеп
жүретін сатушылармен теңдей бастады. Сондықтан маркетинг проблемаларын
сатып алушы нарығы жағдайындағы сатушы алдында пайда болатын проблемалар
сияқты қарастырады. Соңғы тұтынушылардың сатып алушылық мінез-құлқы — бұл
тауарлар мен қызметтерді өзінің жеке тұтынуы үшін сатып алатын жеке
тұлғалар мен жанұялардың мінез-құлқы.
Маркетинг (ағылшынша: marketing — нарық, базар, өткізу, сауда) —
кәсіпорынның (фирманың, бірлестіктің, т.б.) тауар өндіру-өткізу және сауда
жасау қызметін ұйымдастыру мен басқару жүйесі. Маркетинг нарық дамуының жай
күйі мен келешегін зерделеуге негізделеді, тұтыну мен өндіріс өніміне
(тауарға, көрсетілген қызметке) сұранымды қалыптастырады, табыс алу
мақсатымен рынокта тауарлардың өткізілуін тездетуге бағытталады. Маркетинг
сұранымды жан-жақты зерделеп, болжау, жарнаманы пайдалану, өндірісті
ынталандыру, сақтау және тасымалдаудың осы заманғы тәсілдерін, тауарлардың
тұтынушыға жетуіне жәрдемдесетін технологиялық және басқа түрлерін қолдану
негізінде кәсіпорынның жаңа өнімді әзірлеу, өндіру мен өткізу жөніндегі
ұйымдық-техникалық, қаржы, коммерциялық және басқа қызмет түрлері жатады.
Маркетингтің мәні — экономиканы, жарнаманы, инженерлік істі, психологияны,
жоспарлауды, болжауды оңтайлы ұштастыру, яғни маркетинг-тауарларды өндіру
мен өткізу туралы ғылым. Оның негізгі мақсаты барынша көп пайда алумен
бірге айырбас, тауарлардың тұтынушыға жеткізілуін тездету және өндірістік-
коммерциялық қызметтің тиімділігін арттыру арқылы нарықтың (адамдардың,
фирмалардың, кәсіпорындардың) тауарларға (жұмыстарға, қызметтерге)
сұранымын қанағаттандыру. Әдебиеттерде маркетингтің жүздеген анықтамалары
кездеседі.
• Маркетинг — бұл айырбастау арқылы қажеттіліктерді қанағаттандыруға
бағытталған адам қызметінің түрі. (маркетинг теориясының негізін
қалаушы Филипп Котлер)
• Маркетинг — бұл мақсат нарықты дұрыс таңдаудың, сатып алушыны өзінің
компания үшін ең үлкен құндылықты білдіретініне сендіру арқылы
тұтынушыларды тарту және олардың санын сақтап, өсірудің өнері мен
ғылымы, сонымен қатар тұтынушылар мен нарықтық қызметті реттеудің
мәселелерін реттелген және мақсатты бағытталған түсіну үрдісі (Филипп
Котлер).
• Маркетинг — бұл тауарлар мен қызметтердің өндірушіден тұтынушыға
жүретін ағынының бағыты бойынша бизнес-үрдістерді іске асыру.
(Америкалық маркетинг ассоциациясы (AMA))
• Маркетинг — жоспарлаудың, баға қалыптастырудың, жеке тұлғалар мен
ұйымдардың қажеттіліктері мен сұранысын қанағаттандыру үшін идеяларды,
тауарлар мен қызметтерді жылжыту мен таратудың жүйесі; жарнама
маркетинг үрдісі факторларының бірі ғана болып табылады.
• Маркетинг — шаруашылық шешімдерді қабылдау үшін нарықта орын алып
жатқан үрдістерді мұқият есепке алуды қарастыратын капиталистік
кәсіпорынды басқару жүйелерінің бірі. Маркетинг мақсаты — өндірістің
қоғамдық сұранысқа, нарық талаптарына сәйкес болуы үшін жағдай жасау,
нарықты зерттеу, өнім өткізуді қарқындату, тауарлардың бәсекелестік
қасиетін жоғарлату бойынша ұйымдастырушылық – техникалық шаралар
жүйесін құрастыру. Маркетингтің негізгі қызметтері: сұранысты, баға
қалыптастыру мәселелерін, жарнама мен өткізуді ынталандыруды зерттеу,
тауар ассортиментін, өткізу мен саудалық операцияларды жоспарлау,
тауарларды сақтау, тасымалдау, сауда-коммерциялық персоналды басқару,
тұтынушыларға қызмет көрсетуді ұйымдастыру бойынша қызмет. (БСЭ).
Бұл үрдіс компания жұмыс істегісі келетін мақсатты нарық сегментін зерттеу
ден басталады. Маркетологтар әлеуетті сұранысты және оның көлемін ( нарық
сегментінің көлемін) анықтайды, яғни қажеттіліктері жеткілікті деңгейде
қанағаттандырылмаған немесе нақты тауарлар мен қызметтерге қызығушылық
білдіретін сатып алушыларды айқындайды. Нарықты сегменттеу жүргізіледі және
сол сегменттің компания ең жоғарғы деңгейде қызмет көрсете алатын
бөліктерін таңдау жасалады. Тауарды жасау және тұтынушыға дейін жеткізу
жоспарлары, сонымен қатар сұранысқа тауар арқылы, бағаға, тарату арналары
мен тауарды жылжыту әдістеріне әсер етудің маркетинг-микс (ағылшынша:
marketing mix) стратегиясы жасалады. Жүргізіліп жатқан шараларды және
олардың тұтынушыларға әсерінің деңгейін бағалауға мүмкіндік беретін
маркетингтік аудит жүйесі құрылады. Маркетинг көбінесе тауардан емес,
тауарды сатып алуға мүмкіндігі бар төлем қабілеті жоғары тұтынушыны
іздеуден басталады.
Қоғам дегеніміз адамдардың өзара бірлесе отырып, саяси әлеуметтік,
экономикалық және рухани іс-әрекеттерін атқаратын ортасы болып табылады.
Қоғамдағы әр түрлі жағдайларды зерттеуде философия тарихында материализм
мен идеализм бағыттарының арасында үздіксіз күрес жүріп келе жатыр.
Материалистер қоғамды және оның даму жолдарын объективті құбылыстарға
байланыстырып түсіндірсе, ал идеалистер сана-сезімге рухани әлемге
байланысты мәселелермен түсіндіреді. Бұл жолда материалистік қоғам өмірін
ғылыми тәжірибелер айқындаса, идеалистік бағыттағы қоғам мәселелерін дін
тұрғысынан шешеді. Қалай болса да қоғамның дамуы ой еңбегі мен дене
еңбегінің дамуына немесе еңбекші халықтың қоғам туралы ой-пікірлерінің, іс-
әрекеттерінің дамуына себеп болды, яғни қоғамдағы өндірістік қатынастарды
дамыта отырып, қоғамның адамзат өміріндегі мәңгі құбылыс екендігі
дәлелденді. Қоғамның пайда болу жолында негізгі роль адамзат қауымымен
тығыз байланысты. Өйткені адамзат өзінің жанұясынан бастап, белгілі бір
ортада қоғамның пайда болуына түрткі болатын, жоғары рухани құндылық басым
тұлға болып табылады. Сондықтан да адамзат қоғамда өмір сүріп, қызмет ете
отырып қоғамның ажырамас бөлігі болып табылады.
Әрбір қоғамның алдына қойған мақсат, міндеті болады. Соған сәйкес адамдарды
тәрбиелеу өркениетке жету жолында белгілі бір мақсатқа жұмылдыру
қажеттіліктері орындалады. Осы орайда материалдық қатынастар да үлкен үлес
қоса отырып материалдық экономикалық құрылымының негізі болып табылады.
Маркетинг нарық дамуының жай күйі мен келешегін зерделеуге негізделеді,
тұтыну мен өндіріс өніміне (тауарға, көрсетілген қызметке) сұранымды
қалыптастырады, табыс алу мақсатымен рынокта тауарлардың өткізілуін
тездетуге бағытталады. Маркетинг сұранымды жан-жақты зерделеп, болжау,
жарнаманы пайдалану, өндірісті ынталандыру, сақтау және тасымалдаудың осы
заманғы тәсілдерін, тауарлардың тұтынушыға жетуіне жәрдемдесетін
технологиялық және басқа түрлерін қолдану негізінде кәсіпорынның жаңа
өнімді әзірлеу, өндіру мен өткізу жөніндегі ұйымдық-техникалық, қаржы,
коммерциялық және басқа қызмет түрлері жатады.
Маркетинг — шаруашылық шешімдерді қабылдау үшін нарықта орын алып жатқан
үрдістерді мұқият есепке алуды қарастыратын капиталистік кәсіпорынды
басқару жүйелерінің бірі. Маркетинг мақсаты — өндірістің қоғамдық
сұранысқа, нарық талаптарына сәйкес болуы үшін жағдай жасау, нарықты
зерттеу, өнім өткізуді қарқындату, тауарлардың бәсекелестік қасиетін
жоғарлату бойынша ұйымдастырушылық – техникалық шаралар жүйесін құрастыру.
Маркетингтің негізгі қызметтері: сұранысты, баға қалыптастыру мәселелерін,
жарнама мен өткізуді ынталандыруды зерттеу, тауар ассортиментін, өткізу мен
саудалық операцияларды жоспарлау, тауарларды сақтау, тасымалдау, сауда-
коммерциялық персоналды басқару, тұтынушыларға қызмет көрсетуді ұйымдастыру
бойынша қызмет.
Көптеген зерттеушілер маркетинг — бұл үрдіс деген көзқарасты ұстанады. Бұл
үрдіс компания жұмыс істегісі келетін мақсатты нарық сегментін зерттеу ден
басталады. Маркетологтар әлеуетті сұранысты және оның көлемін (нарық
сегментінің көлемін) анықтайды, яғни қажеттіліктері жеткілікті деңгейде
қанағаттандырылмаған немесе нақты тауарлар мен қызметтерге қызығушылық
білдіретін сатып алушыларды айқындайды. Нарықты сегменттеу жүргізіледі және
сол сегменттің компания ең жоғарғы деңгейде қызмет көрсете алатын
бөліктерін таңдау жасалады.
2. Қоғамдағы маркетинг функциялары
Әдетте маркетинг мазмұнын өткізу мен өткізуді жарнама арқылы ынталандыруға
теңдейді. Бірақ өткізу жалпы маркетингтің бір функциясы бола отырып, оның
ең маңызды функцияларына жатпайды. Егер фирма тұтынушылар қажеттіліктерін
анықтау, қажетті тауарларды жасау және оларға дұрыс баға тағайындау,
тауарларды таратудың мен тиімді ынталандыру жүйелерін жақсарту сияқты
маркетинг бөлімдері аясында жақсы жұмыс жасаса, онда бұндай тауарларды
өткізуде проблемалардың пайда болуы мүмкін емес. Басқару теоретиктері
тұжырымдайтындай: Маркетинг мақсаты — өткізу бойынша артық жұмыс істеуді
болдырмау. Оның мақсаты — тауар мен қызметтің клиентке тура сәйкес
келетіндей және өздерін өздері сататындай клиентті танып, оны түсіну.
Бұның барлығы өткізу мен оны ынталандыру бойынша күш жұмсау өзінің
маңыздылығын жоғалтатынын білдірмейді. Бұл функциялар одан да ауқымды
маркетинг кешенінің (marketing mix) бөлігі, яғни нарыққа ең көп деңгейде
әсер ету үшін бір бірімен үйлесімді байланыстыру қажет маркетингтік
құралдар жиынтығы болып табылады. Жалпы маркетинг — бұл қай жақтан болса да
нарыққа қатысы бар ... жалғасы
Көптеген зерттеушілер маркетинг — бұл үрдіс деген көзқарасты ұстанады.
Маркетинг нарық дамуының жай күйі мен келешегін зерделеуге негізделеді,
тұтыну мен өндіріс өніміне (тауарға, көрсетілген қызметке) сұранымды
қалыптастырады, табыс алу мақсатымен рынокта тауарлардың өткізілуін
тездетуге бағытталады. Маркетинг сұранымды жан-жақты зерделеп, болжау,
жарнаманы пайдалану, өндірісті ынталандыру, сақтау және тасымалдаудың осы
заманғы тәсілдерін, тауарлардың тұтынушыға жетуіне жәрдемдесетін
технологиялық және басқа түрлерін қолдану негізінде кәсіпорынның жаңа
өнімді әзірлеу, өндіру мен өткізу жөніндегі ұйымдық-техникалық, қаржы,
коммерциялық және басқа қызмет түрлері жатады.
Қоғам дегеніміз адамдардың өзара бірлесе отырып, саяси әлеуметтік,
экономикалық және рухани іс-әрекеттерін атқаратын ортасы болып
табылады.Маркетингтің негізгі қызметтері: сұранысты, баға қалыптастыру
мәселелерін, жарнама мен өткізуді ынталандыруды зерттеу, тауар
ассортиментін, өткізу мен саудалық операцияларды жоспарлау, тауарларды
сақтау, тасымалдау, сауда-коммерциялық персоналды басқару, тұтынушыларға
қызмет көрсетуді ұйымдастыру бойынша қызмет. Әдетте маркетинг мазмұнын
өткізу мен өткізуді жарнама арқылы ынталандыруға теңдейді. Бірақ өткізу
жалпы маркетингтің бір функциясы бола отырып, оның ең маңызды функцияларына
жатпайды. Егер фирма тұтынушылар қажеттіліктерін анықтау, қажетті
тауарларды жасау және оларға дұрыс баға тағайындау, тауарларды таратудың
мен тиімді ынталандыру жүйелерін жақсарту сияқты маркетинг бөлімдері
аясында жақсы жұмыс жасаса, онда бұндай тауарларды өткізуде проблемалардың
пайда болуы мүмкін емес. Басқару теоретиктері тұжырымдайтындай: Маркетинг
мақсаты — өткізу бойынша артық жұмыс істеуді болдырмау. Оның мақсаты —
тауар мен қызметтің клиентке тура сәйкес келетіндей және өздерін өздері
сататындай клиентті танып, оны түсіну. Қоғамның прогрессивті дамуына қарай
оның мүшелерінің қажеттіліктері де өседі. Адамдар олардың қызығушылықтары
мен тілектерін туындататын объектілердің түрлерімен күннен күнге жиі
кездесетін болды. Өндірушілер өз тарапынан тұтынушылардың тауарларды сатып
алу тілегін ынталандыру үшін мақсатты шаралар жүргізеді. Олар өздері
шығаратын тауарлар мен адамдар мұқтаждықтарын байланыстыруға тырысады.
Тауарды бір немесе бірқатар ерекше мұқтаждықтарды қанағаттандыру құралы
ретінде үгіттейді. Маркетинг қызметшісі мұқтаждықты тудырмайды, ол одан
бұрын да бар болған. Маркетинг сатушылардың ісі болып саналғанымен,
маркетингпен сатып алушылар да айналысады. Үй шаруашылықтарындағы әйелдер
өзіне қажетті тауарларды іздеген кезде өзінің маркетингін жүргізеді.
Тапшылық көретін тауарларды іздеу барысында фирма жеткізушісіне сатушыларды
іздеу қажет болады. Сатушы нарығы — бұл сатушылардың беделі жоғары және
белсенділердің қатарында көбінесе сатып алушылар болатын нарық. Сатып алушы
нарығы — бұл бедел сатып алушыда болатын және сатушылар белсенді болуға
тура келетін нарық.. Маркетинг қалыптаса бастаған нарықтық экономикасы
дамыған мемлекеттерде, 50-ші жылдардың басында тауарлар ұсынысы оларға
туындаған сұраныстан аса бастады және маркетингті сатып алушыларды іздеп
жүретін сатушылармен теңдей бастады. Сондықтан маркетинг проблемаларын
сатып алушы нарығы жағдайындағы сатушы алдында пайда болатын проблемалар
сияқты қарастырады. Соңғы тұтынушылардың сатып алушылық мінез-құлқы — бұл
тауарлар мен қызметтерді өзінің жеке тұтынуы үшін сатып алатын жеке
тұлғалар мен жанұялардың мінез-құлқы.
Маркетинг (ағылшынша: marketing — нарық, базар, өткізу, сауда) —
кәсіпорынның (фирманың, бірлестіктің, т.б.) тауар өндіру-өткізу және сауда
жасау қызметін ұйымдастыру мен басқару жүйесі. Маркетинг нарық дамуының жай
күйі мен келешегін зерделеуге негізделеді, тұтыну мен өндіріс өніміне
(тауарға, көрсетілген қызметке) сұранымды қалыптастырады, табыс алу
мақсатымен рынокта тауарлардың өткізілуін тездетуге бағытталады. Маркетинг
сұранымды жан-жақты зерделеп, болжау, жарнаманы пайдалану, өндірісті
ынталандыру, сақтау және тасымалдаудың осы заманғы тәсілдерін, тауарлардың
тұтынушыға жетуіне жәрдемдесетін технологиялық және басқа түрлерін қолдану
негізінде кәсіпорынның жаңа өнімді әзірлеу, өндіру мен өткізу жөніндегі
ұйымдық-техникалық, қаржы, коммерциялық және басқа қызмет түрлері жатады.
Маркетингтің мәні — экономиканы, жарнаманы, инженерлік істі, психологияны,
жоспарлауды, болжауды оңтайлы ұштастыру, яғни маркетинг-тауарларды өндіру
мен өткізу туралы ғылым. Оның негізгі мақсаты барынша көп пайда алумен
бірге айырбас, тауарлардың тұтынушыға жеткізілуін тездету және өндірістік-
коммерциялық қызметтің тиімділігін арттыру арқылы нарықтың (адамдардың,
фирмалардың, кәсіпорындардың) тауарларға (жұмыстарға, қызметтерге)
сұранымын қанағаттандыру. Әдебиеттерде маркетингтің жүздеген анықтамалары
кездеседі.
• Маркетинг — бұл айырбастау арқылы қажеттіліктерді қанағаттандыруға
бағытталған адам қызметінің түрі. (маркетинг теориясының негізін
қалаушы Филипп Котлер)
• Маркетинг — бұл мақсат нарықты дұрыс таңдаудың, сатып алушыны өзінің
компания үшін ең үлкен құндылықты білдіретініне сендіру арқылы
тұтынушыларды тарту және олардың санын сақтап, өсірудің өнері мен
ғылымы, сонымен қатар тұтынушылар мен нарықтық қызметті реттеудің
мәселелерін реттелген және мақсатты бағытталған түсіну үрдісі (Филипп
Котлер).
• Маркетинг — бұл тауарлар мен қызметтердің өндірушіден тұтынушыға
жүретін ағынының бағыты бойынша бизнес-үрдістерді іске асыру.
(Америкалық маркетинг ассоциациясы (AMA))
• Маркетинг — жоспарлаудың, баға қалыптастырудың, жеке тұлғалар мен
ұйымдардың қажеттіліктері мен сұранысын қанағаттандыру үшін идеяларды,
тауарлар мен қызметтерді жылжыту мен таратудың жүйесі; жарнама
маркетинг үрдісі факторларының бірі ғана болып табылады.
• Маркетинг — шаруашылық шешімдерді қабылдау үшін нарықта орын алып
жатқан үрдістерді мұқият есепке алуды қарастыратын капиталистік
кәсіпорынды басқару жүйелерінің бірі. Маркетинг мақсаты — өндірістің
қоғамдық сұранысқа, нарық талаптарына сәйкес болуы үшін жағдай жасау,
нарықты зерттеу, өнім өткізуді қарқындату, тауарлардың бәсекелестік
қасиетін жоғарлату бойынша ұйымдастырушылық – техникалық шаралар
жүйесін құрастыру. Маркетингтің негізгі қызметтері: сұранысты, баға
қалыптастыру мәселелерін, жарнама мен өткізуді ынталандыруды зерттеу,
тауар ассортиментін, өткізу мен саудалық операцияларды жоспарлау,
тауарларды сақтау, тасымалдау, сауда-коммерциялық персоналды басқару,
тұтынушыларға қызмет көрсетуді ұйымдастыру бойынша қызмет. (БСЭ).
Бұл үрдіс компания жұмыс істегісі келетін мақсатты нарық сегментін зерттеу
ден басталады. Маркетологтар әлеуетті сұранысты және оның көлемін ( нарық
сегментінің көлемін) анықтайды, яғни қажеттіліктері жеткілікті деңгейде
қанағаттандырылмаған немесе нақты тауарлар мен қызметтерге қызығушылық
білдіретін сатып алушыларды айқындайды. Нарықты сегменттеу жүргізіледі және
сол сегменттің компания ең жоғарғы деңгейде қызмет көрсете алатын
бөліктерін таңдау жасалады. Тауарды жасау және тұтынушыға дейін жеткізу
жоспарлары, сонымен қатар сұранысқа тауар арқылы, бағаға, тарату арналары
мен тауарды жылжыту әдістеріне әсер етудің маркетинг-микс (ағылшынша:
marketing mix) стратегиясы жасалады. Жүргізіліп жатқан шараларды және
олардың тұтынушыларға әсерінің деңгейін бағалауға мүмкіндік беретін
маркетингтік аудит жүйесі құрылады. Маркетинг көбінесе тауардан емес,
тауарды сатып алуға мүмкіндігі бар төлем қабілеті жоғары тұтынушыны
іздеуден басталады.
Қоғам дегеніміз адамдардың өзара бірлесе отырып, саяси әлеуметтік,
экономикалық және рухани іс-әрекеттерін атқаратын ортасы болып табылады.
Қоғамдағы әр түрлі жағдайларды зерттеуде философия тарихында материализм
мен идеализм бағыттарының арасында үздіксіз күрес жүріп келе жатыр.
Материалистер қоғамды және оның даму жолдарын объективті құбылыстарға
байланыстырып түсіндірсе, ал идеалистер сана-сезімге рухани әлемге
байланысты мәселелермен түсіндіреді. Бұл жолда материалистік қоғам өмірін
ғылыми тәжірибелер айқындаса, идеалистік бағыттағы қоғам мәселелерін дін
тұрғысынан шешеді. Қалай болса да қоғамның дамуы ой еңбегі мен дене
еңбегінің дамуына немесе еңбекші халықтың қоғам туралы ой-пікірлерінің, іс-
әрекеттерінің дамуына себеп болды, яғни қоғамдағы өндірістік қатынастарды
дамыта отырып, қоғамның адамзат өміріндегі мәңгі құбылыс екендігі
дәлелденді. Қоғамның пайда болу жолында негізгі роль адамзат қауымымен
тығыз байланысты. Өйткені адамзат өзінің жанұясынан бастап, белгілі бір
ортада қоғамның пайда болуына түрткі болатын, жоғары рухани құндылық басым
тұлға болып табылады. Сондықтан да адамзат қоғамда өмір сүріп, қызмет ете
отырып қоғамның ажырамас бөлігі болып табылады.
Әрбір қоғамның алдына қойған мақсат, міндеті болады. Соған сәйкес адамдарды
тәрбиелеу өркениетке жету жолында белгілі бір мақсатқа жұмылдыру
қажеттіліктері орындалады. Осы орайда материалдық қатынастар да үлкен үлес
қоса отырып материалдық экономикалық құрылымының негізі болып табылады.
Маркетинг нарық дамуының жай күйі мен келешегін зерделеуге негізделеді,
тұтыну мен өндіріс өніміне (тауарға, көрсетілген қызметке) сұранымды
қалыптастырады, табыс алу мақсатымен рынокта тауарлардың өткізілуін
тездетуге бағытталады. Маркетинг сұранымды жан-жақты зерделеп, болжау,
жарнаманы пайдалану, өндірісті ынталандыру, сақтау және тасымалдаудың осы
заманғы тәсілдерін, тауарлардың тұтынушыға жетуіне жәрдемдесетін
технологиялық және басқа түрлерін қолдану негізінде кәсіпорынның жаңа
өнімді әзірлеу, өндіру мен өткізу жөніндегі ұйымдық-техникалық, қаржы,
коммерциялық және басқа қызмет түрлері жатады.
Маркетинг — шаруашылық шешімдерді қабылдау үшін нарықта орын алып жатқан
үрдістерді мұқият есепке алуды қарастыратын капиталистік кәсіпорынды
басқару жүйелерінің бірі. Маркетинг мақсаты — өндірістің қоғамдық
сұранысқа, нарық талаптарына сәйкес болуы үшін жағдай жасау, нарықты
зерттеу, өнім өткізуді қарқындату, тауарлардың бәсекелестік қасиетін
жоғарлату бойынша ұйымдастырушылық – техникалық шаралар жүйесін құрастыру.
Маркетингтің негізгі қызметтері: сұранысты, баға қалыптастыру мәселелерін,
жарнама мен өткізуді ынталандыруды зерттеу, тауар ассортиментін, өткізу мен
саудалық операцияларды жоспарлау, тауарларды сақтау, тасымалдау, сауда-
коммерциялық персоналды басқару, тұтынушыларға қызмет көрсетуді ұйымдастыру
бойынша қызмет.
Көптеген зерттеушілер маркетинг — бұл үрдіс деген көзқарасты ұстанады. Бұл
үрдіс компания жұмыс істегісі келетін мақсатты нарық сегментін зерттеу ден
басталады. Маркетологтар әлеуетті сұранысты және оның көлемін (нарық
сегментінің көлемін) анықтайды, яғни қажеттіліктері жеткілікті деңгейде
қанағаттандырылмаған немесе нақты тауарлар мен қызметтерге қызығушылық
білдіретін сатып алушыларды айқындайды. Нарықты сегменттеу жүргізіледі және
сол сегменттің компания ең жоғарғы деңгейде қызмет көрсете алатын
бөліктерін таңдау жасалады.
2. Қоғамдағы маркетинг функциялары
Әдетте маркетинг мазмұнын өткізу мен өткізуді жарнама арқылы ынталандыруға
теңдейді. Бірақ өткізу жалпы маркетингтің бір функциясы бола отырып, оның
ең маңызды функцияларына жатпайды. Егер фирма тұтынушылар қажеттіліктерін
анықтау, қажетті тауарларды жасау және оларға дұрыс баға тағайындау,
тауарларды таратудың мен тиімді ынталандыру жүйелерін жақсарту сияқты
маркетинг бөлімдері аясында жақсы жұмыс жасаса, онда бұндай тауарларды
өткізуде проблемалардың пайда болуы мүмкін емес. Басқару теоретиктері
тұжырымдайтындай: Маркетинг мақсаты — өткізу бойынша артық жұмыс істеуді
болдырмау. Оның мақсаты — тауар мен қызметтің клиентке тура сәйкес
келетіндей және өздерін өздері сататындай клиентті танып, оны түсіну.
Бұның барлығы өткізу мен оны ынталандыру бойынша күш жұмсау өзінің
маңыздылығын жоғалтатынын білдірмейді. Бұл функциялар одан да ауқымды
маркетинг кешенінің (marketing mix) бөлігі, яғни нарыққа ең көп деңгейде
әсер ету үшін бір бірімен үйлесімді байланыстыру қажет маркетингтік
құралдар жиынтығы болып табылады. Жалпы маркетинг — бұл қай жақтан болса да
нарыққа қатысы бар ... жалғасы
Ұқсас жұмыстар
Пәндер
- Іс жүргізу
- Автоматтандыру, Техника
- Алғашқы әскери дайындық
- Астрономия
- Ауыл шаруашылығы
- Банк ісі
- Бизнесті бағалау
- Биология
- Бухгалтерлік іс
- Валеология
- Ветеринария
- География
- Геология, Геофизика, Геодезия
- Дін
- Ет, сүт, шарап өнімдері
- Жалпы тарих
- Жер кадастрі, Жылжымайтын мүлік
- Журналистика
- Информатика
- Кеден ісі
- Маркетинг
- Математика, Геометрия
- Медицина
- Мемлекеттік басқару
- Менеджмент
- Мұнай, Газ
- Мұрағат ісі
- Мәдениеттану
- ОБЖ (Основы безопасности жизнедеятельности)
- Педагогика
- Полиграфия
- Психология
- Салық
- Саясаттану
- Сақтандыру
- Сертификаттау, стандарттау
- Социология, Демография
- Спорт
- Статистика
- Тілтану, Филология
- Тарихи тұлғалар
- Тау-кен ісі
- Транспорт
- Туризм
- Физика
- Философия
- Халықаралық қатынастар
- Химия
- Экология, Қоршаған ортаны қорғау
- Экономика
- Экономикалық география
- Электротехника
- Қазақстан тарихы
- Қаржы
- Құрылыс
- Құқық, Криминалистика
- Әдебиет
- Өнер, музыка
- Өнеркәсіп, Өндіріс
Қазақ тілінде жазылған рефераттар, курстық жұмыстар, дипломдық жұмыстар бойынша біздің қор #1 болып табылады.
![google play](assets/img/google-play-badge.png)
Ақпарат
Қосымша
Email: info@stud.kz