Тәрбиенің әдістері

1. Тәрбиенің әдістері, тәсілдері және құралдары туралы ұғым.
Қазіргі педагогикалық теорияда «Тәрбие әдісі» ұғымы әлі де жете зсрттелмеген мәселелердің бірі. Өйткені бұл жөнінде әр түрлі көзқарастардың бар екені байқалуда. Бұған көптеген авторлардың тәрбие әдісіне берген анықтамаларының өзі-ақ дәлел бола алады. Т.Е.Конникованың анықтамасы бойынша — бұл педагогикалық жұмыстың тәсілдері мен жолдары арқылы тәрбие мақсатына жету. И.С.Марьенконың анықтамасы бойынша, тәрбие әдісі — бұл жеке адамға тікелей және жанама түрде ықпал жасау. В.А.Сластенин тәрбие әдісін тәрбиешілері мен тәрбиеленушілердің іс-әрекетінің өзара байланыс тәсілдері деп тұжырымдайды.
Тәрбие әдіс ұғымы туралы мұнан басқа да бірсыпыра анықтамалар бар. Осы анықтамаларға қарағанда шамасы әрбір автор тәрбие әдісі туралы ұғымды өзінің зерттеу жұмысының нәтижссіне сүйеніп түсіндіретін сияқты. Бірақ, біздің байқауымызша, әр түрлі анықтамалар бір мақсатты көздейді, демек, бұл сананың дамуына, баланың мінез-құлық тәжірибесінің қалыптасуына әдістің тәрбиеелік ықпал жасауы.
Сонымен, әр түрлі авторлардың анықтамаларына сүйеніп, мынадай қортынды жасауға болады. Тәрбие әдісі – тәрбиешілер мен тәрбиеленушілердің өзара байлайыс іс-әрекеттерінде оқушылардың тұлғалық қасиеттерінің қалыптасуына бағытталған педагогикалық жұмыс тәсілдері. Мұндай анықтама ынтымақтастық педагогика талабына сәйкес келеді. Ынтымақтастық педагогика мұғалім мен балалардың, бірлесу еңбегіне сүйеніп, оларды қуаныш сезіміне бөлейді, табысқа жеткізеді.
Тәрбие жұмыстарының әдістері тәрбиенің мақсатына, принциптеріне және мазмұнына, балалардың жас және дербес ерекшеліктеріне, олардың тәрбиелік дәрежесіне байланысты. Тәрбие әдістері тәрбие жұмысының мақсаттары және мазмұны анықталады, ал мақсат әдістің бас критерийі.
Барлық әдістер тәрбие мақсаттарын іске асыруға, оқушыларды мінез-құлықтың қоғамдық нормасына үйретуге, адамдармен қарым-қатынас
Пайдаланылған әдебиеттер

1. Марьенко И.С. «Советская педагогика», № 10, 1971.
2. Педагогика (Под ред. Ю.К. Бабанского. М., «Просвещение»,
1968, с 105.
3. Педагогика школы (Под ред. Г. И. Щукиной), М., «Просвещение», 1977.
4. Педагогика (Под ред. Ю.К.Бабанского. М., 1988. 105 бет.
5. Макаренко А.С. Дисциплина, режим, наказание и поощрение, Соч. 5
том, 155-156-беттер.
6. Журн. Советская педагогика. 1972, № 4.
        
        тәрбиенің әдістері
1. Тәрбиенің әдістері, тәсілдері және құралдары туралы ұғым.
Қазіргі педагогикалық теорияда ... ... ... әлі де жете
зсрттелмеген мәселелердің бірі. Өйткені бұл жөнінде әр түрлі көзқарастардың
бар екені байқалуда. Бұған ... ... ... ... ... өзі-ақ дәлел бола алады. Т.Е.Конникованың анықтамасы
бойынша — бұл ... ... ... мен жолдары арқылы тәрбие
мақсатына жету. И.С.Марьенконың анықтамасы бойынша, тәрбие әдісі — бұл ... ... және ... ... ... жасау. В.А.Сластенин тәрбие әдісін
тәрбиешілері мен тәрбиеленушілердің ... ... ... ... тұжырымдайды.
Тәрбие әдіс ұғымы туралы мұнан басқа да бірсыпыра анықтамалар бар.
Осы анықтамаларға қарағанда шамасы әрбір ... ... ... туралы ұғымды
өзінің зерттеу жұмысының нәтижссіне сүйеніп түсіндіретін ... ... ... әр ... ... бір ... ... демек, бұл
сананың дамуына, баланың мінез-құлық тәжірибесінің қалыптасуына әдістің
тәрбиеелік ықпал жасауы.
Сонымен, әр ... ... ... ... ... жасауға болады. Тәрбие әдісі – тәрбиешілер мен тәрбиеленушілердің
өзара ... ... ... ... қасиеттерінің
қалыптасуына бағытталған педагогикалық жұмыс тәсілдері. Мұндай анықтама
ынтымақтастық педагогика талабына сәйкес ... ... ... мен ... ... ... ... оларды қуаныш сезіміне
бөлейді, табысқа жеткізеді.
Тәрбие жұмыстарының әдістері ... ... ... ... ... жас және ... ерекшеліктеріне, олардың тәрбиелік
дәрежесіне байланысты. Тәрбие әдістері тәрбие жұмысының ... ... ... ал мақсат әдістің бас критерийі.
Барлық әдістер тәрбие мақсаттарын іске ... ... ... ... ... ... адамдармен қарым-қатынас жасауға және
олардың іс-әрекеттерінінде құнды тәжірибелерін пайдалануға бағытталуы
қажет.
Әдістерді іске ... ... ... ... ... ... ... тәсілдері мен құралда рын да қолданады.
Тәсіл әдістің құрамды ... ... ... ... ... үйрету мен жаттықтыру әдістерінің тәсілді нұсқау, көрсету,
машықтандыру, тапсырма т.б. ... ... ... ... мен ... нақты шекара жоқ, ол құбылмалы (өзгергіш), жылжымалы болады.
Тәрбие құралдарына іс-әрекеттерінің ... ... ... коммуникация құралдары, педагогикалық ықпал жасау құралдары
(мұғалім, ата-ана, ересек ... ... ... ... т. б.) жатады.
Тәрбие мақсаты жемісті болу үшін осы құралдарды тиімді пайдалану ... ... ... ... ... ету — ... ... толық және тиімді пайдална білу. А.С.Макаренко өз
тәжірибесінде тәрбиедегі шешуші роль атқаратын ... ... ... ... ... ... құрылған жүйесі екенін дұрыс көрсеткен-
ді.
Адам еңбектің, танымның, ... ... ... ... барысында қалыптасады. Педагогикалық тұрғыдан дұрыс ұйымдастырылса,
тұлғасы ... келе ... ... негізгі іс-әрекет түрлері
құралдары болып табылады
Тәрбие әдістерін жіктеу, оған әр түрлі көзқарас тұрғысынан қарау.
Белгілі орыс ... ... ... ... үшін 40- ... ... басында көп күш ... ... ... ... зор үлес қосқан педагогтар Н.К.Гончаров, Т.Е.Конникова,
И.Т.Огородинков, Н.И.Болдырев, И.С.Марьенко, ... ... ... ... жартысынан бастап педагогикалық іс-әрекеттерін
жіктеуде «Советская педагогика» ... ... ... ... ... келді.
Қазіргі кезде тәрбие әдістерін жіктеудің ІІ-ден астам түрлері бар.
Солардың ішінде Т.Е. Конникова, ... және ... ... ... ... ... ... Бұл жіктеу мектептерде
қолданылып келеді.
Герцен атындағы Санкт-Петербург ... ... ... ... ... жасаған тәрбие әдістерін
жіктеу 3 топқа бөлінеді.
Бірінші топ - ... ... ... ... жағымды тәжірибені қалптастыру әдістері:
талап, ... ... ... ... арнайы тәрбиелік ситуация.
Талап - мінез-құлық, нормасының көрінісі, балаларды әлеуметтік
тәжірибеге қатыстыру. ... ... және ... ... ... ... - бұл жұмысты бастау және аяқтау. Тежелеу - басқа
адамдардың жұмысына кесел келтіретін әрекетті тоқтату.
Қоғамдық ... - бұл ... ... ... ал ...... оны ... процесінде орындау қажет. Ұжым ... баға ... — бұл ... ... ұжымының еркі және күші. Ұжым
тәрбие субъектісі, педагогтың тірегі.
Үйрету, жаттықтыру - бұл ... ... ... ... ... әдетке төселдіру. Тәрбие үйретуден басталады. Мысалы,
баланың мезгілімен жатуы, өз мүліктерін, ... ... ... келтіріп
ұстауы т. б.
Үйрету әдісі баланың орындағыштық, сыпайылық ... ... ... қасиеттерін қалыптастырады. Балалардың өмір
тәжірибесі кеңейіп, санасы дамыған сайын, үйрету әдісі ... ... ... ... ... ... ... бұл әдіске өте жақын
жаттықтыру әдісі.
Жаттықтыру ... әр ... ... ... ... ... ... әдісінің, ұжымының мүддесімен,
талаптарымен қабысуы қажет. ... ... ... ... ... оқушыларды тәртіптілікке, ұйымшылдыққа тәрбиелейді.
Оқушылардың өндірістік бригадалары, шефке алу жұмыстары оқушыларды борыштық
сезімге, ... ... және ... ... ... ... ... тапсырма.
Тәрбиелеуші ситуация жеке адамның жағымды әрекеттерінің ... ... ... етеді. Бұл әдіс ... ... ... ... қолайлы жағдай жасайды. Сынып,
мектеп біріншілігіне жарыс ... ... ... және ... ... ... дем алатын орындарды дайындау, яғни
безендіру т.б.) тапсырма беру ... ... іске ... ... ... ... тәрбиелік мәні өте зор. ... ... ... орын беру ... ... қалу; шынын айту, немесе
жалған сөйлеу т.б. Мұндай ситуациялар балалар көп ... ... топ. Жеке ... санасын қалыптастыру әдісте (ұғым, байымдау —
пікірін айту, баға беру, сендіру). Бұл топтың ... ... ... ... ... лекциялар, өнеге.
Бұл әдістердің балалар санасына ықпал жасауда маңызы өте зор. ... ... ... ... ... нормасына қатыстыру қажет,
ал бұл балалардан осы нормалар жөнінде білімді, ... баға ... ... Бұл ... жеке ... өмірлік позициясын, яғни көзқарасын
сипаттайды.
Әрбір әдістің мақсаты мен мазмұны педагогикалық оқу ... ... ... ... ... тек қана ... және пікірталас
әдістеріне тоқталамыз.
Әңгіме — бұл балалардың санасын ... ... ... әңгіме әдісінде саяси, этикалық, эстетикалық мәселелерді талдауға
белсене қатысады, олардан тиісті ... ... үшін ... ... түсінеді. Әңгімі әдісі кез-келген мәселеде ұқыпты дайындықты ... ... ... іске ... үшін мыналарды ескеру керек:
1. Тақырыптың көкейтестілігі, яғни өмірге қажеттілігі балалардың
мүддесіне ... ... ... мазмұны балалардың жас ерекшеліктеріне сәйкес баяндалуы
қажет.
3. Әңгіменің тақырыбына сәйкес ... ... ... ... ... үшін ... ... қызықты болуы керек: жаңалық,
оқушыларды зеріктіретін артық сөздерден аулақ ... бір ... ... наразылық туғызады.
Пікір талас — бұл ... ... ... ... ... баға ... ... қалыптастыру әдісі. Пікірталаста тақырып
бойынша оқушы өзінің ... ойын ... ... бірге басқаның
пікірін тыңдауға үйренеді, келісу немесе таласу пікірлер де ... ... ... де, ... да дайындалады. Оның тақырыбы және
тұрақтары күні ... ... ... ... мен ... ... күресуге
үйретеді. Пікірталастың құндылығы сонда ол оқушылардың ойлану сезімін
оятады, ... ал бұл ... ... ... қателіктерден бас
тартуға мүмкіншілік береді. Пікірталастың сонында басқарушы оқушылардың
жауабын жинақтайды, талдайды, баға береді, қорытады.
Үшінші топ — ... және ... ... ... ... сапасын және тиімділігін арттыру ... ... ... ... ... ... ... Бұл жағдайда мадақтау ... ... ... Мадақтау тәрбиеленушінің іс-әрекетінде
және мінез-құлқында белсенділікке ... ... ... ... үшін ... оның ... ... тежейді.
Сонымен, Санкт - Петербург педагогикалық институтының ғалымдары
жасаған тәрбие әдістерінің жіктеуінде ең алғашқы рет ... ... мен ... туралы анықтамалар берілген. Бірақ бұл екі ұғым тығыз
бірлікте ... ... ... В.А.Сластенин жасаған тәрбие әдістерінің жіктеуі
ойдағыдай қолданылуда. Бұл жіктеуде ... ... 4 ... топ. Жеке ... ... қалыптастыру әдістері: әңгіме,
лекция, пікірталас, өнеге.
Екінші топ. Қоғамдық мінез-құлық тәжірибесін қалыптастыру және ... ... ... ... ... қоғамдық пікір,
тапсырма, жаттықтыру, ... ... топ. ... және ... ... әдістері:
жарыс, мадақтау, жазалау.
Төртінші топ. Бақылау, өзін-өзі ... және ... ... өзі ... ... ... ... әңгіме, сұрау (анкета, ауызша т. б.),
қоғамдық пайдалы іс-әрекеттерінің нәтижелерін талдау, балалар ... ... ... бұл ... ІІІ, IV ... ғана ... І, II ... тәрбие әдістері Санкт-Петербург ғалымдары жасаған
жіктеудегі I, II топтарда баяндалады.
Айрықша қолданылатын III топтағы әдістер жарыс, мадақтау, жазалау ... ... Т.Е. ... т. ... - ... ұжымда іс-әрекетін ұйымдастыру және ынталандыру
әдісі. Ұжым жарыстың барысында ... ... және ... ... үшін ... ... ... оқушылардың, әсіресе енжар оқушылардың
белсенділігін арттырады, ... ... ... ... және дара ... өткізуге болады. Ұжымдық түрге
сыныптар спорт командалары, оқушылардың өндірістік бригадалары, звенолары
арасындағы жарыс ... ... ... ... ... ... Жарыстың дара түрлері: жауынгерлік, еңбек ... ... ... ... ... ... ... жақсы әндерді, билерді орындау сайысы
т. б. Кейде жарысты дәстүр түрінде де пайдалануға болады. Мысалы: а) ... оқу ... ... ... ә) ... үстінде ескертпесіз жұмыс
істеу, 61 мектеп және үй режимін сақтау; в) өте кәрі ... ... — бұл ... ... мінез-құлқын ынталандыру құралы. Егер
бала өзінің жетістігін және ұжым алдындағы жауапкершілігін сезе білсе, онда
мадақтаудың құндылығы арта түседі. ... ... ... ... ... туады. Сондықтан мадақтау үшін жеткілікті
мәліметтер керек.
Жазалау — бұл ... ... ... қою, оның ... ... теріс қылықтарды тежеу ... ... ... ол ... ... қайғыру дейді А.С.Макаренко. Жазалау үшін
оның шындығын толық білу, сонымен бірге ұжым ... ... ... ғана ... ... болады. Күдіктеніп немесе ұжымның пікірсіз
жазалауға болмайды. Жазалауда жеке ... ... ... ... ... моральдық нормаға сыймайды.
IV топтағы әдістердің ішінде педагогикалық бақылау және психологиялық
сұрақтарды еске ... жөн. ... ... ... ... ... ... бақылау, ашық бақылау, жасырын бақылау, қысқа мерзімді
бақылау; ұзақ ... ... т. ... ... ... мен объект арасындағы бақылау арқылы
тікелей байланыс, қатынас.
Ашық бақылауды қатысушылар біледі. ... ... ... ... ... ... (дистанциялық) бақылау үшін тура микрофон
байланысы көмегімен жүргізуге болады.
Қыска мерзімде бақылау сабақ, ... және ... ... күні ... мерзімді бақылау оқу тоқсанынын және жыл ... ... ... тәрбиелілігін (әдептілігін) зерттеуде бақылау әдісін
қолдану үшін нақты бағдарлама жасалады. ... ... ... ... ... ... ... күнделігіне, бақылау картасына жазып
отыру қажет.
Психологиялық сұрақтар ұжым ... ... ... ... ... ... қатынастарды анықтайды. Мұндай сұрақтар
дер кезінде қайшылықты анықтауға және оны ... ... ... ... ... ... мынадай көрсеткіштер еске алынады:
оқушылардың моральдық норманы игеруі; мемлекет ... білу және ... пен ... ... ... ... ... еліміздегі және
шетелдердегі жағдайларды бағалай білу. ... ... ... ... оқушыларды адамгершілік қөзқарасқа сендіре білуге,
жеке және қоғамдық өмірдегі ... ... ... ... кету ... ... да толып жатқан тәрбие әдістерінің жіктеулерін
жасауда бірсыпыра үлес қосқан ғалымдарға В. И. ... ... т.б. ... ... ... де ... мен тәрбие процесінде
еске алынады.
Не себепті осы уақытқа дейін тәрбие әдістерінің бірыңғай ... ... ... ... ... біріншіден, тәрбие әдістерінің жіктеуін жасауда бірыңғай
пікірдің жоқтығы толық дәлел бола алады; екіншіден, тәрбие өте ... ол әр ... ... ... ... ... ... мазмұнына сәйкес келуін талап етеді.
Тәрбне әдістерін таңдап алу шарттары.
Тәрбие жұмысында әдістерді таңдап алу оқушылардың жас және ... өмір ... ... ... тәуелді.
Мысалы, үйрету әдісі кіші мектеп жасындағы балалар тәрбиесінде ... ... ... ... ... ... ... әр түрлі іс-
әрекетіне дағдыландыруға болады.
Тәрбие жұмысында әр баланың жеке даму ерекшелігін еске алған ... ... ... ... ... қана ... онда балалардың дербес
ерекшеліктерін де еске алу керек. ... ... бала ... ... ісін ... ... орындамайды.
Пайдаланылған әдебиеттер
1. Марьенко И.С. «Советская педагогика», № 10, ... ... (Под ред. Ю.К. ... М., ... с ... Педагогика школы (Под ред. Г. И. ... М., ... ... ... (Под ред. ... М., 1988. 105 бет.
5. ... А.С. ... ... наказание и поощрение, Соч. 5
том, 155-156-беттер.
6. Журн. Советская педагогика. 1972, № 4.

Пән: Педагогика
Жұмыс түрі: Материал
Көлемі: 9 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 200 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
Адамгершілік – рухани тәрбиенің маңыздылығы10 бет
Адамгершілік — рухани тәрбиенің маңыздылығы6 бет
Білім берудегі тәрбиенің мазмұны16 бет
Бала дамуындағы ата-ананың рөлі. Отбасылық тәрбиенің қателіктері68 бет
Бала тәрбиесіндегі халықтық салт- дәстүрдегі тәрбиенің маңызы9 бет
Балалардың ақыл-ойын дамытуда сенсорлық тәрбиенің маңызы6 бет
Бастауыш мектеп оқушыларына патриоттық тәрбие берудегі халықтық тәрбиенің ролі32 бет
Ислам дініндегі тәрбиенің мән-маңызы6 бет
Көркем эстетикалық тәрбиенің түрлері және типтері3 бет
Мектеп тәжірибесінде авторитарлық тәрбиенің позитивті және қарама-қайшылықты жақтарын зерттеу45 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь