Тұңғыш Президенттің өмірбаяны
![](/assets/img/loading.gif)
![](/assets/img/loading.gif)
ЖОСПАР
Тұңғыш Президенттің қысқаша өмірбаяны 2
Н.Ә. Назарбаевтың "Тарих толқынында" атты еңбегі хақында 3
Ұлт болмысы 5
Қолданылған әдебиеттер 13
Тұңғыш Президенттің қысқаша өмірбаяны
Нұрсұлтан Әбішұлы Назарбаев — 1940 жылы Алматы облысы Шамалған
селосында шаруа отбасында дүниеге келген.
1960 жылы техникалық училищені бітіргеннен кейін “Қазметаллургқұрылыс”
басқармасы тресінің жұмысшысы, соңыра тау-кен домна пешінің шойын құйғыш
машиналарының шойын құюшысы, Қарағанды металлургия комбинаты домна цехының
жұмысшысы болып істеді.
1967 жылы Қарағанды металлургия комбинатының жанындағы зауыт-втузды
(жоғары техникалық оқу орны) және КОКП ОК-нің жанындағы жоғары партия
мектебін бітірді.
1969—1984 жж. аралығында қалалық партия бөлімінің меңгерушісі,
Қазақстан ЛКЖО Теміртау қалалық комитетінің бірінші хатшысы, Қарағанды
металлургия комбинатының партия комитетінің хатшысы, Қарағанды облыстық
партия комитетінің екінші хатшысы, Қазақстан Компартиясы ОК-нің хатшысы
қызметтерін атқарды.
1984—1989 жж. Н.Ә. Назарбаев — ҚКП ОК-нің бірінші хатшысы.
1990 жылы он екінші шақырылған Жоғары Кеңестің І-сессиясында Қаз.КСР-
інің Президенті болып сайланды.
1997 жылғы қазанда Президенттің Қазақстан халқына арнаған Жолдауында
“2030” — Қазақстан дамуының бағдарламасы талдап-белгіленді.
1999 жылдың 10 қаңтарынан 7 жылдық мерзімге созылған өкілеттілікпен
Қазақстан Республикасының Президенті болып сайланды.
Н.Ә. Назарбаевтың "Тарих толқынында" атты еңбегі хақында
Елбасы Н.Ә. Назарбаев Отан тарихынан еңбек жазды деген хабар болғанда
не жасыратыны бар, ел елең етті. "Құдай сыбырлағанды да естиді" дегендей,
халық арасынан: "Апырмай, Елбасының тарихта не шаруасы бар, басқа істейтін
жұмыс құрып қалып па?" деген сөздерді де еміс-еміс құлақтарымыз шалды да.
"Тарих толқынында" атты кітапты оқи бастағаннан-ақ автордың не
себептен ата тарихына ден қойғаны анықтала бастайды.
Шын мәнінде, Н.Ә. Назарбаевты әуесқойлық сезім билемеген. Еліміз
тәуелсіздік алып, әлемдік қауымға ене бастаған кезінде, ХХ ғасыр мен ХХI
ғасыр тоғысқан заманада, азаттық жолындағы Қазақстанның әлі талай-талай
кезеңдерден өтуіне тура ("Тарих толқынында". Алматы, Атамұра, 1999. 55-б.)
келетін заманада автор айтқандай, "біз кімбіз және бізді тарихтың бірде
кезең, бірде жазаң жолы қайда алып барады" деген "қарапайым да мәңгілік
сұрақтар" туындайтыны рас. "Үшінші мыңжылдыққа санаулы күндер қалғанда" -
дейді автор кітаптың кіріспесінде, - біздің болмысымыздың ең көкейкесті
сұрақтары - ұлттық үндестігіміздің мән-маңызы неде, қазіргі Қазақстан үшін
мәдениетке қатысты үлгінің қандайы қонымды, біздің ұлттық санамыздың арқауы
неде, қазіргідей жедел құбылатын заманда "МЕН" дегізерлік ұлттық
қасиеттерді қалай сақтап қалуға болады – міне, мұның бәрі де нақтылы
өмірмен беттескен саясаттың сұрақтары. Ал оның жауабы бүгінгі өмірмен ғана
астасып жатқан жоқ, тұнығы мен тұманы қабаттасқан тарихтың тұңғиығымен де
тамырласып жатыр..."
Нұрсұлтан Әбішұлы "осыдан 10-15 жыл бұрынғы тарихшылардың түйсігі мен
ақындардың арынымен айтылған ахуалдар бұл күнде жүйелі зерттеулердің
объектісі болып отыр" (70-б.) деп атай отырып, тарихи проблемаларды
психологиялық тебіреніс жанрында қарастырады.
ХХ ғасырдың ұлы ойшылдарының бірі Шәкәрім Құдайбердіұлы психологияны
"жан сыры" деп аударғаны мәлім. Автордың бұл еңбегі шын мәнінде Отан
тарихына деген оның перзенттік сүйіспеншілігі ғана емес, Ата тарихы туралы
жан сыры, жан тебіренісі. Ендеше, Нұрсұлтан Әбішұлы ата тарихына саясаткер
санатында үңілгендегі негізгі мақсаты - "тарихтағы өз орныңды білу,
бабаларыңды ру төмпешегінің деңгейінде емес, жалпыұлттық өреде мақтан тұту,
ұлан байтақ Евразия тарихында ұлы істерге ұйытқы болған қазақтар мен
олардың бабаларының өзіндік орнын танып түсіну, ұлттық қадір-қасиетіңді
қорлайтын жаттанды жалалардан арылу".
Автордың кәсіби тарихшылардан тағы бір өзгешелігі – ол Отанды тарихқа
биік тұғырдағы әлемдік замана қайраткерінің көзқарасы. Бұл еңбек ендеше
еріккеннің ермегі емес, тәуелсіздікті баянды ету жолында ата тарихының
тағылымына үңілу, түсіну, түйіндеу, "мемлекеттікке жол салып берген халық
ел ішіндегі ахуалдың бүгіні мен болашағы жолындағы жауапкершілікті
арқалауға дайын болуы" керектігін азатты азаматтардың санасына жеткізу.
Түйін: Елбасы Нұрсұлтан Әбішұлының тарихи-психологиялық тебіренісі
тәуелсіз елдің болашағына еңбек етеді. Автор азат елдің азаматы өзінің
"ұлттық тарихқа заңды мақтаныш көзі және мәдени таным-түсініктің тірегі
ретінде қарайтын біртұтас көзқарас" (бұл да сонда, 58-б.) орнықтыруын
көксейді.
Ұлт болмысы
Халқымыздың ұлыларының қайсысы болса да өз ұлты туралы тебіренбей
өткен емес. Олардың ұлылығы ұлттық жаратылысында болса керек. Жер Анадан
үзбей күш алған Антей батырдай кесек тұлғалар өз творчествосынан ұлттық нәр
алып отырған. "Тарих толқынында" "Ұлттың келбетін ұлықтайық" деген тараумен
басталады. Автор онда ұлт пен өркениет, ұлт пен мемлекет, ұлт және ұлттық
сана, ұлттық бостандық пен отаршылық болмыс, ұлттық бірігу (интеграция) мен
ыдыраудың (дезинтеграция), ұлт және ұлттық қаракет, ұлт және ұлттық әдет,
дәстүр, ұлт және ұлттық жаңғыру, ұлт және ұлттық мәдениет сияқты түбірлі,
күрделі проблемаларды жан-жақты зерделейді. Нұрсұлтан Әбішұлы ұлттың
болмысына жан-жақты үңіледі, философиялық, психологиялық, тарихи тұжырымдар
жасайды. Осы бір ғана тараудың ішінде талай-талай үзік сырлар айтылған.
Автордың ұлтты жанды организм ретінде қарауы орынды. Ол болса, еңбекте
көрсетілгендей, даму барысында әлеуметтік-биологиялық және мәдени
мүмкіндіктермен шектеліп отырады. Біздің осы күнгі көптеген әуесқой, тіпті
әуесқой емес тарихшыларымыздың қолдан жасайтын қасіретінің бірі - ұлтты
бірден жаратылған, динамикасы жоқ құбылыс есебінде санайды. Тіпті кейбір
әуесқой тарихшылар жер қыртысының заңдылығын адам баласының тарихына
таратады.
Автор "қазақ проблемасын, әсіресе қазақ этностығын көшпенділер
қоғамындағы қалыптар мен құндылықтар тұрғысынан саралау қазақ ұлтына
қатысты проблемалардың өрісін тарылту болып шығар еді" (бұл да сонда, 13-
б.) деп әділ көрсеткен. Тарихи әдебиетте евроцентристер әлемдік тарихта
түркі-монғол көшпенділерінің ролін толық жоққа шығарды. Автор атап
кеткендей "біз бүгінгі таңда бұрмаланған бұралаң соқпақтан тарихи өз
жолымызды іздеуге мәжбүрміз" (бұл да сонда, 71-б.).
Автор патшалық Ресей кезіндегі отаршылдық дәуірмен кеңестік кезеңнің
қазақ ұлтының тіршілікке қатысты мәселелерде тек - тамырының ұқсастығын
атап өтеді. "Мұның екеуі де қазақ жерін әскери, шаруашылық және мәдени
әрекеттер арқылы бағындыруды нысана етті" (бұл да сонда, 15-б.) дей келіп,
Нұрсұлтан Әбішұлы бұл замананы "әспеттеудің қажеті жоқ", - деп әділ
пайымдайды.
Бұл арада айта кететін жай отаршылдық кезең біртұтас құбылыс, оның
ағылшындық, француздық, испандық, португалдық түрлері ресейлік
отаршылдықпен тамырлас, қандас, жандас, отаршалдық психологиясы –
боданшылық, бейшарашылық, мүсәпіршілдік қазақ ұлтының санасына ендеп,
бойлап сіңді. Отаршылық құбылыс ретінде әскери (казактык), қара шекпенді
шаруалық (крестьянская), мәдени-рухани отаршылық, кен-байлықтарын игеру,
өндіріс-кәсіби отаршылық, діни шоқындыру отаршылық түрлерінде өрбіді. Ұлт-
азаттық қозғалысының хан Кенеден кейінгі кезінде 1916-жылға дейін қарулы
түрде өтпеуі қазақтың момақандығынан емес-ті. Ол қазақ сахарасын сонау
Оралдан Жетісуға дейін жон арқадан тіліп, өзен бойлай салынған әскери казак
шептері, қорғандары шын мәнінде әскери оккупациялау еді. Қара шекпенділер
келіп, байырғы ата қонысынан ығысқан кезде, көш-қон маршруттары тұйықталып,
кесіліп қалған сәтте қазақ көсіліп көшуден қалды. Ол өзінің толық бодан
болғанын сезінді.
Нұрсұлтан Әбішұлы осы бір замананы еске салып, соңғы он жыл, дәлірек
айтқанда, "ғасырлар бойы мелекеттігіміздің тарихқа кеткен есесіне өтеу
болған соңғы жеті жыл" туралы айта келіп, қазақтар өздерін "әлемдік
тарихтың дербес және азат субъектісі ретінде сезіне алатын болды. Тарихи
болашағына деген ғасырлар бойғы үмітсіздік ұлттық мінез-құлықты күйретіп,
қадір-қасиетін шайды, қазақ халқының кейбір данышпан перзенттері мен
көсемдері тарихтың қарғыс атқан тұзағында тұншықты, ұлттың амандығы үшін
олар тарихтың тәлкегіне көнуге мәжбүр болды. Жиырмасыншы ғасырдың соңғы он
жылдығында ғана қазақтар еңсесін тіктеп, арман болған азаттығымен
қауышты.." (бұл да сонда, 15-б.) деп тебіренеді.
Нұрсұлтан Әбішұлы зерттеу барысында қазақтың өткені мен бүгіні туралы
тым жалпақ шешейлікке, тым томаға тұйықтықта салынбайды. Автор ұлттың
болашағы мол екендігіне кәміл сенеді. ... жалғасы
Тұңғыш Президенттің қысқаша өмірбаяны 2
Н.Ә. Назарбаевтың "Тарих толқынында" атты еңбегі хақында 3
Ұлт болмысы 5
Қолданылған әдебиеттер 13
Тұңғыш Президенттің қысқаша өмірбаяны
Нұрсұлтан Әбішұлы Назарбаев — 1940 жылы Алматы облысы Шамалған
селосында шаруа отбасында дүниеге келген.
1960 жылы техникалық училищені бітіргеннен кейін “Қазметаллургқұрылыс”
басқармасы тресінің жұмысшысы, соңыра тау-кен домна пешінің шойын құйғыш
машиналарының шойын құюшысы, Қарағанды металлургия комбинаты домна цехының
жұмысшысы болып істеді.
1967 жылы Қарағанды металлургия комбинатының жанындағы зауыт-втузды
(жоғары техникалық оқу орны) және КОКП ОК-нің жанындағы жоғары партия
мектебін бітірді.
1969—1984 жж. аралығында қалалық партия бөлімінің меңгерушісі,
Қазақстан ЛКЖО Теміртау қалалық комитетінің бірінші хатшысы, Қарағанды
металлургия комбинатының партия комитетінің хатшысы, Қарағанды облыстық
партия комитетінің екінші хатшысы, Қазақстан Компартиясы ОК-нің хатшысы
қызметтерін атқарды.
1984—1989 жж. Н.Ә. Назарбаев — ҚКП ОК-нің бірінші хатшысы.
1990 жылы он екінші шақырылған Жоғары Кеңестің І-сессиясында Қаз.КСР-
інің Президенті болып сайланды.
1997 жылғы қазанда Президенттің Қазақстан халқына арнаған Жолдауында
“2030” — Қазақстан дамуының бағдарламасы талдап-белгіленді.
1999 жылдың 10 қаңтарынан 7 жылдық мерзімге созылған өкілеттілікпен
Қазақстан Республикасының Президенті болып сайланды.
Н.Ә. Назарбаевтың "Тарих толқынында" атты еңбегі хақында
Елбасы Н.Ә. Назарбаев Отан тарихынан еңбек жазды деген хабар болғанда
не жасыратыны бар, ел елең етті. "Құдай сыбырлағанды да естиді" дегендей,
халық арасынан: "Апырмай, Елбасының тарихта не шаруасы бар, басқа істейтін
жұмыс құрып қалып па?" деген сөздерді де еміс-еміс құлақтарымыз шалды да.
"Тарих толқынында" атты кітапты оқи бастағаннан-ақ автордың не
себептен ата тарихына ден қойғаны анықтала бастайды.
Шын мәнінде, Н.Ә. Назарбаевты әуесқойлық сезім билемеген. Еліміз
тәуелсіздік алып, әлемдік қауымға ене бастаған кезінде, ХХ ғасыр мен ХХI
ғасыр тоғысқан заманада, азаттық жолындағы Қазақстанның әлі талай-талай
кезеңдерден өтуіне тура ("Тарих толқынында". Алматы, Атамұра, 1999. 55-б.)
келетін заманада автор айтқандай, "біз кімбіз және бізді тарихтың бірде
кезең, бірде жазаң жолы қайда алып барады" деген "қарапайым да мәңгілік
сұрақтар" туындайтыны рас. "Үшінші мыңжылдыққа санаулы күндер қалғанда" -
дейді автор кітаптың кіріспесінде, - біздің болмысымыздың ең көкейкесті
сұрақтары - ұлттық үндестігіміздің мән-маңызы неде, қазіргі Қазақстан үшін
мәдениетке қатысты үлгінің қандайы қонымды, біздің ұлттық санамыздың арқауы
неде, қазіргідей жедел құбылатын заманда "МЕН" дегізерлік ұлттық
қасиеттерді қалай сақтап қалуға болады – міне, мұның бәрі де нақтылы
өмірмен беттескен саясаттың сұрақтары. Ал оның жауабы бүгінгі өмірмен ғана
астасып жатқан жоқ, тұнығы мен тұманы қабаттасқан тарихтың тұңғиығымен де
тамырласып жатыр..."
Нұрсұлтан Әбішұлы "осыдан 10-15 жыл бұрынғы тарихшылардың түйсігі мен
ақындардың арынымен айтылған ахуалдар бұл күнде жүйелі зерттеулердің
объектісі болып отыр" (70-б.) деп атай отырып, тарихи проблемаларды
психологиялық тебіреніс жанрында қарастырады.
ХХ ғасырдың ұлы ойшылдарының бірі Шәкәрім Құдайбердіұлы психологияны
"жан сыры" деп аударғаны мәлім. Автордың бұл еңбегі шын мәнінде Отан
тарихына деген оның перзенттік сүйіспеншілігі ғана емес, Ата тарихы туралы
жан сыры, жан тебіренісі. Ендеше, Нұрсұлтан Әбішұлы ата тарихына саясаткер
санатында үңілгендегі негізгі мақсаты - "тарихтағы өз орныңды білу,
бабаларыңды ру төмпешегінің деңгейінде емес, жалпыұлттық өреде мақтан тұту,
ұлан байтақ Евразия тарихында ұлы істерге ұйытқы болған қазақтар мен
олардың бабаларының өзіндік орнын танып түсіну, ұлттық қадір-қасиетіңді
қорлайтын жаттанды жалалардан арылу".
Автордың кәсіби тарихшылардан тағы бір өзгешелігі – ол Отанды тарихқа
биік тұғырдағы әлемдік замана қайраткерінің көзқарасы. Бұл еңбек ендеше
еріккеннің ермегі емес, тәуелсіздікті баянды ету жолында ата тарихының
тағылымына үңілу, түсіну, түйіндеу, "мемлекеттікке жол салып берген халық
ел ішіндегі ахуалдың бүгіні мен болашағы жолындағы жауапкершілікті
арқалауға дайын болуы" керектігін азатты азаматтардың санасына жеткізу.
Түйін: Елбасы Нұрсұлтан Әбішұлының тарихи-психологиялық тебіренісі
тәуелсіз елдің болашағына еңбек етеді. Автор азат елдің азаматы өзінің
"ұлттық тарихқа заңды мақтаныш көзі және мәдени таным-түсініктің тірегі
ретінде қарайтын біртұтас көзқарас" (бұл да сонда, 58-б.) орнықтыруын
көксейді.
Ұлт болмысы
Халқымыздың ұлыларының қайсысы болса да өз ұлты туралы тебіренбей
өткен емес. Олардың ұлылығы ұлттық жаратылысында болса керек. Жер Анадан
үзбей күш алған Антей батырдай кесек тұлғалар өз творчествосынан ұлттық нәр
алып отырған. "Тарих толқынында" "Ұлттың келбетін ұлықтайық" деген тараумен
басталады. Автор онда ұлт пен өркениет, ұлт пен мемлекет, ұлт және ұлттық
сана, ұлттық бостандық пен отаршылық болмыс, ұлттық бірігу (интеграция) мен
ыдыраудың (дезинтеграция), ұлт және ұлттық қаракет, ұлт және ұлттық әдет,
дәстүр, ұлт және ұлттық жаңғыру, ұлт және ұлттық мәдениет сияқты түбірлі,
күрделі проблемаларды жан-жақты зерделейді. Нұрсұлтан Әбішұлы ұлттың
болмысына жан-жақты үңіледі, философиялық, психологиялық, тарихи тұжырымдар
жасайды. Осы бір ғана тараудың ішінде талай-талай үзік сырлар айтылған.
Автордың ұлтты жанды организм ретінде қарауы орынды. Ол болса, еңбекте
көрсетілгендей, даму барысында әлеуметтік-биологиялық және мәдени
мүмкіндіктермен шектеліп отырады. Біздің осы күнгі көптеген әуесқой, тіпті
әуесқой емес тарихшыларымыздың қолдан жасайтын қасіретінің бірі - ұлтты
бірден жаратылған, динамикасы жоқ құбылыс есебінде санайды. Тіпті кейбір
әуесқой тарихшылар жер қыртысының заңдылығын адам баласының тарихына
таратады.
Автор "қазақ проблемасын, әсіресе қазақ этностығын көшпенділер
қоғамындағы қалыптар мен құндылықтар тұрғысынан саралау қазақ ұлтына
қатысты проблемалардың өрісін тарылту болып шығар еді" (бұл да сонда, 13-
б.) деп әділ көрсеткен. Тарихи әдебиетте евроцентристер әлемдік тарихта
түркі-монғол көшпенділерінің ролін толық жоққа шығарды. Автор атап
кеткендей "біз бүгінгі таңда бұрмаланған бұралаң соқпақтан тарихи өз
жолымызды іздеуге мәжбүрміз" (бұл да сонда, 71-б.).
Автор патшалық Ресей кезіндегі отаршылдық дәуірмен кеңестік кезеңнің
қазақ ұлтының тіршілікке қатысты мәселелерде тек - тамырының ұқсастығын
атап өтеді. "Мұның екеуі де қазақ жерін әскери, шаруашылық және мәдени
әрекеттер арқылы бағындыруды нысана етті" (бұл да сонда, 15-б.) дей келіп,
Нұрсұлтан Әбішұлы бұл замананы "әспеттеудің қажеті жоқ", - деп әділ
пайымдайды.
Бұл арада айта кететін жай отаршылдық кезең біртұтас құбылыс, оның
ағылшындық, француздық, испандық, португалдық түрлері ресейлік
отаршылдықпен тамырлас, қандас, жандас, отаршалдық психологиясы –
боданшылық, бейшарашылық, мүсәпіршілдік қазақ ұлтының санасына ендеп,
бойлап сіңді. Отаршылық құбылыс ретінде әскери (казактык), қара шекпенді
шаруалық (крестьянская), мәдени-рухани отаршылық, кен-байлықтарын игеру,
өндіріс-кәсіби отаршылық, діни шоқындыру отаршылық түрлерінде өрбіді. Ұлт-
азаттық қозғалысының хан Кенеден кейінгі кезінде 1916-жылға дейін қарулы
түрде өтпеуі қазақтың момақандығынан емес-ті. Ол қазақ сахарасын сонау
Оралдан Жетісуға дейін жон арқадан тіліп, өзен бойлай салынған әскери казак
шептері, қорғандары шын мәнінде әскери оккупациялау еді. Қара шекпенділер
келіп, байырғы ата қонысынан ығысқан кезде, көш-қон маршруттары тұйықталып,
кесіліп қалған сәтте қазақ көсіліп көшуден қалды. Ол өзінің толық бодан
болғанын сезінді.
Нұрсұлтан Әбішұлы осы бір замананы еске салып, соңғы он жыл, дәлірек
айтқанда, "ғасырлар бойы мелекеттігіміздің тарихқа кеткен есесіне өтеу
болған соңғы жеті жыл" туралы айта келіп, қазақтар өздерін "әлемдік
тарихтың дербес және азат субъектісі ретінде сезіне алатын болды. Тарихи
болашағына деген ғасырлар бойғы үмітсіздік ұлттық мінез-құлықты күйретіп,
қадір-қасиетін шайды, қазақ халқының кейбір данышпан перзенттері мен
көсемдері тарихтың қарғыс атқан тұзағында тұншықты, ұлттың амандығы үшін
олар тарихтың тәлкегіне көнуге мәжбүр болды. Жиырмасыншы ғасырдың соңғы он
жылдығында ғана қазақтар еңсесін тіктеп, арман болған азаттығымен
қауышты.." (бұл да сонда, 15-б.) деп тебіренеді.
Нұрсұлтан Әбішұлы зерттеу барысында қазақтың өткені мен бүгіні туралы
тым жалпақ шешейлікке, тым томаға тұйықтықта салынбайды. Автор ұлттың
болашағы мол екендігіне кәміл сенеді. ... жалғасы
Ұқсас жұмыстар
Пәндер
- Іс жүргізу
- Автоматтандыру, Техника
- Алғашқы әскери дайындық
- Астрономия
- Ауыл шаруашылығы
- Банк ісі
- Бизнесті бағалау
- Биология
- Бухгалтерлік іс
- Валеология
- Ветеринария
- География
- Геология, Геофизика, Геодезия
- Дін
- Ет, сүт, шарап өнімдері
- Жалпы тарих
- Жер кадастрі, Жылжымайтын мүлік
- Журналистика
- Информатика
- Кеден ісі
- Маркетинг
- Математика, Геометрия
- Медицина
- Мемлекеттік басқару
- Менеджмент
- Мұнай, Газ
- Мұрағат ісі
- Мәдениеттану
- ОБЖ (Основы безопасности жизнедеятельности)
- Педагогика
- Полиграфия
- Психология
- Салық
- Саясаттану
- Сақтандыру
- Сертификаттау, стандарттау
- Социология, Демография
- Спорт
- Статистика
- Тілтану, Филология
- Тарихи тұлғалар
- Тау-кен ісі
- Транспорт
- Туризм
- Физика
- Философия
- Халықаралық қатынастар
- Химия
- Экология, Қоршаған ортаны қорғау
- Экономика
- Экономикалық география
- Электротехника
- Қазақстан тарихы
- Қаржы
- Құрылыс
- Құқық, Криминалистика
- Әдебиет
- Өнер, музыка
- Өнеркәсіп, Өндіріс
Қазақ тілінде жазылған рефераттар, курстық жұмыстар, дипломдық жұмыстар бойынша біздің қор #1 болып табылады.
![google play](assets/img/google-play-badge.png)
Ақпарат
Қосымша
Email: info@stud.kz