Бастауыш мектеп оқушыларының оқу-әрекеті мотивтерін қалыптастырудың басты мәселелері

Жоспар
1. Кіріспе
2. Негізгі бөлім
1.1 Мотиваия және мотив мәселелері ғылыми зерттеу объектісі және адам іс.әрекетінің негізгі қозғаушы күштері ретінде
1.2 Бастауыш мектеп оқушыларының оқу іс.әрекеті мотивтерін қалыптастыру.педагогика ғылымының басты мәселесі ретінде
1.3 Бастауыш мектеп оқушыларының оқу іс.әрекеті мотивтерін қалыптастыруда олардың анатомиялық.физиологиялық және психологиялық ерекшеліктерін ескеру
1.4 Бастауыш мектеп оқушыларының оқу іс.әрекетінің мотивтерін қалыптастырудың педагогикалық шарттары.
3. Практикалық бөлім.
4. Қорытынды бөлім.
5. Пайдаланылған әдебиеттер тізімі
        
        Жоспар
1. Кіріспе
2. Негізгі бөлім
1. Мотиваия және мотив мәселелері ғылыми зерттеу объектісі және адам
іс-әрекетінің негізгі қозғаушы күштері ретінде
2. ... ... ... оқу ... ... ... басты мәселесі ретінде
3. Бастауыш мектеп ... оқу ... ... олардың анатомиялық-физиологиялық және
психологиялық ерекшеліктерін ескеру
4. ... ... ... оқу ... ... ... шарттары.
3. Практикалық бөлім.
4. Қорытынды бөлім.
5. Пайдаланылған әдебиеттер тізімі
Кіріспе
Баланың оқуына күшті әсер ететін себептердің бірі – ... ... ... ... ... ... ... Әсер етіп тұрған
мотивтерді зерттеу және дұрыс ... жеке ... ... ... ...... еңбектің өзегі болып табылады.
Мотивтер (латынша қозғалтамын) – ... ... ... ... ... ... іс-әрекетке ұмтылдыратын процестердің,
әдістердің және құралдардың жалпы аты. Егер де оқушылардың іс-әрекетінде
мотив ... онда ол ... ... ... ... Мотив – адамның
объективті мұқтаждығы мен ... ... ... ішкі талаптануы.
Демек, мұқтаждық пен ынта ... ... ... Оқушылар білімге
мұқтаждығын сезуі қажет, ал мұқтаждық олардың оқуға деген ынтасын көтереді.
Оқыту практикасында оқудың әр ... ... ... ... бірі ... ... ... екіншісі – перспективті талаптандыру
мотивтері. Педагог-ғалымдар танымдық мотивтер және әлеуметтік ... ... ... жас ерекшелігіне байланысты өзгеріп отырады. Мысалы, кіші
жастағы балалар үшін тікелей талаптандыру мотивтері , ... ... үшін ... ... және ... мотивтер үлкен роль
атқарады. Ал ойдың талаптандыру мотивтері оқытудың барлық ... ... ... ... ... ойландырып,
оны зерттеуге талпындыруға. Бұл мәселені А. К. Маркова, Г. И. Шукина, В. И.
Ильин, Т. А. Матис т. б. ... ... Шет ... ... ... көп мән ... ... психологы Д. Мак
Клелланд осы салада жемісті еңбек етуде. ... Т. ... ... т. б. осы ... ... зерттеулер мектеп мұғалімдерінің мотивтерді зерттеуді және
қалыптастырудың жолдарын , әдіс-тәсілдерін біле бермейтінін көрсетті.
Бүгінгі ... ... ... ... ... ... мотивтерді қалыптастыру әдіс-тәсілдерін жетілдіру, осы
мақсатта озық технологияларды қолдану ... ... ... ... ... ... ... мәселесі де бар.
Осы айтылғандардың барлығы біздің зерттеу жұмысымыздың көкейтестілігін
анықтап, жұмыстың тақырыбын «Бастауыш сынып оқушыларын оқу ... ... ... ... ... ... деп тұжырымдауға
негіз болды.
Зерттеудің мақсаты: оқушыларда оқу мотивтерін қалыптастырудың жолдарын
қарастыру.
Зерттеудің объектісі-бастауыш мектептегі оқу тәрбие ... ... оқу ... ... процесі.
Зертеудің міндеттері:
-сапалы білім алуда оқу мотивінің алатын орнын , мәні мен құрылымын
пдагогикалық , психологиялық тұрғыдан ашып ... ... ... оқу ... ... жолдарын қарастыру.
Зерттеу көздері-философия, психология, ... ... ... ... ... және ... ... құжаттары, мектептегі мұғалімдердің және өзінің
ұстаздық тәжірибесі.
Зерттеу әдістері-философиялық, ... ... ... ... талдау жасау, оқушылардан сауал-сұрақтар ... алу, ... ... ... ... ... жұмысы.
1. Мотивация және мотив мәселелері ғылыми зерттеу объектісі және адам іс-
әрекетінің негізгі қозғаушы күштері ... ... ... және ... ... оқу ... ... әрбір адамды, соның ішінде педагогтарды толғандыратын
өзекті мәселелердің бірі. Кез-келген оқу ... ... ... ... ... ең ... оқушылардың оған деген
мотивациясын, яғни қызығушылығын арттыру мақсатында түрлі әдіс-тәсілдер
қолдануға тырысады , оның ... түп - ... ... талпынады.
Адамның белгілі бір іс - әрекетті орындаудағы ... мен ... ... өзара біртұтас құрылымды құрайды және бұл ... ... ... , яғни адамның барлық қасиеттері айналасына
жинақталатын орталығы болады. Л. И. ... ... ... ... ... - ... ... болып саналады /1,145б./.Окрит
қажеттілікті негізгі ... күш және ... ... ... ... ... , ... еңбекке дағдылануына әсерін тигізеді деп
түсіндірді. Яғни, оның пікірінше егер адмда қажеттілік болмаса, онда ... ... ... ... уақытта мотивация теориялары көптеп саналады. Мотивацияның
қазіргі теорияларының ... ... ... ... ... ... жөн. Бұл ... зерттеу кезінде адам мотивациясының
пайда болуы мен мәніне көзқарас үнемі өзгеріп, философиядағы рационализм
мен иррационализм ... ... ... ... ... адам ... еш ... жоқ ерекше тіршілік иесі. Ол әсіресе
XIXғасырдың ортасына дейінгі ежелгі философтардың ... ... ... ... ... тек адам ғана санаға , ақылға, ерік-
жігерге ие. Адам мотивациясының ... оның ақыл ойы , ... және ... ілім ... ... ... ... Онда
жануарлардың мінез-құлқы адамдармен салыстырғанда санасыз , ... ағза ... ... ... деп ... ... мотивациясы жөніндегі алғашқы психологиялық теория
XVII-XVIII ғасырларда пайда болған адам мінез-құлқын рационалистік негізде
түсіндіретін, жануарлар мінез-құлқын ... ... ... ... ... механика жетістіктерінің нәтижесінде кең өріс
алып дамыған автоматтылық теориясы, кейін тірі ... ... ... механикалық , автоматтылық ретіндегі жауабы рефлекс идеясымен
байланыстырылды. Бірі ... ... ... үшін ... ... ... философияны екі қарма-қарсы ағымға, идеализм мен
материализмге бөлу XIXғасырдың соңына ... ... ... ... жартысы түрлі ғылымдарда ашылған жаңалықтармен есте
қалды. Соның ішінде Ч. Дарвиннің ... ... ... орны
ерекше. Ч. Дарвин өз ілімін көптеген ғасырлар бойы ... және ... ... ... ... бөлек болып саналып
келген адамдар арасындағы шыңырау үстіне ... ... ... Ол ... ... өзара мінез-құлықтық және мотивациялық ... ... ... ... ... ... ... ортақ мінез-құлық формалары бар екенін көрсетті.
Иррационалистік, адам ... мәні ... ... ұстанған инстинкт теориясын XIX ғасырдың соңы XX ғасырдың басында
З. Фрейд пен У. Макдауголл ұсынды.
Адамның ... ... ... мен ... ... XX ғасырдың басында Ч. Дарвиннің ... яғни И. П. ... ... тағы екі ағым ... Олар ... ... ... және жоғары жүйе іс-
әрекетінің теориясы мотивациялық мінез-құлықты түсіндіретін Д. Уотсонның
идеяларының ... ... ... ... Д. ... мен Э. ... бұл бағыттың көрнекті өкілдеріне Х. Холл мен Б. Скиннерді ... ... 30-шы ... ... тек ... қатысты мотивацияның
арнайы тұжырымдамалары пайда бола ... ... ... К. Левин ұсынды. Содан кейін А. Маслоу, К. Роджерс ... ... ... ... жариялана бастады.
А. Н. Леонтьев тұжырымдамасы бойынша адамның мотивациялық сферасы оның
басқа да психологиялық ерекшеліктері сияқты практикалық іс-әрекетте ... ... ... ... ... ... ... сәйкес, олармен функционалды және генетикалық байланысты
құрамаларды байқауға болады /24,63б./.
XX ғасырдың ортасында мотивацияның ... ... ... ... әрқайсысының артықшылықтары мен кемшіліктері бар. Бұл теориялардың
барлығын жеке-жеке қарайтын болсақ, ... ... ... ғана ... ... ... адам ... туралы
нақты фактілердің жетіспеушілігінен, зерттеу әдістерінің ... ... ... алып ... ... ... ... барлығымызға мәлім.
Адамдар қандай да бір физиологиялық немесе психологиялық жетіспеушілікке
тап болғанда, ... ... ... ... ... және ... ... жіктеледі. Бірінші қажеттілік өз ... ... ... және ... ... ... болады.Бұған мысал
ретінде тамаққа, суға, ауа жұтуға, ұйықтаука, ... ... және т.б ... ... ... қажеттіліктің табиғаты
психологиялық. Мәселен, табысқа жетуге, өзін құрметтеуіне, ... ... бір ... қажетсінуге құштарлық. Бірігші қажеттілік
генетикалық негізде, ал екіншісі өмір ... ... ... ... жинақталуы алуан түрлі болғандықтан, екінші қажеттіліктің
біріншіден едәуір айырмашылығы ... ... ... ... болады. Адам қажеттілікті сезіне
бастағанда, онда ... ... ... Талаптану-бұл бір нәрсенің
жетіспеушілігін сезіну, белгілі бір ... ... Бұл ... көрінісі, әрі мақсатқа жету ниеті болып саналады. Осы тұрғыдан
қарастырған мақсат- бұл қажеттілікті қанағаттандырудың өзіндік ... өз ... ... ... оның ... қанағаттанады, не
қанағаттанбайтын болады.
Мотивация үшін таңдаулы ... бір ғана әдіс ... ... ... бір түрі тиімді болғанмен, екіншісіне түкке жарамауы
мүмкін . Сонымен қоса ұйымның өзі де жеке бір ... ... ... іс ... ... ... ... Жұмыстың өзара тәуелділігі
, жекелеген адамдардың жұмыс ... ... ... ... ... жетілдірілуінен қызмет міндеттерінің жиі өзгеруі - ... ... ... ... . ... ... ... біздің еркіміздің, ақыл-ой белсенділігіміздің
қозғаушы факторы деп санап , сананың спонтанды белсенділігін , танымдық,
эмоционалдық және ... ... ... ... мінез - құлқын түсіндіруде Н. Г. Чернышевский де қажеттіліктердің
ролін мойындайды . Ол ... ... өтеу ... ... ... пайда болуына алып келеді деп санайды.
Р. Вудвортс та адмның психикалық белсенділігінде қажеттіліктердің ... ... , ... арқасында ағза бір ... ... ... ... сол ... ол тек ... реакциясының
сипатын анықтап қана қоймай, қоршаған дүниені қабылдауға ... ... ... Бұл ... Р. ... пен А. А. ... көзқарастары
сәйкес келіп, қажеттілікті қозудың доминанты ретінде қарастырады /24,10б./.
XX ғасырдың 20 ... ... ... тек ... ... ... пайда болды. Мұнда ағзалықтан басқа оқыту және теория
нәтижесінде пайда болатын психогенді қажеттіліктер бөліп көрсетіледі ... Оған ... ... ... ... аффиллиация, агрессия,
сыйластық және қорғаныс, басымдылық және көңіл аударту, зиянды әсерлер мен
сәтсіздіктерден қашу т. б. ... ... ... ... А.
Маслоу да адам қажеттіліктерінің классификацияысн ұсынды /24,9-11/. ... ... ... ... бар, әрі ... деп қана ... ... меңгеретін, өз өмірін қалыптастыра алатын ... ... Ол ... ... ... тұратын көптеген қажеттілік
болғандығын мойындайды. А. ... бұл ... 5 ... ... ... ... қажеттілік өмір сүру үшін керек. Бұған тамақ ... ... және ... ... ... ... Қауіпсіздік, қорғану және болашаққа сенімділік қажеттіліктеріне
қоршаған орта тарапынан болатын физикалық және психологиялық
қауіп-қатерден ... ... ... ... ... жатады.
3. Әлеуметтік қажеттілік-бұл бір ... ... ... сезімі, өзіңді біреулердің құрметтеу ... ... ... және ... ... ... ... өзін-өзі құрметтеу,жеке
басыныңжетістктері, біліктілігі, ... ... өзін ... ... ... ... өзектендіру қажеттілігі - өзінің потенциалды
мүмкіндігін, жеке басының өсіп-жетілуін ... ... ... ... ... ... ... келеді. Оларға: жоспарлау, өзін ашып көрсету,
дамудың потенциалдық мүмкіндіктерін ашып көрсету, ... ... ... ... ... ... ... пираммдасы
өзін-өзі
көрсету
құрметтеу
әлеуметтік
қауіпсіздік және қорғану
физиологиялық
Маслоудың жорамалдауынша төменгі деңгейдегі ... ... ... ... ... ... қажеттілік
пайда болады да, адамдардың назарында осы жоғарғы деңгейдегі ... ... ... ... нақты уақыт кезеңіне орай адамдар
өзіне аса маңызды ... ... ... ... ... Осы
қажеттіліктердің негізінде бала дамып,өсіп шығады. Өзін ... ... ... ... ... ... да толық қанағаттандырылмайды,
өйткені адамның жеке басының ... ... ... оның ... ... ... Сол ... де мотивация үрдісінде ... шек ... ... ... жұмысқа және оқуға ынталандыру негізін
түсінуге зор үлес қосты. Оның бұл ... ... оқу ... ... олардың отбасындағы ... ... ... ... ... өз сыныбындағы жағымды психологиялық ... ... ... ... ... роль ... ... пирамидасының жалпы құрылымына сыншылар тарапынан түрлі пікірлер
айтылды. Оның теориясында қате жақтары болуы, ұсыныстарының бәрі ... аса ... ... ... ... ... ... маңызы
бар екені сөзсіз.
Қажеттілік теориясын ұстанғандардың бірі- Мак – Келланд. Мак-Келланд
тәсілі ... ... және оның ... жеке ... әсерін
зерттеуге негізделген. Ол адамдарға үш түрлі қажеттілік: билік, жетістік
және қатыстылық тән деп ... ... ... басқа адамдарға ықпал
ету ниетінен көрінеді. Оқушылар ұжымындағы мұндай оқушылар әдетте өз
пікірін ... ашық ... ... ... ... ... өз
пікірін өткізуге тырысады шебер сөйлейді, әрі басқалардың өзіне ерекше
көңіл ... ... ... ... ... ... сол адамның
жетістігін жариялаумен шектелмейді, оның жұмысты ойдағыдай орындауымен
қанағаттандырылады. Мадақтауға өте ... ... кері ... ... , ... ... шешім қабылдайды , алдына қолайлы мақсат қояды,
басқалардан гөрі өз жұмысына ... ... ... әрі өзін-өзі ұдайы
жетілдіріп отыруға тырысады. Мұндай ... ... да ... ... ... таныстарымен жиі араласуды, достық қарым-қатынас орнатуды,
біреулерге жәрдем беруді жақтайды.
XX ғасырдағы экономикалық өрлеу бұл ... да ... ... ... ... алып ... Бұған Герцбергтің екі факторлы
теориясы мен мотивацияның іс жүргізу ... Бұл ... ... өз қол ... ... ... мотивациясын
арттыруға бағытталған кеңестері құрайды /3,151-159б/.
Бихевиористер ... ағза ... ... көзі ... мінез-қөұлықты «стимул-реакция» кестесі арқылы түсіндіреді.
Олар үшін ... ... жоқ, ... ... ... ... реактивтілігі мінез-құлықтың динамикалық шарты, яғни ... ... ... ... ... қабілеті кестеге
реактивтіліктегі айырмашылықты түсіндіретін фактор (мотивация деп аталатын)
ендірілгендігіне байланыста ағза ... да ... ... ... бере бермейді. Бірақ бұл фактор таза ... ... ... ... ағзаның кейбір тітіркендіргіштерге
реактивтілік табалдырығының төмендеуі функциясы ... ... ... Бұл ... ... энергизатор немесе сенсибилизатор ретінде
қарастырылады.
Ж. Нюттен күнделікті өмірде адам ... , ... ... бұл ... ... ... мақстақ жетуге ұмтылыспен анықталады деп
түсіндіріледі. Бұл ... Ж. ... ... ... сәйкес және
адамның күрделі мінез-құлқын ескереді /48,237б/.
XX ... ... ... ... ... ... жетекші ролін мойындайтын Дж.Роттер. Г. ... Х. ... Д. ... ... тұжырымдары пайда болды
/10;11;11;13;14./.Мотивацияның когнитивтік теорияясы ғылымға әлеуметтік
қажеттіліктер, өмірлік ... ... ... ... ... ... жетістікті күту сияқты жаңа ... ... ... ... детерминациясын зерттеудегі жаңа кезең XIX ғасырдың соңында
З. Фрейдтың адамның бейсаналылығы және ... ... ... ... Мұны ... психоаналитикалық теориясы деп
атайды. Ол мінез-құлықтың ұйымдастырылуында күшті ұмтылыстардан тұратын
психикалық ... ... ... ... ... атап көрсетеді. Егер
У. Джемс мотивация ... ... ... қабылдауды саналылықпен
байланысты деп көрсетсе, З. Фрейд және оның ізбасарлары ... ... роль ... –Мен» жағынан ұмтылыстарды басып
тастау неврозға әкеліп соқтыратын , бейсаналылыққа беріледі. Мұны З. Фрейд
өзінің ... ... ... кез ... іс-әрекеттің астарында
жыныстық ұмтылыс жатыр деп дәлелдеуге тырысты /67,45-63б./.
Бұл бағытта У. ... да өз ... ... Ол объектілердің
қабылдау сипатын анықтайтын , эмоциональдқ қозу тудыратын және ... ақыл – ой , ... ... ... ... тұлға
(инстинктілі) энергиясы («горме») болып саналатын ... ... ... ... деп ... ... ... биологизаторлық теориясы адамға мотивациялық факторлар
ретінде бұрын тек жануарларда болады деп ... ... ... де ... ... ... иррационалистік адам мінез-құлқына мәні жағынан биологизаторлық
көзқарас ұстанған (инстинкт теориясын) XIX ... аяғы XX ... З. ... пен У. ... ... Олардың ішінен тек ағзаның
белсенділік себептерін түсіндіру үшін ... ... ... ... ... ... ... Мұнда мотивация туралы тек энергияны
мобилизациялау жөнінде ... ... да ... физиологиялық
тұрғыдан қарайды.
Адамның биологиялық қажеттіліктері, жеткіліктері мен ... ... XX ... ... Ч. Дарвиннің эволюциялық теориясынан
, яғни И. П. ... ... тағы екі ағым ... ... ... мінез-құлықтық теориясы және жоғары жүйке іс-әрекетінің
теориясы мотивациялық ... ... Д. ... идеяларының
логикалық жалғасы сияқты болды. . Д. Уотсон мен Э. Толманнан ... ... ... ... Х. Холл мен Б. ... жатқызуға болады.
XX ғасырдың 30-шы жылдарынан бастап тек адамға қатысты мотивацияның
арнайы тұжырымдамалары пайда бола ... ... ... К. ... ... Содан кейін А. Маслоу, К. Роджерс сияқты
гуманистік психология өкілдерінің еңбектерінде жариялана ... XX ... ... ... ... ... ... көтерген А. Ф. Лазурский. Ол 1906 жылы ... ... о ... ... ... ... және ... мотивтер күресі мен шешім
қабылдау, ... ... және ... ... ... ... қабілеттілік мәселелері қарастырылған /8,42б./. Бұл ... ... да ... ... ... ... және «қалау» мәселелерінің ерік және еріктік актімен
байланысы жөнінде өз еңбектерінде көрнекті психолог Н. Н. ... ... Ол ... - бұл ... ерік деп көрсетті /24,13б/.
XX ғасырдың 20 жылдары мотивация ... В. М. ... Н. ... те ... ... ... /10;11/.
Л. С. Выготский де адам мінез-құлқының мотивациясы мен детерминациясы
мәселесін назарынан тыс қалдырмады. Ол «Педология ... атты ... ... ... және оның ... ... арнайы үлкен тарау арнайды. Л. С. Выготский ұмтылыс ... ... ... бала ... және ... ... жасөспірімнің психикалық дамуының кілті деп
санады /24,11б/.
А. Н. Леонтьев тұжырымдамасы бойынша адамның ... ... ... да ... ... ... практикалық іс-әрекетте өзінің
көздері, бастаулары болады. Іс-әрекеттің өзінде мотивациялық сфера
элементтеріне ... ... ... және ... байланысты
құрамаларды байқауға болады. В. Г. Леонтьев ... екі ... ... ... ... ... ... сонымен қоса қызығу,
драйв, инстинкт түрінде де, ... ... ... ... Бұл ... пен мотивация бір біріне ұқсап кетеді. В. Г. ... ... ... ... ретінде белгілі бір мақсатқа жету үшін бағытталған ... ... ... ... ... ... ... ролі қазіргі уақытта көптеген
зерттеулермен дәлелденген (Л. В. Занков, А. А. ... В. В. ... ... ... Н. А. ... П. Я. ... Г. С. ... Л. В.
Скрипченко, З. М. Истомина, Д. Б. Эльконин, Н. Ф. Талызина т. б. )
«Жоғарғы психикалық функциялар дамуының ... - атты ... Л. ... ... ... мәселесіне көп көңіл бөледі /12,51-78б./. Ол
алғашқылардың бірі ... ... пен ... ... ... ерікті
мотивация туралы айтады.
1940-жылдары мотивацияны «ұстанымдар теориясы» тұрғысынан Д. Н. ... ... көзі нақ ... жоқ, ... ... ... ... түсіндіреді /62,34-69б./.
Ең алғашқы рет «мотивация» ... А. ... ... ... ... ... қолданды. Онда мотивация-психологиялық іс-
әрекеттің себебі мен оларды бағындыру ... деп ... ... ... ... ... ретінде әртүрлі түсіндіріледі. Бір
жағдайларда – ... ... ... және ... ...... ... , келесі жағдайда – мотивтер ... ... ал ... жағынан – ағзаның белсенділігі тудыратын және оның
бағыттылығы іздену деп ... ... ... ... ... ... психикалық реттейтін үрдіс ретінде қарастырады, қозғалыс ... ... және ... ... қарайды, іс-әрекеттің нақты
формаларының ... және ... т. б. ... ... ... жауап беретін үрдістер жүйесінің жиынтығы ретінде де
қаралады /24,14б/.
Барлық мотивацияның анықтамаларын екі ... ... ... ... ... ... ... немесе мотивтер жиынтығы
ретінде қарастырады. Мысалы, В. Д. Шадриковтың ... ... ... жеке ... мақсатымен, қажеттіліктерімен шартталған, жақындастық және
мұраттың деңгейімен, іс-әрекет жағдайымен және өмірге көзқарасымен ... жеке ... ... Бұл факторлардың есептелуі мен
ниеттің қалыптасуы , тапсырмаларды шешуі жүреді. ... ... ... ... ... , ... білім ретінде үрдіс механизмі
етіп қарастырады» /66,65б/.
Мотвивация қажеттілікпен өте ... ... Оның ... Абрахам
Маслоу өте дәл тауып жазған еді. Себебі, оның айтуы бойынша ... ... ... се, ... ... аспауы мүмкін. Оның айтуы бойынша
биологиялық қажеттіліктерге қарны ашу, шөлдеу, ауруды сезіну, ұйқысы келу
т. б. ... ... ... орай оқу ... ... ең ... ең ... физиологиялық қажеттіліктер өтелуі
тиіс деп ой түюге ... ... ... ашып ... ... ... ... оқуға мотиві түгел тілек-ниеті болмас еді.
Оқу үрдісінің негізгі ... ... ... оның ... ... ... ... Бұл тураыл іс-әрекет теориясын
құрастырғандардың бірі А. Н. Леонтьев «тұтас үрдіс ... ... ... ... итермелейтін түрткімен (яғни мотивпен) сәйкес
болады деп жазады /65,510б/. Яғни, адам белсенділігінің ... ... ... ... оның пәні бар. ... ... бұл үрдіс белгілі бір
қажеттілікпен қозғауға түсті және қандай да бір ... ... ... ... пәнмен) бағытталады. Егер ... ... ... ... пән ... пән – қажеттілік
мотивімен сәйкес келсе, онда мұндай белсенділік үрдісін А. Н. Леонтьев іс-
әрекет деп ... Ол ... бұл ... ... келмесе, әртүрлі болса,
белсенділік үрдісі әрекет деп аталды» - деп жазады \36,101б/.
Адамның өз ... оның ... , ... ... мезгілінде ,
барлық кезеңінде шешуші фактор болып табылады. Бұл ... Л. В. ... деп атап ... ... ... өзін қоршаған ортамен өзара
әрекетіне кең мүмкіндікті қамтамасыз етеді, өсіп келе жатқан жанды заттың
өмірлік талаптарын ... ... ... ... ... ... ... барлық механизмдерінің пайда болу жағдайы
болып табылады. Алайда, бала тек ағза ретінде ғана емес, сондай-ақ жеке бас
ретінде де ... ... ... ... ... ... толыққанды
мүшесіне айналуы үшін, оның белсенділігін ... ... ... ... Дені сау ағзаға тән белсенділік саналы адамдық іс-әрекетке
айналуы тиіс» /31,143б/.
Бұл табиғи ... ... ... іс-әрекетіне айналуы өзінен-
өзі немесе сыртқы әсермен бола қалмайды , бала ... ... ... ... әзірленіледі, бағытталынады, әдетке айналындырады және ересек ... ... Бұл ... ... ересек адам әдейі үйретеді, не
оның өзі еліктеу жолымен ... ... Олар ... ... ... ие ... күрделі де байланыста бола
түседі. Осылай адамдық қызметтердің бастамасы ... ... оқу ... ... ... ... орай К. Д. ... табиғатының негізгі заңы бала іс-әрекетті қажет ететіндігінде ... ... Н. ... ... пен ... ... , іс-әрекеттің
артында тұрған, қажеттіліктердің қанағаттануына тәуелді, белгілі ... ... ... ... өте маңызды /68, 102б/. Бұл адамның
сол іс-әрекеттен қанағат алуына орай, оның ... , ... ... ... т. б. қасиеттерінің дамуы жүзеге асатынын
көрсетеді.
Адамның іс-әректінде ... және ... ... ... ... табады. Белсенділіктің тегі биологиялық, бірақ ол ... ... ... ... ... ... , баланың жеке бас ретінде дамуына әсер ... Тек ... оқу, ... ... , ... ... өз ... таба
білсе ғана баланың белсенділігін оның дамуының маңызды факторына айналады.
Іс-әрекет ... ... ... ... ... ... операцияға айналуы туралы А. Н. Леонтьев ... деп ... ... оның ... ... ... ... әрекетке
кіргенде, бірінші әрекет екіншінің жүзеге асыру тәсіліне, саналы операцияға
айналады» /36,301б/.
Адамдық ... ... ... тән ... белгілері мен оның кез
келген хайуанаттың мінез-құлқынан ерекшелігі-адамның мінез-құлқы саналы,
парасатты болғандығы. Тек ... адам ғана ... ... тіпті бес жасар
бала нені қалайтынын біледі және өз әрекеттерін осы ... ... ... ... ... Бұл ... Л. С. Выготский баланың қолжеткен
деңгейінен жоғары іс-әрекетке тарту ... деп ... ... ... іс-әрекетінің барлық салалары логикалық
сәйкестілігімен әлі ... ... ... ... ... адамнан үйрене, оның көмегімен әрекет ете отырып, бала іс-әрекеттің
негізгі түрлерін тез арада меңгереді. Балалар ашқан ... ... ... ... белгіленгенде барып, білімге айналады. Бұл ойын іс-
әрекеті баланы келесі күрделірек іс-әрекет түрі – ... ... ... ... жеті ... ... жетекші іс-әрекеті оқу болып
есептеледі. ... олар үшін ойын ... әлі де өз ... ... үшін ересектер бала сабаққа дұрыс ... оған ... ... деп айтуы мүмкін. Бұл ... ... ... өз міндетін
орындауы, жақсы баға алу-түсінілетін мотив , және реалды әрекетті мотив –
сүйікті ойнын ойнау ... ... ... сабаққа дайындалу әзірше ол үшін
әрекет , ал іс-әрекет ойын болып саналады. Бірақ, кей ... ... ... үшін ... болуы мүмкін, яғни түсінілетін ... ... ... сабаққа дайындалу әрекеттен іс - әрекетке айналады. ... А. Н. ... ... деп ... ... ... ... мәні
«түсінілетін мотивтер» және «реалды әрекетті мотивтердң» дұрыс сәйкестігін
жасауда , сонымен бірге ... ... ... ... ... , сол ... жеке ... өмірін басқаратын жоғары типті реалды
мотивтерге ауысуды қамтамасыз етуде емес пе екен?».
Оқушы есейген сайын, оның жеке бас ... ... ... ... ... зор роль ... ... Яғни, А. Н.
Леонтьевтің сөзімен аййтсақ «адам дамуының қозғаушы күші ... ... ... ... /31,65 ... ... мектеп оқушыларының оқу іс-әрекеті мотивтерін қалыптастыру
–педагогика ғылымының басты мәселесі ретінде
Кез келген іс-әрекет оған деген қажеттіліктен бастау ... ... ... анық ... ... Сол ... кіші оқушылардың да
оқу іс-әрекетіне мотивациясын арттыру үшін оқуға қажеттілікті қалыптастыру
керек. Бұл жөнінде Т. А. ... ... деп өз ... ... «Оқу
үрдісін ұйымдастырудағы мұғалімнің күші мен жігерінің елеулі бөлігі
оқушылардың оқуға деген ... мен ... ... олардың танымдық
белсенділігін туғызуға бағытталуы тиіс» /25,229б./.
Бұл кезеңде жаңа мотивтер (қажеттілік, ... ... ... болады,
баланың иерархиалық, мотивациялық жүйесінде өзгерістер жүреді. Бұрынғыша
негізгі мотивтерге «тікелей әрекетті ... ... ... ... ... ... ... сол кездегі қызығушылықтарының
жетегінде кетеді /56,67б./. Кіші оқушыларда парыз және жауапкершілікпен ,
міндетті түрде ... алу ... ... жаңа ... ұстанымдар
мен мотивтер пайда болады.
Н.Н.Власованың мәліметтері бойынша бұйырумен салыстырғанда бірінші
сыныптағылар жарыс жағдайында өзіне жұмыс ... ... ... болатынын
көрсетеді. Бірақ, үшінші сыныпта «қоғамдық мотив» ... ... ... («өзі үшін») жоғары. Сонымен бірге егер
үшінші сыныпта қоғамдық ... ер және қыз ... ... ... төртінші сыныпта бұл мотивтер қыз балалардың бойында жоғары
болатыны анықталды.
Кіші оқушылар мектепке ... ... ... ... ... баса ... ... Л.С.Славина ойнап отырған кішіі
оқушыларға басқа жұмысты –балалар ... үшін ... ... қиып ... ... ... жапсыруды ұсыннады. Балалардың ... ... , осы ... ... , және ... ... ... бақшасында қалай бағалағандығын сұраған. /56,43б./.
Оқу мотивациясы – ... ... ... ... білім мазмұнын
белсенді меңгеруге итермелейтін әдістер, құралдар, ... ... ... Жеке ... ... және ... өзгерту үрдісі ретінде
мотивация тұлғаны ... ... ... ... ... түрінде
түсінілетін мотивтерге негізделеді. Мотивтерді оқушының іс-әрекет пәніне
қатынасы , осы ... ... ... де түсінуге болады. Мотивтер
қажеттіліктер мен қызығушылықтар, ұмтылыстар мен эмоциялар, ұстанымлар мен
идеалдардың өзара байланысы ретінде көрінеді. ... ...... мен ... , альтернативаларды талдау мен бағалау жүзеге
асырылатын динамикалық жүйе ... өте ... ... ... ... ... көрінеді және педагогикалық үрдісте біз тек бір
ғана мотив түрімен жұмыс істемейміз . ... ... мен ... ... сезе ... және мотив мінез – құлқы мен ... ... ... мен ... ... мәселелерінң бірі . Бұл мәселені , яғни
мотивті зерттеуде оның түрлеріне де назар аударамыз . ... ... ... оқып ... анықтауымыз керек. Мұны анықтай отырып біз нақты
қандай мотив әсер ... дәл ... ... ... ... ... екі танымдық және әлеуметтік тобына бөліп
қарастыруды жөн көреді. Егер оқушы оқу үрдісінде ... ... ... ... онда ... ... туралы айтуға болады. Себебі ... сол оқу ... ... ... Егер ... оқу ... басқа
адамға бағытталғандығы басым болса, онда ... ... Оның ... бойынша танымдық мотивке мыналар қатысты:
1. Мазмұнымен қызықтыру
2. Үрдіспен қызықтыру
3. Қызығушылық
Әлеуметтік мотивке:
1. Кең көлемді ... ... ... ... қызығушылық.
3. Тар әлеуметтік түрткі мотивтер (мұғалімдер мен ата-аналар түрткісі).
Танымдық мотивтер де , әлеуметтік мотивтер де әр ... ... ... ... ... ... ... және танымдық мотивтер
деңгейлерге бөлінеді. Әлеуметтік ... ... ... ... кең ... мотивтер (жауапкершілік , оқудың әлеуметтік маңызын
түсіну); бұл жеке тұлғаның оқу арқылы қоғамда өз ... ... ... ... ... ұмтылысы;
● тар әлеуметтік (немесе позициялық) мотивтер (болашақта қоршаған орта
адамдарының ... ие ... өз ... үшін ... ... ... бірлесу мотивтері (қоршаған орта адамдарымен өзара
әрекетке ... ... ... өз ... және позициясын бекіту);
Танымдық мотивтерді төмендегіше топтастырады:
● кең танымдық мотивтер эрудицияға бағытталудан ... оқу ... ... ... алу ... жүзеге асады. Адамның танымдық іс-
әрекеті оның өмірлік іс-әрекетінің негізі болады;
● оқу – танымдық мотивтер (нақты оқу ... ... ... ... ... өз ... ... алу мотивтері (қосымша білім алуға бағытталу).
Мотивтер бағыттылығы және ... ... ... ... ... ... кәсіби-құндылық , эстетикалық ,
коммуникациялық, статустық-позициялық, дәстүрлі-тарихи, утилитарлы-
практикалық (меркантильды) /51,182б., 44,12б./.
Оқу ... ... ... ... әртүрлі оқушылардың
бойында әртүрлі көрінеді. И.Ю.Кулагинаның айтуы бойынша үлгермеуші
оқушылардың ... ... . ... жақсы баға алуға ұмтылыстары жоғары
болғанмен , ... ... өте тар. ... әлеуметтік мотивтер тек
үшінші сыныпта пайда болады /29,124 ... ... ... ... - ... толыққанды жүзеге
аспайтындығы белгілі. Қарым – қатынас ... ... ... ... ... ... кері әсерін тигізеді.
В.Н.Куницынаның мәліметтері бойынша оқушылар арсындағы ұялшақтық 25% -дан
35%-ға дейінгі аралықты қамтиды.
Мотивтер ... ... ... және нәтижелеріне түрліше
ықпалын тигізеді. Мысалы, танымдық ... өз ... ... ... ... әлсіз болады. Нақты
ортада утилитарлы-практикалық мотивтер маңыздырақ. Осы бағытта оқушылардың
мотивтерін түрлі мақсатқа ... ... ... ... және ... ... ... «мен үшін» тұлғалық
деңгейде «ауыстыратын»мағына құрастырушы деп бөлкге болады.
Жоғарыда айтылғандарды саралай отырып мотивтерді кейде сыртқы және ішкі
деп ... ... . ... ... ... ... тұтас
қоғамнан бастау алады және талап , нұсқау формасында болады. Олар, әрине
әрекет етеді, дегенмен олардың ... жеке ... ішкі ... ... , сондықтан , олар гуманды болып саналуы мумкін емес .
Оқушылардың өзінің оны ... ... ... ... . ... шыни ... өзінің ішінде . Сондықтан да сыртқы қысым – оқу мотивтеріне емес,
ішкі итермелеуші күш – оқу ... ... мән ... мазмұны оқу мотивтерімен ешқандай байланысы жоқ гетерогенді
мотивтер престижді және «мәжбүрлеуші» ... ... ... ... ... егер ... ... болса стресстік жағдайларды
туындатады, оқушылардың ойлауына кері ... ... ... бойынша оқу тапсырмаларын орындауға итермелейтін ... ... мәні ... ... ... ... ... бірге бұл
кезде оқу пәндерінің мазмұнына деген қызығушылық төмендейді /24,144 ... ... және ... ... ... Біріншісі оқушылардың
оны әрекетке қандай себептер итермелейтіні туралы әңгімелерінен ... ... ... ... ... ... . ... мотивтер өте күшті емес, бақыланбайтын саналы ұмтылыстардан
байқалады.
Мұғалімдер мен оқушылар саналы ... , оқу ... ... ... мотивтер, және кейбір жағдайларда ғана әрекет ететін
өткініші (иллюзорлы) мотивтер де бөлінеді. Дидактикалық үрдіс осы ... ... ... ретіндегі жаңа жоғары мотивтердің ... ... ... ... ... ... ... .
Оқушылардың оқуға теріс қатынасы олардың мотивтерінің тарлығы және
кедейлігі , ... ... ... ... ... ... қоя ... қиындықты жеңуге, оқуға ұмтылысының болмауы,
мұғалімдерге, мектепке ... ... ... қатынасқа да осы сипаттамалар тән , бірақ ,оң нәтижелерге жетуге
бағытталуға өзгерістер енгізсе, оған қабілеттерінің және ... ... ... оң қатынасының түрлі деңгейлерінде мотивацияның
тұрақсыздықтан ... ... ... ... дейін біртіндеп өсуі
байқалады, сондықтан ерекше әрекетті . ... ... ... , олардың иерархиясы, перспективалық мақсаттар қою біліктілігі,
өзінің оқу іс-әрекетінің және мінез – ... ... көре ... жету ... ... жеңе ... ... Оқу іс-әрекетінде
оқу міндеттерін шешудің стандартты емес тәсілдерін ... ... ... ... іс-әрекетке ауысу, өз бетімен білім
алудың артуы байқалады /51,184б./.
Сонымен бірге зерттеулер кіші оқушылардың ... оқу ... ... ... ... ... мәліметтері
бойынша кіш оқушылардың «білінетін» ... ... оқу ... шыни ... сай ... ... 2-3 ... «білінетін» мотивтерінің диапазоны өте кең , оған танымдықпен
қатар әлеуметтік мотивдер де кіреді. Алғашқы үштікке мыналар кірді: ... ... ... білу ... «жақса баға алғым келеді» . Оның
мәліметтеріне орай соңғы орындарда «барлығы ... , ... тұр ... ... ... ... пәндерге бағытталады. Бұл
жөнінде Н.Г.Морозова былай деп жазады: ... ... ... кенеттен
пайда болмайды, ол біртіндеп сол пән бойынша білімнің жинақталуына және
білімнің ішкі логикасына сүйенеді. Мұнда кіші ... сол ... ... ... ... оның ... ... /24,134б/.
Ал кейде оқушылардың пәндер бойынша білімдері болғанымен , қандай да
бір ... ... олар ... ... өз пікірлеріне
сүйенетіндігі байқалады /8,311б./.
Бастауыш мектеп ... ... ... ... Т.А.Матис
мынадай қызықты эксперимент жүргізеді. Дәстүрлі оқыту жүйесі «мұғалім-
оқушы» және «оқушы-оқушы» жүйесі бойынша кіші ... ... ... ... ... салыстырылады. Мұнда өзара көмек пен өзара әрекет
оқу ... ... ... ... оқу ... ... ... мен орындауда, жұмыс нәтижелерін қадағалау мен бағалауда.
Екінші жағдайда оқушылардың ... ... ... Бұл ... оқушылардың бір-біріне көмектесуінде мұғалімге
қатаң позициядан бас тартқандығы дұрыс болар деген ой ... ... ... ашық ... ... айналдырса қалай болар екен?...
Н.А.Курдюкованың мәліметтері оқушылардың оқу ілгерімі мен олардың білім
және баға алуға деген ұмтылысының арасында тікелей байланыс бар ... ... ... ... ... ... ... балалардың ішінен өз оқу ... ... ... саны ... 34% ... ... ... оқитындардың саны 5%-25% аралығын құрайды /11,51-57б./.
3. Бастауыш мектеп оқушыларының оқу ... ... ... анатомиялық-физиологиялық және психологиялық ерекшеліктерін
ексеру
Адамзат қоғамының дамуы іс-әрекет түрлеріне , яғни ойын, оқу, еңбек
белсенділігіне байланысты. Мектепке ... ... кіші ... оқу ... ... бастайды.Бұл кезең сензититтік кезеңдерге ... осы ... ... ... ... ... ... қажет
етеді.
А. Маслоу кез ... ... ең ... ... ... өте ... ... атап көрсеткен болатын.
Сондықтан кіші ... оқу ... ... ... ... және ... ... ескеру өте маңызды.
Мектепке дейінгі және ересек балалармен салыстырғанда, кіші оқушылардың
түрлі денелік ерекшеліктері бар. Төменгі сынп оқушыларының ... ... ... , бірақ сүйегінің қатаю үрдіс әлі де бітпейді. Қол бармағының
нығаюы 9-10 жаста қалыптасады, табаны 10-11 жаста сүйектеніп бітеді. ... кіші ... 10-11 ... ... ... тез болдырып,
қиналады. Сондықтан бастауыш мектеп жасындағыларды жазба жұмысымен көп
айналыстыруға, ... ... ... ... көп ... ... ... сабақ кезінде де отырғызған кезде ескерген жөн. Кіші
оқушылардың жүрек-тамыр жүйесі әлі де ... ... ... ... ... ... ойнаған кезде балаларды шаршатып алмау керек.
Төменгі сынып оқушысының жоғарғы жүйке ... ... ... ... ... ... ... дамыған. Баланың
миының салмағы 7 жастан соң едәуір ұлғаяды. Баланың миының салмағы орта
есеппен 7 толғанда 1200 ... ал 9 ... 1300 ... болады, 7-11 жаста
мидың әсіресе маңдай жағы бөлігінің көбірек өсетіндігі байқалады. ... қозу мен ... ... ... ... ... ... жасқа толған бала жалпы жүйелі мектеп оқуына даяр болады. Бұл жаста
ол өз ... ... ... , өзін ... ... оған жеке тұлға ретінде қарауға болады. Мектепке дейінгі
кезеңнің соңына қарай оның ... ... жаңа ... ... ... ... ... іс-әрекетке араласуға деген ұмтылыс;
- өз мінез-құлқын басқару ... ... ... ... біліктілігі;
-белгілі дәрежеде сөйлеуді меңгеру ;
-басқа адамдармен өзара ... пен ... ... ... ... өту ... іс-әрекеті , басқа адамдармен қарым-
қатынасында болатын шұғыл өзгерістермен ... Бұл ... оқу ... ... айналады, жаңа міндеттер пайда болады, айналадағы
адамдармен қарым-қатынасы ... ... ... ... оқушыларының
ерекшеліктеріне –мұғалімдермен қарым-қатынасындағы ... ... ... ... өз ... ... ... жатады.
Мұндай жағдай оқу жылының басында жаңадан келген оқушыларға тән болғанымен,
бірініш сынып соңына ... ... ... ... талаптарға қарсы
әрекет жасайтындығы байқалады. «Болмайды», «керек», «соңына дейін ... ... ... ... ... және ... Мұның
барлығы оқушылармен қарым-қатына смәнерін өзгертетін , ... ... ... ... келгендігін көрсетеді.
Оқушының оқуға мотивациясының оқу іс-әрекетінде алатын орны туралы А.Н.
Леонтьев былай деп жазады: «Оқудың нәтижесі ... ... оның ... ... жүру сипатына, құндылық
бағытталуына, іс-әрекетке не ... яғни оның ... ... ... ... ... беретін бағасының ұжымға тез
бейімделуіне, соған орай оқу мотивациясына да өз ... ... ... ... зерттеулері өзіне беретін бағасы адекватты
оқушылардың танымдық ... ... ... ... ... ... ... мәліметтері бойынша кіші оқушы өзін-
өзі бағалау нәтижесінде өз бойындағы ... ... ... ... ол сол кемшіліктерді жою мақсатында өзін тәрбиелеу жұмыстарын
жүргізуге мотивациясын ... Ал ... бұл ... ішкі жан ... ... ... алып келіп, оқуға мотивациясының кемуіне
әсерінтигізеді /53,42-47б./.
Бастауыш мектеп оқушыларының бойында кейде эгрессивтік мінез-құлық та
(латын ... ... ... ... Бұл ... ... көрініс табады: қиын тапсырмалардан, жауапты жұмыстардан қашу,
бақылау болатын болса, сабақтан ... қалу ... пен ... кіші ... бойында эгрессивтік мінез-
құлықтың пайда болуына төмендегідей жағдайлар әсер ... деп ... ... ... эмоционалдық қатынастың болмауы, өзіне беретін
бағасы басқалардың беретін бағасымен ... ... оның әлі ... ... тапсырмалар беру, қиындықты жеңуге үмітінің болмауы,
оған қойылатын талаптарға теріс қатынасы /19,75б./.
Н.Н.Толстых пен С.А.Куликовтың зерттеулері ерте ... ... ... ... ... ... ... көрсетеді. Бірақ, В.А.Худик 13 жасқа дейінгі темекі тарту жай
ғана ... ... ... ... деп өз ... білдіреді.
Батсауыш мектеп оқушыларының оқу іс-әрекетіне еркін , жан-тәнімен
араласуында олардың ... ... ... ... ... ... өзіне беретін бағасы адекватты, өзіне сенімді оқушылар
өздерін еркін ... ... шын ... ... ... Бұл жөнінде
В.А.Сухомлинский «Тәрбиеленушіні өзіне адам ретінде қарауға үйрету-бұл оның
бойында ... ... ... туғызады, ерік күшін арттырады»,-деп
жазады/69,357б./.
Бастауыш сыныптағы ... ... ... бергенде 7жасар баланың 9
жасқа қарағанда өзінің психикалық және ... ... ... ... бар ... ... болмайды. Егер бірінші сынып оқушысының
мектепке дейінгі жастағы балалармен ортақ белгілері мол болып ... ... ... кіші ... ... балаларға тән жасөспірімдік
жасқа дейінгі даму жолынан өткен балалар үш ... ... ... еркі ... ... көп ... ... П.П.Бонскийдің және әсіресе А.А.Смирнов ... ... ... еске қалу ең алдымен субъективтік
себептерге байланысты екенін көрсетіп отыр. Зерттеулер балалардың ... ... ... ... ерікті есте сақтаудан тиімді, әсерлі болатынын
көрсетті /43,175б/. Бұл туралы ... ... ... жинақтай
отырып: «...еріксіз түрде болса да, сынаққа алынғандардың белсенді ойлау,
саралау қызметі нәтижесінде ... ... ... ... ерікті,
саналы түрде әдеттегі жалған міндетті орындау ... есте ... гөрі ... әрі нық ... деген қорытнды жасайды
/57,121б./. Бұл қорытндылар ... ... ... болуының оқу
материалын меңгеруде маңызы жоғары екенін көрсетеді.
Мұғалім балаларға білм ... ... ... ... ... арқылы олардың ойлауын да дамытады. Бірақ бұл әзірше аз. Төменгі
сыныптан бастап-ақ балаларды , оқу ... ... және ... қана
қоймай, қызықтыратын мәселелеріне өздері жауап табуына үйретуі қажет. ... ... ... ... ... ... өз бетінше істейтін болады.
Мұғалім алғашқы күндерден бастап балаларды ойлау білуге ... ... ... ... ... ... ... бергені жөн. Ал
бірақ баланың өзі түсіне алмаған , басы ... ... ... ... Материалдың бірте-бірте қиындай түсетінін сақтай білудің де маңызы
зор.
Ойлауды дамытуда оқудың ... ... ... ... ... және арнаулы тақырыпқа жазылатын шығармалар, есеп құрастыру, оның
оңай жолын тауып барып шығару сықылды шығармашылық еңбектің маңызы зор. ... ... өз ... оқу ... ... ... жағдай
жасайтыны белгілі. /24,221б/
Мектепке дейінгі жастағылардың ,соңғы кезде тілінің дыбыстық жағынан
дамуы негізінен аяқталады. Бала іс ... ... ... ... меңгерген.
Оның сөздік қоры да едәуір көп. Мектепке дейінгі жастағы бала, ана ... ... ... ... ... ... алады.
Оқуға үйренгенде бірінші сыныптың оқушысы дыбыстарды буынға ұластыра алмай
қатты қиналады. Мектепке оқуға келгенде балада ... ... жағы ... ... ... ... Сөздің мәнін түсінуі көп жағдайда дәл болмайды ,
кей кезде бұл мағына тарылып, кейде тым кеңейіп кетеді. /42,175б/.
Төменгі ... ... ... ... ... ... өте басым.
Оқушылардың зейіні тез арада жұмыстан ауытқып, көңіл қоюлары ... ... орай ... ... мейілінше тартымды етіп өткізуге
тырысуы керек . ... ... ... ... дамуына бағытталған
жұмыстар жасалады. Мысалы, сабақтардың арасындағы үзілістер, көрнекіліктер
қолдану, сабақ кезінде қысқа ғана әзіл , ... ... ... ... біртіндеп қиындатылуы ерікті зейіннің дамуына
ықпалын тигізеді. Бұл бағытта балалардың ерік-жігерін дамытуға бағытталған
жаттығулардың ... зор ... Бұл ... ... да ... оқу ... жағымсыз эмоционалдық тонустың пайда болуына
олардың зейінінің ... ... ... ... ... , ... ... тигізетін ықпалы ерекше»-
деп өз пікірін білдіреді. /46,5б./.
Төменгі сынып ... ерік ... ... мән беру ... ... әлсіз оқушының белгілі жетістіктерге қол жеткізу
мүмкіндігі аз болады. Соған орай оның оқу ... ... ... болуы мүмкін. Сократ бұл туралы «Өз қажеттіліктерін , мінез-құлқын,
тілектерін бағындыра алмайтын адам басқа адамдарға ... ... өз ... құлқ ... ... ... адам өз қажеттілітерін
тек шын мәнінде өзекті мәселеге айналдырғанда ғана ... ... ... сыныптың өзінде-ақ бала мектепке дейінгі жастағы ... бір ... ... ... ... оның оқығысы
келеді, үлкендер мен ересектер сықылды өзіне ... ... ... ... , ... орндауға дағдыланған талаптар, оны бастапқы кезде
жүрексіз етеді. ... ... ... ... істелініп жатқан істің
бәрі маңызды екеніне және жаңа тәртіптің орындылығын сезінеді. Бұл ... ... ... септігін тигізеді. Өзіне ... ... ... ... бала соны ... алмаймын-ау деп
қорқатыны да болады. Ол бірде өз күшіне сенбей, жасқана кейде тіпті асып-
сасып ... ... ... қарым-қатынас кезінде бұл ерекшеліктерді
есте ұстамау олардың оқуға қызығушылығын төмендетуі мүмкін.
Төмеггі сынып оқушысы істің ... ... ... ... ... әлі ... оны ... орындауға асығады, содан соң іске
көңілі суып, оны бітірмей қалдыруға әзір тұрады. Еріктің онша ... ... осы бір ... әсіресе төменгі сынып
оқушыларында еңбек сабағында ой ... ... ... сынып оқушыларының
ерік-күшінің жеткіліксіздгі, олардың ішкі және сыртқы ... ... ... өз ... ... ... пайда болады да , оларды ешкім бақыламас ада дұрыс орындайды.
Қатаң тәртіпке бағындырылған жұмысымен және балалардың ... ... ... ... отыру мен мектептің бір тіршілігінің өзі оларды
еңбек етуге еркін әзірлеуге себепкер болады. Бұл үшін оқу ... ... ... үшін күш ... болып ұйымдастырылуы тиіс,
өйткені онсыз, ерікті тәрбиелеу қиын. Оқу ... ... ... ... да ... Егер оқу ... ... тек қызықты болып,
сәл қиныдық кездессе болды мұғалім оқушыға көмекке келітн болса, мұндайда
оқушының еркі ... ... ... ... ... ... оқушы жұмысты тастайды да , алда өз күшіне ... ... ... ... істі ... ... жеткізбеу сияқты әдет дами бастайды. Бұл
қажырсыздыққа әкеп соғады. Соынме ерікті ... ең ... ... ... ... келетін тапсырмалар беру /15,81б./.
4. Бастауыш мектеп оқушыларының оқу іс-әрекетінің мотивтерін
қалыптастыруының негізгі педагогикалық шарттары
Бір оқушы пәндер бойынша ... ... ... ... , ... ... ... соған байланысты ол өзінің оқу іс-әрекеті
мүмкіндіктерін толықтай жүзеге асырылмайды. Мысалы, оқушы ... ... және ... әдіс-тәсілдерін игерсе де оларды пайдаланбайды,
мүскіндігін пайдаланбай нашар оқиды. Бір оқушының бір ... ... ... ... ... ... ... Мұнда түрлі оқу пәндеріне
мотивацияның сәйкес келмеуінен оқу іс-әрекетінде әр түрлі белсенділік
танытады. Осы жағ ... ... ... ... ... ... ... іс-әрекеттің нәтижелі болуы , оған ... ... ... ... ... ... тікелей байланысты екендігі белгілі. Сол
сияқты оқу іс-әрекетінде де мақсат қою орны ... Бұл ... ... деп ... «Мотивтендіру мақстаттың пайда болуына байланысты.
Адамдарды әрекетке итермелеуге тек ... қою ... ... /24,223 б./. Оқу ... ішкі түрткісі дәліреке ... ... ... ... факторлардың бірі оқушы үшін
оқудың мәні. Оқушылардың оқудың мәнін саналы ... ... оқу ... ... ... ... ... Әрбір оқушы үшін оқу мәні ол
ортасынан құндылықтар , идеалдер жүйесіне байланысты, ... ... ... ... дейін де оның мәні жөнінде түсінік қалыптасады,
орта мектепке оқу барысында бұл көптеген өзгерістерге ұшырауы мүмкін.
«Оқу ... ... ... ... ... оған
төмендегідей мәселелер кіреді: оқушының әлеуметтік ортасы мен жанұясында
қабылданған адамгершілік құндылқытарға сүйенетін оқудың ... ... ... ... ... Бұл ... «оқушының оқу мәнін , оның
тұлғалық маңызын түсіну біімді игеру ұрдісінде «автоматты» қалыптаспайды»-
деп жазады А.Н.Леонтьев /36,58-63б./. ... ... ... ... оны алу ... ... қатынасты тәрбиелеу керек. Бұл
жағдайда жаңа білмді және жұмыс тәсілдерін ... ... ... алып ... ... М. ... та «Іш ... бас себебі-іссіздік,ғ екінші
себебі-бер түрлілік» деп өз пікірін білдіреді. /20,130б./. Яғни, ... тек өне бойы бір ... ... ... ... ... ... деп көрсетеді.
А.Н.Леонтьев оқу мотиві мен оқудың мәнінің ... ... ... ... белгілі бір мінез-құлқына түрлі мотивтер түрткі болкы
мүмкін , яғни оқу мәні әртүрлі болуы мүмкін екндігі туралы ... ... бір ... бір ... шығаруы мүмкін, бірақ бір жағдайда ... ... ... ... ... ... сөз есту үшін , басқа
жағдайда құрбыларының арасында беделге ие болу үшін оқуы ... ... оны сол ... ... қызықтыруы мүмкін, төртінші жағдайда бұл
пәнді оқудан болашақ кәсібіне жолды көруі, ... ... ... ... ... істеуі мүмкін. Бұл жағдайлардың бәрінде әрекет біреу, ... ... пен ... ... оқу ... ... ... мотивтер әр түрлі жас кезеңінде оқушы үшін әртүрлі ... ие ... яғни ... ... ... ие. ... ... әдебиеттерді оқу
мотиві бірінші сыныпта бал үшін өте маңызды болмауы мүмкін, ал ... \рда әрі ... ... алуға дайындаққа байланысты ол өмірлік мәнге
ие болуы мүмкін.
Оқушы үшін ... оқу ... ... бір ... әр ... ие болуы мүмкін. Мысалы, оқушы басқа біреуге сөз көмегін ұсынды: бір
жағдайда ол өзі жақсы жолдас атағына ие ... ... ... ... адамның қиындығын түсініп, шын көңілмен көммек қолын ұсынады. Егер
мұғалім бұл бір жағдайдың ... ... көре алса ... ... еді. ... мен шын ... ... білім мұғалімге оқушының адамдармен
қарым-қатынас жасауда, әр ... ... ... оның ... ... ... балалардың бір мінез-құлық актісі оның ішкі мазмұнына
байланысты іс-әрекеттерінен түрліше байқалатынына ... ... ... ... ... ... ... басқа балаға қандай да болмасын ... ... деп ... ... бір жағдайда бұл шағым баланың бұл ереженің
әлі де күші бар ма , оны сақтау керек пе ... ... ... ... Екінші жағдайда ол шын мәнінде топтағы тәртіпті ... ... ... жағдайда ол жолдасына әдейі істеуі мүмкін. ... ... ... ... бір акт және ... ... ... осылайша педагогикалық құндылығы жағынан түрлі, кейде
қарама-қайшы мәндерге ие болады. ... өз ... ... ... ... ... ... мазмұнын ғана ескеріп, оның ішкі мәнін
ескермейтін дагог не ... ... көре ... ... /4,188б./.
Мұғалімнің оқушы мінез-құлқының мәнін және оның мотивациясын түсіне
білуі өте маңызды. Практикалық бақылаулар және әдебиеттердегі ... ... көп ... ... ... да ... жас
ерекшілік тобына тән оқушының шыни мотивациясын, мотивацияның өзіндік
ерекшеліктерін анықтауда ... ... ... ... ... беру ... ... қолы босамауы мүмкін, бірақ мотивацияны
зерттеу, ... ... ... емдеуге міндетті дәрігердің аурудың
себептерін зерттеуі, сыртқы көріністерінен ішкі симптомдарына ауысуы, ... мен ... ... сияқты , баланы жеке тұлға ретінде тәрбиелеу
міндетін ... ... де ... ... ... ... ... ішкі мәнін талдауы, оның себептерін көре білуі тиіс.
Оқу іс-әрекетінің сыртқы ... ... ... белгілі:
1) мотивация;
2) тапсырмалар түріндегі белгілі жағдаяттардағы оқу тапсырмалары;
3) оқу әрекеті;
4) өзін-өзі бақылауға ауысатын бақылау;
5) өзін-өзі бағалауға ауысатын бағалау.
Бұл кез келеген ... оған ... ... ... ... ... ... Бұл мәселе жөнінде көптеген педагог, психологтар
өз пікірлерін білдірген. Мысалы, Божович Л.И. оқу ... ... және ... ... әртүрлі екі мотивтер түрінің итермелеуінің
нәтижесінде туындайтынын көрсетеді. ... ... оқу ... ... және оқу мазмұны , үрдісімен ... ... ... ... ... ... ... Біріншісіне танымдық
, қызығушылық, интеллектуалдық, белсенділік және жаңа білім, біілктілік,
дағдыларды игеру қажеттілік жатады; екіншісіне ... ... ... ... ... мен ... қоғамдық қатынастар
жүйесінде оқушының өз орнын табуға қажеттілігімен байланысты.
Оқу-танымдық мотивтер құрылымын кетсе түрінде екі топқа ... ... 1) оқу ... байланысты мотивтер (мазмұнын мотивтендіру); 2)
оқу үрдісімен байланысты мотивтер ( үрдіспен мотивтендіру). Бұл туралы В.М.
Матюхина мазмұндық ... ... жаң факт , ... ... ... мотивация-әрекетті орындау үрдісінің өзі , немесе кейде
оны жасау мүмкіндігінде деп көрсетеді /17,228б/.
М.Ю.Орловтың ... ... ... ... және ... ұмтылыс ретінде түйсінілетін интеллектуалдық-танымдық бағыттағы
мотивтер оқу әрекетінің нәтижелі болуы үшін өте ... Олар ... ... сипатталады және зейінді бөлетін факторларды жеңуге
, ... ... ... ... шоғырландыруға , ұстап тұруға
көмектеседі. Танымдық қызығушылық жетістікке жету ... ... ... ... ... академиялық жетістікке ықпал жасайды.
Егер оқушыда оқу үрдісінде оқылатын пәннің мазмұнына бағытталғандық ... онда ... ... ... ... ... Себебі ол оқушы сол оқу
пәнін меңгергісі келеді /17,229б./.
Әлеуметтік мотивтер тобы ... жаңа ... ... тсатустық немесе позициялық мотивтер басты оль атқарады. Бала
жақсы оқыған ... оны ... ... ... ... ... көрсетеді. Кең мағынада жақсы оқушы статусынан басқа оқудың
әлеуметтік мотивтеріне жауапкершілік , борыш, білім алу қажеттілігі жатады.
Бұл оқу ... ... бір ... береді. Егер оқушының оқу барысында
басқа адамға бағытталғандығы басым болса, онда ... ... ... ... ... ... етеді. «Барлық сұрақ,- ... ... ... ... ... ... ұнауға
тырысу т. б. емес , сол оқылатын ... ... ... ... ... тек ... ... қоюда емес, қызығушылық қалай, қайда
бағытталғандығында. Қызығушылықты қолданудағы соңғы қорытынды бүкіл мектеп
жүйесін тікелей өмірге жақын құру, балаларды олар ... ... ... таныс және қызығушылығын тудыратын нәрседен ... ... ... ... ... ... ... деңгейі мен сапасына тәуелділігі, ақыл-ой іс-әрекетінің тәсілдерінң
қалыптасуында. Келесі жалпы және маңызды заңдылықтардың бірі ... ... ... ... ... Оқушылар
өздері жақсы көретін және сыйлайтын педагогтардың сабақтарын қызыға оқиды.
Өйткені сабақтағы ... ... және ... ... кезінде
пайда болатын эмоцияларының маңызы өте зор. Бұл эмоцияларға үлкен мән бере
отырып, В. А. Сухомлинский былай деп жазды: ... ең қиын ... ... /60,199б./.
Көптеген адамдардың тағдырын анықтаған бірінші педагог, содан кейін
оның пәні. Мұндай ... ... В.Ф. ... ... ... ... ... М. Н. Скаткин де бұл жөнінде былай деп өз ойын білдіреді:
«Мектеп практикасында эмоцияның ролі оқудың мотивациялық ... ... ... жете ... Оқу ... ... ... тудыруға
көңіл аз бөлінеді, кейде зерігу, үрей т.б. ... ... жиі ... ... бұл ... ... ... деп жазады: «Мұғалімнің
оқушылармен қарым-қатынасы барысында пайда болатын эмоцияоналдық жағдайлары
өзара біріккен іс-әрекеттің үрдісінде үлкен ықпал ... ... ... ... құрайды» /26,43б./.
Кіші оқушылар үшін ойын іс-әрекетінің маңызы мектепте оқу ... де ... ... Бұл ... К.Ж.Қожахметова «Ұлы істер ойыннан бастау
алады. Кіші оқушылар халық ойындарына үйрене отырып, өз ата-бабаларының ... ... ... ... ... ... тек уақыт өткізу үшін ғана емес, сонымен қатар оларды оқуға
қызықтыруда және тәрбиелеудегі маңызы зор»-деп ... ... ... Н. ... пен Ж. Хайдаров та бұл жөнінде «Ойындар қарым-
қатынаста жас аралық кедергілерді жояды, шыни қуаныш атмосферасын ... ол ... ... ... түсетін хақсы баға үшін оқымайды»- деп
жазады /4,16б./.
А. К. Маркова оқу мотивациясының құрылымын төмендегідей компоненттерден
тұрады деп ... ... ... оның ... ... мақсат, эмоция,
қарым-қатынас және қызығушылық. Көптеген зерттеушілердің пікірнше ... ... ... ... ... қанағаттандыратын, эмоция ретінде анықталатын, күрделі құбылыс
ретінде қарастырылатын қызығушылық.
Зерттеушілер оқушылардың оқу әрекетіне және ... ... үшін ... шараларды бөліп көрсетті.
1. Инициативашылдық пен ақыл-ойдағы өз бетімен жұмысты көрсету
мүмкіндігі. Неғұрлым оқыту ... ... ... ... қызықтыру жеңіл. Оқуға тұрақты қызығушылықты
тәрбиелеудің негізгі құралы- оқушылардан белсенді ... ... ... ... мен ... ... Оқу ... қиындығы. Оқушылар оқу ... ... ... , жаңа ... ... ... жаңа жағдайда қолданудың қажеттілігіне көздері жетеді.
Бірақ қиындық оны жеңе алатындай мүмкіндік ... ... ... ... Олай ... ... қызығушылық
төмендейді және фрустрация мен ішкі дискомфортқа алып келеді.
3. Оқу материалының жаңалығы. Жаңаны тану ... ... ... ... оқу материалын эмоционалды жеткізуі.
Мұғалімдер оқушыларды мұқият бақылауы , сөйтіп қандай қажеттілік олардың
белсенділігін арттыратындығын білуі тиіс. ... ... ... сайын
өзгеріп отыратындықтан, адамдарға бір рет қолайлы жағдай жасағаннан кейін,
ол үнемі оқуға тиімді әсер етеді деп ... ... ... өте ... ... көзқарасы да өзгереді. Бұл жөнінде А, Маслоу оқушылардың
оқу іс-әрекетіне мотивациясын ... ... ... ... ұсынады.
Әлеуметтік қажеттіліктеріне орай:
1. Оқушыларға өз мүмкіндіктеріне қарай ... ... ... ... оқу орнында татулық, бірлік орнату.
3. Оқушылармен ауық-ауық мәжіліс өткізіп тұру.
4. Егер пайда болған бейресми топтар ұжымға ... зиян ... онда оны ... ... Ұжым ... ... белсенділігін арттыруға жағдай жасау.
Құрметтеу қажеттілігіне орай:
1. Оқушыларға неғұрлым мазмұнды ... ... ... қол жеткен нәтижесі бойынша қолайлы кері байланыс орнатуды
қамтамасыз ету.
3. Оқушылардың қол жеткен ... ... ... ... Қол ... мақсатты тұжырымдауға және шешім қабылдауға
қатыстыру.
5. Оқушыларға қосымша құқықтар мен өкілдіктер беру.
6. ... ... ... ... ... ... ... көрсету қажеттілігіне орай:
1. Оқушылар өз мүмкіндіктерін толық пайдалану үшін олардың оқуына және
ой-өрісін жетілдіруіне жағдай жасау.
2. Оқушыларға күрделі , әрі ... ... ... ... ... ... ... Оқушылардың шығармашылық қабілеттерін көтермелеу.
А. К. Маркова оқушылардың ... ... ... ... ... ... бөліп көрсетеді.
1. Оқуға мотивацияны қалыптастыруға жағдай жасайтын ... ... ... ... ... ... қалыптастыруға арналған ... ... ... және ... ... оқушылардың оқуға жағымды
мотивациясын қалыптастыру және арттыру.
4. Оқушылардың оқу ... ... және оны ... бірізділігі.
5. Оқушылардың оқу мотивациясының жағдайы мен қалыптасу барысының
мәлімет картасы.
Әрбір мұғалім оқу ... ... ... үшін оның ... ... ... Мұғалімдердің қолдануына арналған оқуға мотивацияны зерттеу
әдістері:
● Ұзақ уақыт зерттеу (лонгитюдты), ... ... ... және қайталанатын іс-әрекеттерді мұғалімнің бақылауы.
● Оқушымен қосымша жұмыс түріндегі жеке қалыптастыпушы эксперимент.
● Жеке қалыптастырушы эксперимент мұғалім мен ... ... өтуі ... Ол үшін ... ... ... меңгеруі
тиіс.
● Жоғарыда айтылған зерттеу әдістемелерін ... ... оқу ... ... ... ... тексеру, жеке қосымша
жұмыс) айналдыру.
● Алынған мәліметтерді оқушының өмірдегі көрсеткіштерімен салыстыру .
2. Түрлі ... ... ... ... ... , ... дұрыс талдай, интерпретациялай алуы тиіс. Оқуға мотивацияны
бағалай отырып , жай «оқуға қызығушылығы ... , ... ... ... Оқу ... не ... оның қандай
деңгейлері, дамымаған және т.б. көрсету ... ... ... емес , шыни ... ... ... ... Оқушының оқуға мотивациясын зерттеу мен қалыптастыруда оның қол
жеткізген деңгейі емес, ең бастысы-мотивацияның ... ... ... ... ... ... керек. Ол үшін оқушының қол
жеткізген жетістігін ғана ... оның ... ... ... ... ... ... мен қалыптастыруды оқуға байланысы ... және оқу ... ... ... ... ... ... мотивацияны тек зерттеуге ғана емес, сонымен бірге «өлшеуге»
де болады. Бұл зерттеудің обьективті болуын қамтамасыз етеді.
6. Оқу ... ... ... ... , жоғарыдағы
талаптарды ескере отырып, жүргізілген зерттеу ... ... ... ... мен қалыптастырудың маңызды жағы мен мұғалім
мен оқушы ... ... ... ... ... ... талаптарды ұстанған жөн:
1. Байқалған ауытқуларды түзету мақсатында олардың психикалық даму
барысын қадағалау, бақылау.
2. Нвқты баланың психологиялық ... ... ... емес, оның бұрынғы нәтижелерімен салыстыру керек.
3. Мұғалім оқу мотивациясын зерттеуді және ... ... ... ... ... ... ... (мыс., оқуға оң мотивациясының
болмауы), әрбір ... ... ... ... қалыптаспауы т.б.) түрлі себептерді көре білу.
Мысалы, сырттай ... ... ... деңгейді көрсетуі
өзіне қоятын талаптың ... ... ... ... ... тек ... қиын және ... нашар
оқушыға ғана емес, сырттай жақсы оқитын балаға да ... ... ... ... ... ... оқушының
танымдық сферасының (оқу біліктілігі және оқығандығы, оқуға
мүмкіндігі), еріктік және эмоциялық ... ... оқу ... ... ерекшеліктерін анықтау
керек. Әрбір оқушы үшін мотивацияны ... ... ... ... Мотивацияның болмауының себептері кез келген адамға емес, ... ... ... – мұғалім, ата-анасына ғана айтылуы
тиіс. Өйткені ол баланың негативті сезімдерін туғызады.
7. Оқуға мотивацияны ... ... ... және жас
ерекшелік психологиясынан , оның әдістерінен хабары болуы тиіс,
сонымен бірге ... ... ... ... ... қажет.
8. Мотивацияны қалыптастыру – бұл оқушының ... оның оң ... мен ... бұрынғы
тәжірибе, жеке ерекшелігін, оқушының ішкі ұмтылыстары негізінде
дамитындай жағдай жасау /45./
3. Практикалық бөлім
Оқушылардың ... ... ... өзім ... ... №41
жалпы білім беретін орта ... ... ... ... ... ... асыру мақсатында оқушылардың әсіресе ... ... ... ... ... ... және бастауыш класс
оқушыларының мектепке деген қызығушылықтарын ... ... ... ... іске ... ... тоқталып өткім келеді.
Мақсаты: Оқушылардың оқуға, пәнге деген ... ... ... ... саны:20
Қатысқаны:19
Қатыспағаны:1
Жүргізілген ақыты:26.03.2005.
Сұрақтары:
1. Мектеп сені несімен ... ... сен не үшін ... Сені ... пән ... Неге?
4. Өзіңе сабақ беретін мұғалімң ұнайды ма?
5. Қай пән қиындық тудырады? Неліктен?
6. Мұғалімнің ... ... ... ... ... ... қандай тақырыпта әңгіме қозғағанын қалайсың?
Қорытынды
Мектеп сені несімен ... ... ... ... ... ... әсемдігімен қызықтырады деп жауап берді. Тағы да 100%-і
мектепке білім алу үшін келеміз деп жауап берген.
Оқушыларды қызықтыратын пәндер:
Математика-27%
Ден ... ... ... ... өнері-11%
Барлығы қызықтырады-6%
Қиындық тудыратын пәндер:
Ағылшын-27%
Математика-16%
Қиындқ туғызбайды-37 % Себебі түсінбейді. Оқушыларға ... ... ... ... ақылдылығы, өнерлілігі ұнайды. Мұғалімнің
қатал талап қойғанын қалайды-58%, қаламайды-27%. Оқушылардың көбі ... ана ... ... ... ... ... әңгіме қозғағанды
қалайды. Жалпы класстың оқуға , ... ... ... ... ... ... сүйіспеншілігі зор.
Класс оқушыларының мектеп мотиваңияларын зерттеу.
Мақсаты: Оқушының мектепке көзқарасын, мұғалімдермен қарым-қатынасын,
оқу материалын меңгеру деңгейін анықтау.
Зерттелген класс:5г
Жалпы оқушы ... ... ... ... ұнай ... ... ... тұрғанда мектепке барғың
келе ме?
3. Егер мұғалім барлық ... ... келу ... емес ... сен
мектепке келесің бе?
4. Саған кейбір сабақтардың болмай қалғандығы
ұнайды ма?
5. Сен үйге ... ... ... ... Мектепте сен кейбір пәндердің ғана
оқылғанын ... ... ... ... ... жиі ... Саған қаталдау мұғалімнің сабақ бергені
жақсы ма?
9. Класста достарың көп пе ?
10. Саған класстағы достарың ұнай ... ... ... -3 ... деңгей:Бал мектепке жақсы көзқараста , қойылған талаптарды
қабылдайды, оқу материалын ... ... ... ... ... тыңдайды. Берілген тапсырманы бақылаусыз орындайды.
Барлық пәндерден өзіндік жұмыс ... ... ... беделді.
Орташ деңгей: Мектепке жақсы көзқараста, оқу материалын түсінеді.
Бағдарламаның негізгісін меңгереді. ... ... ... ... , ... ... етпейді. Сабаққа даярланады. Класстағы
оқушылардың көпшілігімен ... ... ... ... жақсы, бірақ көп ... Оқу ... ... талпынысы бар. Сыртқы себептерге
байланысты сабаққа бірде әзірленсе, бірде әзірленбейді.
Төмен деңгей: Мектепке теріс ... ... ... көңіл-күйі төмен. Тәртіп бұзады. Оқу материалын аз меңгереді.
Өзіндік жұмыстарға ... ... ... жиі ... ... ... ... Белсене емес. Класта досы жоқ.
Дезадаптация: Мектепке негативтік ... ... ... ... ... ... жағдайдың төменболуы,
бала дамуында психикалық аурулардың болуы т. б.
Қорытынды:
25-30 ... ... ... ... ... ... балл- сыртқы мотивация-35,29%
10-14 балл-төмен мотивация-29,41%
10-нан төмен- мектепке еріс көзқарас, дезадаптация-11,76%
Пайдаланылған әдебиеттер тізімі
1. ... Б.Г. ... ... ... ... труды» кітабынан. М., 1980.т. II. 358б.
2. Амонашвили Ш.А. Здравствуйте, дети!. М., 1983.209б.
3. Ахметов К.Е. Менеджмент негіздері. А., 1993. 362б
4. Ахметов Н., ... Ж. ... и ... игры, А., 1998. 295б.
5. Бабанский Ю. К. Как оптимизировать учебный процесс. М., 1978. 256б.
6. Бап-Баба С.Б. Жалпы психология. А., 2003.273б.
7. ... А.А., ... Л.И. О ... ... ... ... ... на их эмоциональный опыт.-«Проблемы общения и ... ... ... ... Л.И. ... мотиваций поведения детей и подростков. М.,
1972.312б.
9. Божович Л.И. Личность и ее формирование в ... ... ... Боровский В.М. Введение в сравнительную психологию. М., 1927.
11. Вереникина И.М. Проблемы возрастной и педагогической психологии. М.,
1995, ... ... ... ... доминирования мотивов у детей
младшего школьного возраста. Вопросы о психологии. 1977. №1
13. ... Н.Ю. ... ... ... и ее ... М., ... Войтонис Н.Ю. Экспериментальное изучение генетический первичных форм
мотиваций ... ... ... М., 1935.257б.
15. Выготский Л.С. Жоғарғы психикалық функцялар дамуының ... ... ... А.И. ... к ... М., ... ... Л.А. Педагогическая психология. М., 2003.313б.
18. Гусева Г.Г. О соотношении «знаемых» и реальных мотивов учения у
младших ... // ... ... и психическое развитие:
Тезисы научных сообщений советских психологов к IV ... ... ... 1983.354б.
19. Дерешкявичус П., Иовайша Л. ... ... ... ... ... и ... развитие
:Тезисы докладов к V всесоюзному съезду психологов СССР. Ч.1 ... ... М. ... А., 1992, ... ... Л. В. ... с ... . М., 1975.183б.
22. Зверев И.Д. Взаимная связь учебных предметов.М., 1977.
23. Зверев И.В. В двух ... от ... М., 1976,89 ... ... Е. П. Мотивация и мотивы. С-П., 2002.501б.

Пән: Психология
Жұмыс түрі: Курстық жұмыс
Көлемі: 46 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 500 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
Бастауыш мектеп оқушыларының оқу-танымдық қызығушылығын зерттеу тәсілдері55 бет
Бастауыш мектеп оқушыларының сөйлеу дағдысын қалыптастыру әдiстемесi (1-2 сынып)119 бет
Мектеп жасына дейінгі баланың мінез-құлық мотивтерінің қалыптасуы5 бет
Оқушылардың оқу мотивтерін қалыптастырудағы психологиялық ерекшеліктер4 бет
Оқушылардың оқу мотивтерін қалыптастырудың негізгі ерекшеліктері4 бет
2-сынып оқушыларының математикадан шығармашылық қабілетін дамыту70 бет
3 - сынып оқушыларының математика сабақтарындағы есептеу дағдыларын дамытуға модульдік оқытудың әсері62 бет
5-сынып оқушыларының қиялын ертегілер арқылы дамыту27 бет
«Сөз құрамы» тақырыбын оқытуда көмекші мектептің 5-7 қазақ сынып оқушыларының грамматикалық білім және орфографиялық дағдыларының жағдайын анықтау57 бет
«Өзін-өзі тану» курсын оқыту барысында оқушылардың рухани-адамгершілік құндылықтарын қалыптастырудың ғылыми-педагогикалық негіздері110 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь