Жануарлар экологиясы

ЖОСПАР

1. Жыртқыш жануарлардың экологиялық тобы
2. Қоректік тізбек
3. ҚР.ң жануарларын қорғау заңы
        
        ЖОСПАР
* Жыртқыш жануарлардың экологиялық тобы
* Қоректік тізбек
* ҚР-ң жануарларын ... заңы ... ... экологиялық тобы
Жыртқыштар (Carnivora) - сүтқоректілердің бір ... ... (тек ... ... ғана бар) мен ... басқа құрлықтардың барлығында кең таралған. 12 тұқымдасы, 235-ке жуық түрі анықталған. Қазақстанда 5 ... (ит, аю, ... ... ... 14 түрі бар. ... 250 г-нан (аққұлақ) 250 кг-ға (аю) дейін барады. Әр ... 4 - 5 ... ... Құйрығының ұзындығы дене тұрқының жартысындай, кейде одан қысқарақ. Жүні ұзын әрі қалың, әр түсті болады. ... азу ... ... дамыған. Аталығы мен аналығының жыныстық диморфизм айырмашылығы аз, не ... ... Иіс және Eсту ... ... ... ... ... көбінесе іңірде немесе түнде аулайды. Жылына 1, кейбір түрлері 2 - 3 рет, кейде 2 жылда 1 рет ... ... ... ... ... ... Жыртқыштардың арасында кәсіптік маңызы бар, терісі пайдалы (Бұлғын, Кәмшат, Ақкіс, Қара Күзен, т.б.) не зиянды кемірушілерді жеп пайдасын тигізетін, ... Ауыл ... ... зиян ... ауру тарататын түрлері де бар. Жыртқыштардың кейбір түрлері (Қызыл қасқыр, Тянь-шань қоңыр аюы, Барыс, Қабылан, т.б.) ... ... ... енгізілген.
Қоректік тізбек
Биоценоз (био... және гр. koіns -- жалпы) -- ... ... ... ... орта ... ... жануарлардың, өсімдіктер мен микроорганизмдердің жиынтығы[1]; Құрлықтың немесе судың белгілі бір бөлігін мекендейтін, ... ... және ... ... ... ... бейімделген жануарлар, өсімдіктер, саңырауқұлақтар, микроорганизмдер жиынтығы; тірі ... ... ... неміс гидробиологы К. Мебиус ұсынған (1877). Биоценоз -- биогеоценоз құрайтын организмдер жиынтығы. Олар тіршілік үшін күрес, табиғи сұрыпталу, т.б. ... ... ... ... ... ... организмдердің белгілі бір жер көлеміндегі биологиялық жиынтығы мен ... ... және ... ... ... ... биогеоценоз, негізінен, екі құрылымды бөліктен, сол аймақтағы тіршілік етуші тірі ағзалардан және сол ... ... ... орта ... әсерінінң жиынтығынан тұрады Олардың арасында тығыз байланыс туындап, белгілі бір ... ... жүйе ... жүйе деп аталады.
Биоценоздағы тіршілік жағдайлары онда болатын зат айналым әрекетіне тікелей байланысты болады.биогеоценоздағы зат айналым тіршіліктің күрделенуіне байланыстыэволюция барысында ... ... ... ... келген биогеоценоздың негізін жасыл өсімдіктер (органикалық затты түзушілер) құрайды,олады продуценттер деп атайды.
Сонымен қатар, ... ... ... ... немесе басқада жануарлармен қоректенетін, яғни, дайын органикалық заттарды пайдаланатындар консументтер деп аталады.
Биогеоценоз ... ... пен ... ... ыдыратушыларды - редуценттер деп атайды.
Міне, осылай биогеоценозды құрайтын ағзалардың тіршілік әрекетінің арқасында ... орта мен ағза ... ... ... ... түзіледі.Табиғаттағы айналым үшін сырттан үнемі энергия келіп тұруы керек. Ондай энергия көзі -Күн болып табылады.
Биогеоценоздағы күн сәулесінің энергиясы ... ... ... ... арқылы химиялық байланыстар энергиясына, механикалық және ең соңында ішкі энергияға айналады.
Әрбір түр органикалық заттар ыдырағанда бөлінетін ... бір ... ғана ... сол ... қажетсіз, бірақ әлі энергиясы мол органикалық заттардың қалған бөлігін басқа ағзалар пайдаланады. Эволюция барысында әрбір биогеоценоздарда ... ... ... ... ... материалдар мен энергияны алатын өзара бір-бірімен тығыз байланыста болатын түрлер тізбегі қалыптасқан.Көптеген түр дараларының арасындағы мұндай күрделі ... ... ... деп ... ... ... қай сатысында болмасын соңында органикалық қалдықтар түзіледі. Оларды бактериялар мен ұсақ жәндіктер ыдыратады, осылайша коректік тізбек тұйық жүйе бойынша жүреді.Бұл ... ... - бірі жеу ... ... де, ... тізбегі арқылы жүзеге асады. Тізбек ішінде трофикалық сатысын бөледі.Коректену тізбегінің осылайша жалғасуы экологиялық пирамида ережесі арқылы жүреді.
Экологиялық ... мына ... ... ... ... ... - ... трофикалық сатыдағы даралар саны.
2.Биомасса пирамидасы-әрбір сатыдағы органикалық заттардың биомассасы.
3.Энергия пирамидасы - әрбір сатыдағы жұмсалған энергия ...
және ... бір - ... ... ... айналымда болады, - белгілі бір аймақты қамтиды.Олай болса, билглоценоз жер бетінің ... бір ... алып ... ... жиынтығымен немесе - фитоценозбен сипатталады.
Уақыт бірлігіндегі өсімдіктердің органикалық массасын құру ... ... өнім деп ... ... ... ... массасының өсуі бірлестіктегі екінші өнім деп саналады.
Кез келген биоценоз ... ... ... ... тіршілік ету жағдайлары мен олардың даралар қатынастары жағынан үнемі өзгерістер болып отырады. Мұндай түрлі өзгерістер әр ... ... 2 ... ... ... ... тізбекті және түсуші.
Тізбекті өзгерістер бірлестіктегі тәуліктік, мерзімдік және ... ... ішкі ... мен ... (ішкі) эндогендік ырғақтарының байқалуымен болатын өзгерістерді сипаттайды.
Бірлестіктегі ... ... ... ақыр ... сол бірлестікте басқарушы түрлердің пайда болуына әкеледі.
Осылайша, бірлестіктің өзреруі ... деп ... Олар ... және ... деп ...
Сукцессия (латынша - suссеssіо - тұқым қуалау, бірізділік) бір ... ... ... ... ... Бұл құбылыстың мәні мынада, биоценоздың ішкі ықпалының дамуы нәтижесінде олардың ... ... ... ... ... және ... өзге үлгілерімен ауысады. Көлді қамыс пен өсімдіктер басса, ол батпақ болып, кепсе жайылымға айналады; өрттен кейін орманда топырақ ... ... ... ... ... - тіршілігі жоқ жерде тіршілік түғызады.
Екінші сукцессия - бұрын тіршілік болып, түрлі экстремалдық жағдайларға ... ... ... кеткен жерде тіршілік пайда болуы немесе басқадай ағзалық құрамда қайта қалпына ... ... ... ... ... ... өтуі, түрлердің әртүрлілігіне негізделген және сукцессияның толықтылығы сол бірлестіктің эволюциялық ұзақ өзгерісінен ... ... ... ... пен ... орта ... тепе-теңдік орнайтьш экожүйенің реттелген дамуы, оны болжауға болады. ... ... ... ... ... ... барысында биоталық қауымдастықтар бірінен соң бірі алмасып ... ... ... ... ... ... популяциялар қоршаған ортаны өзгертуге үмтыла отырып, өзге популяциялар үшін қолайлы жағдайлар жасайды.
Экологиялық сукцессия барысында ... ... ... және ... ... ... байланыстардың түрлері бірін-бірі белгілі заңдылыққа сәйкес кезеңді түрде және қайталанып алмастырып ... ... - өсу, ... ... ... ... ... сукцессияның автотрофты, гетеретрофты, аутогенді, аллогенді, фитогенді, зоогенді, ... ... ... ... бар. ... таңда сукцессияның экзогенетикалық және эндогенетикалық түрлерін ажыратады. Экзогенетикалық сукцессия сыртқы абиотикалық немесе антропогендік (батпақтарды құрғату, сулардың ластануы) әсерлерден болуы мүмкін. ... ... ... байланыстар жүйесінің немесе құрылымының өзгеруі нәтижесінде болуы мүмкін.
Жалпы сипаты бойынша сукцессия бірінші реттік ... және ... ... (соңғы) болып бөлінеді. Бірінші реттік (алғашңы) сукцессия тіршілік иелері жок ... лава ... ... ... ... ... ... басталады. Бұл жерде алғашқы қоныстанушылардың (бактериялар, қыналар, балдырлар) ролі зор. Олар тіршілік ету барысында аналық ... ... ... ... түзілуіне себеп болады. Өлген, шіріген организмдер біртіндеп жиналуы және үгілу әсерінен тау жыныстарының үгілуі ... ... ... ... ... алып келеді. Мүктердің өсіп дамуы кезінде де топырақ түзілу процесі жалғаса береді. ... ... ... де ... ете ... ... қауымдастықтар түзіледі. Сөйтіп, организмдердің адуан түрлілігі арта береді.
Қоңыржай климаттағы екінші реттік сукцессия процесі кезіндегі ... ... ...
* бірінші - шөптесін өсімдіктер жамылғысы стадиясы - шамамен 10 жылға созылады;
* екінші - бұталы өсімдіктер стадиясы - 10-25 ... ...
* ... - ... ... стадиясы - 25-100 жылға созылады;
* төртінші - қылқан ... ... ... - 100 ... ... ... - барлық қауымдастықтарға тән, белгілі бір стадияларда жүретін, жалпы өзгерісгерді ... ... және ... ... ... ... ... мынадай:
* сукцессия процесі кезінде өсімдіктер мен жануарлар түрлері үнемі өзгеріп ... ... ... ... ... түрлік алуантүрлілігі артады;
* органикалық заттардың биомассасы артады.
ҚР-ң жануарларын қорғау заңы
Жануарлар дүниесі де биосфераның құрамдас бір ... ... ... және адам ... ... зор. Олар табиғаттағы заттар мен энергия айналымында негізгі рөл ... ... ... жер бетінде жануарлардың 2 млн-нан астам түрі белгілі, олардың ішінде тек жәндіктердің ғана 1 млн-ға жуық түрі ... ... және ... деп тек ... ... ғана жеке ... бөледі. Бұл ғылыми тұрғыдан алғанда дұрыс емес. Өйткені табиғатта мүлде зиянды немесе мүлде пайдалы жануар жоқ. Табиғаттағы тіршілік ... ... ... өз орны ... кезде жануарлар түрлерінің азаюына, негізінен, антропогендік факторлар әсер етеді. Ондай факторларға шектен тыс аулау, тіршілік ететін орта жағдайларының ... ... ... ... ... ... және т.б. жатады.
Қазақстанда омыртқалы жануарлардың 835 түрі және омыртқасыздардың 100 мыңдай түрі кездеседі. ... ... ... ... ... 3 рет (1978, 1991, 1996) ... ... жылы Қазақстанның омыртқасыз жануарларға арналған Қызыл кітабы жарық көрді. Оған буылтық құрттардың -- 2, ұлулардың -- 6, ... -- 1, ... -- 2, ... -- 85 түрі ... ... 96 түр). Қазір бұларға қоса жеке облыстардың Қызыл кітаптары жарық көре ... ... 2006 жылы ... ... рет ... облысының жануарларға арналған Қызыл кітабы шықты. Бұл кітапқа ... ... ... кездесетін жануарлар тіркелген. Соңғы жылдары шығып жаткан жануарларға арналған Қызыл кітаптарда жеке түрлер 5 категорияға бөліп беріледі:
I -- ... кету ... ... түрлер;
II -- саны күрт азайып бара жатқан түрлер;
III -- сирек кездесетін түрлер;
IV -- ... ... ... -- ... ... ... кітапқа енген түрлер заң жүзінде катаң қорғалады.
ПАЙДАЛАНЫЛҒАН ӘДЕБИЕТТЕР
* ↑ Қазақ Энциклопедиясы
* ↑ Қазақ тілі терминдерінің ... ... ... ... Қ 17 ... редакциясын басқарған -- түсіндірме сөздіктер топтамасын шығару жөніндегі ғылыми-баспа бағдарламасының ... ... ... ғылымдарының докторы, профессор, Қазақстан Республикасы Мемлекеттік сыйлығының лауреаты А.Қ.Құсайышов -- ... ... ... ЖАҚ , 2003. -- 248 бет. ӀSВN ... ӀSВN ... ↑ Орысша-қазақша түсіндірме сөздік: Биология / Жалпы редакциясын басқарған э.ғ.д., профессор Е. Арын - ... ҒӨФ. 2007. - 1028 б. ISBN ...... ... білім беретін мектептің, 9-сыныбына арналған оқулық, 2-басылымы, өңделген/ М. Гильманов, А. Соловьева, Л. Әбшенова. - Алматы: Атамұра, 2009. ISBN ...... ...
* ↑ ... ... ... ... Т.С.Хайдарова Аурудың алдын алу және сақтандыру бойынша орысша-қазақша терминологиялық сөздік. Шымкент. "Ғасыр-Ш", 2005 жыл. ISBN 9965-752-06-0
* ↑ ... ... - ... 2008 - ISBN ...
* ↑ Сәтімбеков Р. Биология: Жалпы білім беретін мектептің ... ... ... ... окулық. -- Алматы: "Мектеп" баспасы, 2007. ISBN 9965-36-175-4

Пән: Экология, Қоршаған ортаны қорғау
Жұмыс түрі: Материал
Көлемі: 6 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 200 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
Алматы қорығының сирек және жойылып бара жатқан жануарлар популяциясының экологиясы 44 бет
ХІХ ғасырда экологиямен айналысқан ғалымдарды атаңыздар. Қазіргі заман экологиясының негізгі мәселелерін түйіндеп айтыңыздар. Өсімдіктер мен жануарлар әлемінің түрлігі7 бет
Өсімдіктер және жануарлар экологиясы5 бет
Биосфераны автокөлік әсерінен қорғау57 бет
Каспий теңізі. Казақстанның батыс өңірінде қалыптасқан экономикалық жөне экологиялық жағдай.4 бет
Микроорганизмдер экологиясы – микроэкология3 бет
Сүтқоректілер экологиясы28 бет
Экология және қоршаған ортаны қорғау: жоғары оқу орындарына арналған оқулық106 бет
Қазақстанда қалыптасқан экологиялық жағдайлар15 бет
Қазақстанның табиғат жағдайы56 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь