Талап қою арқылы іс жүргізу

Жоспар:

Кіріспе

Ι. Талап қою арқылы іс жүргізудің жалпы ережелері.
1.1. Талап қою арқылы іс жүргізу және талаптың түсінігі.
1.2. Талап элементінің түсінігі және түрлері.
1.3. Талаптың түрлері.
II. Талап қою арқылы іс жүргізудің құқықтық негіздері.
2.1. Талапты қою құқығы және талапты ұсыну құқығы.
2.2. Жауапкердің құқығын қорғаудың процессуалдық құралдары.
2.3. Талапты қамтамасыз етудің түсінігі және тәртібі.
Қорытынды.
Пайдаланылған нормативтік құқықтық актілер мен әдебиеттер.
        
        Қазақстан Республикасының білім және ғылым минстрлігі
Қ. Жұбанов атындағы Ақтөбе мемлекеттік университеті
Заң факултеті
Азаматтық – құқықтық ... ... ... ... қою ... іс ... топ ю – ... Е.Р.
аты – жөні
Тексерген:
__________________
аты –
жөні
Ақтөбе, 2009 жыл.
Жоспар:
Кіріспе
Ι. Талап қою арқылы іс ... ... ... ... қою арқылы іс жүргізу және талаптың түсінігі.
1.2. Талап элементінің түсінігі және түрлері.
1.3. Талаптың түрлері.
II. Талап қою ... іс ... ... ... ... қою құқығы және талапты ұсыну құқығы.
2.2. Жауапкердің құқығын қорғаудың процессуалдық құралдары.
2.3. Талапты қамтамасыз етудің түсінігі және тәртібі.
Қорытынды.
Пайдаланылған нормативтік құқықтық актілер мен ... іс ... ... талап қою арқылы іс жүргізу өте маңызды
болып табылады. Ол әркімнің өз ... мен ... сот ... құқығы бары Конституциямызда көрсетілген. Сондықтан ... ... ... ... не ... ... және ... мүддесін
қорғаудың құқықтық негіздері толығымен заңдарда жетілдірілген. [1 : ... ... ... ... ... ретінде талаптық іс жүргізу
жеке тұлғаның немесе заңды ... ... және ... емес ... ... ... ... табылады. Сондықтан талап қою арқылы іс
жүргізу бұл ... ... ... ... дауласудан шығатын талабы
азаматтық істі қараудың ең ... ... ... іс ... нормаларынан шығатын талап қою арқылы іс ... ... ... ... әр ... пайда болатын құқық туралы
даулар бойынша азаматтық істер қаралып шешіледі. ... ... ... ... іс ... ... ... оларда құқық туралы дау – жанжалдар мен
заңды мүдделерінің болуымен сипатталады.
Курстық жұмыстың мақсаты талап қою арқылы іс ... ... ... ... ... болып табылады.
I тарау. Талап қою арқылы іс жүргізудің жалпы ережелері.
1.1.Талап қою арқылы іс ... және ... ... ... ... ... инстанциялық соттағы
өндірістік істердің үш түрін ... ... ... ... ... ... мен оған оны шешу ... ... ... ... ... атап айиқанда:
1. Талап қою арқылы іс жүргізу (АІЖК 14-24 ... 2 ... ... ... ... қою мен іс ... ... 25-29 тарауы, 2 бөлімі, 3
бөлімшесі (тармағы));
3.Ерекше іс жүргізу (АІЖК 30-39 тарауы, 2 бөлімі, 4 бөлімшесі)
Олар ... сот ісін ... ... ... ... сондай-
ақ өндірістің басқа түрлерін бір-бірінен ... ... тән. ... қою арқылы іс жүргізу тәртібінде азаматтық
істердің басым бөлігі қарастырылады. ... ... ... ... ... іс жүргізудің көптеген ережелері азаматтық сот ісін жүргізудің жалпы
ережелері болып ... ... сот ісін ... ... екі түрін
қарастырып, шешкен кезде талап қою арқылы ... сол ... ... та ... іс ... ... ... нормаларымен
бекітілген бөлек өзгерістері мен толықтырулары болуы қажет.
Азаматтық істер бойынша ... қою ... іс ... АІЖК – нің ... 1, 2 тармағында көрсетілген субъектілердің бірін сотқа талап қою
жолымен қозғалады. [2 : 1]
Соттар ... ... ... ... ... ... ... шаруашылық, жер құқық қатынастардан шығатын даулар
бойынша, табиғи ресурстарды пайдалану мен ... ... ... мен өзге де құқықтық қатынастар бойынша, соның ішінде бір жақтың
екіншісіне билік арқылы ... ... ... ... іс ... ... ... шығатын ақылы өндірістің
тәртібінде материалдық құқық қатынастарының әр түрінен пайда ... ... ... ... ... ... ... Сонымен қатар
ақылы өндірістің барлық істері оларда құқық туралы дау-жанжалдар мен заңды
мүдделердің бар болумен ... ... ... ... негізі
болашақта құқықты дауласуда, құқықты бұзған кезде, ... ... не ... ... ... ... ... кезінде көрінуі мүмкін. Талаптық істер ... ... ... ... ... заңды міндеттердің немесе материалдық құқық қатынастарының
субъективтік ... ... бар ... не жоқ ... ... Белгілі бір әрекеттерді жасауға не ... ... ... ... ... ... ... тарту;
3. Жақтардың арасындағы материалдық құқық қатынастарын өзгерту не
болмаса тоқтату; [4 : ... ... ... ... ... ... ... кең
көлемде таралған нысаны болып табылады. Сотқа талап ... ... ... құықты қорғаудың заңды ... ... ... ... ... ... заңды талаптарын қорғайды. «Құқықты
қорғаудағы талаптық жүргізудің жалпы ережелерін қосады», ... ... ... ... ... ... қою арқылы іс жүргізумен ерекше іс
жүргізу істерін шешу мен қарау кезінде қолданылуға ... ... іс ... ... шегінде қарауға жататын даулы
талаптар талап деп аталады (А.А.Добровольский, С.А.Иванова).[12 : 1]
Қазіргі таңда баршаға мәлім құқықтық ... ... ... ... қою ... іс ... келесі белгілер тән:
1. Құқық немесе заңды талаптар ... ... ... ... ... тек ... сипаты бар даулы мәселелер бар болуы мүмкін;
2. Сотпен қаралып шешілетін мәселелердің арасында құқық туралы немесе
заңды мүдделер туралы даулардың, ... ... ... ... ... ... ... заң өздерінің құқықтары мен міндеттерін
қорғау үшін тең құқылы іс жүргізу ... ін ... ... ... ету процесі – бұл бәсеклестік процесс, ... іс ... ... ... ... ... немесе заңды мүдделер туралы даулар
шешіледі. [4 : 2]
Құқық туралы даулардың ... тек ... ... ... үшін ... ... ... ерекше талап ету өндірісінің істері үшін қажет. Бірақ
ең ... ... ... екі ... бойынша ажыратылады: ең
біріншіден, жеткілікті түрде ... ... ... 25-29 ... ... ал екінші ден, бұндай істерде құқық ... ... бір ... ... ... ... ... лауазымды тұлға
(мемлекеттік қызметкер) ретінде көрінсе, бір ...... ... ... Өзге ... ... кезде, заң түрінде ерекше талаптық өндіріске
жатқызылған істерге құқық ... ... ... ... ... атқару және бағындыру қатынасында болады.
Сонымен қатар талаптық өндіріс пен ерекше ... ... ... ... бар, ... ... өндірістің түрінде құқық жөніндегі
дау-жанжал жоқ.
Талап ... ... бай ... бар. ... қатысты көптеген
мәселелер XVΙΙΙ-XIX ғасырларда ... ... ... ... деп ... болады. Талап туралы ғылымға ресей ғалымдары
революцияға дейінгі кезеңдерде өз ... ... еді, ал ... ... ... ... ... танытты.
Қазіргі заманғы азаматтық іс жүргізушілік ... ... ... Іс жүргізу мағынасында талаптың түсінігі. Көрсетілген мағынада
талап ретінде сотқа бұзылған ... ... ... не болмаса заңды
мүдделерді қорғау туралы талаптармен шағымданулар ... ... және т.б.). ... етушілік бірінші инстанциялық сотта бұзылған
құқықтар мен заңды мүдделерді қорғау мақсатында азаматтық ... ... ... құралы ретінде қызмет атқарады. Мұндай талап ету түсінігі
И.Е.Энгельиан жұмыстарында революцияға дейінгі кезеңдерде нақты ... ... ... ... ... мемлекет алдында заңды күші бар соттық
шешімдердің жан-жақты істерін ... ... ... ... соттың
атымен өтініш беру деп айтты.
Біздің көзқарасымыз бойынша, іс ... ... ... мен ... ... ... мүдделерді қорғау туралы талаптар
ретіндегі ... ... ... ... ... жоқ. ... Г.Л.Осокина талапты сотқа мүдделі тұлғалардың ... ... ... ... ... ... ... туралы қойылатын
талаптар ретінде анық қажеттілігі жөнінде бір шешімге келді. [9 : ... іс ... ... ... мұндай екі анықтамасы талаптың
субъективтік құқық пен заңды мүдделерді қорғаудың іс ... ... ... әкеп ... ... ...... мағынада түсінік беру. Осы мағынада
талап талапкер жауапкерден материалдық – құқықтық талаптарды сот арқылы
үндеу тастауды ... ... ... ... ... ... ... талаптар азаматтық құқықтан өз бастау алатындығына әкеледі.
Осындай талап түсінігін ұстана отырып, Е.В. ... ... ... өз ... талапкердің талаптарының әділеттілігін тексеруде және
соңғы рет бекітудегі соттың қызметін көрсетсе, онда процестің ... дәл осы ... ... ... оларды сот зерттейді және олар
туралы соттық шешімдер бекітіледі» деп ескерткен. Олар талаптық ... тек ... деп ... іс жүргізушілік және материалдық-құқықтық жақтары ... ... ... ... ... ... Н.И.Авдеенко мен
А.Ф.Клейнман зерттеулерінде қалыптасқан және ... ... ... ... ... Екі бөлімнен тұратын талап түсінігі ... ... ... Оның ... бойынша, екі
талаптың үйлесімінде (материалдық-құқықтық және іс жүргізушілікте) де талап
бар деді. Сотқа талапкердің қоятын ... ... іс ... ... ал талапкердің жауапкерге қоятын талабы талаптың
материалдық-құқықтық жақтарын ... Осы ... ... талап жоқ.
Азаматтық құқық ғылымында құқықты талапқа, оның материалдық мазмұны мен оны
жүзеге асырудағы іс жүргізушілік нысанның ... ... ... ... ... туралы пікірлерге орын бар. Сондықтан да талап
етуге деген құқықта ... ... ... ... ... тұлғаның
материалдық-құқықтық талаптарын мәжбүрлікпен жүзеге асыру мүмкіндіктері
бар. [10 : 1]
Талаптың екі дербес түсінігі: іс ... ... ... ... екі ... қалыптастыру М.А.Гурвичтің
еңбектерінде берілген. Оның пікірі бойынша, талаптың ... ... ... ... да, ... мағынадағы талаптың
түсінігін айыра білген жөн. Ең ... ... ... ... талабы ретінде қалыптастырады, ал екінші жағынан-құқықты қорғау
туралы немесе ... ... ... ... талапкер сотқа үндеу
тастау ретінде қаралады. Бұл екі түрлі құқықтық ... ... ... ... ... ... ... ал екіншісінде-іс жүргізу
құқығының институты ретінде көрінеді.
Біздің көзқарасымыз бойынша , ең ... ... ... ... соңғысы болып табылады.Талапкердің жауапкерге материалдық-
құқықтық талаптары-бұл ... ... ... ... ... мәні бар ... ... етушіліктің іс жүргізушілік құбылыс
ретінде алдында тұрады. Нақты бір тұлғаның талапқа деген ... ... ... заңды мүдделер жөніндегі талаптармен үндеу тастауда заң ... ... ... ... байланыстырылады. (АІЖК
– нің 153 – бабының 1 – бөлігі)
1.2. Талап элементінің түсінігі және оның түрлері.
Азаматтың іс ... ... ... ... элементтерін оның құрамда
бір бөлігі ретінде бөлу қабылданды. Соның арқасында талаптың ... Әлі ... ... ... ... ... ... бойынша
қатаң түрде ғылыми дискуссиялар өткізілуде. Осыған орай ... тек ... ... ғана ... ... оның ... элементінің
сапалық сипаттамасы туралы,тіпті талаптың ең жақсы элементтерінің бар болуы
туралы түрлі көзқарастар ... ... ... үш ... ... пәні, негізгі және
мазмұны. Бұл ... ... ... іс жүргізу ғылымында М.А.Гурвичпен
қалыптасты да Н.Б.Зейдер, А.Ф.Клейнман және т.б. ғалымдар ... ... Ал енді ... ... үш ... ... ... бірақ
оның элементі ретінде пән, негіз және жақтар болып табылады деп ... ... ... Г.Л. ... еңбегінде өз бейнесін тапты.
Үшінші авторлар талапты екі элементтен тұрады деп есептеді,
яғни: ... пәні мен ... ... ... ... байланысты
дәлелдерге А.А.Добровольскийдің көптеген еңбектерінде көңіл бөлінді. Оның
позициясы ғылыми әдебиеттерде (мысалы,С.А.Иванова,В.Н.Щеглов) әлдеқайда кең
түрде қолдау тапты.
Төртінші авторлар ... ... ... бөлімдерге) бөлуге
болмайды деп болжады да, бұл пікірді жекеше түрде «талаптың ... ... ... ... ... және ... талап жекелеп
өткізетін болса, онда олар талаптардың элементтері емес, талаптың белгілері
және талаптың сипатты ерекшелігі болып ... ... ... ... ... ... түсінігін ашу
керектігін мәлімдейді.
Белгі, нышан мен қасиет–бұл бір ... ... Бұл ... С.И.Ожегов келесі нысанда түсінік береді: белгілі-бұл ерекше
өзгешеліктері бар қасиет; қасиет ... бір ... ... ... ... ... ал ... да болмасын бір затты
анықтау үшін, білудегі көрсеткіш ... бола ... ... ретінде олар мұндай пәннің жақтарын
білдіреді, яғни өзге ... ... ... ... ... сөзі тек бір ... ... бөлігі ретіндеқолданылып
қана қоймайды (мысалы, бір нәрсені элементтерге бөлу), сонымен бірге бір
нәрсенің ... ... ... бір ... ... бола алады
(С.И.Ожегов). Соңғы ұғымда қандай да болмасын құбылыстың ... ... ... ... нышандардың бірі ретінде (белгі, қасиет)
қарастырылады. [4 : ... да, ... ... ... ... ... сипаттайтын нышан ретінде де қарастыруға болады. Тек ... ... ... талаптың жекелеген құралдары ретінде көріне
алады.
Талап элементтерінің сандық құрамы мен олардың ... ... үшін әр ... ... аталған элементтің әр
біреуін бөлек зерттеу керек. Іс жүзінде барша ... ... мен ... бар ... ... біздер ең алдымен тек осы
элементтерді, кейіннен талаптың мазмұны мен ... ... ... ... деп есептейміз.
Іс жүргізушілік әдебиеттерде талаптаң пәні бір ... ... ... талаптың пәні-талапкер жауапкерге нақты материалдық-
құқықтық ... ... ... табылады және осыған байланысты сот істер
бойынша шешім шығарутиіс деп есептейді (А.А.Добровольский, С.А.Иванова).
Бұл, мысалы, ... ... ... беру ... алименттерді төлеу
туралы, даулы құқық қатынастарын өзгерту немесе тоқтату туралы, белгілі бір
құқық қатынастарының бар ... не жоқ ... ... ... және т.б.
талаптарды көрсетеді.
2. Енді біреулері талаптың пәні ... ... ... құқық
(заңды мүдде) немесе заңды ... не ... ... құқықтық
қатынас болып табылады (М.А.Гурвич). Мысалы: берілген мекемеде белгілі бір
жұмысты орындаудағы субъективтік құқық, ... ... ... ... ... ... мекемені босаттыру, белгілі бір ... ... ... ... және ... Үшінші біреулер талаптың пәні ретінде талапкердің жауапкерге деген
материалдық - құқықтық талаптары не болмаса олардың ... ... ... ... болып табылады. Осылайша, революцияға дейінгі кезеңде
Е.В.Васьковский ... пәні ... ... ... ... ... солардың барлығы болып табылады» деп жазды. Атқарушы талаптарды
көрсете отырып, өздерінің материалдық - құқықтық ... ... ... жүзеге асыруда талапкерге: жеке меншік адам өзінің мүлкін
қайтарып беруді, ал несие ... ... ... ... талаптың пәні-талапкердің ... ... ... ... болып табылады. Орнатылушы және өзгертілетін
талаптар заңды қатынастардың бар немесе жоқ ... ... ... және ... ... ... да талаптың мұндай ... пәні ... ... ... деп ... қажет.
4. Төртіншілері талаптың пәнін құқықтын қорғау немесе заңды мүдделерді
қорғау әдісін атайды (Г.Л. ... ... ... ... көзқарас әдебиеттерде дұрыс
көрсетілгендей қолайсыз болып саналады. Себебі онын авторлары бір ... өзін және ... ... –құқықтық талаптар ретінде анықтай
отырып тавтологияны жіберіп алады. Әйтпесе, талап пен оның пәні ... ... ... ... ... ... ... көрсету бөліміндегі үшінші ... ... ... ... бұрыс деп есептеледі.
Біздің ойымызша, талаптың пәні ретінде субъективтік құқық,
заңды міндеттілік немесе материалдық құқықтық ... ... ... ... пәні ... ... шешім логистикалық жағынан мүдделі тұлғаның
құқықты немесе ... ... ... ... ... ... үндеу
тастау ретіндегі талаптың түсінігінен шығады ... ... ... ... ... ... пәнінің түсінігі үшін азаматтық іс
жүргізушілік заңдарда негіз бар деп көрсетілген. Азаматтық іс ... 4 ... 2 ... ... сай, ... арызға өзінің
құқықтары, бостандықтары немесе заңды мүдделерін бұзуға ... ... ... ... ... ... ... қоюы тиіс.
Төртінші көзқарастың авторлары талаптың пәнін ... ... ... ... ... талап сотқа құқықты немесе заңды
мүдделерді қорғау туралы талап қоюшылық ретінде (талап ... ... іс ... ... ... қорғау болып табылады) түсініледі,
осыдан құқықтың өзі, міндеттілік не ... ... ... ... ретіндегі талаптың пәнін де анықтауға болады.Соған ... ... ... ... ... ... ... пәнін емес, өзіндік элементін
құрайды. [5:1]
Талаптың пәнін талаптың объектісінен ... ... жөн. ... ... ... заттарын құрайды, осыған орай жауапкердің
әрекеті ... ... ... ... объектісі ретінде құқық немесе
мүдделер туралы дау – жан - жал ... ... ... ... заттар немесе
материалдық емес игіліктер бола алады. Мысалы, мүлікті қайтарудағы талаптың
объектісі мүліктің өзі ... ... ал ... құрылыс
бөліміндегі талаптың объектісі-пәтер немесе үй болып табылады.
Талаптың ... ... ... ... талаптылық талаптарын
шығаратын мәліметтер қалыптасады (Е.В.Васьковский). ... ... пәні ... ... материалдық құқықтық қатынастардың
(субъективті құқықтар мен ... ... ... өзгеруін немесе
тоқтатылуын өзімен бірге ала жүретін мүдделі тұлғалармен ... ... ... іс ... ... ... 2-бөлім, 150-бабына
сәйкес талап арызында талапкер өзінің талаптарын көрсететін ... ... ... ... ... ... ... Осылайша, факт
жүзіндегі міндеттер талаптың негізін құрайды. ... ... ... «талаптың факт жүзіндегі негізі» деп атауға болады.
Осыған байланысты іс ... ... ... ... ерекшеленеді. Талап тек фактілерге ғана ... ... ... ... құқықтық нормаға негізделеді. Материалдық-құқықтық
норма талаптың құқықтық негізін құрайды. ... іс ... ... ... беретін талаптың құқықтық негізінің қажеттілігіне сәйкес
нұсқаулар жоқ. Мұндай талаптарды заң тек прокурормен ... ... ... ... ... қоғамдық мүдделерге немесе қоғамдық
мүдделер немен шешілетінді туралы, қандай құқықтар бұзылғандығы туралы,
сондай-ақ заң немесе өзге ... ... ... ... сілтемелерде
негіз болуы қажет.
Талаптың мазмұны талап элементінің бірі ... ... ... ... ... іс ... ғылымдарында дискуссия мен
күдіктерді тудыртпады. Бұндай талап ету элементіне сипаттама бере ... ... ... ... ететін соттың әрекеті немесе
қызметі, яғни шешім шығару ... ... ету ... табылады. Талапкер соттан
сұрайды:
- қандай да болмасын материалдық-құқықтық ... ... ... ... ... ... ... асырылуына жататындарды мойындауды;
- заңды қатынастардың бар немесе жоқ ... ... ... ... ... заңы, келісім-шарт пен өсиеттің заңды күші жоқ);
- заңды қатынастарды өзгертуді ... ... ... ... ... ... мұндай әрекеттің үш типіне қарай сотпен талапкер
сұраным жасаудағы ... ... да үш ... ... ... ... (қайта құрушы).
Советтік ғылымда азаматтық іс жүргізу құқығында талаптың
мазмұны оның элементі деп М.А ... ... Оның ... ... өз ... ... соттық қорғаудың түрі болып
табылады. Азаматтық сот ісін жүргізу күшіне ... ... ... талапкер заңмен бекітілген соттық қорғаудың үш түрінің біреуін
таңдайды. [11 : ... ... сай заң ... ... ... ... ... Оларға келесілер жатады:
- міндеттерді орындауға құқықты бұзатын немесе оның ... ... ... ... құқықты мойындау;
- құқықтық қатынастарды тоқтату немесе оларды өзгерту.
Мазмұнды талаптың элементі ретінде бөлуге ... ... ... ... ... алатын болсақ, А.А. Добровольский
талаптың мазмұнының бәрі талаптың пәні мен ... ... ... екі
құрамды бөлімдермен анықталады деп есептеген, сондықтан да үшінші элементті
бөлуге ... жоқ. ... ... ... ескертілгендей, мазмұнды
талаптың элементі ретінде ... ... бір ... ... бөлуде талапкер соттан қандай шешімге қол жетеді, соған тәуелді
екенін жасырмайды (А.А.Ференц – Сороцкий)
Қазіргі кезде ең ... ... ... ... ... ... ... элементтерінің біріне мінсіз
қолданудағы көрсеткіштер ... ... ... ... ... толық анықталушы жақтар ретінде (нысанға қатынасы бойынша), оның
бөлімдерінің жиыны ретінде қарастырылады. ... да ... бір ... ... бірі бола алмайды, ал енді бір ... ... ... ретінде сипаттауға болмайды.
Сонымен бірге құқықты қорғау әдісі мен құқықты соттың қорғауды
талп ету түрі талаптың ... оның ... бірі ... да ... ... ... ... талаптың
үшінші элементін-бұл субъективтік құқықтар мен заңды мүдделерді қорғау
әдісі (соттық қорғаудың түрі) ... ... ... ... ... бір ... ... келесі нысанды бөлді. Құқық қорғаудың талаптық нысаны дауласушы
субъектілер арасындағы құқықтар немесе заңды мүдделер туралы даулардың ... яғни ... ... ... ... ... келетін жақтардың
арасында дау-жанжалдың болуымен сипатталады. Көрсетілген жағдайлар, оның
пікірі бойынша, талаптың ішкі құрылымын ... ... ... ... ... ... ... Қорытылған шешім бойынша
талаптар үш түрлі элементтерге бөлінеді: пәніне, негізіне және жақтарға.
Келтірілген пікірлер ... ... қате деп ... ... ... талаптық нысаны мен талабында тепе-тең, ұқсас түсінік
жоқ. Құқықты қорғаудың талаптық нысаны–сотқа талаптылықты көрсету ... ... ... сот ісін ... ... ... Бұл мағынада
қорғаудың талаптық нысанының өзі талаптық өндіріс болып ... ... ... мүдделі тұлғалардың сотқа құқықты немесе заңды мүдделерді
қорғау ... ... ... ... ... ... да ... нысандық белгілерінің талаптары бір уақытта ... ... ... ... емес. [9 : 2]
Өз уақытында В.М.Гордан процестің субъектісі ... ... ... ... ... ... ... «Сол уақытта процестің
субъектілеріпроцестің өзінің элементі ғана болды. Сондықтан да ... ... ... ... де бар, бірақ процесті өзгерту ... ... ... ... өзгеріссіз болуы мүлделі емес. Өзгерістер
енгізу арқылы поцестер жаңа болады », - деп ... ... ... іс
жүргізудегі заң нормаларында, Г.Л.Осокина нұсқағандай, талаптың емес, құқық
туралы (азаматтық ... ... ... ... бар. Осылайша,
Азаматтық іс жүргізу Кодексінің ... ... ... сәйкес судья
талаптық арыздарды қабылдаудан бас тартады, егерде сол жақтардың арасындағы
даулар бойынша шығарылған, сол зат ... сот ... сол ... талапкердің талаптан бас тартуына байланысты істер бойынша немесе
жақтардың әлемдік келісімдерді бекіту туралы,өндірісте ... ... ... заңды күші бар болса. Судья, егер де осы немесе
бесқа соттың өндірісінде сол жақтардың ... сол зат ... ... ... ... ... істер бар болса, онда талаптық
арызды ... ... ... жағынан талап үш элементтен тұрады: талаптың
пәні, ... ... және ... мен ... ... ... әдісі.
Көрсетілген элементтер жинақ түрінде талаптың мазмұнын құрайды.
Талаптың элементтерінің арасында тығыз байланыс бар (И.М.Пятилетов).
Осы байланысты аша ... ... ... ... ... құқықтың белгілі бір нормаларының гипотезасымен ... ... ... фактісі талаптың пәні болып ... ... ... ... ... жол ... Өз ... талаптың пәні
талаптың үшінші элементін қалыптастыруды:ол құқық қорғау әдісін анықтайды.
Талап элементінің мағынасы. Әдебиеттерде ... ... ... ... көрсетілген. Біріншіден,оларды ажырата білуде судья
азаматтық істі қозғау ... ... ... ... мен ... ... ... жағдайда, сондай-ақ құқық жөнінде ... ... ... ... ... ... бас тартады, ал бұл жағдайларды
ұқсас талаптар бойынша ... ... ... кейін шығарған кезде
судья немесе сот істер бойынша өндірісті ... ... ... ... бірінші инстанциялық соттағы істер бойынша өндіріске
жіберілетін талаптың өзгерісін ... ... ... талап
элементінің білімі істер соттың ісін қарауға дайындықты сапалы түрде
жүргізу үшін ... [14 : ... ... түрлері.
Талаптарды іс жүргізушілік - құқықтың белгісі бойынша ... ... ... дейін азаматтық іс жүргізу құқығы ғылымында бір мағыналы шешімі
жоқ.
Ғылыми әдебиеттерде талаптарды ... іс ... ... ... ... ... әдісіне не болмаса мазмұнына ... бөлу ... ... ... ... ... ... әдісінен шыға отырып, талапкер сотқа оған ... ... ... ... ... беру ... талаптармен үндеу тастайды. Осылайша,
талаптарды ажырату оның үшінші элементіне сай ... ... ... ... барлық талаптар үш түрге бөлінеді:
1) құқықты қатынасты берулер туралы (атқарушы);
2) мойындау туралы (орнатылушы)
3) құқықтық қатынасты ... ... оны ... ... ... талаптар (атқарушы талаптар) – соттық тәжірибеде ең кең
таралған талаптың түрі. « Алғашқы, негізі және ... ... ... ... ... ... бағытталған талаптар, дәлірек айтқанда,
субъективтік азаматтық ... ... ... мойындауға бағытталған
талаптар пайда болады » (Е.В.Васьков)
Беру туралы талапта талапкер ... ... ... ... ... міндеттеуін талап етеді (И.М.Пятилетов). Соттан
жауапкердің ... ... ... көрсетуді талап ететін талаптылыққа
мысал ретінде шынында да заттарды беру туралы, мекемеден ... ... ... ... туралы, алимент, шығындар, айыптарды, өтем ақылар туралы
талаптарды атауға болады. Осылайша, беру туралы талапты (атқарушы ... ... ... ... ... ... ... деп аталады. Талапкер тек белгілі бір субъективтік ... ғана ... ... ... жауапкердің өзінің пайдасына нақты
әрекеттілікті жасауға мәжбүрлеуді талап етеді. [14 : 2]
Беру туралы ... пәні ... ... бұзылған
субъективті құқық немесе ... ... ... ... ... ... ... төлеу туралы талаптық арыз өзінің пәні бала
өзінің әке-шешесі мен өзге отбасы мүшелерінен қаражат алу ... ... ... ... ... пәні ... ... тұрғын үйді
пайдаланғаны үшін ақша алу құқығы ... бұл ... ... басты
міндеті жолдама келісім-шартына негізделген ақшалай саиманы төлеуі ... ... ... ... ретінде заңды фактілердің екі тобы
болып табылады:
1. Құқықпен, міндеттермен және материалдық құқықтық ... ... ... ... ... ... ... құқығының пайда болуы негізінде қабылдау, шығармашылықты
авторлық ... ... болу ... құру ... ... ... ... заңды мүдделерді қорғау туралы талаптармен үндеу
жолдаумен байланысты фактілер ( ... ... ... ... асып ... ... атақ немесе іскерлік қызметке
ұят әрекеттерін жасау).
Атқарушы талаптың құқығын қорғау ... ... ... ... ... ... ... талапкердің
пайдасына әрекеттілік жасауға мәжбүрлеу болып табылады. Мысалы: ... ... ... ... саиманы берумен, жұмыста қалыпқа
келтірумен, шығынды өтеттірумен, ... ... ... ... ... ... талаптар (орнатушы талаптар) ретінде талапкер
мен жауапкердің арасындағы құқықтық қатынастарды ... ... ... бар ... жоқ болуын сотпен растауға бағытталған
талаптар айтылады.
Мойындау туралы талаптың түсінігі мен оның ... ... ... ... ... Ю.С. ... ... лекция курстарында жеткілікті түрде толық бейнелер
табылады. Сондықтан да оның ... ... ... ... ... деп
есептейміз.
Мұндай талаптардың ең жақсы және кең көлемді анықтамаларын жаңа жалпы
германдық іс жүргізу кодексінде ... ... ... арыз ... бар ... жоқ болуына байланысты беруге, сондай-ақ құжаттың
жалған екендігін мойындауға байланысты да беріледі, ... ғана ... ... ... ... өзінің жалғандығы соттық шешіммен бекітілуде
заңды мүдделерге ие».
Бұл анықтамадан мойындау туралы талаптың пәні ... ... ... құжат бола алатындығын көрдік. Осыған байланысты талаптық
арыздар не ... не ... ... бағытталған: біріншісінде мойындау
ретінде берілген заңды қатынастардың бар ... және ... ... екендігі көрінеді; ал екіншісінде – мұндай қатынасты жеңіл-желпі
және ... ... деп ... ... ... ... ... мен олардың ең сипатты белгісі олардың ізінен басып келе ... ... ... ... ... да ... немесе әрекетсіздікке қарсы жақтарды мәжбүрлеуге бағытталған
басқа да ... ... ... ... мақсатын қарама
қарсылығында қорытылады.
Мойындау туралы талаптарда мақсаттар бар тек ... ... ... ... мен ... орнатуларда мүдделі тұлғалар тек
болашақта ... да ... өзі үшін ... ... ... ... ... шығара алады.
Орнатылған талаптар ресми мойындауға, әйтпесе жеке ... ... ... ... жоқ ... ... ... Е.В.Васьковский.
Егер талапкер соттан қолданыстағы материалдық құқықтық қатынасты
немесе субъективті құқықты ... ... ... ... ... ... ... туралы жағымды талап деп өзгертіліп
аталады. Бүған мысал ... ... ... жеке ... ... ... талаптар, өндіріп шығаруға, ... ... ... әке ... орнатуды мойындау туралы талаптарды келтіруге
болады.
Егер де талапкер соттан қолданыста жоқ ... ... ... ... ... мойындауды талап етсе,
онда талапкермен ... ... ... ... ... ... деп
атайды. Мұндай талаптарға мысал ретінде ... ... ... күші жоқ деп ... туралы талаптар, әкелігіне
дауласу туралы, некені заңсыз деп ... ... ... ... алады. [6 : 1]
Мойындау туралы талаптар бойынша құқық қорғау ... ... ... ... ... ... өзімен жүзеге асырылады
(С.А.Иванова). Жауапкерге талапкердің пайдасына ... ... ... ... талапкердің құқығы бұзатын әрекеттерді
жасаудан ұстанудағы міндеттіліктер жүктелмейді.
Мойындау ... ... пәні ... ... ... ... материалдық құқықтық қатынастар не болмаса
субъективтік құқық болып табылады. Олардың ... не ... ... ... талап етеді. Кейбір авторлар мойындау туралы талаптар даулы
шешімдерді ... ... ... ... ... мүмкін деген болжамдар
айтады.Бұл пікір даулы болып саналады, себебі заң ... ... ... ... ... әдісін қарастырмайды.
Талаптың ерлігіне қарағанда мойындау туралы талаптың негізі ретінде
құқықтық қатынастардың (субъективті құқықтың) бар ... ... ... ... ... ... және жағымсыз сипаттағы заңды фактілер
шыға алады.
Орнатылған талаптың ... ... ... заңды күшке ие болған
(талапкердің авторлық құқықты мойындауын баланы асырап ... ... ... және т.б.) ... ... құқықтың барын не жоғын мойындау болып
табылады. «Мойындау туралы ... ... ... құқықтық
қатынастардағы күдікті, көмескілікті, белгісіздікті ... ... ... ... ... куәландырылатын талапкер мен
жауап берушінің арасындағы құқықтық қатынастарды өзгертуге немесе тоқтатуға
бағытталған талаптар деп ... ... ... бары ... дейінгі кезеңдегі
ғалымдармен мойындалды. Осылайша, мысалы, Е.В.Васьковский талаптың үшінші
түрі заңды ... ... ... ... ... мақсатында
құрылғандықтан, өзгеруші талаптар деген атаққа ие болды деп жазған.
Советтік ... ... ... (өзгеруші) талаптар теориясы М.А
Гурвич еңбектерінде кең көлемде дамыды. Мұндай ... ... ... ... бола алады: некені бұзу, ата-ана құқығынан айыру, ... ... ... бірінің талабы бойыеша келісім-шартты бұзу немесе
оны өзгерту туралы талаптар.
Кейбір авторлар өзгеруші талаптарды бөлудің қажеттілігін мойындамайды
(А.А.Добровольский, С.А. ... ... ... және ... позициясы берілген мәселелер бойынша келесі ережемен қалыптасады:
сот талапкерде сотқа дейінгі болмаған құқықтар мен міндеттерді құруға ... ... сот ... шешімімен тоқтата не өзгерте алмайда: сот
тек соттық қорғауға үндеу тастағанға ... ... ... сот ... ... ... құқықтың бар екендігіне тексеріс жүргізе
алады. Талаптың үшінші түрінің қарсыластары барлық ... ... ... ... ... та ғылыми әдебиеттерде көрсетілгендей, берілген мәселелер
бойынша бұл дәлелдер материалдық құқықтық ... ... ... ... ... ... ... азаматтық құқықтарды
қорғау әдістерінің бірі ретінде өзгертулер мен ... ... ... 9-бабы.) Сонымен қатар материалдық заң соттық шешімді белгілі
бір құқықтық салдарды (құқықтық қатынастарды өзгерту ... ... ... факт ... ... Бұл ... Кодекстің 7-бабында
тікелей көрсетілген, онда азаматтар құқықтар мен міндеттерінің пайда болуын
тудыратын негіздерді реттейді. Онда ... ... мен ... ... мен міндеттерді бекітетін соттық шешімнен пайда болады
деп бекіткен. Осылайша заңды талаптардағы ... ... ... ... ... мойындалады. Бұдан талаптың үшінші түрі-өзгеруші талаптың бар
екені көрінеді. [3 : 1]
Қайта жасаушы (өзгеруші) ... пәні ... ... ... ... ... ... болып табылады. Мұнда талапкер
соттан өзінің ... ... ... ... ... ... ... мен өзгеруші шешімдердің маңызды белгілері бойынша сот
мұндай шешімдерді заңмен бекітілсе ғана ... ... ал егер ... ... немесе тоқтатуда құқықтар пайда болса заңмен
байланыстырылатын фактілер де болады ... ... ... ... ... көрсетілген заңды
фактілер екенін түсіну қажет. Ол өзімен бірге талаптың пәні болып табылатын
материалдық ... ... ... ... мен міндеттер)
өзгертулер мен тоқтатуларды тартады.
Көптеген ... ... ... ... немесе
қайта жасаушы талаптардың негізі екі түрлі мағынадағы фактілерді құрайды:
а) өзгеру мен тоқтатуға ... ... ... ... болуымен
байланысты фактілер;
б) қайта жасаушы заңдылықтарды құқықтық қатынастарға өзгерту немесе
тоқтатуға айналдырумен жузеге ... ... ... ... ... ... ... үшін мынадай мысал келтірілген: сату-сатып алу
келісім-шартын бұзу туралы ... ... ... алынған заттар
ретінде бірінші топтың фактілеріне сату-сатып алу шартына отырғызу жатады,
ал екінші ... ... ... ... кемшіліктің болуы.
Өзгертілген талаптардың құқығын қорғау әдісі талапкер мен жауапкердің
арасындағы құқықтық қатынасты тоқтату немесе өзгерту ... ... ... ... ... ... топтастыру дербес болып
табылмайды. Талаптарды сондай-ақ материалдық ... ... ... ... бөледі. Талаптар әртүрлі материалдық-құқықтық қатынастардың
түрлерінен бастау ... ... жер т.б. ... ... ... ... қатынастардың сипатына қарай талаптардың түрлері
бөлінеді. Бұл ... ... мен С.А. ... үлкен тәжірибелік мәнге ие. Материалдық- құқықтық нышан
бойынша талаптардың түрлері ... ... ... ... іс ... ... ... үшін пайдалы. Қарастырылып отырған
топтастырулар талаптың түрлерінен пайда ... ... ... ... қарастырумен байланысты іс жүргізу ... ... ... береді.
Белгісіз тұлғалардың ортасының құқығы мен заңды мүдделерін ... ... ... ... «Мемлекеттік органдар,
заңды тұлғалар немесе азаматтар құқығын және ... ... ... ... ... ... ... бекітілген.
Біздің құқықтық қатынаста М.С Шакарян көрсеткендей, жаңа ... ... ... ... шаруашылығының, қоршаған ортаны,
қоғамдық, топтардың мүдделері мен құқықтарын ... ... ... ... ... мұндай талаптар әр ... ... ... ... ... ... ... құқығын қорғау туралы
талаптар ұжымдық деп аталады. Бұл ... ... ... ... ... өз бетімен сотқа сатушының, дайындаушының,
атқарушының әрекеттерін мойындау туралы ... ... ... ... ... ету ... сот құқық қорғаушыны белгілі бір
мерзімде бұқаралық ... ... ... тұтынушылар мәліметіне дейін сот
шешімін жеткізуді міндеттейді.Ұжымдық талап бойынша сот шешімі заңды ... ... ... ... ... азаматтық-құқықтық әрекеттерінің
салдары туралы тұтынушының талабын ... ... сот үшін ... ... тағы да бір ... бөлуді қажет деп
есептейді.Ол-бірлескен талап. Оның мәні мен ... ... ... құқықтары мен заңды мүдделерін қорғаудан тұрады. Сотқа
өзінің құқықтарын немесе мүдделерін қорғау туралы ... ... ... ... оның ... ... бірлескен талаптар үш түрде
жүзеге асыруы мүмкін: ... ... ... бірлескен талаптар;
бірлестікке, яғни заңды ... ... ... ... ... ... ... бірлескен талаптар.
Талаптар элементінің мәні олар талаптың жекелендіру құралын атқарады.
Талаптарды ажырату қажет,себебі заң сотқа сол жақтардың ... ... пән ... және сол ... дау ... бойынша қайтадан үндеу
тастауға тыйым салады. Бұл бір ... ... екі рет ... жол
бермейді, яғни сотқа әкелген теңбе-тең талаптар бойынша соттық шешімді
немесе өзге ... ... ... ... ... тәжірибе
жүзіндегі мән азаматтық істерді қозғау туралы, мүдделі тұлғалардан талапты
көрсету құқығының бар ... жоғы ... ... ... кезде талаптың
теңбе-теңдігін анықтап білу қажет.
Талаптардың тепе-теңдік түсінігі А.Х.Гольмстеннің ... Ол ... ... ... ... ... (талаптың
элементтері, оның пікірі бойынша, талаптың мазмұны, пәні және негізі болып
табылады) анықталады ... ... ... ... ... ... салыстыра отырып
анықтау азаматтық іс жүргізу құқығының қазіргі ... сай ... ... ... бойынша, талап құрылым жағынан үш
элементтен тұрады: ... ... ... ... және ... ... ... қорғау әдісі. Сондықтан да талаптың тепе-теңдігі осы ... ... ... екі ... ... ... ішкі және сыртқы.
Ішкі тепе-тең талаптар сотқа ең алғаш көрсетілген талаптарды оған
қозғалған азаматтық істер ... ... ... ... ... ... құрылымы нақты азаматтық істер бойынша процестің
басталуынан ... ... ... қалады. «Құрылым» деп сөз бұл
жағдайда объектінің берік байланысының жиынтығы ... ... ішкі ... ... ... ... сатыларындағы
талаптардың элементтерін салыстыру жолымен анықталады. Г.Л.Осокина ... ... екі ... ... ол бойынша қозғалған өндіріс процесінде ... ... ... мүмкіндік береді;
2. ол фактілер мен құқық қатынастарындағы соттық зерттеулердің шекарасын
анықтауға мүмкіндік береді.
Сыртқы тепе-тең талаптар екі ... одан да көп ... ... ... тепе-тең ретінде келесі талаптар бола алады:
сотқа берілген талап; соттың қарауындағы талаптар; ... ... ... ... түрі талаптарды салыстыратын барлық үш
элементтерді салыстыру жолымен орнатылады. Бір тұлғаның құқығы туралы ... ... ... ... ... келесі іс жүргізу салдарын
ала жүреді. [4 : 4]
Сотта тепе-тең талапты көрсеткен кезде ... ... ... соттың
өндірісіне қабылдауды бас тарту туралы не болмаса оны иесіне қайтарып ... ... ... ... ... бойынша қозғалған өндіріс
тоқтатылуға тура келеді не болмаса талаптық арыз қараусыз тоқтатылады ... ... 249 ... ... Талап қою арқылы іс жүргізудің құқықтық негіздері.
2.1. Талап қою ... және ... ... құқығы.
Талап құқық түсінігі бізбен азаматтық процесуалдық сипат категориясы
ретінде талап түсінігі арқылы процесуалдық ... ... ... ... ... бекітілген процесуалдық нысан аясында құқық туралы дауды
келісу арқылы заңды мүддесін немесе ... не ... ... қорғау туралы
мүдделі тұлға талабымен сотқа ... ... ... азаматтық іс
жүргізу құқығы жүйесінің элементі ... ... ... ... ... Бұл тек ... ... мәселесі ғана емес, субъективтік құқық
туралы мәселеде ... заң ... ... ... ол ... ... құқығына жалпыланған. ... ... және ... ... ... ... ... және міндеттерде
абстрактылы статистикалық мағына ретінде талданады, ал ... ... заң ... ... ... құқық субъективті процессуалдық құқық ... бұл ... ... ... ... әртүрлі, яғни, нақты тұлғалның сотқа
құқығы мен заңды мүддесін қозғау талап нысанын қолдану арқылы қорғау ... ету ... ... құқық процессуалдық мағынада талап ұсыну ретінде
көрсетіледі.
Талап ұсыну құқығы-мүдделі тұлғаның нақты ... ... ... 1-ші ... оны ... ... сот іс қозғауын және
қарауын қолдау құқығын білдіреді. Бұл құқық нақты ... ... сот ... ... (И.М. Пятилетов).[14 : 3]
Талапты ұсыну құқығы процессуалдық субъективті құқық ... ... ... үш ... ... ... субъективтік материалдың құқығын немесе заңды мүддесін қорғау туралы
талап етумен ... ... ... ( ... ... бойынша сотпен орындау
мүмкіндігі);
- соттан құқық туралы ... ... ... ету мүмкіндігі (құқық қорғау
бойынша сотпен орындау міндеті);
- заңмен бекітілген тәртіпте ... ... ... ... ... шағымдану мүмкіндігі.
Талапқа құқықтық метериалдарды-құқықтық мағынада, бұдан ... ... ... немесе бұзылған талапкердің субъективті
материалдық-құқығын іске асыруды сот мәжбүрлеу ... ... ... ... мағынада талапты қанағаттандыру құқығы деп
аталады.[8 : 1]
Талапқа ... ... ... және ... ... ... мағынада дербес түсінік болып табылады. Бұл екі түсінікті келесі
себептермен айыру қажет.
Біріншіден, талапты ұсыну құқықтың ... болу ... және ... ... әртүрлі және уақыты бойынша сәйкес келмейді. Басында
бір ... ... ... ... ету құқықтың бұзылу немесе бұзылу қауіп-
қатер құқығы, құқықты дауласу немесе құқықтың белгісіздігі ... ... ... ... ... пайда болады. Сосын тек талапкердің
заңды мүддесін жауапкермен дауласу не ... ... ... ... ... ... ... қалыптасады. Бұдан бұрын нақты талапкердің
құқығының бұзылуы туралы айтуды атап өту ... ... ... азаматтық іс
жүргізу нормасымен қаралған мән-жайлар ... ... ... ... ... ... ... ұсыну құқық шарты).
Екіншіден азаматтық істі қозғаудың және талап арызды қабылдаудың
алдында судья тұлғада ... ... ... бар ... жоқ ... Осы ... талапты қанағаттандыру құқығы ретінде тексереді және
сот талқылауының басталуын анықтайды және нәтижесінде істі жүзінде қарауды
бекітеді.
Үшіншіден, мүдделі тұлғаның ... ... ... ... ... ... бірқалыпты талапты қанағаттандыру құқығын иеленеді. Қарама-қарсы
жағдайдың өзінде шешім әрқашан талапкердің пайдасына шешілер еді. ... ... жоқ. ... ... ... не ... заңмен бекітілген тәртіпте осы
құқықты жүзеге асыруда жауапкерге ұсынылған ... ... ... өзі үшін оң ... қол ... басқа, талапты ұсыну құқығы және ... ... жоқ ... ... И.М. ... ... көрсетеді. Талапты
қанағаттандыру құқықтың жоқ салдары соттың талаптан бас тарту шешімі болып
табылады.Талапты ұсыну ... ... ... салдарды көрсетеді: талап
арызды қабылдаудан бас тарту туралы ұйғарым шығарады, егер ... ... ... ... егер іс ... кейін талапты ұсыну
құқығының жоқтығы бекілмесе, судья не сот іс бойынша өндірісті процестің
кез-келген сатысында ... ... ... ... ... ... құралдары.
Азаматтық іс бойынша сот ісін жүргізу айтысудың басына негізделеді.
Жауапкер және талапкердің заңды мүдделерінің ... ... ... ... ... ... әкеледі.
Жауапкер және талапкерге өзінің құқығы мен заңды мүдделерін қорғау
үшін тең процессуалдық мүмкіндікті ... ... заң ... ... ... және ... жүктейді.Ал, жауапкердің қорғануы
қарсы талап және талапқа қарсылық білдіру құралдары болып ... ... ... ... ... - бұл оның сотқа
ұсынылған талаппен келіспеу жолымен соттың қорғану құқығының нысаны.
Жауапкердің ... ... ... және ... сипатта болуы мүмкін.
Процессуалдық қарсылық білдіру - бұл жауапкердің қарсылық білдіруі,
сотқа талапкер құқығы немесе заңды мүддесін қорғау ... ... ... яғни, процестің заңсыз пайда ... ... ... ... ... ... құқығы жоқ деп арызданады (мысалы,
істің тепе-теңдігі бойынша соттың заңды күшіне енген ... бар) ... ... ... ... ... ... талап әрекетке
қабілетсіз тұлғамен ұсынылған). Жауапкер ... ... ... іс ... іс ... ... ... арызды қараусыз қалдыруға
қол жеткізеді. [10 : 2]
Жауапкердің процессуалдық қарсылық білдіруі - істі ... ... ... ... ... ... арызы тиісті емес болып
табылады), сонымен бірге іс ... іс ... ... ... ... азаматттық істі келіспейінше, осы істі қарау мүмкін емес
себебін түсіндіруі).
Материалдық құқықтық қарсылық ... - бұл ... ... ... ... ... ... туралы талап етуінің ... ... ... ... ... ... ... құқығы және
заңды мүддесін бұзу (дауласу) болмаған. Жауапкердің ... және ... ... ... ... ... ... қарсылық білдіру талаптық
талап етуді жоққа шығаруға бағытталған.
Жауапкердің материалдық - ... ... ... екі ... ... және дәлелді қарсылық білдіру. Дәлелді қарсылық білдіру
термин ... ... ... ... [13 : ... – бұл ... ... құқық қатынасын және ... ... арыз ... ... ... ... ... кейбір себептерді, дәлелдемелерді және т.б.өзінің позициясының
негізіне келтірмейді. Мысалы, мүлікті қайтару туралы ... ... ... ... ... берген жоқ деп арыздануы мүмкін.
Дәлелді қарсылық білдіру - бұл ... ... ... ... талап етуді жоққа шығаруға бағытталған жауапкердің қарсылық білдіруі.
Қарсылық білдірудің мұндай түрі ... ... ... өзінің
сеніміне негіздеу және оларды дәлелдеу, ... ... ... сілтеме келтірумен анықталады. Жауапкердің қарсылық білдіруі
талапкердің талаптық талап етуіне бағытталады. Мысалы, ... ... ... ... ... ло осы мүліктің меншік иесі болып табылады
және меншік ... оған ... ... ... ... пайда болды деп
көрсетуі мүмкін. Қарсылық білдіруі дәлелдеу міндеті жауапкерге жүктеледі.
Қарсы талап - бұл ... ... ... ... мен заңды мүддесін
қорғау туралы дербес талабы. Қарсы талаптың сипатталуы:
1) бұл жауапкердің ... ... ... процесс бойынша беріледі;
3) талап 1- ші талаппен бірге қарау үшін ... ... : ... ... бұл ... ... соттың қорғануға қатысуы. Жауапкер 1-
ші сатыдағы сот шешім шығарғанға дейін, алғашқы ... ... ... үшін талап қоюшыға қарсы талап қоюға құқылы.
Қарсы талапты қабылдау үшін заң ... ... ... ... атау өте ... ... жоқ ... бойынша қарсы
талапты қабылдаудан бас тарту туралы ұйғарымға шағымдануға болмайды.
Сотқа қарсы талапты қабылдайды, егер:
1) қарсы талап алғашқы талапты ескеруге ... ... ... ... ... ... туралы алғашқы талап және тұрғын
жайды ... ... ... алу ... ... талап бір уақытта
қаралады;
2) қарсы талап қоюды қанағаттандыру (бөлігінде) алғашқы талап
қоюдың толық ... ... ... ... ... Мысалы, кәмілетке толмаған баланы асырауға
алимент өндіру туралы қозғалған талап бойынша, жауапкердің
әкелікті анықтау туралы дауласуы жатады;
3) ... және ... ... ... ... ... ... және оларды бірлесіп қарау неғұрлым жылдам және дұрыс
қарауға әкелсе, қабылдайды. Мысалы, бір өндірісте некені ... ... және ... бөлу ... ... ... және қарсы екі талап бойынша сот бір ... ... ... ... ... ... жеке беріледі.
Талаптың өзгеруі, талаптан бас ... ... ... және
бітімгершілік келісім ... ... дау ... ... әрекет деп ғылыми әдебиеттерде көрсетілген.
Талаптың өзгеруі талапкер мен талаптық пәні және негізінің өзгеруі деп
түсіндіріледі. ... ішкі ... ... ... нақты
азаматтық іс бойынша сот ісін жүргізу өзгермей қалады, яғни, құқық туралы
дау бойынша осы ... шешу және ... ... ... алғашқы ұсынылған
талап сақталады. Сондықтан заң бір ... ... ... ... ... пәнен өзгерту құқығын қарастырады. Басқа ... ішкі ... ... сақтау жағдайы-бұл талап шекарасының
өзгеруі ... ... ... ... ... ... сақтауда
негізінің өзгеруі немесе оның негізін сақтауда ... ... ... ... іс жүргізуде талап шекарасының өзгеруі болып табылады.
Талап негізінің өзгеруі ... ... ... ... ... ... ... жағдайда алмастыруды талапкер іс
жүзіндегі және ... ... жаңа ... негіздейді;
2. жазылған талапты негіздейтін қосымша жағдайлар;
3. талапкермен алғашқы көрсетілген жағдайларды алып тастау.
Талап ... ...... ... ... ... жаңа
талап пәніне алмастыру.
Талап пәнінің өзгеруі - (талапкермен) тек алтернативті пән талабында
болуы мүмкін ... АК-ң ... ... ... ... ... жоқ ... сатып алушы өз қалауы бойынша сатушыдан (егер сатушы тауардың
кемшіліктері туралы ... ... алу ... сол ... ... ... ... тауардың кемшіліктерін тегін жағады;
- тауардың кемшіліктерін жоюға жұмсаған өз ... ... ... ... жоқ ... ... ... келетін тауармен алмастыруды;
- шартты орындаудан бас тартуға және тауар үшін төленген ақша ... ... ... ... ... – сатып алушы заңмен берілген
құқықты пайдалану арқылы тиісті ... жоқ ... ... ... ... алады, ал ал ұсынылған талаптың негізі бастапқы болып қалады.
Талаптан бас тартудың мазмұны мен маңызы туралы сұрақ ... ... бар. ... ... бас ... ... ... әрекет
ретінде материалды құқық нормасы болып табылады деп түсіндіреді.
Басқалары талаптан бас тарту оның негізіндегі себептерге ... ... ... ... және ... ... бас тартуды
білдіруі мүмкін (мысалы, қарызды кешіру жағдайы, өзінің ... ... ... сезінді), екіншіден, материалдық құқықтан бас
тартпай, процестің ... бас ... ... ... ... ерікті түрде қанағаттындырамын деген жауапкердің уәдесі).
Сондықтан талаптан бас ... - бұл ... ... ... мен ... ... ... сотқа талабынан бас тартуы. Талаптан бас ... ... беру ... ... және оларға бірінші сатыдағы сот
шешім шығарғанға дейін жол беріледі. [4 : 5]
Талапты мойындау - бұл ... ... ... ... әрекеті.
Г.Л.Осокина осы ойды негіздей келе, талапты жауапкердің мойындауын
қабылдау сұрағын ... заң ... ... ... сот ... деп ... ... талапты мойындау құқығын және мүддесін қорғау
туралы сұрақты шешуде соттың қызметін жеңілдетеді, бірақ ол үшін ... ... ... ... ... ... ... талапкердің
талабын талап етуді қанағаттандыру туралы шешім шығарады. Егер ... ... мен ... ... ... фактілер анықталса, сот
талапты мойындауды қабылдамайды.
Бітімгершілік ... ... ... болатын құқық туралы дауды ... дау жан - ... ... ... жол ... және ... арасындағы жаңа құқық қатынасты немесе
өзгерістерді орнату туралы ... ... ... қол ... ... екі жақ қол қояды және сотпен бекітіледі. Жақтардың
бітімгершілік келісімін бекіту туралы сот ұйғарым шығарады және іс ... ... ... Бұл ... ... ... зерттелмейді
істің іс жүзіндегі жағдайлары орнатылмайды. [15 : 1]
Сот процесінде ... ... ... ... ... келісімді Н.М. Пятилетов келесідей белгілермен сипаттайды:
- ол сот ісінің аяқталуына бағытталуға тиіс;
- ол заң ... ... ... ... және ... оның ... айқындауға тиіс;
- ол сотпен бекітілуді талап етеді.
Бұл акт іс бойынша іс жүргізуді қысқартуға бағытталған сот ... ... ... ... тек ... ... ... болуы мүмкін: құқық туралы дау ... ... ... ... ... жауапкер және үшінші тұлға.
2.3.Талап қоюды қамтамасыз ету түсінігі және оның тәртібі.
Талапты қоюды қамтамасыз ... іс ... ... сот ... кепілдеу мақсаты мен талап объектісіне билік ету ... ... ... соттың еріксіз шара қолдануы. Талапты қамтамасыз ... ... ... және ... немесе бұзылған құқығын соттық
қорғау үшін жағдай жасауы.
Талапты ... ету ... шара іске ... ... ... ... қабылданады. Талап қоюды қамтамасыз етуге, егер мұндай
шараларды қабылдамау сот шешімін орындауды қиындатса ... оның ... ... ... барлық жағдайларында жол беріледі.
Талап қоюды қамтамасыз ету шаралары:
- жауапкерге тиісті және онда немесе басқа адамдарда болатын ... ... ... белгілі бір әрекеттерді жасауға тыйым салу;
- басқа ... ... ... ... ... оған қатысты
өзге де міндеттемелерді орындауына ... ... ... ... ... босату туралы талап қойылған жағдайда мүлікті
өткізуде тоқтата тұру;
- мемлекеттік органның, ұйымның немесе ... ... ... ... ... ... тұру;
- борышкер сот тәртібімен дауға салатын (актісінің) атқарушылық құжат
бойынша өндіріп алуды тоқтата тұру болуы мүмкін.[2 : ... ... ... ету туралы арызды судья жауапкерге және іске
қатысатын басқа адамдарға хабарламастан ол сотқа түскен күні шешеді. ... ... ету ... арызды қарай келіп, судья ұйғарым шығарады.
Талап қоюды қамтамасыз ету ... ... сот ... ... ... ... ... орындалады.
Іске қатысушы адамның арызы бойынша талап қоюды ... ... ... ... ... ауыстыруға жол беріледі. Талап қоюды қамтамасыз етудің
бір түрін екіншісімен ауыстыру ... ... ... іске ... ... қараудың уақыты мен орны туралы ... ... ... ... ... ... келмей қалуы осы мәселені мәні бойынша
қарауға кедергі ... ... ... алу ... ... қоюды қамтамасыз еткен
жағдайда жауапкер талап қоюды қамтамасыз ... сот ... ... ... ... ... ... қоюшы талап ететін соманы (өндіруші)
енгізуге ... ... ... қою ... іс ... түсінігі мен маңызын
зерттеу де көптеген мәселелер қаралды. Талап қою арқылы іс ... ... онда ... ... ... бөлігі қарастырылады. Яғни, кез-
келген мүдделі тұkға сотқа талап арызымен келуге құқылы. ... ... ... қоюдың құқықтық негіздерін сақтауды заң нормасы талап
етеді.Талап қою ... іс ... ... соттық іс жүргізулер мынаған
бағытталуы тиіс:
1. ... ... ... ... ... ... ... материалдық құқығының бар болуын немесе жоқ болуын бекіту;
2. Жақтардың арасындағы ... ... ... ... ... тоқтатылуға тиіс.
Құқық қорғаудың талаптық нысаны субъективті құқықты қорғаудың кең
көлемде ... ... ... ... ... ... ... берілген құқықты
қорғаудың заңды нысанын пайдалану жолымен өзінің ... ... ... ... ... Жақтардың дау туралы құқығы мен заңды
мүддесін айқындауда заң тең құқықты ... қою ... іс ... ... ... дауды зерттей келе, мүдделі
тұлғаның мүліктік және мүліктік емес құқықтары мен заңды мүддесін қорғауды
жүзеге асырады. Талап қою ... іс ... ... тең ... ... талапты ұсыну құқығы, бас тарту және өзгерту
құқығы болса, ал жауапкерде талапты мойындау, ... болу ... және ... ... келісімдері бар. Екі жақтың арасында қарама – қарсы
заңды мүдделерінің ... ... іс ... ... ... табылады.
Сондықтан құқық қорғаудың талаптық нысаны субьективті құқықты
қорғаудың кең ... ... ... ... ... ... құқықтық актілер және әдебиеттер тізімі
1. Қ.Р. Конституциясы ... ... ... іс ... ... ... ж
3. Қ.Р.Азаматтық кодексі
4. Баймолдина З.Х. Гражданское процессуальное право том І общая часть.
Учебник-Алматы: КаЗГЮА 2001г.
5. М.К.Треушникова; ... ... ... «Городец-издат»,
2000г
6. В.В.Ярков Гражданский процесс: Учебник, М: ... БЕК, ... ... Н.А. ... Д.М. ... Гражданский процесс: Учебник, М:
«Проспект,» 1999г
8. Вандышев В.В.. Дернова Д.В. ... ... ... ... 2001г
9. Осокина Г.Л. Иск (теория и практика) –М ; 2000 г
10. Добровольский А.А., Чсковая форма защиты права –М;1965г
11. ... М.А. ... на иск: ... ... –М; 1978 ... Добровольский А.А., Иванова С.А.Основные проблемы ... ... ... –М; 1979 г
13. Викут М.А. Гражданская процессуальная правоспособность как предпосылка
права на ... иска –В сб.: ... ... и
совершенствования Гражданского процессуального кодекса РССР-Калинин,
1984г с 43-46
14. Пятилетов И.М. ... ... ... ... ... ... в суде первой инстанций: Автореф. дис...
канд.юрид.наук –М: 1970 ... ... Г.А. ... ... и ... в суде первой
инстанции. М: Городец, 2000 г

Пән: Құқық, Криминалистика
Жұмыс түрі: Курстық жұмыс
Көлемі: 34 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 500 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
Талап қою арқылы іс жүргізудің түінігі және мәні73 бет
Азаматтық іс жүргізудегі диспозитивтік қағида: түсінігі және мәні5 бет
Тергеу экспериментінің тактикасы19 бет
Азаматтық іс жүргізу құқығы қағидаларының түсінігі16 бет
Азаматтық істерді сырттай іс жүргізу тәртібімен қараудың сот тәжірибесіне шолу9 бет
Аудиторларды бағалау кезеңдері5 бет
Құрылысты бөлудің жалпы принціпі мен қажетті дәлдігі2 бет
Ұйымның қаржы қызметі3 бет
AutoCAD-та блоктармен жұмыс жасау11 бет
MS Excel функциялары мен формулалары30 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь