Қарқаралы ауданы

Жері 35,4 мың км2.
Климаты – континенттік;
Халқы – 42.104 адам.
Аудан орталығы – Қарқаралы қаласы.
Қарағанды облысының оңтүстік – шығысындағы Қарқаралы тауының етегінде теңіз деңгейінен 815 метр биіктікте орналасқан.
Іргесі 1824 жылдың тамыз айында қаланған.
Қала тұрғындары – 10300 адам.

Қарқаралы өңірі ерте заманнан бері түркі тектес тайпалардың, оның ішінде қарлық, қыпшақ, оғыз тайпалық бірлестігі үшін темір рудасын өндіретін бірден – бір стратегиялық тұрғыдан маңызды аудан болып қалыптасты. Көрнекті ғалым А.Х.Марғұлан археологиялық қазба жұмыстарын жүргізу арқылы бұны дәлелдеп берді.
Алғашқы саяхатшылар Қарқаралы өңіріне 1785 жылдардан бастап аяқ басты. Патшалық Ресейден әскери адамдары атаман Телятников, капитан Андреев 1786 жылы, кен - өндіріс инженері М.Поспелов пен Т.Бурнашев 1890 жылы, Сібір корпусының тілмашы Ф.Назаров 1913 жылы, Алтай кен округінің маркшейдері М.Шангин 1816 жылы Қарқаралы өлкесінде болып, табиғат байлығын, пайдалы қазбаларын, ескі керуен жолдарын, археологиялық ескерткіштерін, қазақ халқының тұрмыс – тіршілігін, салт – дәстүрін зерттеген.
Қарқаралының шығыс жағындағы Кентөбе, Кенқазған, Қарашоқы кен орындарын атап өтуге болады.
Патша өкметі қазақ даласында билік орталығының бекінісін салуды ойластырып болашақ округтік басқарудың мекеніне Қарқаралы таулы аймағы қолайлы деп табады.

Сондықтан округтің нақты орнын айқындау үшін 1824 жылы 27 қаңтарда Омбыдан полковник С.Б.Броневский басқарған шекара отряды
        
        Қарқаралы ауданы
Жері 35,4 мың км2.
Климаты – континенттік;
Халқы – 42.104 адам.
Аудан орталығы – ... ... ... оңтүстік – шығысындағы Қарқаралы тауының етегінде
теңіз деңгейінен 815 метр ... ... 1824 ... ... ... қаланған.
Қала тұрғындары – 10300 адам.
Қарқаралы өңірі ерте заманнан бері түркі тектес ... ... ... ... оғыз ... ... үшін ... рудасын
өндіретін бірден – бір стратегиялық тұрғыдан ... ... ... ... ғалым А.Х.Марғұлан археологиялық қазба жұмыстарын
жүргізу арқылы бұны дәлелдеп берді.
Алғашқы саяхатшылар Қарқаралы өңіріне 1785 ... ... аяқ ... ... ... адамдары атаман Телятников, капитан Андреев 1786
жылы, кен - өндіріс инженері М.Поспелов пен Т.Бурнашев 1890 ... ... ... ... 1913 жылы, Алтай кен округінің маркшейдері
М.Шангин 1816 жылы Қарқаралы өлкесінде ... ... ... ... ескі керуен жолдарын, археологиялық ескерткіштерін, қазақ
халқының тұрмыс – тіршілігін, салт – ... ... ... ... Кентөбе, Кенқазған, Қарашоқы кен орындарын
атап өтуге болады.
Патша ... ... ... билік орталығының бекінісін салуды
ойластырып болашақ округтік басқарудың мекеніне Қарқаралы ... ... деп ... ... нақты орнын айқындау үшін 1824 жылы 27 ... ... ... ... шекара отряды келіп, қаланың
кәзіргі орнын белгіледі.
1824 ... ... ... ... ... қаланды.
Негізі 1824 жылы қаланған Қарқаралы қаласының тарихтың терең ... мол ... бар. Арқа ... санаулы ғана байырғы қалалардың
бірі саналатын Қарқаралы тек әсем ... ... ол ... ... ... ... оқиғаларының ордасы, ұлтымыздың бетке ұстар
игі жақсыларының ізі қалған қасиетті ... ... ... ... ... ... ғимараттың өзіне тән тарихы бар. Әсіресе аудандық орталық кітапхана
орналасқан ... өте ... бұл ... иесі ... ... ... киiп, ... В.П. Рязанцев, сауда - саттықтың нәтижесiнде ... ... бiр ... ... ... ... ... көшесінің ар жақ бетіндегі - саяжайда Андрей Селиверстовичке
қойылған ... бар. Осы ... ... ... ... ... заманда
қызыл кірпіштен салынған, орыс шіркеуі болатын. Оны ... ... ... үш этажды болған. Кейін Совет өкіметі кезінде оны ... ... ... ... . ... 1914 жылы ... ... әкелеріне Петербордан қара граниттен ескерткіш жасатып,
әуелі Семейге, одан сон ат-арбамен ... ... ... ... қойған. Бұл ғимарат тарихи ескерткіш ретінде үкімет ... үйде орыс ... ... Г. ... тоқтаған және ғимарат
қабырғасында, оның болғаны жөнінде мемориалдық тақта орнатылған.
Осындай тарихы мол ... ... ... ... сүйіспеншілікті, аялы
қамқорлықты, өнерге деген ізгі ниетті , ... ... ... ... мен ... ... пен парасаттың дәнін себетін
шаңырақта тарихы 100 жылдан астам орталық кітапхана орналасқан.
Кітапханалар тарихы – ... ... ... тарихы, қоғамның
экономикалық және рухани өмірінің көрсеткіші. Қарқаралы қаласында ... XIX ... ... жартысы мен XX ғасырдың басы аралығында
ашылған. Өкінішке қарай, Қазақстанда ... осы ... ... даму ... ... ... басқа тақырыптармен қоса зерттеген.
Сондықтан, кітапханалар туралы тарихи ... жоқ. Бұл ... біз тек Н.К. ... мен Е.Н. ... «Из истории
библиотечного дела в Казахстане», В.З. Галиевтың «Библиотечное дело в
Казахстане ... ... XIX – ... XX ... ғылыми-зерттеу
жұмыстары және «История ... дела в ... ... ... сүйене аламыз.
Облыста бірінші кітапхана 1892 жылы чиновник Марковтың ұсынысы ... ... ... Оның ... қоры 626 дана ... Бірінші
күннен бастап 1917 жылғы ақпан революциясына дейін кітапхана жұмысына
жасырын цензура ... ... ... 1903 жылы ... ... комитеті «Көпшілік кітапханаларда пайдалануға ... ... ... ... ... 1904 жылы ... ... үшін уезд бастығы «Алфавиттік көрсеткішті»
Кітапханалық комитеттің төрағасы, орманшы Петр ... ... ... ... «Бұл ... ... ... танысуға, не болмаса анықтама алуға еш
уақытта бермеуге» міндетті болған. ... ... ... бірінші кітапханасының жұмысына көңіл аударып, кітапхананың
дамуына өз ... ... 1905 ... қаңтар айында ... ... ... оқырмандар жиналысы ұйымдастырылған. Жиналыс
төрағасы Итбаев болған. Жиналыста кітапханалық комитеттің төрағасы болып
Қарқаралының ... ... ... Павел Петрович Белдыцкий
және кітапханашы болып Мустафа Баязеитович Мамлеев сайланған. ... – А. ... М. ... А. ... П. Астерин, С.С.
Панфилов. Ол кездері қоғамдық кітапхана жұмысымен оқу орындары шұғылданған.
Сондықтан, сол кездегі Қарқаралы орыс-қазақ училищесінің ... ... бес ... аса ... ... ... көп үлес
қосқан. Ол Петербургпен байланыса отырып, 1909 жылы өзінің бірінші ... ... ... ... ... шығарды.
Қарқаралы кітапханасының кітаптарымен мұғалімдер, оқушылар және қала
тұрғындары пайдаланған. Оқырмандар құрамында қазақ, орыс, ... ... қоры ... және орыс ... ... жинақталған. А.С.
Пушкин, М.Ю. Лермонтов, М. Горький, Л. ... В. ... ... ... ... сатылып алынған. Және де ... ... ... ... ... жинақталған. Кітапхана
17 түрлі газет-журналдар алып ... Оның ... ... жизнь»,
«Слово», «Туркестанская туземная газета», тағы ... 1905 ... ... шығыны 230 рубль болған. Ревизиялық ... ... ... пен ... ... ... басшылары кітаптар мен
газет-журналдардың оқырман көзқарасына ететін әсерін ескере отырып,
кітапхана ... ... ... ... ... ... ... басылымдарға жазылудан бұрын, Петербургтен, Ішкі істер министрлігі
жанындағы баспа жөніндегі Бас басқармадан ... ... ... ... ... және ... ... ісінің дамуын өз
назарынан тыс шығармаған. Мысалы, Халық ... ... 1912 ... ... ... ... Ережелерінің бір пунктісі бойынша «Халық
кітапханаларын жазылып алынғандардан басқа мекемелер, ... ... ... жаңа ... және мерзімді басылымдармен толықтыруға
рұқсат етіледі, және сыйға ... ... ... ... ... көрсетулері тиісті».
Киелі Қарқаралы жеріне қонақ ... ... ... игі ... ... 100 ... ... еңселі ғимаратқа соқпай өтпейді. Олар
кітапханаға өз ... ... ... ... ... жазып
кітапхананың тыныс – тіршілігімен танысып кетеді.
Аудан кітапханаларына оқырмандардың білім танымдарын жетілдіруге,
рухани орталықтың байи ... ... ... ... ... әкімі
Н.Омарханов, аудан әкімшілігі баса назар аударып отырады.
Қітапханада көпшілік оқулар, мерейтой кештері өткізіліп тұрады, ... ... ... ... ... Қарақаралы
кітапханасының қоғамдық - ағарту қызметі қоғамда ... ... ... ... ... әсер етіп ... ... ұлттық табиғат паркі Қазақстан Республикасы
Үкіметінің 1998 жылғы 1 желтоқсанындағы № 212 ... ... ... ... Қарқаралы және Кент кешендеріндегі өте сирек
кездесетін және экологиялық, тарихи, ғылыми, әсемдік жағынан ... ... ... орман алабын сақтау және қалпына келтіру.
Ұлттық парктің жалпы көлемі – 90,3 мың га.
Қарқаралының ауа райы оны қоршаған ... ... әлде ... ... салқын. Тау баурайлары шатқал – шатқал ... ... одан ... мен ... ағып ... ең ... ... Оянаға және Қарасу.Бұлардың барлығы даладағы тұзды
өзендерге жатады.
Қарқаралының көгалды табиғатына ... ... ... ... ... көлі және Үлкен көл сияқты бірнеше көлдер бар. Сол ... ... суы ... ...... ... суаттар кездеседі.
Қарқаралы жерінде сүт қоректілердің 40 – қа тарта түрлері бар.Олар
негізінен ... бір ... ... ... ... тағы да ... жануарлар.
Сирек кездесетін жануар – арқар Қызыл кітапқа ... – 114 түрі ... Олар ... ... ... құр,
бүркіт, сұңқар, үкі бұлар да сирек кездесетін құстар сияқты Қызыл кітапқа
енгізілген құстар.
Сирек кездесетін ... ... – 66, ... орман тұқымдас:
қарағай, көктерек, тал, арша, қайың, қарқаралы бөріқарақаты(барбарис), мүк
сияқты өсімдіктер.
Табиғат ...... ... ... ... көріністі
жерінеорналасқан. Екі қабаттан тұратын ағаш үйде әр ... ... ... ... ... зал, және ... ... бар. 80 гектарлық
қоршаған алаңға: ... ... ... және т.б. ... ... ... үйі» - ... таулы қойнауына орналасқан. Бұл үй 1913 жылы
салынған. Бұл ... ең ... ... ... ... адам еңбек еткен.
Ол Қарқаралы топырағына тұңғыш рет ... ... мен ... ... ... ... 90 ... таяу уақыт өтседағы үйдің сыртқы
көркі архитертуралық тартымдылығымен ерекше көз тартады. Бөренелерден ... екі ... ... терезелері өрнектермен әшекейленген.Бұл
ағаш үйді ... етіп ... оны ою ... ... ағаш шебері
И.Я Сметанкин болды.
Үлкен көл – Қарқаралыға жақын ... және ... жиі ... ... ... аумағы – 2,5 шақырым, тереңдігі 4,6 метр, суы ...... ... ... ... Ол ... 2,5 ... қашықтықта
жатыр. Өзеннің жағалауына қарай түбі қатты, кей жері құмды, ал орта тұсында
– түбі лайлы – ... ... ... жақ жағалауы қалың қамысты болып
келеді.
Үлкен шатыр – Қарқаралының солтүстігіне ала бір ... ... ... ... ... ... жаппа - тас бар. Осыны ... ... ... ... » деп ... 8-10 метрлік тереңдікте тұратын құз жартас,
ені 15-20 метр, биіктігі 8 метрге жетеді. Жаппа тастың астында ірі- ... бар. Осы ...... ... Қарқаралының орталығынан барған
дұрыс,әрі жақын, әрі қауіпсіз.
Бұл үңгірде жаңбырлы күндері немесе күннің ыстығынан 50 адамға ... ... ... ... ... оның ... дейін анық
көрінеді. «Үлкен шатырдың» ең ... ... бір ... ... ... ... көпшілігі ХХ ғасырдың алғашқы жылдарында – ақ
жазылған. «Үлкен шатырды» Қарқаралының «үй ... деп ... ... көлі – ... жүз ... астам уақыт бұрын осы көлге жақын
маңда шабындық жер ... ... ... ... ... Көл ... ... қарай қаладан 6 шақырым қашықтықты алып жатыр. ... бір ... ... ... 7 ... Суы тұщы бірақ ішуге
болмайды. ... ... ... мен шортандар көп, сондықтан да балықшылар
жиі болып тұрады. Көлге орманнан бірнеше ұсақ ... ... ... ... де қайраң сулар да осы көлге келіп құйылады. Көлге тақау
жапырақты ағаштар мен биік ... ... түбі ... ... көлі ... ... ... - орманды жері, мұнда
демалушылар өте көп ... ... жақ ... ... кеншілер
демалыс үйі орналасқан.
Шайтан көл – табиғатты сүюші көпшілікке өзінің әсем ... ... ... ... 6 ... ... жатыр. Оған апаратын сүрлеу жол
Каркаралинка бұлағының ... ... ... және осы ... ... ... ... толы асқақтаған қарағайлы орман басталады.Шайтан
көл жартастар мен жас ... ... ... ... Оның ... ... 50 шақырым шамасында. Құзды тастар мен ... сары – ... ... ... ... ... таулардың ортасында
орналасқан Шайтан көлдің сыры мен құпиялығын арттырып осы көл ... ... ... әсер ... көл ... ... тауындағы көрікті шағын туристік көл.
Қарқаралы қаланың оңтүстік ... 6 км ... ... ... шың ... ... ... арасындағы ұзынша астау шұңқырда
орналасқан. Ұзындығы 60 м, ені 40 м, ... ... 2м. ... ... жағасы – биік тік жарлы, көлеңке түсіріп, суып буланудан сақтайды.
Батыс, солтүстік жағалары аласа. Шығыс жағасы ... ... ол ... ... суы ағып ... ... да, су деңгейі бір қалыпта сақталады.
Қар және ... ... ... суы ... тұщы. Көлге туристер мен
демалушылар жиі келеді.

Пән: География
Жұмыс түрі: Материал
Көлемі: 8 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 200 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
А. Байтұрсынов, М. Дулатов, Ш. Құдайбердиев, М. Жұмабаев жайында қысқаша мәліметтер6 бет
А. Байтұрсынұлы8 бет
Абай (Ибраһим) Құнанбайұлы3 бет
Абай Құнанбайұлы. (1845-1904)3 бет
Абайдың көркем аудармалары 8 бет
Алихан Бөкейхан6 бет
АХМЕТ БАЙТҰРСЫНҰЛЫ11 бет
Ақжан Жақсыбекұлы Әл-Машани8 бет
Бөкейханов Әлихан Нұрмұхамедұлы6 бет
Жүсіпбек Аймауытов (1889-1931жж), Мағжан (Әбілмағжан) Бекенұлы Жұмабаев11 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь